Кіріспе

Тонда қуыршақ труппасы (冨田人形共遊団), 1830 жылдары құрылған, Жапонияда дәстүрлі нингё жорури немесе Бунраку қуыршақ театрын сақтап, өнер көрсететін ең белсенді топтардың бірі болып табылады және ол Мәдени мұраның қорғалатын нысаны ретінде ресми түрде тағайындалған. 2016 жылы қазіргі император Нарухито Нагахамаға сапар шекті және Тонда қуыршақ труппасы оған және оның әйеліне өнер көрсетті. Ұлттық Бунраку театры өртенгеннен кейін, олар ең көне Бунраку қуыршақ бастарының біріне ие. Олардың ең көне бастары 250 жыл бұрын жасалған және тұтқасына мөр басылған. Киотодан солтүстік-шығысқа қарай, Шига префектурасындағы Бива көлінің жағасындағы Нагахама қаласының солтүстік бөлігінде орналасқан Тонда қуыршақтары Австралия, Жаңа Зеландия, Ресей, Германия және АҚШ-қа он үш рет халықаралық гастрольдік сапарлар жасады. Тонда труппасы Нагахамадағы өз театрында және Жапония бойынша гастрольдерде үнемі өнер көрсетеді. Тонда қуыршақ труппасы сонымен қатар бастауыш сынып оқушыларын Бунраку қуыршақ өнеріне үйретеді және дәстүрлі қуыршақ театрының өнерін меңгеруге қызығушылық танытқан жергілікті азаматтар үшін оқу курстарын өткізеді. Тонда труппасы Кентуккидегі Берея колледжі мен Массачусетс Амхерст университеті, сондай-ақ жақын орналасқан Хиконе қаласындағы Мичиган университеттерінің Жапония орталығы сияқты мекемелердің қолдауымен академиялық бағдарламаларда американдық колледждер мен университет студенттерін дәстүрлі жапон қуыршақ өнеріне оқытуда да белсенділік танытты. 2012 жылы олар Оксфордширдің Абингдон қаласындағы екі тәуелсіз мектеп – Абингдон мектебінің және Санкт-Гелен және Санкт-Катрин мектебінің A Level Theatre Studies пәнін оқыған студенттерінің тобын қабылдады.

Тарих

Тонда труппасының тарихы 1830 жылдарға дейін жетеді. Осы жылдары аймақ бойынша саяхаттап жүрген көшпелі қуыршақ труппасы Тонда ауылында қарға батып, өнер көрсетуді жоспарлаған еді. Қардың салдарынан Токусимаға қайта орала алмай, көрермендерді тарту мүмкін болмағандықтан, труппа мүшелері тамақ пен баспана үшін ауыл тұрғындарына қарызға түсті. Ауа райы жақсарғанда, бақытсыз труппа қуыршақтарын Бева көлінің оңтүстік-батыс жағалауына және одан әрі саяхаттау үшін қажетті қайық ақысын төлеу шартымен кепіл ретінде қалдырды. Жылдар өтіп, Токусималық қуыршақшылар қарыздарын өтеуге және қуыршақтарын қайтарып алуға оралмаған соң, ауыл тұрғындары өз қуыршақ труппасын құрды. 19 ғасырдың екінші жартысына қарай Тонда қуыршақ труппасы жергілікті және гастрольдік өнер көрсететін жартылай кәсіби труппаға айналды. Бүгінде Тонда қуыршақ труппасы әлі де алғашқы қарға батып қалған труппа тастап кеткен қуыршақтардың басын пайдаланады. Олардың кейбіреулері 200 жылдан астам ғасырлармен жасалған, бірақ киімдері мен денелері жылдар бойы жаңарып тұрады. Ұрпақтар бойы Тонда труппасының құрамына дәстүрлі түрде театрмен байланысты болған төрт отбасының ер адамдары ғана қабылданды. Бірақ 1970 жылдары труппа осы отбасылардан тыс ер және әйелдерді де қабылдай бастады. 1993 жылы Тонда қуыршақтары Жапониядағы дәстүрлі қуыршақ труппалары арасында алғаш рет жапон емес мүшесін қабылдады. 1991 жылы Шига префектурасының үкіметі труппа үшін толық сахнасымен, репетициялар мен жиналыстар өткізуге арналған орындары бар Тонда қуыршақ залын (суретте оң жақта) салды. Қазіргі уақытта Тонда труппасын Хидехико Абэ басқарады, оның әулеті жеті буынға дейін труппаның негізін қалаушыларының біріне жетеді.