Кіріспе

Ичиё Хигучидің «Такекурабе» (たけくらべ) повесі, ағылшын тілінде «Growing Up» және «Child's Play» деп аталады, жапон жазушысы Ичиё Хигучидің 1895–96 жылдары алғаш рет жарияланған туындысы. Ол Мейджи дәуірі Токиосының қызыл жарық ауданындағы Шитая Рюсенджи Чо, Йошиварада төрт ай бойы өскен жастар тобын көрсетеді.

Кейіпкерлер

Мидори – 14 жасар қыз, оның отбасы Дайкокуя борделінде тұрады. Оның үлкен әпкесі, Омаки, танымал гейша болып жұмыс істейді. Мидори Кишюде туған және оның отбасы Сэндзоку қасиетті орнының қорғауында емес, сонымен қатар Рюгеджи ғибадатханасының паштарына да жатпайды, сондықтан оның ешқандай топтармен тікелей байланысы жоқ. Ол – ақылды және көңілді бала, достарымен ойнағанды ұнатады. Өскен соң, үлкен әпкесінің ізін басып, Дайкокуя борделінде гейша болады. Нобуюки (Набу) – 15 жасар жігіт, Рюгеджи ғибадатханасының буддалық монахының ұлы. Набу – өте жақсы оқитын, көңілсіз және іштен тыйылуға бейім бала. Ол Рюгеджидің мұрагері, бірақ әкесінің дүниелік тірліктері мен ашкөздігіне келіспегендіктен отбасымен арасы суық, және монах болуға ниеті жоқ. Чокичи – "Арт көше бандысының" жетекшісі. Ол – құрылыс бригадасының бригадирінің ұлы. Ол – бейшара, жарық көңілді, әдепсіз жігіт, көбінесе Шотамен ұрысқысы келеді. Ол оқиғада көптеген жанжалдардың себебін тудырады. Шота – "Басты көше бандысының" жетекшісі және жергілікті ғарышкердің ұлы. Шота – жақсы білім алған, бірақ көбінесе наив және мақтанқор жігіт, екі ата-анасынан айырылып, әжесі тәрбиелеген. Ол басқа балаларға қарағанда ертерек есейгендей көрінеді, себебі көптеген ересектерге тән жауапкершілікті өз мойнына алады, мысалы, клиенттердің қарыздары бойынша сыйақы жинау. Ол сонымен қатар Мидоридің ең жақын досы. Сангоро – оқиғаның екінші дәрежелі кейіпкері. Сангоро – рикшашының ұлы, оның отбасы Чокичидің әкесіне тиесілі үйде тұрады. Чокичидің отбасы Сангороның үйіне ие болғандықтан, Сангоро Чокичидің көптеген мәселелеріне тартылады.

Сюжет

Бұл оқиға Токиодағы Мейдзи қалпына келтіру кезеңінде өтеді, онда Йошивара қызыл жарық ауданынан тыс ойдан шығарылған Дайонджиме деген жерде тұратын жастар тобының өмірі суреттеледі. Хикая Мидори, Нобу, Чокичи және Шота кейіпкерлерінің жасөспірімдікке ерте ересекке көшуін жалғастырады. Әңгімедегі оқиғалар екі көршілдік фестивальмен қоршалған: Сензоку ғибадатханасының жазғы фестивалі және қыстың басында Отори ғибадатханасының әтеш жәрмеңкесі (Тори но Ичи). Сензоку ғибадатханасының жазғы фестивалі қарсаңында "Артқы көше тобына" жетекші болып табылатын Чокичи "Негізгі көше тобына" жетекші болып табылатын Шотаға тұзақ құрмақшы. Алайда, Шота ешқашан пайда болмайды, ал содан кейінгі ұрыс Шотаның жанкүйерлерінің бірі Сангороның ұрып-соғылуына әкеледі, ал Шотаның ең жақсы досы Мидори Чокисидің саз сандалымен маңдайына соқты. Осы хаос орнайтын уақытта Мидори өзінің жеке басы мен болашағымен күреседі, өйткені ол өз бостандығы мен отбасының үлкен әпкесі Омаки сияқты куртизан болуын қалайды. Мидори Нобуға қызығушылық танытады, ол ұялшақтығын оған деген қарама-қайшылықты жасырады, бұл оны кері қайтарады. Мидориді баяу-ақ куртизан болуға итермелеп, Чокити мен Шотаның араздықтарының арасына түсіп, ақырында ол шешім қабылдайды. Мидори Нобуның Чокичимен жұмыс істейтінін білгенде, ол оған үлкен шок береді, өйткені ол өзінің әріптестерінің ешқайсысы бәсекелес деп ойламаған. Жақсы көрінетін, тіршілікке толы және әдемі Мидори тыныш, интровертті Нобу үшін тым көрнекті, әсіресе ол ата-анасы мен әпкесінің дәмсіз тұтынушылығымен айналысатын кезде. Екеуі қайтадан сөйлеспей, әрқайсысы өз жолын таңдайды: Мидори жезөкшеге барып, куртизан болады, ал Нобуюки діни қызметкер болу үшін семинарияға барып, балалық шақтарын мәңгілікке тастап кетеді.

