«Тышқанның ырғауы» – 1955 ж. Леонард Вибберлидің сатиралық романы. Еуропадағы шағын мемлекет, қару жарысы, саясат тақырыбын қамтиды. Кітап туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1955 жылы жазылған Леонард Виберлидің сатиралық романы
1955 Cold War satirical novel by Leonard Wibberley
"Қыжырлаған тышқан" – ирланд жазушысы Леонард Виберлидің 1955 жылы жазылған сатиралық романы. Бұл роман Еуропадағы Grand Fenwick герцогтығы деп аталатын ойдан шығарылған ел туралы сатиралық кітаптар сериясын бастады. Виберли бұл сюжетті қазіргі заманғы саясат пен әлемдік ахуалға, соның ішінде ядролық қарулану жарысына, ядролық қаруларға және АҚШ саясатына қатысты пікір білдіру үшін пайдаланды. Роман алғаш рет 1954 жылдың 25 желтоқсанынан 1955 жылдың 29 қаңтарына дейін "The Saturday Evening Post" журналында "The Day New York Was Invaded" деген атпен алты бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланды. 1955 жылдың ақпанында "Little, Brown" баспасы кітап түрінде шығарды. Британдық басылым автордың бастапқы ниет еткен атауын қолданды – "Жүзімнің ашуы", бұл Джон Стейнбектің "Жүзімдердің ашуы" романымен ойын есептеледі. Виберли бір преквел ("Мысықтан сақтан", 1958) және үш жалғау жазды: "Айдағы тышқан" (1962), "Уолл-стриттегі тышқан" (1969) және "Батысты құтқарған тышқан" (1981). Әрқайсысы кішкентай Grand Fenwick герцогтығын абсурдты жағдайларға түсірді, онда ол әлемдік державалармен күресіп, жеңіске жетті.
The Mouse That Roared is a 1955 satirical novel by Irish writer Leonard Wibberley, which launched a series of satirical books about an imaginary country in Europe called the Duchy of Grand Fenwick. Wibberley used the premise to make commentaries about modern politics and world situations, including the nuclear arms race, nuclear weapons in general, and the politics of the United States. The novel originally appeared as a six part serial in The Saturday Evening Post from 25 December 1954 through 29 January 1955, under the title The Day New York Was Invaded. It was published as a book in February 1955 by Little, Brown. The British edition used the author's original intended title, The Wrath of Grapes, a play on John Steinbeck's The Grapes of Wrath. Wibberley wrote one prequel (1958's Beware of the Mouse) and three sequels: The Mouse on the Moon (1962), The Mouse on Wall Street (1969), and The Mouse That Saved the West (1981). Each placed the tiny Duchy of Grand Fenwick in a series of absurd situations in which it faced superpowers and won.
Сюжет
Гранд-Фенвиктің кішкентай (үш шақырымға бес шақырымдық) еуропалық герцогтігі, Швейцария мен Франция арасындағы Альпі тауларында орналасқан деп есептеледі, және өнеркәсіпке дейінгі экономикасын мақтан тұтады, ол негізінен Pinot Grand Fenwick шарабын жасауға тәуелді. Алайда, Калифорниядағы шарап зауыты "Pinot Grand Enwick" деген жалған нұсқасын шығарады, бұл елді банкротқа жеткізеді. Премьер-министр олардың жалғыз жолы – АҚШ-қа соғыс жариялау деп шешеді. Қысқа және толық жеңіліске күтіп отырғандықтан (олардың тұрақты армиясы кішкентай және садақ-жебемен жабдықталған), ел АҚШ-тың барлық жеңілген жауына көрсеткен кеңпейілділігі арқылы қайта құруға үміттенеді (Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Германияға Маршалл жоспары арқылы көрсеткендей). Жалған шарапты соғыс себебі ретінде пайдаланып, олар ресми түрде соғыс жариялайды, бірақ бұл АҚШ Мемлекеттік департаментінде жоғалып кетеді. Жауап алмағандықтан, герцогтік аз ғана әскер жинап, шабуыл үшін кеме жалдауға мәжбүр болады. Нью-Йорк қаласына қонғанда, қалалық апаттық жаттығулардың салдарынан жер бетінде толығымен бос болған, герцогтіктің басқыншы "армиясы" (фельдмаршал Талли Баскомб, үш қарулы адам және 20 садақшыдан тұрады) құпия үкіметтік зертханаға келіп, қаламауышпен "Квадиум бомбасын" (іске қосылса, әлемді жоя алатын прототиптік құрылғы) және оның жасаушысы, доктор Кокинцты – жаттығулар кезінде жұмыс істеп жатқан ойсыз профессорды қолға түсіреді. Бұл "Q бомбасының" теориялық жарылғыш қуаты АҚШ пен КСРО-ның барлық ядролық қаруларынан асып түседі. Фенвик басқыншыларын азаматтық қорғаныс жасағы көреді және олардың тізбекті қаптамасын рептилия терісі деп қате түсінгенде, оларды бірден "Марстан келген адамдар" деп есептейді. АҚШ Қорғаныс министрі болған оқиғаны (Ұлы Фенвик герцогтігі туралы энциклопедиясындағы бес жолдың және флагштокта қалдырылған Фенвик туының көмегімен) жинақтап, АҚШ екі ай бойы соғыста болғанын білмегені үшін ұялады және таңғалады. Әлемдегі ең күшті бомба енді әлемдегі ең кішкентай елде болғандықтан, басқа елдер