Кіріспе
Алан Гут ұсынған инфляциялық теориядағы түсінік, Yello альбомы. Қалта ғалам немесе көпіршік ғалам, көне тілде "қалта өлшемі" деп те аталады, – бұл Алан Гут ұсынған инфляциялық теориядағы түсінік.
the Yello album
A pocket universe or bubble universe, also colloquially called pocket dimension, is a concept in inflationary theory, proposed by Alan Guth.
Сипаттама
Ол байқалатын ғаламды қамтитын сияқты әлемді көптеген инфляциялық аймақтардың бірі ретінде анықтайды. Принстон теориялық ғылым орталығының астрофизигі Жан-Люк Лехнерс инфляциялық ғаламда қалталар пайда болады деп дәлелдеді. 2012 жылы жарияланған еңбегінде Лехнерс мәңгілік инфляция нәтижесінде қалталық ғаламдардың қалай пайда болатыны туралы жазды. Бұл қалталық ғаламдардағы инфляция механизмдері әр түрлі жолдармен жұмыс істей алады, мысалы, баяу айналымды инфляция, космологиялық эволюция циклдары, немесе Галилей генезісіне немесе басқа "жаңа пайда болатын" ғалам сценарийлеріне ұқсауы мүмкін. Лехнерс осы ғаламдардың қайсысында өмір сүріп жатқанымызды және оның мәңгілік инфляцияға тән шексіздіктерді реттеуді өлшеуге байланысты екенін талқылайды. Бірақ, Лехнерс былай деді: "Қазіргі кездегі басты ұсыныстар – атап айтқанда, жаһандық жарық конусы және оның жергілікті нұсқасы, себептік алмаз өлшемі – сондай-ақ олармен тығыз байланысты ұсыныстардың барлығы, біз кішкентай Хаббл жылдамдығымен басталатын қалта ғаламда өмір сүретінімізді болжайды, осылайша жаңа пайда болатын және циклдік модельдерге басымдық береді". Лехнерс былай қосты: "Циклдардан өтетін қалта ғаламдар одан да артықшылыққа ие, себебі олар әрбір қалтаның ішінде өмір сүруге қолайлы жағдайды қайта-қайта жасайды".
Медиада
Қалталық өлшемдер көптеген медиада сюжеттік құрал ретінде қолданылады. SCP Foundation бірлескен жазу сериясында SCP 106, басқаша "Қарлы қарт" деп белгілі, құрбандарын өз ішіне тартатын қалталық өлшемде мекендейді.