Кіріспе

Горьёның алтыншы патшасы (981–997 жылдары тақ отырған)

Горьёның Сеонжон патшасы (15 қаңтар 961 – 29 қараша 997), жеке есімі Ван Чхи, Корея Горьё әулетінің алтыншы патшасы болған.

Билік

Сеончжон 961 жылғы 15 қаңтарда Даечжонның екінші ұлы және Король Тэхоның немересі (Горё әулетінің негізін қалаушы) ретінде дүниеге келді. 981 жылы оның інісі, сонымен қатар күйеу баласы Кёнжонг патша қайтыс болғаннан кейін таққа отырды. Таққа отырғаннан кейін Сеончжон провинциялық билеушілерге араласпауға және бұрынғы Силла мемлекетінің аристократиясын ынталандыруға тырысты, сондықтан Силла патшалық руынан әйел алды. 982 жылы Сеончжон конфуций ғалымы Чо Сынно жазған меморандумдағы ұсыныстарды қабылдап, конфуцийлік үкімет құруға кірісті. Чо Сынно Сеончжонның Горёның төртінші патшасы Гванжон бастаған реформаларды аяқтай алатынын айтты, олар Тэходан мұраға қалған еді. Тэхо конфуцийлік «Тарих кітабын» ерекше атап өтті, онда идеалды император шаруалардың қиындықтарын түсініп, олардың еңбегін өзі сезінуі керек делінген. Сеончжон осы принципке сүйене отырып, аудандық шенеуніктерді орталық үкімет тағайындайтын және жеке меншіктегі қару-жарақтарды ауыл шаруашылығы құралдарына қайта өңдеу үшін жинау саясатын енгізді. Сеончжон Горё мемлекетін орталықтандырылған конфуцийлік монархия ретінде құруға ұмтылды. 983 жылы ол он екі мок жүйесін құрды, бұл Горё кезеңінің көп бөлігінде сақталған әкімшілік бөлініс, және әр мокқа жергілікті білімді бақылау үшін білімді адамдарды жіберді, бұл елдің аристократиясын жаңа бюрократиялық жүйеге интеграциялаудың бір жолы болды. Аристократтардың талантты ұлдары мемлекеттік қызметке емтихан тапсырып, астанадағы лауазымдарға тағайындалу үшін білім алды. 995 жылдың қыркүйегінде (Сеончжонның билігінің 14-ші жылы) ел алғаш рет он провинцияға бөлінді, бұл қазіргі Корея провинцияларының негізін қалады.

