Жан Пирс: Америкалық опера тенорінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық опера әншісі (1904–1984)

Ян Пирс (туған Йехошуа Пинхес Перельмут; 3 маусым 1904 – 15 желтоқсан 1984) – американдық опера теноры. Пирс опера және Бродвей концерт сахналарында, жеке концерттерде, сондай-ақ студиялық жазбалар жасаушы ретінде танымал болды. Ол кинорежиссер Ларри Пирстің әкесі.

Отбасылық өмір

Ян Пирс еврей отбасында дүниеге келді. Шын есімі Якоб Пинкус Перелмут (бірақ еврейше қабір тасында оның есімі Якоб емес, יהושע, яки Ешуа деп көрсетілген). Оның ата-анасы, Леви (ағылшын тілінде Луи) және Хеня Перелмут, бұрын Польшаның, қазір Беларусьтің Городец ауылынан шыққан. Олардың тұңғыш баласы, қызы, жұқпалы аурудан қайтыс болды. 1903 жылы олар екінші баласымен бірге Америкаға көшіп келді. Бір жыл өткен соң, 1904 жылдың 3 маусымында олардың үшінші баласы, Якоб Пинкус, Нью-Йорк штатының Манхэттен қаласындағы төменгі шығыс жағындағы суық бөлмелі пәтерде дүниеге келді. Көршілері оны "Пинки" деп лақап қойды. Ол үш жаста болғанда, үлкен ағасы Мотель мұз арбасына міну кезінде апатқа ұшырап қайтыс болды. Пирс Вестчестер округінің Вальхалла қаласындағы Маунт-Еден зиратына жерленген.

Мансап

Пирс Нью-Йоркте Джузеппе Боготтиден ән айтуды оқыды. 1932 жылы Рокси импресариосы оны Джон Пирс деп атаған Radio City Music Hall компаниясының тенор солисі ретінде шақырды. Бірақ көп ұзамай олар Жаң Пирс деген орфографияға келісті, себебі әнші бұл атаудың өзінің тегін жақсырақ көрсететінін ойлады. Радио хабарлары мен сахналық қойылымдардың арқасында Пирс бүкіл елде танымал болды. Аңыз маэстро Артуро Тосканини оның Вагнерді радиода орындағанын естіп, ортақ досы арқылы Пирспен байланысып, одан өзінің алдында өнер көрсетуге келісе алатынын білгісі келді. Тосканини оны NBC симфониялық оркестрімен опералық және хорлық шығармаларды орындауға іздеген тенор деп тапты. NBC телеарнасының хабарларын тыңдағанда немесе кейін жазылған үнтаспалар ХХ ғасырдың ортасындағы ерекше музыкалық мұралардың бірі саналады. Тосканини Пирстің кәсібилігіне, музыкалық дарынына және итальян тілін ерекше табиғи түрде дұрыс айтуына риза болды; көптеген адамдар Пирсті Маэстроның NBC-дегі 17 жылдық қызметі кезеңіндегі "сүйікті теноры" деп атады. Пирс өзінің бірнеше рет оған құқығы бар деп санағанымен, Тосканини басқа музыканттармен танымал болғандай, оған ешқашан ашуланбағанын еске алды. Пирс алғаш рет Тосканинимен 1938 жылдың 6 ақпанында Карнеги залында Бетховеннің Тоғызыншы симфониясын NBC телеарнасында орындады; солистер қатарында сопрано Вина Бови, меццо-сопрано Керстин Торборг және бас Эцио Пинза да болды. 