Кіріспе
Артур Кристос Агнос (1 қыркүйек 1938 жылы туған) – американдық саясаткер. Ол 1988 жылдан 1992 жылға дейін Калифорния штатының Сан-Франциско қаласының 39-шы мэрі, ал 1993 жылдан 2001 жылға дейін АҚШ Тұрғын үй және қала құрылысы департаментінің аймақтық басшысы қызметін атқарды.
Arthur Christ Agnos (born Arthouros Agnos; September 1, 1938) is an American politician. He served as the 39th mayor of San Francisco, California from 1988 to 1992 and as the Regional Head of the United States Department of Housing and Urban Development from 1993 to 2001.
Ерте өмір
Агнос Артурос Агнос Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында грек иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Ол Бейтс колледжінде бакалавр, ал Флорида мемлекеттік университетінде әлеуметтік жұмыс магистрі дәрежесін алды. 1966 жылы Сан-Францискоға көшіп, Сан-Франциско тұрғын үй басқармасында қарттармен әлеуметтік жұмыскер болып жұмыс істеді.
Алғашқы саяси мансап
1968 жылы қаңтарда Калифорния штатының Ассамблеясының мүшесі Лео Маккарти Агносты өз штатына шақырды. 1974 жылы Маккарти Ассамблеяның спикері болып сайланды, ал Агнос оның штаб бастығы болды. Осы кезеңде Агнос лесбиянкалар мен гейлер қауымдастығына қызмет көрсететін, қауымдық негіздегі психикалық денсаулық сақтау қызметтерін қаржыландыруға көмектесті, қарттар үйлері реформасын қабылдауға жәрдемдесті және шаруашылық жерлерді сақтау жөнінде жұмыс істеді. 1976 жылы Агнос Калифорния штатының Ассамблеясына сайланды, 16-шы округтегі Демократиялық партияның алғашқы сайлауында Харви Милкті жеңіп алды, ол сол кезде Сан-Францисконың шығыс аудандарын қамтыды. Ол Біріккен заң шығару аудиті комитетінің төрағасы, сондай-ақ Ассамблеяның Жолдар мен құралдар комитетінің денсаулық сақтау кіші комитетінің төрағасы болды. Агнос Оңтүстік-Шығыс Азиядан келген босқындар жөніндегі Біріккен комитеттің тең төрағасы да болды. Агнос денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру және азаматтық құқықтар саласындағы мәселелерге инновациялық көзқарас ұсынған, ұлттық назар аударған заңнамаларды әзірледі. Ол Калифорнияның үлгілі әлеуметтік реформасы – GAIN-нің авторы, ол жұмыс істеу талаптарын жұмыс орындарында оқытуға, білім беруге және бала күтіміне арналған қаржыландырумен үйлестірді. Агнос сонымен қатар ВИЧ/ЖҚТБ эпидемиясына Калифорнияның жауабының көп бөлігін жасады, тікелей Президент Рейганның бас дәрігері C. Эверетт Куппен және Ұлттық ғылым академиясының президенті Дэвид Балтимормен бірлесіп жұмыс істеді.
Агнос Куп пен Балтимордың қатысуымен ЖҚТБ/ВИЧ эпидемиясы бойынша елдегі алғашқы Біріккен заң шығару сессиясын ұйымдастырғанмен, губернатор бұл шараны қолдамағандықтан эпидемияға кешенді көзқарас көпшілік дауысын жинауға жетпеді. Содан бері Агностың ұсыныстарының барлығы дерлік Калифорнияда заң мен саясатқа айналды. Агнос отбасылық күтіммен айналысатын адамдарға қолдау көрсететін заңдарды, балаларға әділ алимент төлеуді қамтамасыз ететін, «Агнос калькуляторы» деп аталатын есептеу жүйесін, бокс рингінде мидың зақымдануына қарсы қорғау шараларын және жыныстық бағдарына қарамастан кемсітуге тыйым салатын заңнаманы да әзірледі.
