Кіріспе

1-ші армия (1. Armee) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы Германияның жедел әскері. 1939–1945 жылдар аралығындағы Германияның әскері.

1939 жыл

1-ші армия 1939 жылғы 26 тамызда 12-ші әскери округте генерал Эрвин фон Вицлебен басшылығымен құрылды. Оның басты міндеті – қорғаныс позицияларын ұстау және Польшаға жасалған шабуыл кезінде Мажино сызығы бойындағы одақтас күштерге қарсы Германияның батыс қорғанысын (Батыс қабырғасын) күзету болды. Осы армия қысқа мерзімді француздық Саар операциясындағы басты неміс күші ретінде көзге түсті.

1940 жыл

Батыс науқаны кезінде ол C армия тобының құрамында болды және бастапқыда Мажино сызығына қатысты бейтараптылық танытты. 1-армия 1940 жылдың маусымына дейін, Франция шайқасы Германияның пайдасына шешімді түрде бұрылғанға дейін, француз шекарасындағы қорғаныс міндетін атқастырды. Содан кейін Германия Рейхінің батыс шекарасына дейін ықпалдастырылды. Франция арқылы неміс күштерімен асығыс шегінуден кейін 1944 жылдың тамызында Лотарингияда қайта ұйымдастырылды. Германия шекарасындағы шайқастар кезінде Бірінші армия АҚШ-тың үшінші армиясының Мозель өзенін кесіп өтіп, Метцті басып алуына кедергі келтіруге, сонымен қатар жетінші АҚШ армиясына қарсы Солтүстік Вогез тауларын ұстап тұруға тырысты. 1944 жылдың қарашасында екі қорғаныс шебі бұзылып, Бірінші армия Германия шекарасына шегінді және маңызды өнеркәсіптік аймақ – Германияның Саар аймағын қорғады.

1945 жыл

Үшінші АҚШ армиясы солтүстікке қарай Германияның Арденн шабуылына қарсы күш салғанда, 1-ші армия 1945 жылғы Жаңа жыл күні «Нордвинд» операциясы аясында жетінші АҚШ армиясына шабуыл жасады. Бұл американдықтардың қорғаныс шебін қайтаруына және жетінші АҚШ армиясының қорғаныс желісінің тым кеңге созылуынан салдарлы, ауыр шығынға ұшырауына себеп болды. Қаңтардың соңында «Нордвинд» операциясы сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1-ші армия алдымен Зигфрид желісіне қайтарылды, содан кейін Рейн өзенінен шегінуге мәжбүр болды. 1945 жылдың 15-24 наурызы аралығында «Андертон» операциясы кезінде 7-ші АҚШ армиясы кең фронт бойында Кайзерслаутерн маңында 1-ші армияны қоршап алды. Бірақ одақтастар неміс бекіністерін бұзғаннан кейін, олар шегінуге мәжбүр болды. Одан кейін Бірінші армия Дунайға, содан кейін Мюнхенге реттелген түрде шегінді. 1945 жылдың 6 мамырында Альп тауларына жақын жерде 1-ші армия одақтас күштеріне тәслим болды.