тез әрекет етеді, Кеңес Одағы мен Ұлыбритания қолдауларын ұсынады. Әлем кішкентай елдің мейіріміне берілген, Глориана герцогинясы, Гранд-Фенвиктің басшысы, талаптарын жариялайды: қуатты мемлекеттердің барлық ядролық қаруларын бейтарап ғалымдар тексеруі керек. Әлемдік державалардың ядролық бағдарламаларын тексеруді доктор Кокинц қадағалайды, ол өзін американдық Фенвик екенін еске түсіріп, ата-бабаларының мекеніне оралуға келіседі. Кокинц өзінің жаңа рөлін "Кішкентай жиырманың" ғылыми директоры ретінде алады, бұл Гранд-Фенвик басқарған әлемдегі ең кішкентай 20 елдің жаңа супердержавасы. Америка Құрама Штаттары мен басқа да әлемдік державалар осы қорлаушы талаптарды қабылдап, әлемде бейбітшілікке үміт артады. Соғыстың жеңіспен аяқталғанын тойлау үшін Глориана герцогинясы мен Талли Баскомб некеге тұрады. Некеге байланысты, доктор Кокинц кездейсоқ Q бомбасын Гранд-Фенвик сарайының тас еденіне түсіреді. Осы оқиғаның нәтижесінде ғылыми директор Q бомбасының әрқашан күшсіз болғанын жасайды. Кітаптың соңында Кокинц бұл маңызды фактіні өзіне сақтап қалуды шешеді.
The tiny (three miles by five miles) European Duchy of Grand Fenwick, supposedly located in the Alps between Switzerland and France, proudly retains a pre industrial economy, dependent almost entirely on making Pinot Grand Fenwick wine. However, a California winery makes a knockoff version, "Pinot Grand Enwick", putting the country on the verge of bankruptcy. The prime minister decides that their only course of action is to declare war on the United States. Expecting a quick and total defeat (since their standing army is tiny and equipped with bows and arrows), the country confidently expects to rebuild itself through the largesse that the United States bestows on all its vanquished enemies (as it did for Germany through the Marshall Plan at the end of World War II). With the counterfeit wine as a casus belli, they send a formal written declaration of war, but this is misplaced by the United States Department of State. Receiving no response, the Duchy is forced to muster some troops and hire a ship to stage an actual invasion. Landing in New York City, almost completely deserted above ground because of a citywide disaster drill, the Duchy's invading "army" (composed of the Field Marshal Tully Bascomb, three men at arms, and 20 longbowmen) wanders to a top secret government lab and unintentionally captures the "Quadium Bomb" (a prototype doomsday device that could destroy the world if triggered) and its maker, Dr. Kokintz, an absent minded professor who is working through the drill. This "Q Bomb" has a theoretical explosive potential greater than all the nuclear weapons of the United States and the Soviet Union combined. The invaders from Fenwick are sighted by a civil defence squad and are immediately taken to be "men from Mars" when their chain mail is mistaken for reptilian skin. The United States Secretary of Defense pieces together what has happened (with help from the five lines in his encyclopedia on The Duchy of Grand Fenwick and the Fenwickian flag left behind on a flagpole) and is both ashamed and astonished that the United States was unaware that it had been at war for two months. With the most powerful bomb in the world now in the smallest country in the world, other countries are quick to react, with the Soviet Union and the United Kingdom offering their support. With the world at the tiny country's mercy, Duchess Gloriana, the leader of Grand Fenwick, lists her terms: all the nuclear weapons of the powerful nations must go through an inspection by impartial scientists. Continued inspection of the continuing nuclear programs of the world powers will be supervised by Dr. Kokintz, who recalls his identity as a Fenwick American and accepts repatriation to his ancestral home. Kokintz takes on his new role as scientific director of the "Tiny Twenty", a new superpower of 20 of the world's smallest nations headed by Grand Fenwick. The United States and the other world powers accept these humiliating terms, leading to hope for world peace. As a celebration of the triumphant outcome of the war, Duchess Gloriana and Tully Bascomb are united in marriage. As a sequel to the marriage, Dr. Kokintz accidentally drops the Q Bomb onto the stone floor of the Grand Fenwick castle dungeon. As a result of this mishap, the scientific director inadvertently discovers that the Q bomb is, and always has been, a powerless dud. The book concludes with Kokintz deciding to keep this key fact to himself.
