Кіріспе

Американдық драматург Ричард Майбаум (26 мамыр 1909 - 4 қаңтар 1991) – американдық кинопродюсер, драматург және сценарист, ең белгілісі Иэн Флемингтің «Джеймс Бонд» романдарының сценарийлік бейімдемелерімен танылған. Оның туындыларының ішінде Бродвейдегі алғашқы линчқа қарсы пьеса «Ағаш» (1932); Бродвейдегі алғашқы нацизмге қарсы пьеса «Туған құқық» (1933); дәрі-дәрмектерді дұрыс пайдаланбау мәселесін көтерген алғашқы фильм «Өмірден асқан» (1955 ж. жазылған, 1956 ж. шығарылған); адам ұрлау істеріндегі этикалық және моральдық таңдауларды қарастырған алғашқы фильм «Құн төлегіш!»; көптеген адамдардың жақындап келе жатқан соғыста АҚШ-ты қорғау үшін авиациялық дайындықтардың маңыздылығын американдық жұртшылыққа жеткізген алғашқы фильм «Мен қанат қаладым» (көктем, 1941); және 1970 жылы басталған «Алмаз – мәңгі», ғаламдық соғыс үшін лазерге ұқсас спутниктік қарулардың қолданылуы туралы алғашқы талқылауды қамтыған фильм. Оның мұрағаты қазір оның бітірген оқу орны – Айова университетінде сақтауда.

Ерте өмір және білім

Майбаум Нью-Йорк қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Ол Нью-Йорк университетінде оқыған. 1930 жылы Айова университетінің Сөз және сахна өнері факультетіне келіп, Э. С. Мабиден сабақ алған. 1931 жылы Phi Beta Kappa құрамына қабылданды, ал 1932 жылы пьесалар жазып, актерлікпен айналысып жүріп магистр дәрежесін алды.

Бродвей

Ол 22 жаста, әлі Айова университетінде оқып жүргенде, линчқа қарсы "Ағаш" атты пьесасы 1932 жылы жас Роберт Россеннің режиссерлігімен Бродвейде қойылды. Кейіннен Россен "Дене мен жан" (1947) фильмімен және Голливудтың қара тізімі салдарынан қираған өмірімен танылды. Бітіргеннен кейін Нью-Йоркке оралған Майбаум 1933 жылы Бродвейдегі Шекспир репертуар театрында актер болып жұмыс істеді. Ол көптеген қойылымдарда он бес түрлі рөлде ойнады. 1930 жылдардың басында Нью-Йоркте жас драматург болған Майбаум Ұлы депрессияның күрделі саясатына қатысты. 1933 жылы, Гитлер Германияда диктаторлық билікке келген жылы, Майбаум Россеннің режиссерлігімен "Туған құқығы" пьесасында нацизмді сынады. Бұл сол жылы пайда болған бірнеше анти-нацистік пьесалардың біріншісі болды. Содан кейін Майбаум "Тормыстың тәтті сыры" (1935) атты сахналық комедиясын жазды, ол кейін 1937 жылғы "Алтын іздеушілер" (1936) фильміне айналды. Драматург ретінде жедел дамығандықтан, ол Metro Goldwyn Mayer студиясымен жазушы ретінде келісімшарт жасасты, ол кезде Голливудтағы ең беделді және қуатты студия еді. Лос-Анджелеске көшіп, MGM-мен келісімшарт жасасқаннан кейін, ол тағы бір пьеса – "Заңгеріммен кездесіңіз" жазды, оны Джордж Эбботт Нью-Йоркте сахнаға қойды, ал басты рөлде Милтон Берл ойнады. Бұл Майбаумның ең сәтті пьесасы болды, ол 1939 жылдан 1940 жылға дейін 224 рет көрсетілді.

МГМ

Майбаумның алғашқы жұмысы MGM студиясындағы "The Old School Tie" (1936) фильмі болды. Ол Сирил Хьюммен бірге "Олар оған қару берді" (1937) фильмінде жұмыс істеді. Содан кейін олар "Жиі, сүй және үйрен" (1937), "Бримстоунның жаман адамы" (1937) және Уоллес Бири үшін "Стаблмейттер" (1938) фильмдерінде жұмыс істеді.