1938 жылы Пирс Филадельфияның Ла Скала опера компаниясының (PLSOC) жетекші тенорларының қатарына қосылды. Ол сол жылдың 10 желтоқсанында Вердидің "Риголетто" операсында Мантуя герцогы рөлінде Роберт Видемен бірге және Фриц Малердің дирижерлігімен кәсіби опералық дебют жасады. Ол сондай-ақ Вердидің "Травиата" операсында Альфредо рөлін Аннуциата Гарроттомен (Виолетта) және Роберт Видемен (Жермонт) бірге орындады. Пирс 1941 жылға дейін PLSOC-пен бірнеше қойылымда өнер көрсетті, Пюччинидің "Мадама Баттерфляй" операсында Пинкертонды Елда Эркольмен (Чо-Чо-Сан) бірге орындады және герцог және Альфредо рөлдерін бірнеше рет қайталады. 1939 жылдың қарашасында Пирс Нью-Йоркте өзінің алғашқы жеке концертін өткізді. Ол 1941 жылдың 29 қарашасында Метрополитен операсында Вердидің "Травиата" операсында Альфредо рөлінде дебют жасады. Ол Пуччинидің "Тоска" операсындағы Кавародосси, "La bohème" операсындағы Родольфо және Гуноның "Фауст" операсындағы рөлдерді де орындады. Сыншылар оны "операның жойылып бара жатқан "Алтын ғасырының" "үлкендерінің" американдық мұрагері" деп атады. 1943 жылдың желтоқсанында Пирс ОУИ-нің "Халықтардың гимні" фильмінде Тосканинимен, NBC симфониялық оркестрімен және Вестминстер хорымен бірге Вердидің сол кезде сирек орындалатын кантатасын орындады. NBC Studio 8 H-де түсірілген "Халықтардың гимні" саундтрегі RCA Victor компаниясымен LP және CD форматында шығарылды, ал фильмнің толық нұсқасы видеокассета мен DVD-де жарық көрді. 1950 жылдары Пирс Нью-Йорктегі Левисон стадионында дирижер Альфредо Антонинидің жетекшілігімен 14 000-нан астам көрерменнің алдында тұрақты түрде жеке орындаушы ретінде өнер көрсетті. Бұл итальяндық түнгі ашық аспан астындағы концерттерде Нью-Йорк филармониясы мен Левисон стадионы оркестрі, сондай-ақ Ричард Таккер, Роберт Меррилл және Айлин Фаррелл сияқты опера жұлдыздары өнер көрсетті. 1956 жылы Пирс Мәскеуде музыкалық "мәдени алмасу" елшісі ретінде танымал Болшой операсында ән айтқан алғашқы америкалық болды. Ол 1966 жылға дейін Метрополитен операсының құрамында болды және 1966-1967 жылдары қайтадан өнер көрсетті. Ол сондай-ақ шеберлік класын оқытты. 1971 жылы ол Бродвейде "Қолыста скрипкашы" операсында Тевье рөлінде дебют жасады. 1982 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін ол кейде-кейде өнер көрсетіп, даусының күшіне ие болды. Оның соңғы концерті 1982 жылдың 2 мамырында Огайо штатының Дейтон қаласында Бет Абрахам жастар хорымен бірге өтті.

