Кіріспе

Сычуаньдағы тау, Қытай. Гонгга тауы, сондай-ақ Миня Конка (тибет тілінде: མི་ཉག་གོང་ག་རི་བོ་, тибет тілінде: Mi'nyâg Gong'ga Riwo) және жайылмалы түрде "Сычуань тауларының патшасы" деп аталады, Қытайдың Сычуань провинциясының ең биік тауы болып табылады. Оның биіктігі теңіз деңгейінен 7556 метрден аспайды. Бұл оны Гималай/Каракорамнан тыс әлемдегі үшінші ең биік шыңға айналдырады, Тирич Мир мен Конгур Тагтан кейін, сонымен қатар әлемдегі ең шығыс және оқшауланған шың болып табылады. Ол Дасуэ-Шань тау жотасында, Даду өзені мен Ялонг өзені арасында орналасқан және Хенгдуань таулы аймағының бір бөлігі болып табылады. Одан Хайлуогу мұздығы бастау алады. Шыңның жақын маңдағы терең шатқалдармен салыстырғанда үлкен тік рельефі бар.

Тау-кен тарихы

Бұл аймақтағы алғашқы батыс зерттеушілері өте биік тау туралы хабарлар естіп, оны іздестірді. Бұрынғы таудың қашықтықтан өлшеуін, содан кейін Бокунка деп аталатын, алғаш рет 1877 және 1880 жылдар аралығында Граф Бела Сеченьи экспедициясы жүргізді. Осы зерттеулер таудың биіктігін анықтады. Қырық бес жыл өткен соң, бұл жолы Ганг-ка деп аталатын тауды миссионер Дж. Х. Эдгар қашықтықтан суреттеді. 1929 жылы Джозеф Рок таудың биіктігін өлшеуге тырысқанда, оның биіктігін 9220 метр деп қате есептеп, National Geographic Society-ге Миня Конка әлемдегі ең биік тау деп хабарлады. Экспедиция туралы бай суреттелген үлкен форматтағы кітапты Имхоф жазды, Die Großen Kalten Berge von Szetchuan (Orell Fussli Verlag, Цюрих, 1974). Кітапта Имхофтың көптеген түрлі-түсті суреттері, соның ішінде қасиетті таудың етегіндегі тибет монастырының суреттері бар. Монастырь 1972-1974 жылдары Мәдени төңкеріс кезінде толығымен қиратылды. Террис Мур, Ричард Бердсал, Артур Б. Эмонс және Джек Т. Янгтан тұратын америкалық команда 1932 жылы тауға оралып, шың мен оның айналасын мұқият зерттеді. Олардың шыңның биіктігін өлшеуі Имхофтың көрсеткен мәнімен сәйкес келді. Мур және Бердсал таудың батыс жағынан басталып, Солтүстік-Батыс қырқасына көтеріліп, шыңға жетті. Бұл сол кездегі ерекше жетістік еді, өйткені таудың биіктігі, алыс орналасқандығы және топтың шағын болуы ескерілгенде. Сонымен қатар, бұл шың 1958 жылға дейін американдықтардың жеткен ең биік шыңы болды (бірақ американдықтар сол кезде шыңға жетпеген биік нүктелерге көтерілген). Экспедиция мүшелері жазған "Бұлттарға қарсы адамдар" атты кітап альпинизм классикасы болып саналады. 1957 жылы мамыр айында қытайлық альпинистер тобы Мур мен Бердсалдың Солтүстік-Батыс қырқасы арқылы Миня Конкаға көтерілді деп мәлімдеді. Алты адам шыңға жетті, бірақ олардың альпинизм тәжірибесі шектеулі және жабдықтары қарапайым болды, алайда төрт альпинист қаза тапты. Саяси себептермен Қытайдың бұл аймағы 1930 жылдан кейін шетелдік альпинистерге жабық болды. 1980 жылы аймақ шетелдік экспедициялар үшін қайта ашылды. Америкалық Лэнс Оуэнс Қытай Халық Республикасынан Қытай мен Тибетте альпинистік экспедицияға жетекшілік етуге рұқсат алған алғашқы шетелдік болды, бұл оған 1980 жылы Гонгга-Шанға (Миня-Конка) көтерілуге мүмкіндік берді. Бұл экспедиция Қытайда американдық альпинизмнің қазіргі заманғы дәуірін ашты. Оуэнс ұйымдастырған және Америка альпинистік клубы демеушілік еткен экспедиция Миня Конканың әлі де өрмеленбеген және өте қиын батыс бетін бағындыруға тырысты. Экспедиция мүшелеріне Луис Райхардт, Эндрю Гарвард, Гэри Бокард, Джед Уильямсон және Генри Барбер кірді.

Таудағы өлім

Гонгга-Шанда көптеген альпинист қаза болған, соның салдарынан бұл тау қиын және қауіпті тау ретінде танымал. Солтүстік-батыс қырқасымен алғашқы жол техникалық тұрғыдан қарапайым болғанымен, таудың өте болжамсыз ауа райынан лавиналар жиі болады. 1957 жылы қытайлық экспедиция кезінде тоғыз альпинисттің төртеуі қаза тапты. 1980 жылы Солтүстік-батыс қырқасы бағытында лавинадан америкалық альпинист мерт болды. 1981 жылы шыңға көтерілуге жасалған сәтсіз әрекетте сегіз жапондық альпинист құлап қаза тапты. 1999 жылға қарай, тауға көтерілуге тырысқан альпинистердің саны шыңға жеткендерден асып түсті. 2003 жылы «The SummitPost» басылымы тауға бар болғаны сегіз рет сәтті шығылғанын хабарлады. Содан бері көптеген әрекеттер жасалды, бірақ олардың бәрі осы тізімде көрсетілмеген. 2017 жылдың қазан айында қытайлық БАҚ Павел Коринек, чех азаматының Гонгга-Шан шыңына жеткенін хабарлады, бұл 2002 жылдан бері тауға алғаш рет сәтті шығу болды. Мақалада Гонгга-Шанның (Миня Конка) альпинистік тарихы былайша сипатталды: "Мұздықтардың ұзақ мерзімді әсерінен негізгі шың конус тәрізді, тік беткейлі шыңға айналды, айналасында 60°-тан 70°-қа дейінгі жартастар орналасқан. Аймақтағы қолайсыз ауа райымен бірге, оны бағындыру өте қиын. Бұл шың Эверестке қарағанда әлдеқайда қиын. Толық емес мәліметтерге сәйкес, 2017 жылдың қыркүйегіне дейін барлығы 32 адам шыңға шықты және шыңға көтерілу кезінде 21 адам қаза тапты. Сычуань таушылар қауымдастығының мәліметінше, Гонгга-Шандағы қаза болу көрсеткіші Эверест және 8000 метрден жоғары 13 шыңның барлығынан да жоғары, бұл оны әлемдегі ең қауіпті тау шыңына айналдырады."