Кіріспе
1992 жылы Пенелопа Шпирис түсірген фильм. "Уэйн әлемі" – 1992 жылғы американдық комедиялық фильм, режиссері Пенелопа Шпирис. Оны Лорн Майклз продюсерлік етті, ал сценарийін Майк Майерс және Бонни мен Терри Тернер жазды. "Saturday Night Live" эскизіне негізделген бұл фильмде Майерс өзінің толық метражды фильмдегі дебютінде Уэйн Кэмпбелл рөлін, ал Дана Карви Гарт Алгар рөлін сомдайды. Олар – рок және хеви-металл әуесқойларының жұбы, қоғамдық телеарнада хабар таратады. Сондай-ақ, Тиа Каррере, Роб Лоу, Лара Флинн Бойл, Брайан Дойл Мюррей, Крис Фарли, Эд О'Нилл, Ион Скай, Мит Лоф, Роберт Патрик және Элис Купер қосалқы рөлдерде ойнады. "Уэйн әлемі" 1992 жылдың 14 ақпанында Paramount Pictures компаниясымен Америка Құрама Штаттарында көрсетілді. Фильм сыншылардың және көрермендердің жоғары бағасын алды, 1992 жылғы ең табысты фильмдердің он біріншісі болды және "Saturday Night Live" эскизіне негізделген ең табысты фильм ретінде қала береді. "Уэйн әлемі 2" атты жалғасы келесі жылы шықты.
Wayne's World is a 1992 American comedy film directed by Penelope Spheeris. It was produced by Lorne Michaels and written by Mike Myers and Bonnie & Terry Turner. Based on the Saturday Night Live sketch Wayne's World, it stars Myers in his feature film debut as Wayne Campbell and Dana Carvey as Garth Algar, a pair of rock and heavy metal fans who broadcast a public access television show. It also features Tia Carrere, Rob Lowe, Lara Flynn Boyle, Brian Doyle Murray, Chris Farley, Ed O'Neill, Ione Skye, Meat Loaf, Robert Patrick and Alice Cooper in supporting roles. Wayne's World was released in the United States on February 14, 1992, by Paramount Pictures. A critical and commercial success, it was the tenth highest grossing film of 1992 and remains the highest grossing film based on a Saturday Night Live sketch. A sequel, Wayne's World 2, was released the following year.
Сюжет
Аврора қаласында, Иллинойс штатында, рок-музыка жанкүйерлері Уэйн Кэмпбелл мен Гарт Алгар Уэйннің ата-анасының жертөлесінен "Уэйннің әлемі" атты телешоуын жүргізеді; "Уэйннің әлемі" туралы хабар теледидар продюсері Бенджамин Кейннің назарына ілігеді. Гарттың "Миртмобиль" көлігімен достарымен саяхаттап жүргенде, Уэйн дүкен терезесіндегі 1964 жылғы "Фендер Стратокастер" гитарасына қызығады. Кейін олар түнгі клубқа барады, онда Уэйннің бұрынғы қарым-қатынаста болған қиын жағдайдағы әйелі Стейсиден қашып өтеді, ал Уэйн "Crucial Taunt" тобының вокалисі және бас-гитарашысы Кассандра Вонгқа ғашық болады және оны кантон тілінде әңгімелеу арқылы таң қалдырады. Бенджамин Уэйн мен Гартпен кездесіп, шоу құқықтарын әрқайсысына 5000 доллардан сатып алады, ал Уэйн осы ақшаны Stratocaster гитарасын сатып алуға жұмсайды. Бенджамин өзінің байлығы мен тартымды сыртқы келбетін пайдаланып Кассандраны баурап алуға тырысады, Уэйн мен Гартты Милуокидегі Алис Купердің концертіне толық қол жеткізімді билеттермен алаңдатып, "Crucial Taunt" тобына музыкалық бейнебаян түсіруді ұсынады. Концертте Уэйн мен Гарт музыка продюсері Фрэнки Шарптың күзетшісімен танысады. Бенджаминнің бақылауымен жаңартылған "Уэйннің әлемін" түсіру