Кіріспе

1988 жылы Джон Лэндис режиссерлік еткен «Coming to America» фильмі – 1988 жылы түсірілген американдық романтикалық комедия. Фильмнің басты рөлдерін Эдди Мерфи, Арсенио Холл, Джеймс Эрл Джонс, Шари Хедли және Джон Амос сомдады. Фильм АҚШ-та 1988 жылдың 29 маусымында көрсетілді. Эдди Мерфи ойдан шығарылған африкалық Замунда мемлекетінің тәждік ханзадасы Аким Джоффер рөлінде ойнайды, ол өзінің мәртебесіне немесе оған ұнау үшін тәрбиеленгендігіне емес, оны жақсы көретін әйелді табу үшін Америка Құрама Штаттарына саяхат етеді. 1989 жылы жоспарланған телесериалдың пилоттық эпизоды түсірілді, бірақ ол серияға қабылданбады. «Coming 2 America» атты жалғасы 2021 жылдың 4 наурызында шықты.

Сюжет

Африканың бай мемлекеті Замундада ханзада Аким Жоффер 21 жасқа толған күні сәулетті өмірінен жалықты да, өзі үшін көбірек іс жасағысы келді. Әкесі, Яффе патша мен анасы, Аолеон патшайым, оған үйленуге ниетті әйелді ұсынғанда, Аким шара қолдады. Әлеуметтік статусы үшін емес, өзі үшін жақсы көретін тәуелсіз әйелді іздеп, Аким мен оның жақын досы, жеке көмекшісі Семми Нью-Йорк қаласының Куинс ауданына сапар шегіп, Лонг-Айленд қаласының маңында кедей студенттер болып жасынып, сарқырама пәтер жалдады. Аким болашақ әйелін іздеуді бастағанда, жергілікті шаштараз Клэренс оларды ауданға көмектесу жиынына шақырды. Жиын барысында Аким Лиза Макдауэллмен танысты, ол оның іздеген барлық қасиеттерін бойына жинаған әйел еді. Сондықтан, оның тікелей өтінішімен, Аким мен Семми Лизаның әкесі, жесір Клео Макдауэллге тиесілі, McDonald's-тың аналогы болған "McDowell's" деген жергілікті фастфуд мекемесінде бастапқы деңгейдегі жұмысқа орналасты. Акимнің Лизаның махаббатын жеңу әрекеті Лизаның жалқау және жағымсыз жігіті Даррил Дженкспен қиындыққа ұшырады, оның әкесі Soul Glo (Jheri curl сияқты шашқа күтім жасау құралы) иесі еді. Даррил Лизаның келісімінсіз отбасыларына олардың никелерін жариялағаннан кейін, ол кедей ешкішілер отбасынан шыққанмын деп мәлімдеген Акиммен кездесе бастады. Аким еңбек етуден және қарапайым халықтың өмірін білуден қуаныш алса, Семми мұндай жағдайда өмір сүруге үйрене алмады. Лизамен кешкі асқа шығуға дайындалғанда, Семми пәтерлерін джакузи және басқа да жайлылықтармен жабдықтағанда, Аким оның ақшасын тартып алып, екі қаңғырға сыйлады. Семми Яффе патшаға көбірек ақша жіберу үшін телеграмма жіберді, нәтижесінде Жофферлер оны іздеу үшін Куинске сапарлады. Клео бастапқыда Акимді мақұлдамады, өйткені ол кедей деп ойлады және қызына лайық емес деп санайтын. Бірақ ол Акимнің ата-анасымен танысқаннан кейін, оның өте бай ханзада екенін білгенде қуанды. Аким ата-анасының Нью-Йоркке келгенін білгенде, ол Лизамен бірге Макдауэлл үйіне жасырынып, Клео оларды құшақ жайып қарсы алды. Клеоның Акиммен болған байланысы Замундалықтардың күтпеген келуімен бұзылды, содан кейін Лиза Акимнің өзі туралы өтірік айтқанына ашуланды және шатасты. Аким оның өзін кім екені үшін емес, кім екені үшін жақсы көруін қалағанын түсіндірді, тіпті тағынан бас тартуға дайын екенін айтты. Лиза әлі де ренжігендіктен және ашуланғандықтан оған үйленуден бас тартты. Көңілі құлаған Аким мәжбүрлі үйленуге келісім берді. Олар кетіп бара жатқанда, Аолеон Яффеге ұлының бақытын ойламай, ескі дәстүрлерге жабысуы үшін сөккенімен кінәлады. Той шеруінде, әлі де жүрегі ауырған Аким, оның бүркемелі әйелінің Лиза екеніне таң қалды. Салтанатты рәсімнен кейін олар Замундалықтардың шулы шапалақтарымен қуанышпен аттанды. Мұндай сұлулықты көрген Лиза, Аким оны үшін осының бәрін қалай басынан өткергеніне таң қалды және риза болды. Аким оған осы өмірді қаламайтын болса, тағынан бас тартуға дайын екенін қайтадан ұсынды, бірақ Лиза ойыншыл күлкімен бас тартты.

