Кіріспе

Фуриани, Франциядағы футбол клубы, 1905 жылы Корсиканың Бастия қаласында құрылған футбол клубы. Sporting Club Bastia (әдетте SC Bastia немесе жай ғана Бастия деп аталады) – Корсика аралындағы Бастия қаласында орналасқан француздық футбол клубы. Клуб француз футболының екінші лигасы – Лига 2-де ойнайды, 2020–21 жылғы Championnat National турнирін жеңіп алған. Клуб өз үйіндегі матчтарын қаладағы Арман Сезари стадионында өткізеді. SC Bastia корсикалық ұлтшылдығымен тығыз байланысымен белгілі. Бастияның маңызды тарихи жетістіктерінің бірі – 1977–78 жылғы УЕФА кубогының финалына шығуы. Команда голландтық ПСВ Эйндховен клубынан жеңілді (үйде 0–0, сыртта 0–3). Ішкі жарыстарда Бастия 1968 және 2012 жылдары француз футболының екінші дивизионында жеңіске жетті, ал 1981 жылы Франция кубогын ұтты. Клубтың алғашқы жылдарында ол «Корсика лигасының» 17 дүркін чемпионы атанды. Олардың жергілікті қарсыластары – Аякчо клубы, және олар Корсика дербиіне қатысады. Клуб тарихында Драган Джаич, Клод Папи, Джонни Реп, Рожер Милла, Майкл Эссен, Алекс Сонг, Себастьен Сквиллачи, Жером Ротен, Антар Яхия және Флориан Таувин сияқты бірнеше танымал ойыншылар ойнаған. 2017 жылы клуб қаржылық тәртіпсіздіктерге байланысты Championnat National 3-ке түсіріліп, кәсіби лицензиясынан айырылды. «I Turchini» 2021 жылы Лига 2-ге жол пускеннен кейін кәсіби статусын қайта алды.

Команданың пайда болуы және кәсіби футболдың басталуы

Спорттық клуб «Бастия» 1905 жылы швейцариялық Ханс Руеш құрған. Ол Бастиядағы лицейде неміс тілінен сабақ берді. Бастияның алғашқы президенті Эмиль Брандизи болды. Корсикалық клуб өзінің тұңғыш ойынын Бастияның Арма алаңында, жалғыз газ шамның жарығымен тойлады. Клуб 1965 жылы 2-ші дивизионда кәсіби жолын бастады. Үш табысты маусымнан кейін 1968 жылы Францияның екінші дивизионының чемпионы атанды және элиталық лигаға қосылды. Алғашқы маусым қиын болды, бірақ клуб өзінің орнын сақтап қалды. Осылайша клуб тарихындағы ең жарқын он жылдық басталды. 1972 жылы клуб алғаш рет Франция кубогының финалына «Олимпик де Марсель» командасына қарсы шықты (2:1 есебімен жеңіліске ұшырады), соның арқасында Еуропа кубогының иегерлері кубогына алғашқы жолдамасын алды, бірақ «Атлетико Мадрид» командасынан жеңіліп, турнирден шықты.

2-бөлімде төмен түсу және Фуриани апаты

18 жыл бойы элитада болғаннан кейін клуб 1985-86 маусымының соңында екінші дивизионға түсті және сегіз жыл сонда қалды. Бұл дәуір Фуриани трагедиясымен белгіленді: 1991-92 маусымында клуб Франция кубогының жартылай финалына өтті. Матч "Арман Чезари" стадионында, Франция чемпионатында үстемдік құрған "Олимпик де Марсель" командасына қарсы өтті. Көрермендердің ынтасы соншалық, 10,000 орындық уақытша трибунаны асығыс салуға шешім қабылданды. Ойын басталар алдында бірнеше минут өткенде платформаның жоғарғы бөлігі құлап, 18 адам қаза болып, 2300 адам жарақат алды.

