Кіріспе

Еврейлік балға – 2003 жылы түсірілген американдық комедиялық фильм, авторы және режиссері – Джонатан Кесселман. Басты рөлдерде Адам Голдберг, Джуди Грир, Энди Дик, Марио Ван Пиблс және Питер Койота ойнайды. Фильмнің сюжеті еврей қылмыскерге қарсы күресуші, «Еврейлік балға» деп танылған кейіпкердің Хануканы Санта Клаустың зұлым ұлынан құтқаруы туралы. Зұлым ұл Ханука мен Кванзаны жойып, баршаға Рождествоны тойлауды қалайды. Фильм блэксплойтинг фильмдерін пародиалайды және Мелвин Ван Пиблс «Свиттбек» рөлінде эпизодтық түріде қатысады.

Сюжет

Фильм жас Мордехай Джефферсон Карвердің естелік саяхатымен басталады. Мектепте Мордехайды басқа оқушылар мен мұғалімі еврей бала болғандықтан, христиандар басым мемлекеттік мектепте және басқалары Рождествоны тойлағанда Хануканы тойлағандығы үшін мазалайды. Ол көршілес ауданда жүргенде, Рождество мерекесін тойлауға арналған көптеген әшекейлер мен терезелердегі көрмелерде еврейлерге орын жоқ екенін көріп, одан да шеттелуді сезінеді. Ол дүкен алдындағы тротуарға жатып, "Жүдейлерге 'Жарайды' (шамамен 5 минут)" деп жазылған жарнаманы көріп, өзін көтеріңкі көңілде ету үшін дрейделін айналдыра бастағанда, Санта Клаус келіп, ойыншықты аяғымен басып, Мордехайға ортан теріс бармақ көрсетеді. Содан кейін көрініс қазіргі заманға ауысады, Мордехай – еврей балғасы, өмірін яһудилерді қорғауға арнаған, сүндеттелген "еркек" ретінде. Оның әсем киімі (суицидші мен хасид яһудисінің араласуы) және қаһарлы мінезі оны яһуди қауымындағы жергілікті батырға айналдырды. Яһудилер мен афроамерикандықтар соңғы онжылдықтарда ақ христиандармен шартты бейбітшілікте өмір сүрді, себебі қазіргі Санта (жылдар бұрын Мордехайдың дрейделін таптаған қатыгез Сантаның ұлы) қатысу және төзімділік саясатын ұстанды. Бұл Санта өлтіріліп, оның орнына Ханука мен Кванзааны жоюға тырысатын ұлы Дамиан келеді, осылайша желтоқсанды Рождествоға ғана арнауды көздейді. Мордехай Дамианды тоқтатуға мәжбүр болады, жолда достар табады, олардың ішінде еврей әділет лигасының басшысы Эстер Блуменбергштейнентальдың қызы және Кванзаа азаттық фронтының жетекшісі Мұхаммед Али Паула Абдул Рахим бар. Күрес оларды Израиль, К-Март, Иерусалимнің сыртындағы еврей атом сағаты және Солтүстік полюстегі соңғы шайқас сияқты экзотикалық жерлерге жетелейді.

Дау

"Еврейлік балға" еврейлер туралы көптеген таралған стереотиптерді пародизациялайды. Фильм түсіріліп жатқанда, Антидефамация лигасының назарына ілікті, олар фильм еврейлердің жағымсыз бейнелерін таратуы мүмкін деп алаңдады; фильмде ADL-дің ойдан шығарылған Еврей Әділет лигасының мүшелері ретінде тікелей пародиясы бар. Фильмді көргеннен кейін ADL-дің Уоррен Кац фильмнің өндірушілеріне қарсы сотқа шағымданып, бірақ Нью-Йорк штатының Солтүстік округінің АҚШ округтік сотының бұйрығымен жеңіліске ұшырады. Фильм сонымен қатар кейбір христиандық топтардың сынына ілікті, олар фильмде көптеген христиандар антисемит және төзбес ретінде бейнеленгенін айтты. Көптеген сахналар Бруклиндегі Боро Паркте түсірілді, онда көптеген хасидтік яхудилер тұрады. Фильм жасаушылар бастапқыда 1998 жылғы "Рубиннің құнынан жоғары" фильмінде болғандай, хасидтік қауымның мүшелері фильмге қарсылық білдіріп, түсірілімді тоқтатуы мүмкін деп уайымдады. Алайда Боро Парктегі хасидтердің реакциясы әртүрлі болды. Ұйымдастырылған наразылық болған жоқ, ал аудан тұрғындарының кейбірі фильмде эпизодтық рөлдерде түсуге келісті.

Қабылдау

Фильм Rotten Tomatoes сайтындағы жиынтық шолулар бойынша 52% рейтинг алды.

Жалғасы

2017 жылы "Гибрийлік балға Гитлерге қарсы" атты жалғасы жоспарланды. Бұл фильмнің қаржыландырылуының бір бөлігі көпшіліктен жиналған қаражат есебінен жүзеге асырылады. Оқиға қазіргі заманнан басталады, онда "Шекірек" зейнетке шығып, Дональд Трамптың сайлануынан туындаған нәсілшілдік күшеюіне қарсы күресу үшін қайтадан іске кіріседі. Ол бұл үшін 20 ғасырдағы антисемитизмнің ең жаман көрінісіне қарсы күресу үшін уақытқа саяхат жасайды.