Peerce studied singing in New York City with Giuseppe Boghetti. In 1932 he was hired as a tenor soloist with the Radio City Music Hall company by the impresario Roxy, who renamed him John Pierce. They soon compromised on the spelling Jan Peerce, which the singer felt better reflected his ethnicity. Thanks to radio broadcasts and stage programs, Peerce soon had a nationwide following. The legendary maestro Arturo Toscanini heard him singing Wagner on the radio and was able to contact Peerce through a mutual friend to see if he would like to audition for him. Toscanini found him to be the tenor he had sought to sing operatic and choral works with the NBC Symphony Orchestra. The recordings made during, or following, the NBC broadcasts are among the outstanding musical legacies of the mid 20th century. Toscanini was reportedly pleased with Peerce's professionalism, as well as his musical talents and his unusually native sounding pronunciation of Italian; many have said that Peerce was Toscanini's "favorite tenor" during the Maestro's 17 years at NBC. Peerce recalled that Toscanini never lost his temper with him the way he famously did with other musicians, even though Peerce believed he had the right to, on a few occasions. Peerce first sang publicly with Toscanini on February 6, 1938, in Carnegie Hall in an NBC broadcast performance of Beethoven's Ninth Symphony; the soloists also included soprano Vina Bovy, mezzo soprano Kerstin Thorborg, and bass Ezio Pinza. Peerce joined the roster of principal tenors at the Philadelphia La Scala Opera Company (PLSOC) in 1938. He made his professional opera debut with the company on December 10 of that year as the Duke of Mantua in Verdi's Rigoletto with Robert Weede in the title role and Fritz Mahler conducting. He also sang Alfredo in La traviata with Annunciata Garrotto as Violetta and Weede as Germont during the company's 1938 1939 season. Peerce sang in several more performance with the PLSOC through 1941, singing Pinkerton in Puccini's Madama Butterfly with Elda Ercole as Cio Cio San, and reprising the roles of the Duke and Alfredo a number of times. In November 1939, Peerce performed his first solo recital in New York City. He made his debut with the Metropolitan Opera on November 29, 1941, singing Alfredo in Verdi's La traviata. He sang also the parts of Cavaradossi in Puccini's Tosca, Rodolfo in La bohème, and in Gounod's Faust. He was hailed by critics as the "All American successor to the 'greats' of opera's almost extinct 'Golden Age'." In December 1943, Peerce appeared in the OWI film Hymn of the Nations with Toscanini, the NBC Symphony Orchestra, and the Westminster Choir in a performance of Verdi's then seldom heard cantata. Filmed in NBC Studio 8 H, the soundtrack of the performance of Hymn of the Nations has been issued on LP and CD by RCA Victor, and the entire film has been released on video cassette and DVD. During the 1950s Peerce performed regularly as a featured soloist before audiences of over 14,000 guests under the conductor Alfredo Antonini at the Lewisohn Stadium in New York City. These Italian Night open air concerts featured the New York Philharmonic and the Lewisohn Stadium Orchestra along with such operatic luminaries as Richard Tucker, Robert Merrill, and Eileen Farrell. In 1956 Peerce made a sensation in Moscow as a musical "cultural exchange" ambassador, being the first American to sing with the famed Bolshoi Opera. He remained on the roster of the Metropolitan until 1966, appearing again in 1966 1967. He also taught a master class. In 1971 he made his Broadway debut as Tevye in Fiddler on the Roof. He continued to make occasional appearances until his retirement in 1982, remaining in fine voice. His last concert was on May 2, 1982, as the guest artist with the Beth Abraham Youth Chorale in Dayton, Ohio.