Лигаға және Еуропа кубогына қайта оралу

Клуб 1994-95 маусымда элитаға оралды және сол жылы Лига кубогының финалына жетті. Бұл кезең Фредерик Антонеттитің жұмысымен ерекшеленді, ол 1990 және 1994 жылдар аралығында клубты жаттықтырып, жаңа таланттарды (Морлай Сума, Лоран Касанова және Сирил Руль) дамытуға басшылық жасады. Антонетти 1994 жылдан 2001 жылға дейін бірінші команданың жаттықтырушысы болды (1998-1999 жылдар аралығында үзіліспен) және Любомир Моравчик, Пьер Ив Андре, Фредерик Не, Франк Юрьетти және Анто Дробняк сияқты ойыншыларды клубқа тартып әкелуге қатысты. 1995-96 маусымның соңында Дробняк 20 голмен Чемпионаттың гол соғу тізімінде екінші орынды иеленді, үздік гол соғушы Сонни Андерсоннан бір гол кем соқты. 1996-1997 маусымда клуб 1-лигада 7-орында, көшбасшыдан 3 ұпай ғана артта қалды, осылайша Интертото кубогына ілікті. Клуб Интертото кубогын жеңіп алды және 1997-1998 маусымында УЕФА кубогына қатысуға жолдама алды. Бастиа 1/32 кезеңінде «Бенфиканы» жеңіп, келесі раундта «Стеауа Бухарестке» есе жіберді. Бұл жеңіліс Бастияның екі ойында да басымдығына қарамастан, қынжырлы қалдырды. Бастияның лигадағы келесі жылдардағы өнері оған 1998 және 2001 жылдары тағы екі рет Интертото кубогына қатысуға мүмкіндік берді, бірақ УЕФА кубогына қайта ілікпеді. 2001 жылы Антонетти кеткеннен кейін клуб енді топ-10-ға кірмейді. Олар 2001-2002 жылдары Франция кубогының финалына жетті; олардың орта шебінде Майкл Эссен болды, ол кейін «Лион» және «Челси» клубтарында ойнады. Бастиа тәрбиелеген тағы бір ойыншы – кейін «Арсенал» және «Барселона» клубтарында ойнаған қорғаушы Алекс Сонг. 2002 және 2005 жылдар аралығында Бастианы Роберт Нузарет, Жерар Гили, Франсуа Чиколони және соңында Мишель Падовани мен Эрик Дюран жұптығы басқарды. Ешқайсысы команданы топ-10-ға жеткізе алмады, лигадағы соңғы орны жыл сайын төмендеді (чемпионат тарихына қараңыз), бірінші командада Тони Вайрельс, Флориан Морис, Франк Сильвестр, Лилиан Ласландс (барлығы халықаралық ойыншылар) және Сирил Жуншамп сияқты ойыншылар бар еді. 2004-2005 маусымының қысқы үзілісінде клуб құлдырау аймағына түсті. Бастиа 1998 жылғы әлем чемпионатының жеңімпазы Франция құрамасының мүшесі Кристиан Карембеуді шақырды, бірақ Бастиа маусым соңында 11 жыл қатарынан 1-лигада ойнағаннан кейін 2-лигаға түсіп қалды.

Төменге түсу

2005 жылы клуб 2-лигаға түсті. Бес жыл өткен соң, Бастиа Чемпионат Ұлттық лигасына (Championnat National) түсу қаупіне тап болды. Бастиа 2010 жылдың 7 мамырында Лига 2-нің 37-ші турында «Тур» командасымен тең ойнағаннан (0–0) кейін ресми түрде Ұлттық лигаға түсті. 2010 жылдың 6 шілдесінде клуб Франция чемпионатының әкімшілік шешімімен Чемпионат де Франс аматер (Championnat de France amateur) лигасына жіберілді. Шындығында, клубтың 1,2 миллион еуроға тең дефициті болды, ол жергілікті билік органдарының (Корсика аумақтық қауымдастығы, Жоғарғы Корсиканың Бас кеңесі) гранттары есебінен толтырылды. 2010 жылдың 23 шілдесінде Франция футбол федерациясының Федералдық кеңесі Ұлттық Олимпиада комитеті мен француз спорты (CNOSF) тарапынан жасалған өтініш бойынша, DNCG бас тартқаннан кейін, Бастиаға 2010–2011 маусымында ойнауға рұқсат берді. Бұл қиын дайындық кезеңіне қарамастан, Бастиа трансферлік терезеде жақсы өнер көрсетіп, кемінде алты жаңа ойыншыны қабылдады. Ал, ойыншылардың арасынан Флорент Гиссольфи («Реймс») және Кристоф Гаффори («Ванн»), сондай-ақ Пьер Ив Андре карьерасын аяқтады.