Өмірбаян
Вибберлидің ойы Джон Фостер Даллес келісімімен жасалған АҚШ пен Жапония арасындағы бейбіт шартынан туды, онда Жапонияға жан-жақты көмек қарастырылған. Ол "Лос-Анджелес Таймс" газетіне өзінің туған жері Ирландияның АҚШ-қа шағын шабуыл жасап, осылайша көмек алуы мүмкін екенін жазды. Кейін ол бұл идеяны романға дамытып, Ирландияны Гранд-Фенвик герцогтығына ауыстырды.
Wibberley got the idea from the US peace treaty negotiated with Japan by John Foster Dulles, which included generous amounts of aid to Japan. He wrote an article for the Los Angeles Times which suggested that his native Ireland make a token invasion of the US to get aid. He then developed this into a novel changing Ireland to the Duchy of Grand Fenwick.
Қабылдау
Энтони Бухер романды "толыққанды ләззат алатын, дерлік толық кітап, әсте болмаса жіберіп алмау керек" деп бағалады.
Anthony Boucher praised the novel as "utterly delightful a very nearly perfect book, on no account to be missed."
Фильмге бейімделу
"The Mouse That Roared" 1959 жылы Питер Селлерстің үш рөлде ойнаған фильмге айналдырылды: Герцогиня Глориана XII, премьер-министр граф Руперт Маунтджой және әскери жетекші Тулли Баскомб. Сондай-ақ, Жан Себерг Хелен Кокинц рөлінде, қосымша махаббат мүсісі ретінде түсті. Басқа актерлер: Уильям Хартнелл – қарулы күштер сержаны Уилл Бакли, Дэвид Коссофф – профессор Альфред Кокинц, Лео МакКерн – оппозиция жетекшісі Бентер, Макдональд Парк – генерал Сниппет және Остин Уиллис – АҚШ қорғаныс министрі. 1963 жылы "Айдағы тышқан" романы негізінде түсірілген фильмнің жалғасы шықты.
The Mouse That Roared was made into a 1959 film starring Peter Sellers in three roles: Duchess Gloriana XII; Count Rupert Mountjoy, the Prime Minister; and Tully Bascomb, the military leader – and Jean Seberg, as Helen Kokintz, as an added love interest. Other cast members included: William Hartnell as Sergeant at Arms Will Buckley; David Kossoff as Professor Alfred Kokintz; Leo McKern as Benter the opposition leader; MacDonald Parke as General Snippet; and Austin Willis as the United States Secretary of Defense. In 1963, a sequel, based on The Mouse on the Moon, was released.
Кезеңнен кезеңге бейімдеу
"Қыжырлаған тышқанды" Кристофер Сержель 1963 жылы сахнаға бейімдеді. Пьесада Герцогиня Глориана XII Вибберли романындағыдай, жиырма екі жастағы болып көрсетілген. Осы нұсқада доктор Кокинц Колумбия университетінің физика профессоры, ал Талли Баскомбтың басқыншы күштерінің келуі университет кампусындағы студенттер наразылығымен бірге орын алады. Сөйтіп, Фенвик сарбаздары шетелдік басқыншылар емес, ерекше наразылар деп жаңылысқан.
The Mouse That Roared was adapted for the stage by Christopher Sergel in 1963. The play portrays Duchess Gloriana XII as twenty two years old, as in Wibberley's novel. In this version, Dr. Kokintz is a physics professor at Columbia University and the arrival of Tully Bascomb's invasion force coincides with a campus student protest. Thus, the Fenwick soldiers are mistaken for being eccentric protesters rather than as foreign invaders.
Теледидарлық пилот
1964 жылы Джек Арнольд фильм негізінде телешоудың пилоттық бөлімін жасады, онда Сид Цезарь Селлерстің ойнаған үш рөлін сомдады, бірақ оны жарыққа шығаруға келісім берілмеді.
In 1964, Jack Arnold produced a television pilot based on the film, with Sid Caesar playing the three roles that Sellers had played, but it was not picked up for production.
Радионы бейімдеу
BBC Radio 4 радиостанциясы 2003 жылдың 15 ақпанында және 2010 жылдың 22 мамырында "Saturday Play" сериясы аясында бір сағаттық бейімдеуін эфирге шығарды. Қойылымды Патрик Рейнер режиссерлік етті, ал Джули Остин Глориана, Марк МакДоннелл (кітапты радиоға бейімдеуге бірлесіп жұмыс істеген) Талли, Кроуфорд Логан граф Монджой, Саймон Тейт доктор Кокинц және Стивен МакНиколл (кітапты бейімдеуге де бірлесіп жұмыс істеген) мистер Бентер рөлінде ойнады.
BBC Radio 4 broadcast a one hour adaptation on 15 February 2003 and 22 May 2010 as part of its Saturday Play series. The production was directed by Patrick Rayner and starred Julie Austin as Gloriana, Mark McDonnell (who co adapted the book for radio) as Tully, Crawford Logan as Count Montjoy, Simon Tait as Dr. Kokintz and Steven McNicoll (who also co adapted the book) as Mr. Benter.