кезінде, Уэйн мен Гарт кәсіби студия ортасына бейімделудің қиын екенін сезінеді. Олардың шарты бойынша, олар өздерінің демеушісі, ойын-сауық орталықтарының иесі Ноа Вандерхоффпен жарнамалық сұхбат беруге міндетті. Уэйн шоуда Вандерхоффты сынай бастағаннан кейін, ол жұмыстан босатылады, ал Гарт шоуды жалғыз жүргізуге мәжбүр болады. Бұл Гартты ашуландырады және олардың достығына қауіп тудырады. Бенджаминнің Кассандраға көңіл бөлгеніне қызғанып, Уэйн оның "Crucial Taunt" музыкалық бейнебаянына қатысуына кедергі келтіруге тырысады, соның салдарынан ол оған сенімсіздігі үшін онымен ажырасады. Уэйн мен Гарт татуласып, Кассандраны қайтару үшін оған жазба жасауға келісімшарт жасастыруды жоспарлайды. Олар Фрэнки Шарптың "Crucial Taunt" тобының ойнағанын естігенін қамтамасыз етуді көздейді. Гарт және олардың достары Бенджаминнің көмекшісінің көмегімен спутниктік станцияға кіріп, Уэйннің жертөлесінен "Crucial Taunt" тобының өнерлеуін Sharp пен Бенджамин жиналатын спутниктік теледидар арқылы көрсетеді. Шарп "Crucial Taunt" тобымен жазба жасауға келісімшарт жасаудан бас тартады. Соның салдарынан Кассандра Уэйнмен толығымен ажырасады. Ол Бенджаминмен тропикалық курортқа кетеді. Стейси Уэйннің баласын күтіп жатқанын айтады. Электр өртін салдарынан Уэйннің үйі өртеліп, Гарт қаза табады. Осы аяқталуға наразы болған Уэйн мен Гарт фильмнің көрермендеріне жүгініп, оқиғаны тоқтатады. Олар сахнаны қайта бастайды және Бенджаминді "Скуби Ду" пародиасының соңында "Ескі адам Уизерс" ретінде ашады. Әлі де қанағаттанбағандықтан, олар "мега-бақытты аяқтаумен" қайтадан бастайды, онда Кассандра жазба жасауға келісімшартқа қол қояды және Уэйнмен қарым-қатынасын жаңадан бастайды. Гарт өзінің армандаған қызметкерімен қарым-қатынас жасайды, ал өзгерген Бенджамин ақша мен сұлулықтың бақытты әкелмейтінін түсінеді. Кредиттер кезінде Уэйн де, Гарт та кредиттер аяқталғанша қара түске дейін күтеді.
Актерлік құрам
Майк Майерс – Уэйн Кэмпбелл, «Уэйн әлемі» бағдарламасын жүргізуші. Уэйн ата-анасымен бірге Иллинойс штатының Аврора қаласында тұрады және бос уақытын 1990-жылдардың басындағы танымал рок/метал музыкасымен айналысатын достарымен бірге өткізеді. Оның ең жақсы досы – Гарт Алгар, олар бірге Уэйннің ата-анасының үйінің жертөлесінен кешкі кабельдік бағдарламаларын жүргізеді. Дана Карви – Гарт Алгар, Уэйннің ең жақсы досы және серіктесі. Гарт әлеуметтік жағынан ұялды, одан да көптеп «ботаник» және жабық мінезді. Ол өз тобы жиі баратын Стэн Микитаның шөлмек дүкенінде жұмыс істейтін қызға ғашық, бірақ оған сөйлеуге батылы жетпейді. Тиа Каррере – Кассандра Вонг, жергілікті рок-топтың, Crucial Taunt, жетекші вокалисі және бас-гитаршысы. Ол және оның тобы қала бойынша концерттер өткізеді, әсіресе Уэйн мен оның достары жиі баратын The Gasworks ауыр металл клубында. Кассандра – колледжде және Полиция академиясы фильмдерінен ағылшын тілін үйренгенін айтатын кантондық иммигрант. Роб Лоу – Бенджамин Кейн рөлінде, Чикагодағы ашкөз теледидар продюсері. Оның ресми лауазымы – «Оливер Коммуникашнс» компаниясының аймақтық бағдарламалар директоры. Бенджамин сәнді, білімді және жоғары табысты, бірақ бизнеске