2-лиганың өрлеуі

Фарук Хаджибегич нашар нәтижелерге байланысты бас жаттықтырушы лауазымынан босатылды, ал оның орнына Фредерик Ханц келді. 2011 жылдың 22 сәуірінде Бастиа Фрежус Сен-Рафаэльмен өткен ойыннан кейін ресми түрде Лига 2-де орын алды. Осы сапарға кем дегенде 500 қала тұрғыны аттанды. 2011 жылдың 7 мамырында Бастиа Кретильді 2:1 есебімен жеңіп, ұлттық чемпион атанды, сонымен қатар 91 ұпай жинап, бүкіл маусым бойы өз алаңында жеңіліссіз ойнады. Ойынның бірінші жартысы қарсыластардың жетекшілігімен өтті, бірақ Дэвид Суарес есепті теңестірді, ал Идрисса Силла 92-минутта керемет атмосферада Бастиаға есепті алға шығаруға мүмкіндік берді. Матч соңында «Арман Чезари» стадионына Бастия жанкүйерлері басып кірді, олар өз ойыншыларымен және бас жаттықтырушысы Фредерик Ханцпен бірге осы жаңа жеңісті тойлады.

1-лигаға қайта оралу

Бастиа, жаңадан Ұлттық лигадан көтерілген, Жером Ротен, Тоифилу Маулида, Франсуа Марке, Людовик Женест және Флориан Таувин сияқты ойыншыларды қабылдады. Бастиа маусымды жақсы бастады, бірақ күзде сәл өнімділігі төмендеді. Ақпанның басынан сәуірдің басына дейін Бастиа бірде-бір ойында жеңіліске ұшырамады. 2012 жылдың 23 сәуірінде толы Арман Чезари стадионында Бастиа Шаторо командасын 2:1 есебімен жеңіп, элиталық дивизиондағы орнын дерлік сақтап қалды. 2012 жылдың 1 мамырында Бастиа Арман Чезариде Метц командасын жеңіп, алғашқы және жалғыз лига титулынан кейін 44 жылдан соң 2-ші лиганың чемпионы атанды. 2012 жылдың 11 мамырында Бастиа Жером Ротен мен Давид Суарес голдарының арқасында Нантқа қарсы маусымның соңғы ойынын 2:1 есебімен жеңіске бұрды. Клуб сонымен қатар екі жыл бойы өз алаңында жеңіліссіз өтті. Бастиа Еуропада өз алаңында жеңіліссіз болатын командалардың өте эксклюзивті клубының құрамына кірді. Бірнеше ойыншы, соның ішінде Давид Суарес және Жак Дезире Перитамбе, Нантқа қарсы Бастианың құрамындағы соңғы ойындарын өткізді. Бастиа 2-ші лиганың барлық UNFP жүлделерін жеңіп алды: Жером Ротен – үздік ойыншы, Макэдо Новес – үздік қақпашы және Фредерик Ханц – үздік жаттықтырушы, ол команда құрамына бес ойыншыны (Макэдо Новес, Фетхи Харек, Вахби Хазри, Садио Диалло және Жером Ротен) қосты. 2016–2017 жылғы 1-ші лига маусымында төрт маусым жоғары дивизионда өткеннен кейін Бастиа 1-ші лига турнир кестесінің соңғы орынында қалды және 2-ші лигаға түсіп кетті.