Адам өлтіруге әрекеті
1973 жылдың 13 желтоқсанында Калифорния штатының қарттар жөніндегі комиссиясының мүшесі болған Агнос, Сан-Франциско қаласының Потреро Хилл ауданындағы, негізінен афроамерикандықтар тұратын қоғамдық тұрғын үйлердегі кездесуге қатысты. Кездесудің мақсаты – аталған аймақта мемлекеттік қаржыға салынатын денсаулық сақтау клиникасын құру мәселесін талқылау болатын. Кездесу аяқталған соң, оған екі рет жақыннан кеудесіне оқ атылды. Оның өмірін құтқарган – оқтардың төмен бағыты болды. Оның өзінің айтуынша, жазылуына бір жыл кетті. Бұл – 1973 жылдың қазанынан 1974 жылдың сәуіріне дейін қалада болған «Зебра» деп аталатын кісі өлтірулер мен кісі өлтіруге жасалған әрекеттердің бірі еді. Белгілі болған 15 кісі өлтіру мен кісі өлтіруге жасалған әрекетті «Ислам Ұлты» деп танылатын афроамерикандық сепаратистік ұйым жасады. Олар ақ нәсілді адамды өлтіру арқылы «ұпай» жинаған. Кісі өлтірушілердің төртеуі сотталды және өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2021 жылдың 1 шілдесіне дейін олардың үшеуі қайтыс болды.
Сан-Франциско қаласының әкімі
1987 жылы Агнос мерзімі біткен Дианна Файнштейннің орнына мэрлікке кандидат болды. Агнос бақылаушы Джон Молинариді жеңіп, дауыстардың 70 пайызын алды. Агнос Сан-Францисконы басқа бағытта бастап, Файнштейн қарсы болған келісім шартына қол қойды, бұл өрт сөндіру қызметіне афроамерикандықтар мен әйелдерді жұмысқа алу мен жоғарылатуға мүмкіндік берді. Ол қала құрылыс комиссиясының басымдықтарын экономикалық және бизнес мүмкіндіктерін құрудан тұрғын үйге ауыстырды, нәтижесінде жиырма жылдың ішінде қолжетімді тұрғын үйдің ең үлкен өсімі болды. Ол наразылықтарды бақылаған полиция бөлімін таратып жіберді. Әйелдердің мәртебесі жөніндегі комиссияға сотқа шақыру және тәуелсіздік беру құқығын берді, сондай-ақ қалалық комиссиялар мен департамент директорларына бұрынғыдан да көп азшылық өкілдерін, лесбиян және гей еркектерді тағайындады. Ол жыл сайынғы ЛГБТ бостандық шеруіне қатысқан алғашқы қала әкімі болды. Өкілеттігі кезінде қала облигациялардың ең жоғары рейтингтерін алды, дефициттің алдын алды және қала қызметкерлері үшін медициналық сақтандыруды қоса алғанда, салыстырмалы еңбекақы мен отандық серіктестікті қолдады. 1989 жылы Лома-Приета жер сілкінісінен кейін Агнос баспанадан қуылған баспанасыз адамдарды жаңа тұрғын үйлер пайда болғанға дейін көшіруден бас тартты, бұл азаматтық орталықта тоғыз ай бойына болуына әкелді, бұл баспанасыз адамдарды бір жерден екінші жерге жылжыту саясатын өзгертті. 1991 жылы Агнос бұрынғы полиция бастығына мэр сайлауында жеңіліп қалды, ол қаланы "дұрыс жолға қоямын" деп уәде берді және Агностың саясатына қарсы болған өрт сөндірушілер мен басқалардың күшті қолдауын алды. Агностың либералды көзқарастары басқа консервативті мүдделерге де қайшы келді. Мэр ретінде Агнос және оның отбасы Лесбияндық және гейлер бостандық күні шеруіне қатысты, қалалық лауазымдарға азшылық өкілдерін, лесбиян және гейлерді тағайындады және өрт сөндіру қызметіне азшылық өкілдерін жұмысқа алу және жоғарылату бойынша сот шешіміне қарсылықты тоқтатты, ол Агнос қызметке келген кезде расизм салдарынан "бақылаудан шығып кеткен" деп федералды судья айтқан. Агнос полиция департаментінің жергілікті саяси ұйымдарды тыңдауға рұқсат беретін саясатын тоқтатты және сыншылар азаматтарды зәбірлегені үшін айыптаған департаменттің тактикалық отрядын таратып жіберді. Агнос полиция департаментін азаматтық бақылауды күшейтті. Агнос қалаға 1906 жылдан бері