Кіріспе

Назар аудару ленталары – белгілі бір мақсатқа қолдау білдіру немесе оның мәнін арттыру үшін қолданылатын символдар. Әртүрлі түстер мен пішіндер әртүрлі мәселелермен байланысты. АҚШ-та сары ленталар жақын туыстың әскери қызметте шетелде екенін көрсету үшін пайдаланылады. Ресей, Беларусь және бұрынғы Кеңес Одағының басқа елдерінде алтын және қара жолақты ленталар Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастардың жеңісін тойлауға арналады (9 мамыр). Испанияда 2017 жылдан бері сары лента 2017–2018 жылдарғы Испания конституциялық дағдарысы кезінде уақытша ұсталғандармен ынтымақтастықтың белгісі болып табылады. Денсаулық мәселелеріне назар аудару үшін ленталарды қолданудың ең танымал мысалы – сүт безі қатерлі ісігімен күресіп жатқандарға қолдау білдіретін қызғылт лента. Басқа денсаулық және әлеуметтік мәселелер де түрлі түсті ленталарды қабылдады, оларға: Альцгеймер ауруы және бүйрек безі қатерлі ісігі (күлгілт), ЖИТС/АИТВ (қызыл), психикалық денсаулық және психикалық аурулар (жасыл), өзіне-өзі зиян келтірудің алдын алу (сары) және мидың бұзылуы немесе мүгедектігі (күміс) жатады. Ленталардың саяси қолданылуына Украинадағы «Қызғылт революцияны» еске алу үшін қолданылатын қызғылт ленталар кіреді. Гүлдер (белгілі бір түрлері), білезіктер және төс белгілері сияқты басқа да әшекейлер де назар аудару мақсатында қолданылуы мүмкін. Мұндайларға мак, роза және білезіктер жатады.

Тарих

Тарихта маңызды нысан ретінде бейнеленген алғашқы ленталар Еуропадағы орта ғасырларда рыцарьтарға табыс етілген белгілер болды. Сары лента ағылшын азаматтық соғысы кезінде пуритан армиясынан пайда болды. Одан Америкаға тарады, онда АҚШ армиясы онымен байланыстырылды. АҚШ-тағы әскерилер орындаған марш әнінде сары лента туралы айтылған. 1917 жылы Джордж А. Нортон әнге алғаш рет авторлық құқық алды. Әннің атауы "Оның мойнында сары лента" болды. 1940 жылдары әнді бірнеше музыкант қайта жазды. 1970 жылдардың басында "Tie a Yellow Ribbon Round the Ole Oak Tree" әні жарық көрді. Осы әнге сүйене отырып, Иранда тұтқынға алынған Брюс Лайнгеннің әйелі Пенни Лайнген алғаш рет лентаны назар аудару символы ретінде пайдаланды. Ол күйеуінің үйге оралуын тілегендіктен ағаштарға сары ленталар байлады. Оның достары мен отбасы мүшелері де осы үрдіске қосылды. Көптеген адамдар бұл хабарды көріп, лента "ақпарат тарату құралына" айналды. 1979-1981 жылдары Атлантадағы балаларға жасалған қастандықтар кезінде бірлік көрсету үшін жасыл ленталар тағу басталды. Олар кейінірек пайда болған назар аудару ленталарынан өзгеше формада болды, көбінесе доға пішіндес. 1986 жылдың мамыр айында, Лондонның Ноттинг Хилл Гейт қаласында Кентербери архиепискобы және басқа да Ұлыбритания христиан шіркеулерінің басшыларының қолдауымен СПИД бойынша ашық конференция өткізді, ол СПИД-ке қарсы христиандық әрекет деп аталды. Конференцияға келгендердің барлығына ленталар берілді. СПИД-ке қарсы христиандық әрекеттің мақсаты, негізін қалаушысы және төрағасы Барнаби Милн болған Англия шіркеуінің ресми қайырымдылық қоры, СПИД дағдарысына бүкіл әлемдегі христиан шіркеулерін тарту болды. СПИД-ке қарсы христиандық әрекет 1991 жылы таратылды. 1991 жылы Visual AIDS Artists Caucus, Нью-Йорк негізделген суретшілер мен СПИД белсенділері тобы, қызыл лентаны жасады. Олар СПИД-пен ауыратын адамдарға және оларға күтім жасайтындарға деген қайырымдылықты көрсету үшін бейнелі символ жасауды көздеді. Қызыл түс "қанмен байланысы және құмарлық – ықылас пен махаббат сезімі" үшін таңдалды. 1991 жылғы Tony Awards сыйлығының салтанатында актер Джереми Айронс көкірегіне жарқын қызыл лента тақты. Лентаны тағудың мәні эфирде талқыланбаса да, бұқаралық ақпарат құралдары мен жұртшылық көзге түсетін лентаны байқады және оның танымалдығы бірден өсті. Қызыл лента АҚШ-та авторлық құқыққа алынбады, осылайша оны СПИД-ке қарсы күрес символы ретінде кеңінен тағуға және пайдалануға мүмкіндік берді. 1992 жылды "The New York Times" газеті "Лента жылы" деп жариялады. Бүгінде қызыл лента – СПИД туралы хабардар етудің халықаралық деңгейде танылған символы және дизайн иконасы. Ол көптеген түрлі түсті ленталар мен хабардар ету жобаларына бастау берді. Unicode таңба стандартында U+1F397 кодтық нүктесінде "ескерту лентасы" таңбасы (🎗️) бар. Оның түсі көрсетілмеген, платформаларға байланысты сары, көк немесе қызыл түсте көрсетілуі мүмкін. Әлеуметтік желілерде кейбір пайдаланушылар өздерінің профильдеріне физикалық лента тағуға ұқсас "хабардар ету аватары" ретінде визуалды эффекттер қосады.

Мақсаты мен қолданылуы

Таспаларды ауру туралы хабардар ету үшін немесе адамның сол ауруға немесе жағдайға жеке тап болғанын көрсету үшін пайдалануға болады. Адамдар көбінесе колледжтерде, аудандарда және қоғамдық орындарда таспаларды іліп қояды, сонда басқалар оларды көріп, өз күресінде жалғыз емес екендерін біледі. Таспа түстері көбінесе бір немесе бірнеше жағдаймен байланысты, бірақ қай түс қай жағдайға қатысты екенін анықтайтын бірнеше дереккөз бар. Олар сондай-ақ осы таспаның маңызды мерзімдерін көрсетеді. Таспалар көбінесе белгілі бір аурудың немесе жағдайдың кең таралғанын көрсету үшін қолданылады. Жануарлармен және жануарлармен жұмыс істейтін ұйымдармен байланысты таспа түстері де бар. Жануарлардың құқығын қорғау қоры барлық жануарлардың құқықтары үшін күреседі және олар қызғылт таспаны қолданады. Жануарларды зорлық-зомбылыққа ұшырату туралы хабардар ету де қызғылт таспаны пайдаланумен белгілі.