Жазбалар

Пирстің алғашқы жазбалары 1931-1932 жылдары Нью-Йорк аймағындағы би тобымен вокалист ретінде "Джек Перл" және "Пинки Перл" аттарымен жасалды. Олардың бірнешесі Джек Бергер оркестрімен бірге болды, ол Астор қонақ үйінде өнер көрсетті. Олар "Snuggled on Your Shoulder" және "Dancing on the Ceiling" сияқты сол кездегі танымал хиттерді қамтыды және Crown, Perfect, Banner және Melotone сияқты көптеген кіші лейблдерде шығарылды. Пирс 1930 жылдардың соңынан 1960 жылдардың басына дейін "Red Seal" артисі ретінде RCA Victor үшін эксклюзивті түрде жазды. Оның алғашқы RCA Victor жазбаларының бірі – Натаниел Шилкреттің 1939 жылғы Виктор Гербертке арналған құрмет альбомындағы солист ретіндегі орындауы. Пирс 1938 жылы Тосканинидің Бетховеннің Тоғызыншы симфониясының концерттік орындауында тенор солисі болған, бірақ бұл жазбаны Тосканини мен RCA Victor коммерциялық шығаруға қабылдамады. 1952 жылға дейін Тосканини ғана осы симфонияның студиялық жазбасын (Пирс тенор солисі ретінде) шығаруға келісім берді. Пирс 1944 жылы Тосканинидің Роза Бэмптонмен бірге Бетховеннің "Фиделио" операсының орындауында/хабарламасында ән шырқады, содан кейін Вердидің "Ла Травиатасы", Пуччинидің "Ла Богемасы" (екеуі де Лисия Албанеземен) және Вердидің "Un ballo in maschera" (Херва Неллимен) операларының толық орындалуы болды. Пирс Тосканинидің Вердидің "Отелло", "Аида" немесе "Фальстафф" операларын орындағанда ән айтпады; оған соңғы екеуінде тенорлық партиялар ұсынылды, бірақ оның дауысы сол рөлдерге сәйкес келмейтінін айтып, бас тартты. Ол сондай-ақ 1944 жылы Мэдисон Сквер Гардендегі концертте өнер көрсетті, онда Леонард Уоррен, Зинка Миланов және Тосканинидің жетекшілігімен Нью-Йорк филармониясы мен NBC симфониялық оркестрінің біріккен орындауымен Риголеттоның соңғы актісі қойылды. Бұл орындау жазылып, RCA Victor LP және CD-де шығарылды. 1952 жылы ол Тосканинидің Бетховеннің Тоғызыншы симфониясының студиялық жазбасына қатысты, оны Маэстро ақыры RCA Victor шығаруға мақұлдады. Пирс RCA Victor үшін коммерциялық түрде жазған опералардың арасында Вердидің 1950 жылғы "Риголетто" операсы (Леонард Уорреннің орындауында), Эрна Бергер және Нан Мерриман, 1951 жылғы Бизеттің "Кармен" операсы (Ризэ Стивенс, Лисия Албанезе және Роберт Мерриллмен), сондай-ақ Доницеттидің 1957 жылғы "Люсия ди Ламмермур" операсы (Роберта Петерс, Филипп Маэро және Джорджио Тоццимен), және Леони Рисанек, Сена Юринак, Роберта Петерс және Уолтер Берримен, сонымен қатар Эрих Линсдорфтың жетекшілігімен Ариадне на Наксос операсы бар. RCA Victor Пирспен бірге көптеген опералық үзінділерден тұратын альбомдарды шығарды, олардың ішінде Ризэ Стивенспен бірге "Самсон мен Далила" және Лисия Албанеземен бірге "Мадам Баттерфляй" опералары болды. Пирстің қатысуымен Метрополитен операсының және басқа да театрлардың көптеген қойылымдары LP және CD-де шығарылды. Кейін Пирс Vanguard Records үшін бірнеше опералар мен ораторияларды жаздырды, олардың көп бөлігі Гандельдік болды. 1961 жылы Westminster Records үшін Пирс тағы да Сена Юринакпен бірге "Фиделио" операсын және Мария Стадермен бірге Бетховеннің "Зәйтүн тауындағы Мәсіх" ораториясын жазды. Columbia Records үшін ол 1963 жылы Роберта Петерспен бірге Зигмунд Ромбергтің "Студент-принц" операсынан үзінділерді жазды, сонымен қатар Джорджио Тоцци де қатысты. Пирстің 1960 жылдардың соңынан 1980 жылға дейінгі соңғы діни, поп және концерттік альбомдары Vanguard баспасында жарық көрді. Пирстің ең көп сатылған пластинкасы – оның 1945 жылы RCA Victor компаниясына жазған "Бақыт құсы" (музыкасы Сандор Харматиге, сөздері Эдвард Хейман мен Гарри Парр Дэвиске тиесілі). Ол оның "визиттік карточкасына" айналды және ол оны RCA Victor үшін кем дегенде үш рет жаздырды. 1970 жылдардың соңында опера және концерттік әншілердің ең көп сатылған жазбаларының бірі болды. Пирс пен оның әріптесі мемуарларында жазғандай, "Бақыт құсы" сатылымы Энрико Карузоның 1918 жылы Джордж М. Коханның "Over There" әнін жазғаннан кейін екінші орында болды. Дискограф Джон Р. Болигтің мәліметтері бойынша, 1918 жылғы диск Виктор Талкинг Машин Компаниінің опералық жазбаларының арасында ең көп сатылған жазбалардың бірі емес. Пирс 1976 жылы шығарған автобиографиясын "Бақыттың көк құсы: Ян Пирстің естеліктері" деп атады.