болған ең ірі Лома-Приета жер сілкінісінен қаланың қалпына келуіне жетекшілік еткенімен және қала мен жағалау арасындағы кедергі болған Эмбаркадеро автожолын (SR 480) бұзу туралы шешім қабылдағанымен танымал. Оның шешіміне Сауда палатасы және Чайнатаун қауымдастығы қарсы болды, олар автожолды бизнес үшін ыңғайлы деп тапты және автожолды бұзу туралы шешімді жою үшін дауыс беруге 25 000-ға жуық қол жиналды. Агнос федералды қаржы алғаннан кейін қарсылық басылды. Қалалық кеңесте 6-5 дауыспен автожолды бұзуға жол ашылды, бұл Сан-Францисконың жағалауын ашты, ол жер сілкінісінен туындаған ең жақсы нәтижелердің бірі деп саналады. Алайда 1991 жылы Агностың қарсыласы бұл шешімді Чайнатаунның сезімдерін ойнау үшін пайдаланды және автожолды бұзуға қарсы екенін мәлімдеді. 1991 жылы Чайнатаун оның қайта сайлануындағы сәтсіздікке елеулі үлес қосты. Агнос сайлауда 51,5%-48,5% есебімен бірнеше мың дауыс айырмашылығымен жеңілді, бұл Чайнатаундағы дауыспен шамалас болды. Соңғы жылдары Агностың шешімі Сиэтл және Торонто қалаларының басшылары мен сайланған лауазымды тұлғалары тарапынан қарастырылды, онда Агностың Эмбаркадеро нәтижесі қалалық аймақтардағы көтерілген автожолдарды ауыстырудың әлеуетті моделі деп саналады. Агнос кезінде жағалаудағы көлік жүйесі солтүстіктегі Балықшы кемежайынан оңтүстіктегі Миссия шығанағына дейін жүретін тарихи троллейбустармен үздіксіз трамвай желісін алды. Агнос жаяу жүргіншілерге шығанаққа шығуға мүмкіндік беретін қаланың алғашқы көпшілікке қолжетімді пирсі - 7-ге арналған жоспарларды жасап, жағажайға қосты. Бүгін Сан-Франциско қаласы Агностың қаланың жағалауын ашудағы рөлі үшін құрмет көрсету мақсатында жаңа теңіз айлағын, 14-ші теңіз айлағын ашты. Агностың Сан-Францискосы 1980 жылдардың соңында көптеген қалалар кездесетін баспанасыздық мәселесімен күресті. Агнос үй-жайсыз адамдарға көмек көрсетушілер, үйсіздердің мүдделерін қорғаушылар, қалалық агенттіктердің өкілдері және басқа да өкілдерден тұратын топты жинады, олар түнгі баспаналарға тәуелділікті тоқтатып, үйсіз адамдар мен отбасыларын өзін-өзі қамтамасыз етуге көмектесетін бағдарламаларға бағытталған тәсілді әзірлеуді мақсат етті. "Баспанадан тыс" жоспары ұлттық деңгейде танылды және марапаттарға ие болды. 1989 жылғы жер сілкінісінен 1000-нан астам арзан бағадағы тұрғын үйлер жойылды, соның ішінде баспанасыздықтан қалпына келе жатқандар тұратын үйлер де бар. Агнос федералды және штаттық үкіметтерден, сондай-ақ Қызыл Кресттен жер сілкінісінен қалпына келтіру бағдарламаларындағы өзгерістерді қолдады, бұл жаңа нысандар мен тұрғын үйлерді салуға, "Баспанадан тыс" бағдарламасын іске асыруға және өнер бағдарламаларын мен нысандарын қалпына келтіруге қаражат бөлді. 1993 жылы нәтижелер Руди Брунердің қалалық өмірге арналған сыйлығының финалисі атанды. "Баспанадан тыс" көп қызмет көрсететін орталықтарды жаңарту мен ашуға кеткен тоғыз айдың ішінде Агнос баспанасыз адамдарға қалалық әкімшілігінің алдындағы саябақта орналасуға рұқсат берді, балама жол оларды аудандарға айдап салу екенін айтты және олар қалалық әкімшілігінің алдында болғанша, қала басшылары дағдарыстың жеделдігімен күнделікті бетпе-бет келеді. Сыншылар нәтижені "Агностың лагері" деп атады және оларды полиция күшімен таратуға шақырды, бірақ Агнос бас тартты. Агнос Сан-Францискода қолжетімді, төмен бағадағы тұрғын үйлерді кеңейту бағдарламасына берілді. Қала мемлекеттік тұрғын үйлерді жөндеуге бөлген қаражатты 300 пайызға арттырды, бос тұрған үйлердің көрсеткішін 10 пайыздан 1 пайызға дейін төмендетті. Ол өкіметке келген кезде 342 бірлік болған басқа қолжетімді тұрғын үйлерді 2240 бірлікке дейін арттырды, бұл Сан-Францискоға АҚШ Тұрғын үй және қалалық даму департаментінен жалға берілетін үйлерді жөндеудегі ең жақсы нәтижелері үшін ұлттық танылуға және арнайы жетістік сыйлығына ие болды. Агнос өзінің ізашары ветолаған лесбиян және гейлер жұптары үшін отандық серіктестікті мойындау туралы заңға қол қойды, ол кейіннен жоюға бағытталған күштердің нысаны болды. 