деген көзқарасы цинизмге, манипуляцияға және қатыгездікке толы. Лара Флинн Бойл – Стейси, Уэйннің қиын жағдайдағы бұрынғы қатыны. Өзіне сенімсіздігі соншалық, ол Уэйннің одан ажырасқанын түсінбейді және оны әлі де жұбайындай қарайды. Брайан Дойл Мюррей – Ноа Вандерхофф, видеоаркадалар магнаты және Бенджаминнің жасөспірімдер мен жастарға арналған телешоудың негізгі корпоративтік демеушісі ретінде тағайындалуын іздейтін болашақ клиенті. Колин Камп – Мими Вандерхофф, Ноаның әйелі. Курт Фуллер – Рассел Финли, Бенджамин продюсерлік еткен көптеген телешоулардың продюсері/режиссері. Расселдің хит-мейкер ретінде беделі бар, ол өндірген көптеген бағдарламалары үшін марапаттар мен мақтаулар алған. Ол Бенджаминге өте адал, оны досы деп санайды. Крис Фарли Милуокидегі Элис Купердің концертіндегі жақсы хабардар күзетші рөлінде түскен. Мит Лоаф – Тайни, Gasworks клубының есік күзетшісі, Уэйн мен Гарттың «танысы». Ол оларды кезекті күтпей кіруге рұқсат береді және концертте өтетін топтар туралы, олардың жақсы немесе жаман екендігі туралы хабарлайды. Фрэнк ДиЛео – рок-промоутер Фрэнки «Мистер Үлкен» Шарп. Sharp Records компаниясының бас директоры Франк өзінің бизнесіне өте белсенді қатысады, жаңа таланттарды іздеп елдің барлық жеріне саяхаттайды. Ол ұшудан қорқады, сондықтан барлық жерге лимузинде жүреді. Эд О'Нилл – Глен, Стэн Микитаның шөлмектерінің қараңғы психикалық менеджері. Уэйннің айтуынша, ол шөлмек дүкенінде «күннің 24 сағаты бойы» жұмыс істейді. Ол өлім, өлім және өлтіру туралы жиі айтады және бірде біреуді ыстыққанда өлтіргенін айтады. Майкл Делуис – Алан, Уэйн мен Гарттың командасының бірі. Ли Тергесен – Терри, Уэйн мен Гарттың бас операторы, ол достарына құшақтасу арқылы және оларға «Мен сені жақсы көремін, жігіт» деп қайта-қайта айту арқылы платондық махаббатын ашық білдіреді. Дэн Белл – Нил, Уэйн мен Гарттың екінші операторы. Шон Грегори Салливан – Фил, Уэйн мен Гарттың автосервисте жұмыс істейтін досы. Уэйн оны жиі «керексіз» деп сипаттайды, бұл ауыр мас күй, бұл Филді кататонияға жақын етеді және кешкі оқиғаларды еске түсіре алмайды. Майк Хагерти – Дейви, Бенджамин мен Рассел көмек сұраған Кабель 10 телеарнасының бақылаушысы. Фредерик Коффин – офицер Кохарски, Уэйнге, Гартқа және олардың тобына мейірімді жергілікті полиция қызметкері. Донна Диксон – Гарттың арманындағы әйел, Стэн Микитаның шөлмектерінде жұмыс істейді. Ион Скай – Элис, Бенджаминнің бейтарап көрінетін қатыны, ол Бенджаминды «Уэйн әлемімен» таныстырады. Робин Рузан – Стэн Микитаның шөлмегінде официантка. Чарльз Ноланд – Рон Пакстон, ол өзінің өнертабысын, «Сук-Кут» құрылғысын, Уэйн мен Гарттың бағдарламасында сатуға тырысады. Кармен Филпи – Қарлығаш Уизерс. Ол «періштелермен толған» ойын-сауық паркін басқарады. Роберт Патрик – Т-1000 рөлінде (Терминатор 2: Сот күнінен) түскен. Ол Кассандраға қарай жылдамдықпен келе жатқан Уэйнды тоқтатып, полиция қызметкері. Элис Купер Пит Фризенмен, Дерек Шеринянмен, Стеф Бернспен және Джимми ДеГрассомен бірге «Менің Франкенштейнімді тамақтандыр» әнін орындайды. Уэйн мен Гарт оны концерттен кейін табады, онда олар Милуоки тарихы туралы лекция тыңдайды.