Балалық шақтың жоғалуы

Ағылшын тіліндегі "Өсе келе" және "Баланың ойыны" аудармаларынан көрініп тұрғанындай, әңгіме төрт жастың ересек өмірге қадам басқан сәтін көрсетеді. Кейбіреулер, мысалы Шота, осы өзгеріске басқалардан жақсы төтеп береді. Нобудан басқа, Такекурабедегі ешбір жас оқуға берілмейді немесе лицензиялық ауданнан тыс, Такекурабедегі ойдан шығарылған Yoshiwara және Daionjimae маңындағы шағын әлемнен кетуге ұмтылмайды. Бұл кейіпкерлер, Реставрацияға дейінгі балалар сияқты, отбасылық кәсіптерін және қоғамдағы орнын мұраға алудың мәнін сұраққа білемейді, себебі ежелгі, қара халықтың Шитамачи аймағында жеке дамуға үміттенуге мүмкіндік беретін ешқандай ынталандыру болған емес.

Қоғамның балаға тигізетін әсері

Такекурабе балалардың мұраларын жалғастыра алатын табысты ересектерге айналуына қоғам мен отбасы тарапынан қандай қысым көрсетілетінін көрсетеді. Бұл Мидори мен Нобу кейіпкерлері арқылы ең жақсы байқалады. Ойын-сауыққа құмар, жағымды Мидори өкінішке орай, оқиға соңында бостандығы шектеліп, үнсіз әйелге айналады. Ол өзіне белгіленген жолға келіседі және қаламаса да, үлкен әпкесі сияқты куртизан болуға мәжбүр болады. Сол сияқты, отбасының өмір салтын жек көретін Нобу әкесінің жолын қуып, дін қызметкері болу үшін оқуға түседі және Рюгеджи ғибадатханасының мұрагері болуға дайындалады. Бұл тақырып ата-аналарының әлеуметтік статусы немесе қызметімен белгіленген кейіпкерлер арқылы жақсы көрінеді: «Танакаяның Шотасы», «Рюгеджидің Нобуюкиі», «Бостың ұлы Чокичи» және т.б.

Жариялану және қабылдау

Такекурабе алғаш рет 1895 жылдың қаңтар айынан бастап 1896 жылдың қаңтар айына дейін "Бунгакай" әдеби журналында жеті бөлімге бөлініп жарияланды.

Аудармалар

1930 жылы В. М. Бикертон «Олардың бойларын салыстыру» деп, 1956 жылы Эдвард Сейденстикер «Өсу» деп, ал 1981 жылы Роберт Лайонс Дэнли «Балалар ойыны» деп аударған.

Теледидар

Такекурабе жапон теледидары үшін көп рет бейімделді, соның ішінде қуыршақтар қойған спектакль және анимациялық нұсқасы (Central Park Media компаниясы Солтүстік Америкада «Growing Up» деп шығарды).