1989 жылы сайлаушылар отандық серіктестікті мойындауды тар шеңберде жойды. Агнос Сан-Франциско саясаты мен заңдарына, қала қызметкерлерінің отандық серіктері үшін медициналық сақтандыруды қоса алғанда, кең ауқымды өзгерістерді ұсынған Отбасы саясаты жөніндегі топпен жұмысын жалғастырды. 1991 жылы қала 20 000 қызметкері бар қаланың отандық серіктестері үшін медициналық сақтандыру құқығын ресми қабылдады, бұл сол кездегі ең ірі жұмыс беруші болды. 1991 жылы Сан-Франциско сайлаушылары қала үшін жаңа отандық серіктестікті мойындау заңын бекітті. Агнос АҚШ мэрлер конференциясының ЖИТС жөніндегі топтамасының төрағасы болды, онда ол Райан Уайт күтімі туралы заңның қабылдануына әкелген лоббилік күш-жігерін ұйымдастырды. Ол штат заң шығарушысы ретінде жақтаған саясатты іске асырды, соның ішінде қаланың ЖИТС бюджетін 98 пайызға арттырды. Ол ЖИТС/ВИЧ эпидемиясы жөніндегі мэрдің топтамасын құрды, оны ұлттық деңгейде ЖИТС/ВИЧ бойынша жетекші және әлем бойынша шешек ауруын жоюға жетекшілік еткен Доктор Дон Фрэнсис басқарды. Өкіметтік қызметі кезінде Агнос қаланың инфрақұрылымын жақсартуға да көп көңіл бөлді. Сан-Францисконың бірінші ханымы Шерри Агнос мемлекеттік мектептерді жаңарту және азаматтық орталықтағы жаңа Басты кітапхана үшін облигациялық кампанияларды бірлесіп төрағалық етті, ал Агнос қолданыстағы Басты кітапхананы Азия өнері мұражайының жаңа үйіне белгіледі, ол бұрын Алтын қақпа саябағында орналасқан. Агнос Йерба-Буэнадағы ұлттың ең ұзақ тоқтап қалған құрылыс жобасын аяқтады, бұл Мүсін өнері мұражайы, Йерба-Буэна орталығы және Йерба-Буэна бақтарын қамтитын мәдени орталықты құрды. Агнос Сан-Франциско Жаяу жүргіншілерге арналған жаңа стадион үшін жағалаудағы жерді ұсынды, бірақ ұсыныс 1989 жылдың қараша айында Лома-Приета жер сілкінісінен кейін аз айырмашылықпен жеңіліп қалды, ол халықтың назарын аударды. Кейінірек...
Мэрлік мансабынан кейінгі мансап
Клинтон әкімшілігі кезінде Агнос АҚШ Тұрғын үй және қала құрылысы департаментінің Калифорния, Аризона, Невада және Гавайи штаттары бойынша аймақтық директоры қызметін атқарды. Агнос сондай-ақ FHA комиссарының міндетін атқарушы, Тұрғын үй жөніндегі хатшының орынбасары және Арнайы іс-қимыл кеңсесінің директоры болды. Агнос HUD-тың Сан-Франциско қаласының Визитасион аңғарының жағдайын жақсарту жөніндегі күш-жігерін басқарды. Бұл аймақ HUD қолдауымен салынған екі 20 қабатты ғимараттан зардап шегіп, тұрғындар мен қауымдастық үшін қауіпті болып келген еді. Агнос қала әкімдігімен, тұрғындармен, жергілікті қоғамдық лидерлермен және HUD-пен серіктестік құрды, нәтижесінде 1998 жылы Geneva Towers бұзылып, оның орнына тұрғындар басқаратын таунхаустар мен пәтерлерден тұратын жаңа тұрғын үйлер салынды. Агнос Сан-Францискодағы мұғалімдерге арналған тұрғын үй және мектептерге бөлінген жерлері бар қауымдастықтар үшін HUD серіктестігін құрды. Бағдарлама аясында HUD қаржыландыруы мұғалімдерге арналған тұрғын үй құрылысына және жалға алуға көмектесті. Сан-Хоседе (Калифорния штаты) қазір осындай бағдарлама іске асырылуда. Агнос аймақтағы қала басшыларымен бірлесіп, көршілес қалалар арасындағы баспанасыз азаматтарды үйлестіруге арналған алғашқы қаржыны құрды, себебі көмекке мұқтаж адамдарға тиісті қызмет көрсетілмейтін еді. Агнос сонымен қатар азшылықтағы үй иелеріне бағытталған қарақшылық несие беруге қарсы күресті және Калифорнияның көптеген қалаларында ақ емес адамдардың тұруына немесе түндеуіне тыйым салатын «растық келісімдерді» жоюға бағытталған шаралар қабылдады. Агнос өзінің ұстазы, Калифорния Мемлекеттік жиналысының бұрынғы спикері және лейтенант-губернаторы Лео Т. Маккартимен бірге Сан-Франциско университетінде Лео Т. Маккарти қоғамдық қызмет және жалпы игілік орталығын құрды. Ол АҚШ Мемлекеттік департаменті, Ұлттық демократиялық институты, Азия қоры және басқа да халықаралық ұйымдардан демократия құру бойынша басшылықты дамыту үшін жиі шақырылады, соның ішінде Ресейдің Шығыс аймақтарында, Түркияның күрд аймақтарында, Заирде, Сьерра-Леонеде, Анголада, Кореяда және 2002 жылдың 10 мамырында Израиль әскерінің Нативти шіркеуін қоршауы аяқталғаннан кейін Бейтлехемге апаттан кейінгі көмек көрсету үшін келген алғашқы лауазымды тұлғалардың бірі ретінде. Сондай-ақ, ол апатқа дайындық және одан кейінгі жағдайды жақсарту туралы спикер ретінде жиі шақырылады. 2007 жылы Агнос қиын жағдайдағы Сан-Франциско Тұрғын үй басқармасының қабылдаушысы болып тағайындалды. Тұрғын үй басқармасы сот шешімін тоқтату үшін сотқа жүгінді, ал мәселе Калифорнияның апелляциялық сотына жіберілді. Қала әкімдігі Агностың тағайындалуына шағымдануға екі жыл бойы әрекет етпеді. 2009 жылдың сәуір айында SF Chronicle Агностың тағайындалуы сотта қаралып жатқан кездегі әрекетсіздік қала әкімшілігін іс-қимылға итермелеген сияқты көрінеді деп хабарлады. Агнос агенттікті ешқашан өз бақылауына алмады; оның орнына Фортнер Ньюсомның қысымымен отставкаға кетті, ол Альваресті жұмысқа алудан бұрын агенттікті уақытша басқару үшін "Ақтөбе" операциялар директоры Мириан Саэзді тағайындады. Саэз бен Альварес басқаруымен агенттік сот шешімдерін орындау үшін мүлкін сатты. Агностың соңғы жобаларына Open House негізін қалаушыларға кеңес беру, Сан-Францискодағы қарт гейлер, лесбиянкалар, бисексуалдар және трансгендерлер үшін жоспарланған алғашқы қарттар үйі, сондай-ақ Сан-Францискодағы Потреро Хилл ауданындағы мектептерді жақсартуға тырысатын жас отбасылармен жұмыс істеу кіреді. Ол сонымен қатар Миннесота штатындағы Cargill және Аризона штатындағы DMB Associates компанияларымен Редвуд Ситидегі тұзды көлді дамыту жоспары бойынша кеңесші ретінде жұмыс істеді. Агнос Сан-Францискода жаңа тұрғын үй құрылысын шектеумен айналысады. Ол 2013 жылы «No Wall on the Waterfront» акциясын қолдап, 8 Вашингтон кондоминиум жобасына қарсылық білдірді. Агнос сонымен қатар 2014 жылдың маусым айында сайлаушылар көп дауыспен мақұлдаған «Б» ұсынысын қолдады. Бұл ұсыныс су жағалауындағы даму жобалары үшін сайлаушылардың мақұлдауын талап етеді, егер жоспар 1990 жылы сайлаушылар бекіткен және 1997 жылы іске асырылған «Уорфронт жер пайдалану жоспарында» белгіленген биіктік шегінен асып кетсе. Ол сондай-ақ Сан-Франциско гүл базарларын қайта жаңғыртуға кедергі келтіруге тырысады. 2024 жылы ол Сан-Францисконың Солтүстік жағалауындағы тұрғын үй қорын шектеуге бағытталған тұрғын үйге қарсы заңнаманы қолдады.
Жеке өмір
Сан-Франциско хроникасы Агносты "көптен бері әзілшіл" деп атады. Агнос Шерри Хэнкінсқа үйленген және екі ұлы бар.