Өндіріс

Америкаға келген актер Эдди Мерфи режиссер Джон Лэндиспен қайта қауышты. Бұрын екеуі «Орын ауыстыру» комедиясы бойынша бірге жұмыс істеген. Лэндис Мерфимен екі фильмде жұмыс істеудегі айырмашылықты еске алды: «Орын ауыстыру» фильміндегі жігіт жас, энергияға толы, қызығушылықпен қарап, күлкілі, жаңа және керемет еді. Ал «Америкаға келгенде» ол әлемнің ең жаман адамы болды. Бірақ мен оның фильмде керемет ойнағанын әлі де ойлаймын». Мерфи былай деді:

«Біздің арамызда қақтығыс болды, бірақ төбелес болған жоқ. Мінездер үйлеспеді. Ол мені «Орын ауыстыру» фильмінде жас кезімде режиссерлікке алған, бірақ «Америкаға келгенде» бес жыл өткен соң да мені бала сияқты қарады. Мен оны фильмді түсіру үшін өзім жалдаған едім! «Америкаға келгенде» фильмін өзім режиссерлікке алмақшы едім, бірақ Лэндис қатарынан үш сәтсіз фильм түсіргенін және «Твайлайт Зона» ісінен кейін оның мансабы қауіпті жағдайда екенін білдім. Мен ол жігіт «Орын ауыстыру» фильмінде маған жақсы қарады, сондықтан оған мүмкіндік бердім. Мен оған көмектесуге тырыстым, бірақ ол мені сатып кетті. Енді ол өзінің түйіндемесінде 200 миллион доллардан астам табыс әкелген фильмнің хиті бар, ал оның орнына бірнеше сәтсіз фильмнен кейін оның жағдайы нашарлап кетті – мен оны осылай көруді қалаймын. Оңтүстік Африкалық «Ladysmith Black Mambazo» хоры ашылу сахнасында «Mbube» әнін орындайды (бұл ән «The Lion Sleeps Tonight» деп те белгілі). Топ содан бері «Mbube» әнінің бірнеше нұсқасын жазды, бірақ «Америкаға келгенде» фильмінде естілген нұсқасы 2006 жылға дейін саундтрекке немесе CD-ге енбеген. Мерфи фильмдегі жұмысы үшін 8 миллион доллар жалақы алды, сонымен қатар фильмнен түскен табыстың 15 пайызы оған тиесілі болды. Лэндис 600 000 доллар және жалпы табыстың 10 пайызын алды.