Peerce's first recordings were made in 1931 1932, as a vocalist with New York area dance bands, using the names "Jack Pearl" and "Pinky Pearl." Several of these were with the Jack Berger Orchestra, with whom he was appearing at the Hotel Astor. They include popular hits of the day such as "Snuggled on Your Shoulder" and "Dancing on the Ceiling," and were issued on numerous smaller labels including Crown, Perfect, Banner and Melotone. Peerce recorded almost exclusively for RCA Victor as a "Red Seal" artist from the late 1930s to the early 1960s. Among his first RCA Victor recordings were as a featured soloist in Nathaniel Shilkret's 1939 tribute album to Victor Herbert. Peerce had been the tenor soloist in Toscanini's 1938 broadcast concert of Beethoven's Ninth Symphony, which was rejected for commercial release by Toscanini and RCA Victor; it wasn't until 1952 that Toscanini approved a studio recording of that symphony (with Peerce as tenor soloist) for release. Peerce also sang in Toscanini's 1944 performance/broadcast of Beethoven's Fidelio with Rose Bampton, followed by the complete performances of Verdi's La traviata, Puccini's La bohème (both with Licia Albanese), and Verdi's Un ballo in maschera (with Herva Nelli), all eventually released by RCA Victor on LP and CD. Peerce did not sing in Toscanini's broadcasts of Verdi's Otello, Aida, or Falstaff; he was offered the tenor parts in the latter two but declined, believing his voice was not right for those roles. He also sang in the Madison Square Garden concert in 1944, which featured the final act of Rigoletto with Leonard Warren, Zinka Milanov, and Toscanini conducting the combined New York Philharmonic and NBC Symphony Orchestra; this performance was recorded and also released by RCA Victor on LP and CD. In 1952, he participated in Toscanini's only studio recording of the Beethoven Ninth Symphony, which the Maestro finally approved for release by RCA Victor. Among the operas Peerce recorded commercially for RCA Victor were Verdi's Rigoletto in 1950 with Leonard Warren singing the title role, Erna Berger, and Nan Merriman, Bizet's Carmen in 1951 with Risë Stevens in the title role, Licia Albanese, and Robert Merrill, and also Donizetti's Lucia di Lammermoor in 1957 with Roberta Peters, Philip Maero, and Giorgio Tozzi and Ariadne auf Naxos, with Leonie Rysanek, Sena Jurinac, Roberta Peters, and Walter Berry, conducted also by Erich Leinsdorf. Several opera excerpt albums with Peerce were released by RCA Victor as well including Samson et Dalila with Risë Stevens and Madama Butterfly with Licia Albanese. Many broadcasts of performances from the Metropolitan opera and other houses with Peerce have been released on LP and CD as well. Peerce later recorded several operas and oratorios for Vanguard Records, a good majority of them Handelian. For Westminster Records in 1961, Peerce again recorded Fidelio opposite Sena Jurinac and Beethoven's oratorio Christ on the Mount of Olives with Maria Stader; for Columbia Records he sang the title role in a 1963 recording of selections from Sigmund Romberg's The Student Prince, opposite Roberta Peters, and also featuring Giorgio Tozzi. Peerce's final religious, pop, and recital albums from the late 1960s through 1980 were released by Vanguard. Peerce's best selling record was his 1945 RCA Victor recording of "Bluebird of Happiness" (music by Sandor Harmati, lyrics by Edward Heyman and Harry Parr Davies). It became his "signature tune" and he recorded it at least three times for RCA Victor. As of the late 1970s, it remained among the all time best selling recordings by opera and concert singers. According to Peerce and his collaborator in his memoirs, Bluebird was second in sales only to Enrico Caruso's 1918 recording of George M. Cohan's "Over There". Estimated sales of the Caruso recording by discographer John R. Bolig indicate, however, that the 1918 disc was not among the top selling operatic recordings of the Victor Talking Machine Company. Peerce titled his 1976 autobiography The Bluebird of Happiness: The Memoirs of Jan Peerce.

Кинодағы рөлдері

Пирс бірнеше фильмге түсті, соның ішінде "Желде бір нәрсе" фильміне, онда ол түрме бастығы Тони рөлін сомдады. 1947 жылы бұл рөлде Пирс "Иль-Троватор" операсынан "Мизерере" әнін түрмедегі қылмыскер, фильмнің жұлдызы Дианна Дурбинмен дуэтте орындады. Бұл орындау DVD-де қолжетімді. 1953 жылы ол "Бүгін біз ән айтамыз" ("Tonight We Sing") фильмінде тенор кейіпкері Грегори Лоуренстің дауысы ретінде естілді (бірақ кадрда көрінбеді). 1969 жылы оның ұлы Ларри Пирс әкесі мен ағалары Макс және Сендер Пирсті "Компульске қош сау бол" ("Goodbye Columbus") фильміндегі бір сахнаға түсірді, бұл фильмді жас Пирс Paramount Pictures үшін режиссерлік еткен.