Колумбия

Колумбияда ол "Леди мен мафия" (1938), "Жар жағалау күзетшісі" (1939), "Қайратты мистер Уильямс" (1939) фильмдерінің сценарийін жазды. MGM-ге оралғанда ол Бири үшін "Үйге келген әуесқой" (1940) және "20 Мұлы бар команда" (1940) фильмдерін жасады. Ол Альфред Хичкоктың "Шетелдік тілші" (1940) фильмінің сценарийін жазған көптеген авторлардың бірі болды. Майбаум Paramount компаниясына өтті, онда ол үлкен сәттілікке ие болған "Мен қанаттар қаладым" (1941) фильмінде жұмыс істеді. Ол "Таңды ұстап тұр" (1941) фильмінде авторлық есімдері көрсетілмеген жұмыстар жасады. 20th Century Fox студиясында ол "Вест-Пойнттен келген он джентльмен" (1942) сценарийін жазды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Майбаум 1942 жылы АҚШ армиясына қосылды және көптеген басқа голливудтық жазушылар мен режиссерлер сияқты, Сигнал корпусының капитаны болып тағайындалды. Армиядағы төрт жарым жыл ішінде ол соғысқа моральдық көтеріңкілік беретін фильмдер жасады, ұрыс кадрларын жинап, таратып (деректерге сүйенсек, шетелде қызмет еткен кезде) және Екінші дүниежүзілік соғыстың деректі тарихын бақылады, оның атауы, ұзындығы, қазіргі орны және мақсаты әлі белгісіз. Ол ақырында подполковник шеніне жетті. Сонымен қатар, ол Олсен Джонсонның "Менің заңгерімді көріңдер" (1945) фильмінің сюжетіне үлес қосты.

Бастысы

Осы тәжірибесімен Майбаум Голливудқа Paramount компаниясымен продюсер және сценарист ретінде келісімшарт жасасу үшін оралды. Ол өзінің алғашқы фильмін – O.S.S. (1946) жазды және продюсерлік етті, онда Алан Лэдд жаңа құрылған Стратегиялық қызметтер кеңсесінің (ЦРУ-ның алдын бақтасы) қияли оқиғасында басты рөлде ойнады. Бұл оның Алан Лэддпен жемісті серіктестігінің бастауы болды. Майбаум Джон Фарроу режиссерлік еткен "The Big Clock" (1948) фильмінің продюсері болды. Ол Вероника Лейкпен бірге "The Sainted Sisters" (1948) және Митчелл Лейзен режиссерлік еткен "Bride of Vengeance" (1949) фильмдерін продюсерлік етті. Ол Алан Лэддпен бірге "Ұлы Гетсби" (1949) фильмінің сценарийін жазып, продюсерлік етті, ал сценарийге Йель университетін бітірген Сирил Юм да қатысты. Жобаның бастапқы режиссері Джон Фарроу кастинг мәселесінен кейін Майбауммен келіспей, жұмыстан кетті, ал оның орнына Эллиотт Нюгент келді. Майбаум Лейзен үшін "Song of Surrender" (1949) фильмінің сценарийін жазып, продюсерлік етті. Ол "Dear Wife" (1949) фильмін продюсерлік етті, содан кейін Лейзенмен тағы екі фильм түсірді: "No Man of Her Own" (1950) және Алан Лэддпен бірге "Captain Carey, U.S.A." (1950).

Уорвик фильмдері

1950 жылдары американдық продюсерлер Ирвинг Аллен мен Альберт Р. Брокколи «Уорвик Фильмз» туымен Ұлыбританияда әрекет фильмдерін түсірді. Брокколи Лэддіді «Уорвик» үшін үш фильмге келісімшартқа қол қойғанда, Лэдд Майбаумның сценарийлерді бірлесіп жазуын талап етті. Майбаум осы мақсатта отбасымен Англияға көшті. «Уорвик» фильмінің алғашқы туындысы – «Қызыл берет» (1953) сәл табысқа жетті. Одан кейін «Мұздың астындағы тозақ» (1954) түсірілді. Ол сондай-ақ теледидардың жаңа саласы үшін жазуды бастады, оның ішінде «The Kate Smith Evening Hour» үшін қысқа телеспектакльдер, сондай-ақ Ральф Беллами мен Сэм Левиннің басты рөлдерде ойнаған және Эмми сыйлығына ие болған «Қорқынышты шешім» (Cyril Hume-мен бірлесіп жазылған). Майбаум 1954 жылы Айова университетіне бір семестрге «Азаттық қадамдары» жобасын оқыту және басқару үшін оралды, бұл телеспектакль жазу курсы болды. «Уорвик» үшін ол Жозе Феррердің қатысуымен «Шеңгел батырлары» (1955) соғыс оқиғасы бойынша жұмыс істеді. Майбаум 1955 жылы Голливудқа қайтты. Ол және Хьюм Глен Фордтың қатысуымен «Құнсап» (1956) фильміне «Қорқынышты шешімді» бейімдеді. Олар британдық актер Джеймс Мейсонмен бірге «Өмірден үлкен» (1956) сценарийін бірлесіп жазды. Майбаум «Уорвик» үшін тағы бір фильм түсірді – Теренс Янг режиссерлік еткен және Виктор Матурдің ойнаған «Зарак» (1956). Ол Янгпен бірге «Уорвик» үшін «Өлмекке уақыт жоқ» (1958) сценарийін Матурмен бірге жазды және «Уорвик» фильмі «Ішіндегі адам» (1959) үшін авторлық құқығы көрсетілмеген жұмыстар жасады. Ол «Вагон пойызының» (1958) бірнеше эпизодарын жазды және «Уорвик» фильмдері «Жобе бандиті» (1959) мен «Килиманджароның өлтірушілері» (1959) үшін сюжеттік желі ұсынды.