Кассалық жинақ

1988 жылғы 29 маусымда Paramount Pictures компаниясы АҚШ-та шығарған бұл фильм отандық және халықаралық прокатта табысқа ие болды. Фильм 2064 экраннан 21 404 420 доллар жинап, ал бес күн ішінде жалпы сомасы 28 409 497 долларға жетті. АҚШ-та фильм 128 152 301 доллар таба алды, ал әлем бойынша 288 752 301 доллар жинады. Ұлыбританияда бір айдан кейін көрсетілімге шығып, жеті апта ішінде 7 712 622 доллар табыс тапты. 2 қыркүйекте Батыс Германияда ашылды, онда 297 экраннан 3 715 791 доллар жинап, бірден көшбасшы болды. 13 аптадан соң көрсетілім аяқталды, жалпы сомасы 15 743 447 долларға жетті. Көптеген заманауи мақалаларда фильмнің дүниежүзілік кассалық жиынтығы 350 миллион долларға бағаланған. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмді A+ – F шкаласында орташа есеппен "A" бағасына бағалады. "Лос-Анджелес Таймс" газетінің журналисі Шейла Бенсон оны "бос және шаршатарлық Эдди Мерфи ертегісі" деп атап, "Эдди Мерфи фильмі осы деңгейге жетеді" деп өкінді. "Нью-Йорк Таймс" газетінің Винсент Канби сценарийді "күлкілі болуға мүмкіндігі бар идея" деп сипаттады, бірақ сценарий дайындықтан бұрын қашып кеткенін айтты. Канби фильмді негізінен романтикалық комедия ретінде қарастырды, бірақ романтикалық желісі әсер етпеді, ал фильм кең ауқымды комедияға басымдық берді. "Нью-Йорк Дейли Ньюс" газетінің Кэтлин Кэрролл оны "әдемі әрі көңілді, жоғары сапалы ертегі, сүйкімді романтикалық комедия" деп атады, ол "дәстүрлі бақытты соңымен қатар, ескі Голливуд мюзиклінің керемет жалған сәнін" ұсынады. Сискел мен Эберт фильм туралы әртүрлі пікір білдірді. Сискел Мерфи мен Холлдың актерлік шеберлігін жоғары бағалады, ал Эберт Мерфидің әдеттегідей көшпенді өнерін көрсетпегеніне көңілі қалды, сондай-ақ түпнұсқа емес сценарийді сынады. Сискел басылымда фильмді ынталырақ бағалап, оған төрт жұлдыздың үш жарымын берді, оны "жағымды, жиі айтылатын оқиға" деп сипаттап, "Мерфи мен Холл макияжбен жасырылған, жалпы жұмсақтыққа дәм қосатын бірнеше өткір эпизодтық рөлдерді қосты" деп жазды.

Марапаттар

Фильм екі "Оскар" сыйлығына ие болды: Дебора Надулман Лэндис үшін "Ең жақсы костюм дизайны" және Мерфи мен Арсенио Холлдың көптеген қосалқы рөлдерінің макияж эффекттерін жасаған Рик Бейкер үшін "Ең жақсы макияж".

Сот ісі

Фильм «Бухвальдқа қарсы Парамаунт» азаматтық ісінің нысаны болды, онда юморист Арт Бухвальд 1990 жылы фильмнің идеясы 1982 жылы Америкаға мемлекеттік сапармен келген бай, деспотиялық африкалық билеуші туралы жазған сценарийінен ұрланғаны үшін фильмнің өндірушілеріне шағымданды. «Парамаунт» Бухвальдтан сценарийді опциялады, Джон Лэндис режиссер ретінде, ал Эдди Мерфи басты рөлге бекітілді, бірақ екі жылдық даму қиындықтарынан кейін «Парамаунт» 1985 жылдың наурыз айында жобадан бас тартты. 1987 жылы «Парамаунт» Эдди Мерфидің әңгімесі негізінде «Америкаға келу» фильмін түсіре бастады. Бухвальд шартты бұзу туралы сотқа шағымданып, ақшалай өтемақы төлеу туралы шешім шығарылды. Кейін тараптар сотқа дейін шағымдануға дейін істі соттан тыс келісіммен шешті. 2022 жылдың тамызында «Парамаунт» JMC Pop Ups LLC компаниясына қарсы сотқа жүгінді, олар «Макдональдс» сияқты ойдан шығарылған жылдам тамақ мейрамханасы – «Макдауэллс» мейрамханасының уақытша нұсқасын жасады. Бұл іс авторлық құқық талаптарын қарау үшін 2020 жылы құрылған арнайы кеңес арқылы қарастырылды. Аталған мейрамхана 2022 жылы сот ісі басталар алдында Вирджиния штатының Спрингфилд және Нью-Джерси штатының Черри-Хилл қалаларында жұмыс істеді. «Макдауэллс» түпнұсқа фильмде де, оның жалғасында да көрсетілді.

