Кіріспе

Ресей суретшісі (1799–1852) Карл Павлович Брюллов, сондай-ақ Брюллов немесе Брюллов, шын аты – Шарль Брюльо (Карл Па́влович Брюлло́в; 23 желтоқсан 1799 [ескі стиль бойынша 12 желтоқсан 1799] – 23 шілде 1852 [ескі стиль бойынша 11 маусым 1852]) – орыс суретшісі. Ол орыс неоклассицизмінен романтизмге өтудегі маңызды тұлға саналады.

Өмірбаян

Карл Брюллов 1799 жылғы 12 (23) желтоқсанда Санкт-Петербургте академик, ағаш кесуші және гравёр Павел Иванович Брюллоның (Брулло, 1760–1833) отбасында дүниеге келді. Ол гугенот тегінен шыққан еді. Әлгі жылдардан бастап Италияға деген құштарлығы оянды. Императорлық өнер академиясында білім алғанына (1809–1821) қарамастан, Брюллов ұстаздары үйреткен және ағасы Александр Брюллов қолдаған классикалық стильді толыққанды қабылдаған жоқ. Білімін аяқтағаннан кейін, өзінің үміткер және қиялдағы студент екенін көрсетіп, ол Ресейден Римге кетті. 1835 жылға дейін портретші және жанрлық суретші ретінде жұмыс істеді, бірақ тарихи сурет салуға кіріскенде ғана суретші ретінде танымалдылыққа ие болды. Оның ең танымал туындысы – «Помпейдің соңғы күні» (1830–1833) – Пушкин мен Гоголь Рубенс пен Ван Дейктің ең үздік туындыларымен салыстырған зор шығарма. Бұл Италияда сенсация тудырып, Брюлловты замандас еуропалық суретшілердің бірі ретінде беделді етті. Бұл жұмысты аяқтаған соң, ол Ресей астанасына қайтып оралды, онда аристократия мен зиялы элитасының арасында көптеген достар тапты және Императорлық өнер академиясында жоғары лауазымға ие болды. Брюллов туралы әңгіме Лев Толстойдың «Адамдар неліктен өзін естен шығарады?» атты эссесінде, сондай-ақ осы автордың «Өнер деген не?» кітабында кездеседі. Академияда сабақ берген жылдары (1836–1848) ол неоклассикалық қарапайымдылық пен романтикалық бейімділікті үйлестіретін портрет стилін дамытты, ал реализмге деген құштарлығы психологиялық тереңдікпен қанағаттандырылды. Санкт-Исаак соборының төбесінде жұмыс істеп жатқанда денсаулығы күрт нашарлады. Дәрігерлердің кеңесімен 1849 жылы Ресейден Мадейраға кетіп, өмірінің соңғы үш жылын Италияда өткізді. Ол Римге жақын Манциана ауылында қайтыс болды және сол жердегі Cimitero Acattolico бейістігіне жерленді.

Өнердің ерекшеліктері

Брюлловтың шығармашылығы – орыс романтизмінің соңғы кезеңінің шыңы, онда әлемнің үйлесімділігі мен сұлулығы трагедия мен өмірдің қайшылықтары сезіміне уысады. Тарихи картинаның алдына шығарылған, бірақ оның басты тақырыбы классицизмдегідей батырлардың күресі емес, адамзаттың үлкен массаларының тағдыры. "Помпеяның соңғы күні" атты орталық туындысында Брюллов оқиғаның драмасын, романтикалық жарық эффектілерін және фигуралардың мүсіндік пластикасын біріктірді. Бұл картина суретшіге Ресейде де, Еуропада да зор даңқ әкелді. Салтанатты және камералық портреттердің көрнекті шебері Брюллов өнерінде ерте туындыларындағы өмірді қуанышпен қабылдаудан бастап, кейінгі туындыларындағы күрделі психологиялық тереңдікке жетті, осылайша XIX ғасырдың екінші жартысындағы Илья Репин сияқты суретшілердің жетістіктерін болжады. Брюлловтың орыс суретшілеріне тигізген әсері зор болды, оның көптеген ізбасарлары мен еліктеушілері болды.