Кіріспе

Австралия парламенті комитеті

Резервтер жөніндегі арнайы комитет (Резерв 43131) 2003 жылғы заң жобасы – Австралияның арнайы комитеті. Ол 2003 жылғы Резервтер (Резерв 43131) заң жобасын пайдалану арқылы Свон аңғарындағы Нюнгга қауымдастығын (SVNC) олардың дәстүрлі жерлерінен күштеп шығаруды тергеді. Комитет Батыс Австралияның Галлоп үкіметінің заң жобасын ұсыну және қабылдау ниеттерін зерттеді.

Өмірбаян

Нюенга аборигендері 1919 жылдан бастап, Гилдфорд аборигендері Мур өзенінің жергілікті қонысына көшірілгеннен бері, өздерінің дәстүрлі жерлерін қайтарып алуға тырысып келеді. Абориген ақсақалы Роберт Брофо және оның туыстары қазіргі уақытта 43131 нөміріндегі қорыққа кіретін аумақты иелену құқығы үшін белсенді күресті. SVNC 1977 жылы құрылды және 1972 жылғы Аборигендік мұра туралы заңға сәйкес, оларға қорықты басқару құқығы берілді. 1999 жылдың 12 ақпанында 15 жасар Сьюзан Тейлор атты абориген қызы қорықта өз-өзіне қол жұмсады, ал 2001 жылдың 22-30 қазаны аралығында сот тергеуі өтті. Тергеу Тейлордың және басқа да жас аборигендердің өмір сүру жағдайларын зерттеді. Онда Батыс Австралияда аборигендер арасында зәрнау және жыныстық зорлық-зомбылықтың кең таралғаны, абориген емес балаларға қарағанда жыныстық жолмен жұғатын аурулардың көбірек кездесетіні, аборигендердің өлім көрсеткіші абориген емес халықтан әлдеқайда жоғары екені және аборигендер арасында есірткіге тәуелділік үлкен мәселе екені туралы куәліктер қабылданды. Сотталушы сондай-ақ "жас адамдарға бояу немесе желім ұсынып, жыныстық қатынасқа түсу үшін пайдаланған ақ нәсілді еркектердің қорыққа жақын жерлерде жыныстық зорлық-зомбылық жасауы туралы" мәліметтерді тыңдады. Брофоға қарсы Тейлор мен оның анасы Лена Спраттқа қатысты жыныстық қатынасқа түскен деген айыптар да қойылды. Тейлордың Брофоның ұлы Ричард Брофоға қарсы шабуыл жасады деген шағымы, оның қайтысы және дәлелдердің жетіспеуіне байланысты қарастырылмады. Роберт және Ричард Брофо бұл айыптауларды қатаң түрде жоққа шығарды". (2.28, 57-бет, Таңдау комитеті) Сотталушы абориген қауымдастықтарындағы зорлық-зомбылық жағдайына байланысты мемлекеттік органдарды аборигендік резервацияларына кіргізбеуге тыйым салудың қажеті жоқ деп шешті. Сондай-ақ, Роберт Брофо сәбинің өліміне байланысты Аборигендік медициналық қызметтің резервацияға баруын тоқтатқандығы және 1996 жылы үлкен ұлдардың орынсыз қол тигізгенін жариялағаннан кейін Отбасы және балалар қызметі департаментінің жұмысын тоқтатқандығы туралы да мәлімделді.

Гордонның тергеуі

Коронерлік сауалдан кейін Батыс Австралия үкіметі абориген қауымдастықтарындағы отбасылық зорлық-зомбылық және балаларға жасалған зорлық-зомбылық туралы шағымдарға мемлекеттік органдардың жауап беруін зерттеуге бағытталған, Тұрмыстық сот судьясы Сью Гордонның төрағалығымен өткен "Гордон тергеуі" деп аталған сауалды құрды. Бұл туралы 2001 жылдың 29 қарашасында Батыс Австралия премьер-министрі Джефф Галлоп хабарлады. Сауалдың мақсаты "Мемлекеттік органдардың Суэн аңғарындағы Ньоогар қауымдастығында зорлық-зомбылық пен балаларға жасалған жыныстық зорлық-зомбылық мәселелерін қалай қарастырғанын", "Мемлекеттік үкімет органдарының абориген қауымдастықтарында болатын отбасылық зорлық-зомбылық және балаларға жасалған жыныстық зорлық-зомбылық туралы дәлелдерге қалай жауап беретінін" және "абориген қауымдастықтарында жыныстық зорлық-зомбылық оқиғаларын шешудің практикалық жолдары туралы ұсыныстар беру, соның ішінде қажетті заңнамалық және әкімшілік шараларды" қарастыру болды. 2002 жылдың 31 шілдесінде жарияланған "Гордон баяндамасы" Суэн аңғарындағы Нюенга қауымдастығы және мемлекеттік органдарға қатысты бірқатар ұсыныстар енгізді.

Қорытындылар

Жоғарғы палатаның резервтер жөніндегі арнайы комитетінің (резерв 43131) 2003 жылғы заң жобасы Галлоптың «қалыпты процедураларды тікелей өткізіп, жылдам әрекет ету шешімі жалған ақпаратқа негізделген» деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, Үкіметтің «СВНК-нің бұрынғы тұрғындарына жылдам көмек көрсетуге мүмкіндігі болмады» және «көмекке мұқтаж отбасылар мен жеке тұлғалардың санын айтарлықтай төмен бағалады» деп табалды. Арнайы комитет Премьер-министр Галлоптың медиа кеңесшісі Киран Мерфидің газетші Колин Иганға эксклюзивті материал ұсынуға уәде бергеніне қатысты қорытынды жасады. Бұл «Мерфи мырзаның шешім қабылдауға белсенді қатысуын одан да дұрыс емес етті», «әсіресе Мерфи мырзаның Иган ханымға сенсациялық және жаңалықтарға лайық жауап беру міндеті салмақты және ойластырылған шешімге кедерілді». Сонымен қатар, Уолштің әрекеттері 1994 жылғы Мемлекеттік секторды басқару туралы заңның 74-бабында қарастырылған тәртіптік бұзушылық болып табылуы мүмкін деген пікір білдірілді. Арнайы комитет сонымен қатар Жергілікті халықтар істері департаментінің директоры Ричард Карри мен Қоғамдық даму департаментінің директоры Джейн Брейзерге қатысты қорытынды жасады. Олар «Премьер-министрге дұрыс емес, жаңылыстыратын және расталмаған әңгімелерге негізделген жауаптар берді» және «өздеріне немесе олардың ведомстволарына берілген ақпараттың дұрыстығын» тексермеді, ал олардың білуі керек болған салалардағы ақпараттың дұрыстығын тексермеді. Карри мен Брейзердің «Премьер-министрге кеңес беруге лайықты негізі болмады», себебі олардың департаменттері «Лорд-стрит лагері мәселесінде белсенділік танытпады». Директорлар «өздерінің ведомстволарының қызметін тексермей, шешім қабылдады». Арнайы комитетпен сұхбаттасқан судья Сью Гордон былай деді: «Мен Свон аңғарындағы Нюнгга қауымын бөліп көрсеткім келмейді. Бұл мәселе Брофо мырзаға қатысты айыптамалардың арқасында бұқаралық ақпарат құралдарында ең көп жарияланды. Тағы да көптеген «жетекшілерге» қатысты айыптамалар бар, бірақ олар осы деңгейде жарияланбайды». Гордонның сөзіне сүйенсек, Свон аңғарындағы Нюнгга қауымы «жетілді және жақсы күтілген нысан» болды.