Үй медиасы

Coming to America DVD-де 2008 жылдың 3 маусымында шықты. Фильм Blu-Ray форматында 2008 жылдың 3 маусымында шықты, және 2013 жылдың 1 қаңтарында және 2018 жылдың 12 маусымында қайта шықты.

Soul Glo әнін орындау

Фикциялық өнім Soul Glo жарнамасы үшін ән Найл Роджерс жасады, ол оны өзінің "ең мақтан тұтатын сәті" деп айтқан. Әнге дауыс Кристофер Макс берді.

Теледидарлық пилот

Фильмнің табысынан кейін, CBS телеарнасы үшін фильмнің апталық ситком түріндегі пилоттық эпизоды түсірілді, онда Томми Дэвидсон Принц Тарик рөлінде, ал Пол Бейтс Оха рөлін қайта ойнады. Пилот сатылған жоқ, бірақ 1989 жылдың 4 шілдесінде CBS Summer Playhouse пилоттық антологиялық сериясының аясында көрсетілді.

Қайта жасау

"Америкаға келемін" сюжеті негізінде "Мейр-Дияр Мартандан" атты тамил фильмі түсірілді. "Көңілділік, сәттілік және магнат" атты гонконгтық фильмнің де сюжеті осыған ұқсас.

Музыкадағы әсерлері

Принц Акимді әйел қызметшілер жуып жатқан ванна бөлмесі сахнасындағы мелодия Снуп Догтың 2006 жылғы "That's That" әнінде, Р. Келли қатысуымен қолданылған; американдық рэпер Настың ән ремиксінде әйел дауысы "патшалық мүше таза, Сіздің Шаңырағыңыз" деп айтылады, бұл сөздер дәл сол сахнадан алынған.

Мәдени әсері

Фильм шыққаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, жанкүйерлердің белсенді және тұрақты тобына ие болған деп сипатталды, теріс пікірлерге қарамастан, ол шыққан жылы ең көп табыс әкелген фильмдердің бірі болды, сондай-ақ негізгі актерлік құрамы афроамерикалықтардан тұратын ең табысты фильмдердің бірі еді.

Жалғасы

2017 жылдың басында фильмнің жалғасы түсірілетіні туралы хабарландыру жарияланды. Кевин Мишер продюсер болып тағайындалды, ал түпнұсқа сценарийшілері Шеффилд пен Блаустин де жобаға тартылды. Дегенмен, Эдди Мерфи мен Арсенио Холлдың басты рөлдерде қатысуы нақты белгісіз болды. 2019 жылдың 11 қаңтарында жалғастың түсіріліміне Мерфи бұрынғы рөлін қайта ойнап, Крейг Брюэр режиссер болып келетіні хабарланды (олар бұрын Netflix-тегі «Долемит – менің атым» фильмінде бірге жұмыс істеген). Арсенио Холл, Шари Хедли, Джон Амос, Пол Бейтс және Джеймс Эрл Джонс та жалғасқа қатысып, рөлдерін қайта ойнаулары күтілді. Уэсли Снайпс фильмде рөлге келісім берді. Лесли Джонс пен американдық рэпер Рик Росс та актерлік құрамға қосылғаны, бірақ олардың рөлдері жарияланбады. Фильмнің 2020 жылдың 18 желтоқсанында кинотеатрларда көрсетілуі жоспарланған, бірақ COVID-19 пандемиясының салдарынан Amazon Studios тарату құқықтарын сатып алып, 2021 жылдың 4 наурызында Amazon Prime Video арқылы цифрлық форматта шығарды.