Бірінші Горео-Хитан соғысы

993 жылдың тамыз айының соңында шекарадағы Горё барлау қызметі хитандықтардың шабуылы жақындап келе жатқанын білді. Сончжон әскерді жылдам дайындап, күштерін үш топқа бөліп, солтүстік-батысқа қорғанысқа орналастырды. Горё әскерінің алдыңғы қатарлары Чеончхон өзенінің оңтүстік жағалауындағы, қазіргі Анжу қаласының жанындағы штабтан солтүстік-батысқа қарай жорыққа шықты. Жағдайдың қиындығы Сончжонды операцияларды жеке басқару үшін астанадан Пхеньянға баруға мәжбүр етті. Сол қазан айында генерал Сяо Суннинг басқаратын, шамамен 800 000 (іс жүзінде 60 000) сарбаздық зор хитан әскері Ляодан Невон Сонг бекінісінен шығып, Ялу өзенінен өтіп Горё жеріне енді. Хитан жауынгерлерінің толқындары өзеннен өтіп, елді кеңінен шарлады. Қанды шайқаста Горё сарбаздарының ерлікке толы қарсыласы бастапқыда хитандықтардың жылдамдауын баяулатты, содан кейін Понгсан қаласында олардың ілгерілеуіне елеулі кедергі келтірді. Бірақ Горё әскері ешқашан мойынсұнбады. Олар майдандық шабуылдарға қарсы тұрып, шегініп, тұзақ құрып, хитандықтарға қарсы қанаттық шабуылдар жасады. Горё жауынгерлері Сяо Суннинг әскерін Чончхон өзенінде тоқтатты. Мұндай жылдам және қатыгез қарсылыққа тап болған хитандықтар, түбекті толығымен басып алу тым қымбатқа түсетінін түсініп, Горёмен келісімге келуді жөн көрді. Хитан генералы Сяо Суннинг өкініш білдірмей де, мойынсұнбай, император Шэнцзунға Балхаедың бұрынғы аумағын беруді талап етті. Ол Горёның Сун әулетімен қарым-қатынасын үзуін және Сончжонның Ляо императорының бағыныштысы болуын, сондай-ақ Ляо мемлекетіне жыл сайын белгілі бір мөлшерде салық төлеуін сұрады. Генерал Сяоның талаптарын тікелей қабылдамай, Кэсондағы патша сарайында хитандық ультиматумды талқылауға қызу пікірталас басталды. Үкімет шенеуніктері генерал Сяоға мойынсұну хитандықтардың одан әрі шабуылдауына жол бермейді деп сенді және сарайды Ляо императорын жұбатуға шақырды. Жақында шайқаста хитан әскерімен бетпе-бет келген көптеген жоғары әскери қолбасшылар, Анжудан солтүстікке қарайғы әскер тобының командирі Со Хуи сияқты, генерал Сяоның талаптарын қабылдауға қарсы болды. Бюрократтар Каэсонда дауласып жатқанда, генерал Сяо Чончхон өзенінен өтіп, Анжудағы Горё әскерінің штабына күтпеген шабуыл жасады. Хитандықтардың шабуылы тез таратылды, бірақ бұл патша сарайын қатты алаңдатты. Патша сарайының абыройын сақтап қалу үшін министр Со Хуи генерал Сяомен тікелей келіссөз жүргізуге келісті. Екі тарап та келіссөздерге Сун әулетінің Ляо мемлекетіне көрсетіп отырған қысымының үлкен әсер ететінін жақсы білді. Хитандық әріптесімен бетпе-бет сөйлескен кезде министр Со генерал Сяоға хитандықтардың Балхаедың бұрынғы аумағына ешқандай құқығы жоқ екенін тікелей айтты. Горё әулеті Гогурё патшалығының жалғасы болғандықтан, бұл жер Горёның иелігінде болуы керек еді. Со Хуи шеберлікпен жасырылған қатермен генерал Сяоға Ляодун түбегінің де бір кезде Гогурёның билігінде болғанын, ал Манчжурия аумақтары, оның ішінде хитан астанасы Ляоян да Горёға тиесілі екенін еске салды. Министр Со тамаша нәтижеге қол жеткізіп, хитандықтардан Ялу өзеніне дейінгі аймақты Горё жеріне қосуға келісім алды. Генерал Сяо және хитан әскері мақсаттарына жетпей Ляоға қайтты, ал шабуыл Горёның оңтүстік Ялу өзені бойындағы аумақты Сончжонға беруімен аяқталды. Со Хуидің дипломатиялық шеберлігі оның қазіргі халықаралық жағдайды және Горёның аймақтағы орнын дұрыс түсінгенін көрсетті. Хитандар шегініп, Ялу өзенінің шығысындағы аумақты Горёның Сун әулетімен одағын үзуге келіскенде берді. Алайда, Горё Сунмен байланысын жалғастырды, жаңадан иеленген солтүстік аумақтарда бекініс салғаннан кейін өзінің позициясын нығайтты. Горё-хитан соғыстары 1018 жылға дейін екінші және үшінші жорықтармен жалғасты.

Өлім

997 жылы қарашада аурудан көз жұмып, оның орнына туған інісінің ұлы Мокжонг келді.

Танымал мәдениетте

2009 жылғы KBS2 телесериалында Ким Мён Су сомдаған рөл.