MGM телеарнасы

Майбаум 1958 жылы MGM телеарнасының атқарушы продюсері болды, олар үшін ол "Жысқақ адам" (1957–59) телесериалын жазып, өндірді. Ол сонымен қатар фильмдер сериясына негізделген "Мейзи" (1960) телесериалының пилотын жасады және "Англия банкін тонаған күн" (1960) сценарийінің үстінде жұмыс істеді. Жазушылар гильдиясымен және жазушылық кәсібімен тығыз байланысының арқасында 1960 жылы жазушылар ереуілі кезінде ол қызметтен кетті. Майбаум 20th Century Fox үшін Ауди Мерфи бас рөлде ойнаған "Қанды жағалаудағы шайқас" (1961) соғыс фильмін жазып, өндірді. Содан кейін ол Альберт Брокколиден алғашқы Джеймс Бонд фильмін жазуға шақырылды. Осылайша оның болашақ мансабы шешілді.

Джеймс Бонд

Майбаум алғашқы Бонд фильмі, «Доктор Ноу» (1962) сценарийін жазуға шақырылды, Жоханна Харвуд пен Беркли Мэтермен бірге авторлық құқық алды. Ол «Combat!» телесериалы үшін «Медаль» эпизодын жазды (1963), содан кейін «Орысстан махаббатпен» (1963) фильмін жазды, Харвудпен бірге авторлық құқық бөлісті. Майбаум «Голдфингер» (1964) фильмінде жұмыс істеді, онда Пол Дехн де жұмыс істеді. Ол «Тандербол» (1965) фильмінің бірнеше сценарийшісінің бірі болды. «You Only Live Twice» (1967) – Майбаумның сценарийші ретінде көрсетілмеген алғашқы Бонд фильмі, продюсерлер Роальд Дальді пайдаланды. Альберт Броколи Бонд емес, «Читти Читти Банг Банг» (1968) фильмін шығаруды қалады, ал Майбаум сценарий бойынша жұмыс істеді. Майбаум Джордж Лэйзенби бас рөлде ойнаған «Енді оның мәжәртендік қызметі» (1969) үшін жеке сценарий авторы атанды. Ол «Алмаз мәңгі» (1971) фильмінің алғашқы нұсқасын жасады, содан кейін продюсерлер американдық сценарийшіні қалап, оны қайта жазу үшін Том Манкевичті жалдады. Манкевич Роджер Мурдың алғашқы Бонд фильмі «Тірі қал және өл» (1973) сценарийін жеке жазды. Оның орнына Майбаум Гленн Фордтың қатысуымен «Джаррет» (1973) телефильмін жазды және түсірді. Майбаум Манкевичтің «Алтын қаруы бар адам» (1974) жобасы бойынша жұмыс істеу үшін Бонд фильмдеріне қайта шақырылды. Ол Кристофер Вудпен бірге «Менді жақсы көрген тыңшы» (1977) фильмінде жұмыс істеген көптеген сценарийшілердің бірі болды. «Moonraker» (1979) фильмінде Майбаумның қызметіне рұқсат берілмеді, өйткені продюсерлер Вудты артық көрді. Оның орнына Майбаум Бонд пародисы «S. H. E: Қауіпсіздік қауіптері сарапшысы» (1980) бойынша жұмыс істеді.

Майкл Уилсон

Майбаум Брокколидің асырап алған ұлы Майкл Г. Уилсонмен бірлесіп, «Бонд» фильмдері жұмысына қайта оралды. Олардың бірінші бірлескен фильмі – «For Your Eyes Only» (1981) болды. Одан кейін «Октопусси» (1983) шықты, оның жобасын Джордж Макдональд Фрейзер де жасады; «Көзбен өлшеу» (1985), Мурдың соңғы «Бонды»; «Жанды күн сәулесі» (1987), Тимоти Далтонның алғашқы «Бонды», оны Майбаум төрт «Бондтың» ең жақсы актёрі деп есептеді; және «Лицензия өлтіруге» (1989). Майбаум бір сұхбатта «Бонд» үшін жазу – «Уолтер Миттінің қиялындай» екенін айтты. Мен заңды сақтаймын және зорлық-зомбылыққа қарсымын. Менің ең үлкен қуанышым – өзімді кәсіби маман деп сезінуім, өз жұмысымды білуім және мықты сценарий жаза алатындай тәжірибемнің болуы. «Бонд» фильмдерін жазғанда Майбаум: «Шынайы хитролық – жаудың жоспарын табуда. Оны тапқан соң, жарыс басталады, ал қалғаны – тамаша» деді. Майбаум Джеймс Бонд фильмдеріне юмордың маңызды элементін қосты, ол Флемингтің түпнұсқа романдарында болмаған нәрсе.

Өлім

Майбаум өмірінің соңына дейін Бонд фильмдерінде жұмыс істеді. 1991 жылдың 4 қаңтарында 81 жасында дүниеден өтті. Оны әйелі Сильвия (2006 жылы қайтыс болды), екі ұлы Мэтью мен Пол және немере қызы Шанна Клэр есінде қалды.