Қатты құлдырау, қаржылық қиындықтар және баяу қалпына келу

2017 жылдың 22 маусымында Бастиа клубы ДНКГ-нің клубты тағы бір деңгеймен төмендетуді ұсынғаннан кейін Ұлттық чемпионатқа қайтадан түсірілді. Бастианың қаржылық есептері тексеріліп, Лига 2-де өнер көрсетуге жеткілікті қаржысы бар екенін қамтамасыз ете алмағаны үшін тағы бір деңгеймен төмендетілді. ДНКГ сол күні жасаған мәлімдемесінде: "Бүгін ДНКГ алдындағы тексеру нәтижесінде «Спортинг Клуб Бастиа» клубына алдын ала төмендету туралы хабарлама жолданды" делінген. 2017 жылдың тамызында Бастиа қаржылық тәртіпсіздіктерге байланысты Ұлттық чемпионаттың 3-ші лигасына түсірілді. Клуб 2018–19 маусымда Ұлттық чемпионаттың 2-ші лигасына жол алды және 2019–20 маусымда екінші рет көтерілді. COVID-19 пандемиясы салдарынан маусым уақтылы тоқтатылғанда, Бастиа Ұлттық 2-ші лиганың А тобында көшбасшы болды. Бастиа 2020–21 жылғы Ұлттық чемпионатта алдыңғы екі орынды қамтамасыз етіп, үшінші рет қатарынан жоғары деңгейге көтерілді.

Стадион

Stade Armand Cesari, сондай-ақ Stade Furiani деп те аталады, Корсикадағы басты футбол стадионы. Ол Фурианиде орналасқан және оны SC Bastia пайдаланады. 1992 жылы стадионда Франция кубогының (Coupe de France) жартылай финалы өтті, сол кезде уақытша трибуна құлап, 18 адам қаза тауып, шамамен 3000 адам жарақат алды. 1978 жылы осы стадионда рекорд орнатылды, онда 15 000 адам Бастианың УЕФА кубогының финалдық матчында ПСВ Эйндховенмен (0–0, 1978) тең түскенін көрді.

Қолдаушылар

Бастияның корсикалықтардың арасында көптеген жанкүйерлері бар, және олардың жанкүйерлері жиі корсикалық ұлтшылдықтың элементтерін көрсетеді, мысалы, жергілікті тіл мен символдарды жиі пайдалану және аралдың тәуелсіздігін қолдау. Жанкүйерлер «Турчини» деп аталады, корсика тілінде бұл «көк түс» дегенді білдіреді. Жанкүйерлердің материктің көптеген жанкүйерлерімен бәсекелестігі бар, бірақ ең қаһарлы қарсыластары – Ницца, олармен «Жер Орталық Теңізінің дербиі» үшін күреседі, алайда дерби Марсель және Монакомен де бәсекелестікке қатысты болуы мүмкін. Сондай-ақ, олар Париждің «ПСЖ» клубымен саяси шиеленістерге байланысты бәсекелеседі. Тағы бір маңызды бәсекелестік – корсикалық дерби, олар аралдас «АЯЦЦИО» және шамалы дәрежеде «Газелек АЯЦЦИО» клубтарымен аралдың үстемдігі үшін күреседі.

Көріністер

Поз. Аты Барлық матчтар Д1/L1 бойынша матчтардың жалпы саны 1. Чарльз Орландуччи 507 410 2. Клод Папи 479 382 3. Пауль Маркиони 332 227 4. Пьер Ив Андре 330 134 5. Жан Луис Казз 329 276 6. Яник Кахузак 324 121 7. Морлай Сума 276 211 8. Жорж Франческетти 276 236 9. Симей Ихили 255 219 10. Андре Буркхард 250 217 Соңғы жаңарту: 7 наурыз 2017 жыл. Ескерту: Қалың әріппен - қазіргі ойыншылар көрсетілген.

Ең көп ұпай жинағандар

Поз. Атауы Барлық голдар D1/L1 бойынша барлық голдар 1. Клод Папи 134 110 2. Пьер Ив Андре 102 84 3. Франсуа Феликс 78 63 4. Марк Каньян Кейс 59 53 5. Жак Зимако 57 53 6. Анто Дробняк 56 50 7. Фредерик Не 54 45 8. Луи Марсиалис 48 39 9. Жан Пьер Серра 45 37 10. Тьерри Мейер 40 17

Француз халықаралық құрамасы

Поз. Аты Жалпы қатысқан матчтар Жыл 1. Клод Папи 3 1973–1978 2. Жаков Зимако 2 1977 3. Шарль Орландуччи 1 1975 = Пьеррик Хиард 1 1981 = Фредерик Нее 1 2001