Өндіріс
1991 жылы Paramount Pictures "Уэйн әлеміне" жасыл жарық берді. Бұл 1980 жылы шыққан "Блюз бауырлары" фильмінен кейін "Saturday Night Live" эскизіне негізделген екінші фильм болды. Продюсер Лорн Майклс бірнеше музыкалық деректі фильмдерді түсіргеннен кейін Пенелопа Спиристі режиссерлікке шақырды. Спирис: "Мен осы салада әйел режиссер ретінде көп жылдар бойы күресіп келдім. Мен бұл жұмысқа 45 жасымда қол жеткіздім. Мен жай ғана мойымадым. "Уэйн әлемі" оқиғасы болды, ол менің өмірімді түбегейлі өзгертті". Спирис түсірілім кезінде Майерспен келіспеді. Ол Entertainment Weekly журналына Майерстің "эмоционалдық жағынан мұқтаж болғанын және түсірілім барысында қиындықтардың көбейгенін" айтты. "Богемиялық рапсодия" сахнасын түсіру кезінде ол: "Мен мойнымды олай бұра алмаймын! Неге біз мұны осынша рет қайталауымыз керек? Бұған ешкім күлмейді!" - деді. Ол Майерсті қызы арқылы тамақтандырып, оны жұбатуға тырысқанын айтты, бірде ол бәлішіне маргарин таппағанына ашуланып, түсірілім алаңын тастап кетті. Майерс пен Спирис соңғы нұсқаға қатысты дауласты, нәтижесінде Майерс Спириске "Уэйн әлемі 2" фильмін режиссерлік етуге рұқсат бермеді. Дегенмен, 2022 жылы Спирис өзі мен Майерс арасындағы жанжалдың шамадан тыс үлкейтілгенін және маргарин оқиғасы – Майерстің мүлдем ақылға сыймайтын болғанын сезінген жалғыз жағдай екенін айтты.
Саундтрек
Саундтрек альбомы Billboard 200 тізімінде бірінші орынға шықты. 1997 жылдың 16 шілдесінде RIAA альбомды екі платиналық сертификатпен марапаттады. Студия мен Лорн Майклз бастапқыда басты сахнада Guns N' Roses әнін пайдалануды жоспарлаған, бірақ Майерс «Богемиялық рапсодияны» талап етті, тіпті оны қолданбаса, түсірілімдерден бас тартумен қорқытты. Queen тобының жетекші әншісі Фредди Меркьюри фильмнің шығуына бірнеше ай бұрын СПИД салдарынан туған бронхиальды пневмониядан қайтыс болды. Брайан Мейдің сөзіне сүйенсек, Меркьюри өлімінен бұрын басты сахнаны көрді, оны қатты күлкілі деп тапты және әнді фильмде пайдалануға рұқсат берді. Алайда, 2022 жылғы сұхбатында Спхерис Мейдің естеліктерін жоққа шығарды, «Менің ойымша, бұл рас емес» деді. Ол фильмнің аяқталуы мен Меркьюридің қайтысы арасындағы уақыттың қысқалығына байланысты, Меркьюриге сахнаның жазбасын көрсетуге ешкімнің мүмкіндігі болмағанын айтты. «No Stairway To Heaven» сахнасында «Stairway to Heaven» әнінің алғашқы төрт нотасы фильмнің барлық үйлік медиа нұсқаларында басқа гитара ноталарымен ауыстырылды, себебі үйлік бейнелеу баспагерлері әнді лицензиялау құнының тым жоғары екенін есептеді. Бірақ 2022 жылы шыққан 4K Blu-Ray нұсқасында түпнұсқа ноталар қайта жаңартылды. Гари Райт фильм үшін «Dream Weaver» әнін қайта жазды, ол Уэйн Кассандраға қарағанда естіледі. Тиа Каррере фильмде орындаған әндерін өзі орындады, сондай-ақ фильмнің саундтрек альбомына енген Sweet тобының «The Ballroom Blitz» сияқты әндерді де орындады. Майерс бастапқыда фильмде Алис Купердің «I'm Eighteen» және «School's Out» әндерін пайдалануды қалаған, бірақ Купердің менеджері Шеп Гордон оны «Feed My Frankenstein» әнін пайдалануға көндірді. Бұл Майерс пен Гордонның алғашқы кездесуі болды және ол оған қатты әсер етті, нәтижесінде олар достық қарым-қатынас орнатты. Майерс 2014 жылы Гордон туралы «Суперменш: Шеп Гордонның аңызы» деген деректі фильм түсірді. Фильмтің ішкі жиынтығы $121,697,323 құрады, бұл оны 1992 жылғы ең табысты сегізінші фильмге және Saturday Night Live скетчтеріне негізделген 11 фильмнің ең табыстысына айналдырды.
