Кіріспе

Қасиетті Мария соборлық шіркеуі – Англияның Ньюкасл-апон-Тайн, Тайн-энд-Уэр қаласындағы католик соборы. Ол Хексем және Ньюкасл дін аймағының бас шіркеуі және Хексем және Ньюкасл епископының тақтысы болып табылады. Клейтон көшесінде орналасқан соборды Август Уэлби Пуджин жобалап, 1842-1844 жылдар аралығында салдырған. Собор бірінші санаттағы архитектуралық ескерткіш және Пуджин қолдаған готикалық жаңару стилінің көрнекті үлгісі. Собордың сыртындағы Монумент бағында кардинал Базиль Хьюмге арналған ескерткіш орнатылған, ол 2002 жылы Елизавета II королева ашқан. Қасиетті Мария соборы қаладағы алтыншы биік құрылыс болып есептеледі.

Тарих

Ньюкаслдағы Сент-Мэри шіркеуі 1844 жылғы тамызда ашылды, ол негізінен Тайнсайдтағы кедей иммигранттар қауымынан жарты пеннилік жарналар есебінен салынды. Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы миссияда Уильям Ридделл дін қызметкері болып жұмыс істеді. Ұлы шығыс терезесіндегі, Леди Чапел және Ырысқұлды ғибадатханадағы боялған шынылар 1843 жылы Уильям Уэйлс Пьюгиннің эскиздері бойынша жасалды. Папа Пий IX 1850 жылғы 29 қыркүйекте жариялаған жарлығымен Англия мен Уэльсте католик иерархиясы қайта орнатылды. Солтүстік округтың апостолдық викариатының көп бөлігі жаңа Хексам епархиясына айналды. Епископ Уильям Хогарт жаңа епархияның алғашқы епископы болып тағайындалды, сондықтан оған өзінің тақты орналастыруға арналған шіркеу қажет болды. Осы мақсат үшін Сент-Мэри таңдалды, осылайша 1850 жылы ол собор мәртебесін алды, Ньюкаслдың алғашқы соборы болды, себебі англикандық Сент-Николас соборы 1882 жылға дейін собор статусын алған жоқ. 1860 жылғы 21 тамызда собор Әзіретіміздің Көтерілуіне арналды. 1861 жылы епархияның атауы Хексам және Ньюкасл епархиясы деп өзгертілді. Одан бері Сент-Мэриде Хексам және Ньюкасл епископы қызметін атқаратын тағы он бір епископ қызметке орнатылды. 1872 жылы Елизавета Даннның өсиетінен алынған қаражатқа Dunn & Hansom жобалаған мұнара мен шпиль қосылды.

Қазіргі

2008 жылғы наурыз айында Кевин Джон Даннның қайтысынан кейін Хексем және Ньюкасл епископтығының тағы орындығы бос қалды. Ол бұл лауазымда шамамен төрт жыл қызмет етті, епископқа бекітіліп, 25 мамыр 2004 жылы қасиетті Бед құрметті мейрамында қызметке орнатылды. Сеймус Каннингэм 2009 жылғы 20 наурызда (епархияның қасиетті қамқоршысы Сент-Кутберт мерекесінде) Сент-Мария соборында епископтық киеге жиналды. Ол Хексем және Ньюкасл епархиясының он үшінші епископы. 2006 жылғы 21 сәуірде собор деканы, преподобный Майкл Кампион собордағы лауазымынан ресми түрде бас тартты. Оның орнына бұрынғы Дарем университетінің католик шіркеуінің капелланы Петер Лейтон келді. Преподобный Питер Лейтонның сақтықпен басшылығымен собор түпнұсқалық дизайнының сұлулығын жаңартатын толыққанды жөндеуден өтті. Жұмыстың бірінші кезеңі 2010 жылғы қыркүйекте аяқталды, ал 46 тірегі бар жаңа үш мануалды Кеннет Тикель аспабын орнатуды қамтитын жұмыстың екінші кезеңі 2013 жылғы ақпанда аяқталды. 4 ақпанда Папа Франциск епископ Роберт Бёрнның епископ Шеймус Каннингхэм отставкаға кеткеннен кейін Хексем және Ньюкаслдің келесі епископы болатынын жариялады. Роберт Бёрн бұрын Бирмингем архиепископиясының көмекші епископы болып қызмет еткен, сонымен қатар ол Бирмингем ораториясындағы Сент-Филипп Нери ораториясының мүшесі.

Дау

2019 жылы канон Майкл МакКой епископ Роберт Бёрннің тағайындауымен, тележүргізуші Деклан Доннеллидің ағасы ата Дермот Доннеллиден кейін декана болып тағайындалды. Бұл оның өтірісіндегі бірнеше мәселеге қарамастан жасалды, оның ішінде "жасөспірімдермен жұмыс істеуге қатысты шектеулерді сақтау жоспарына ілігіп отырды" деген мәлімдеме де бар еді. 2021 жылдың 10 сәуірінде МакКой өлі күйде табылғаннан кейін жүргізілген тергеуде, оған қатысты болған бұрынғы жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптауды естіген соң өз-өзіне қол жұмсағаны анықталды. 2023 жылдың 22 қаңтарында Ватикан Сент-Мария соборында сексуалдық кештер өткені туралы қауесеттерді тергеп жатқаны хабарланды. 2023 жылдың мамырында "Пандемия кезінде Сент-Мэри соборында ұятсыз кештер болды деген айыптаулар жалған" деген қорытынды жасалды. Дегенмен, сол кездегі Covid шектеулеріне қарсы келе отырып, еріктілер үшін шарап пен тамақпен жиналыстар ұйымдастырылған.