Кіріспе

Тарихи шведтік сымсыз телеграф станциясы

Гримтон радиостанциясы – 1922–1924 жылдары салынған, тарихи ескерткіш ретінде сақталған, ұзақ толқынды трансатлантикалық сымсыз телеграф станциясы. 1920-жылдардан 1940-жылдарға дейін ол Солтүстік Америка және басқа елдерге Морзе коды арқылы телеграммалық хабарларды жіберу үшін қолданылды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Швецияның әлемнің қалған бөлігімен жалғыз телекоммуникациялық байланысы болды. Бұл Александерсон генераторы деп аталатын алғашқы электрондық емес радио тарату технологиясының жалғыз сақталған мысалы. 2004 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді, оның мәлімдемесінде: «Гримтон радиостанциясы, Варберг – 1920 жылдардың басындағы технологиялық жетістіктерді көрсететін және соңғы үш онжылдықтағы одан әрі дамуды көрсететін телекоммуникациялық орталықтың ерекше жақсы сақталған мысалы» делінген. Радиостанциясы сонымен қатар Еуропалық индустриалдық мұра жолының тірек нүктесі болып табылады. Жатқыш әлі де жұмыс істеп тұр, әр жыл сайын Александерсон күні аталатын күні іске қосылып, қысқа Морзе кодымен сынақ хабарларын жібереді, оларды бүкіл Еуропа қабылдай алады.

Антенна жүйесі

Ең үлкен қашықтыққа жету үшін, осы дәуірдегі басқа трансокеандық радиотелеграфия станциялары сияқты, ол VLF диапазонында, 17,2 килогерц жиілікте беріліс жасады, сондықтан толқын ұзындығы шамамен 17442 метрді құрайды. Антеннаның ұзындығы шамамен 2 км болғанымен, толқын ұзындығымен салыстырғанда қысқа болғандықтан, тиімділігі төмен. Антенна жүйесі жоғары кернеулі электр желілерінде қолданылатын мачталармен тіреліп тұрған антенна сымдарынан тұрады. Алты антенна мачтасының әрқайсысының үстінде 46 метрлік көлденең тіреуіштер орналасқан және биіктігі 127 метрге жетеді. Бүгінде олар 8 антенна өткізгішін пайдаланады, ал бастапқыда 12 өткізгіш болған. Гримтон станциясында қолданылатын көп реттелген антенна – бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Е.Ф.В. Александэрсон жасаған өнертабыс. Ол бірнеше тік радиатор сымдарын пайдаланады, олар жоғарғы сыйымдылық пен жоғары кернеулі беріліс желісі ретінде қызмет ететін жазық жоғарғы сымдармен байланысқан. Әрбір тік сым сымның сыйымдылық реакциясын бейтараптандыруға және сымдардағы токтардың дұрыс фазалық қатынасын орнатуға арналған жерге орнатылған реттегіш индуктивтілікпен (немесе "катушкамен") аяқталады. Токтарды жерге немесе қарсы салмақ жүйесіне бірнеше нүктеден бөлу арқылы, эквивалентті жерлік кедергі барлық ток бір тік радиаторға жіберілген кездегіден гөрі айтарлықтай төмендеуі мүмкін. Бұл антеннаның тиімділігін шамамен бір ретке арттырады.