Қабылдау
Rotten Tomatoes сайтында фильмге 96 рецензия негізінде 79% мақұлдау көрсетілген, орташа бағасы 6.60/10. Сыншылардың пікірі: "Өзінің абсурдтылығымен және есте қаларлық фразаларымен ерекшеленетін "Уэйн әлемі" өзінің жақсы көрілетін кейіпкерлері үшін де бағаланады". Metacritic сайтында 14 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильм 100 балдық шкала бойынша 57 бал алды, бұл "аралас немесе орташа пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+ мен F шкаласы бойынша "A−" бағасын берді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, рецензиясында былай деді: "Мен "Уэйн әлеміне" көп ақымақтық пен түксіз комедия күтіп келдім, мен одан да көп нәрсені алдым, бірақ күтпеген нәрсе де болды: шынымен қызықты, кейде тіпті ақылды, жасырын мағынасы бар комедия". Джин Сискел фильмді "өте қызықты және ең жаңартқыш комедия" деп атап, "шабыттандырған ойыншылдық элементтерімен" толы деді және оны 1992 жылғы он үздік фильмнің тізімінде сегізінші орынға қойды. Дессон Хоу The Washington Post газетінде "мұндай шағын этюдтен" фильм жасау "күткеннен жақсы" екенін жазды, бірақ финалды "фильм соңын пародизациялау әрекеті" және "фильмді аяқтауға деген үмітсіздікке түсу" деп сынға алды. Филиппин журналисі Джули Ю. Даза Manila Standard газетінде: "Бұл ақымақтық, мағынасыз фильмді – "Уэйн әлемін" көре сала ғана мен ұрпақ арасындағы айырмашылықтың не екенін түсіндім, сондай-ақ менің ұлымның оған қаншалықты құмар екенін көрдім" деді.
Танымал мәдениетте
Поп-мәдениетке сілтемелерге толы, эскиздер мен фильм "Швинг!" және "Шия" сияқты ұрандарды қалыптастырды, сондай-ақ "Ол осылай деді", "Party on!" фразаларын танымал етті, ал нақтылы мақұлдау сөйлемдерден кейін "Емес!" деген сөзді керісінше мағына беру үшін қолдануды және "Біз оған лайық емеспіз! Біз оған лайық емеспіз!" деп айқайлауды енгізді. Уэйн, Гарт және достары AMC Pacer көлігінде Queen-нің "Bohemian Rhapsody" әніне еріп ойнайтын көрініс – фильмдегі ең әйгілі сахналардың бірі. "Wayne's World" арқасында "Bohemian Rhapsody" АҚШ-та #2 орынға жетіп, елде топтың танымалдығын қайта жақтандырды. Pacer 1975 жылдан 1980 жылға дейін American Motors Corporation (AMC) компаниясы шығарған. Көлік мақсатты түрде екінші қол Pacer болды, оның қабырғаларында жалындар бейнеленген, дөңгелектері үйлеспейтін, ал Уэйн мен Гарт оны "Миртмобиль" деп атады. Фильмдегі түпнұсқа көлік сатылып, 2015 жылы "Pawn Stars" бағдарламасында көрсетілді. Көлік ішіндегі түпнұсқа фильмдік реквизиттерімен қалпына келтірілді, бірақ функционалды стереожүйе қосылды. 2016 жылы Pacer 37 400 долларға сатылды. "The Mirthmobile" рөлінің арқасында Pacer фильмде немесе теледидарда көрсетілген ең танымал екі AMC машинасының бірі болып саналады, екіншісі – "The Dukes of Hazzard" фильміндегі Дейзи Дьюк басқарған Jeep CJ 7 "Dixie". 2000-2010 жылдар аралығындағы қуыршақтарға негіделген балалар телесериалы "Between The Lions" "Gawain's Word" деп аталатын қысқа қайталанатын бөлімді жасады, онда екі садақпен шайқасатын рыцарь бір-біріне қарсы шабуылдайды, әрқайсысы сөздің жартысын бейнелейтін сөз тіркегін жарнамалайды, содан кейін олардың аты болады, содан кейін сөзді көрсетеді. Бөлімнің атауы SNL эскизінің пародиязы болғанымен, бөлімдегі екі рыцарь Уэйн мен Гарттан гөрі "Bill & Ted's Excellent Adventure" фильміндегі Билл мен Тед сияқты мінез танытады. Актерлер, түсірілім тобы және басқа да музыкалық қонақтар Джош Гадтың "Reunited Apart" веб-сериалының екінші маусымына қатысты, ол 2020 жылдың желтоқсанында қолжетімді болды.