Кіріспе

13 ғасырдағы Кореяның Горео әулетіне қарсы көтерілісі

Самбиолчо көтерілісі (1270–1273) – Кореяға жасалған моңғол шапқыншылығының соңында Горео әулетіне қарсы болған корей көтерілісі. Ол Горео және Юань әулеті тарапынан басып құйрылды. Көтерілістен кейін Горео Юань әулетінің бағынышты мемлекетіне айналды.

Өмірбаян

1231 жылдан бастап Горё монғол империясының үнемі шабуылына ұшырады. Осы кезеңде Горео Чхое әулеті басқарған әскери билік астында болды. 1232 жылы номиналды патша басқарған үкімет монғол атты әскерінің қонуы мүмкін болмаған Гангхуа аралына қашып, монғол шапқыншылығына қарсы тұрды. Алайда, негізінің нашар болуына байланысты Горё жиі көтерілістерге ұшырады. 1258 жылғы көтеріліс монғолдардың Сангсонг және Донгньён округтерін құруына себеп болды. Бұл көтерілісшілерден өзгеше, Самбиолчо (Үш элиталық күзет) – әскери үкіметтің бір бөлігі болды. Олар Чхое әулетінің қауіпсіздікті сақтау үшін ұйымдастырған. Дегенмен, Чхое әулетінің жеке күзет бөлімінен (әулетті жеке қорғауға арналған) өзгеше, Самбиолчо полиция және жауынгерлік күштер атқаратын қоғамдық функцияларды өз мойнына алды, тиімді түрде әскери дивизиялардың алты бөлімін алмастырды. 1258 жылы Чхое әулетінің төртінші билеушісі Чхое Ый Самбиолчо арқылы Ким Чун (Ким Инчжун деп те аталады) тарапынан құлатылды. Ким Чун монғолға бейім саясат ұстанып, тәж мұрагері Ван Чхонгты монғол империясына жіберді. Сонымен қатар, король Годжонг және тәж мұрагері Ким Чуннан билікті қайтару үшін монғолдарға жүгінді. Бірақ 1268 жылы Ким Чун Им Ённың бұйрығымен Самбиолчо арқылы жойылды. Келесі жылы Им Ённың Вонджонг патшаны алмастыру әрекеті тәж мұрагері (Чунгнёль) монғол күштерінің көмегімен кері қайтарылды. 1270 жылы Им Ённың ізбасары Им Юму монғолдық топ Самбиолчоны қолданып өлтірді. Бұл әскери биліктің аяқталуын білдірді.

Моғолдарға қарсы күрес

Моңғол сотының бұйрығымен Воньчжун астананы Гангва аралынан Каэсонға көшірді. Моңғолдардың қолдауымен әскери шенеуніктерден билікті қайтарып алған патша Самбеолчоны таратуды шешті. Моңғолдармен жасалған бейбіт келісімге наразы болған Самбеолчо, Пэ Чунг-сон басшылығымен үкіметке қарсы көтерілді. Гангва мен құрлық арасындағы жолдарды жүйелі түрде кесіп, олар жақын маңдағы аралдар мен жағалау аймақтарын өзінің билігіне бағындырды. Патшаның туысы Ван Он теңіздік патшалықтың патшасы деп жарияланды. Олар Гангва аралын тастап, оңтүстік-батыстағы Джиндо аралына қашып кетті. Самбеолчо оңтүстік-батыс провинциясы Жёлланың жағалауын шабуылдағанмен, 1271 жылдың қаңтарында Джиндо аралында азық-түлік тапшылығы басталды. Ақпан айында Хубилай ханның Юань әулеті Самбеолчоның қарсы тұруын тоқтатуды талап етті. Жауап ретінде олардың басшысы Пэ Чунг-сон Хубилай ханнан Жёлла провинциясын қорғап, оны бұрынғы көтерілісшілер сияқты империяның тікелей басқаруына беруін сұрады. Бірақ оның өтініші орындалмады. Сәуір айында Юань соты көтерілісшілерді жоюға шешім қабылдады. Бір айдың ішінде Джиндо аралы Горё және Юаньның біріккен әскерлеріне түсті. Құмара патшасы өлтіріліп, аман қалғандары Ким Тонг Джонг бастаған топ Жежу аралына қашып кетті. 1270 жылдың қараша айында көтерілісшілер аралды басып алып, Тамна патшасын жер аударды. Самбеолчо 1271 жылдың соңына дейін жасырын күйде болды. Осы уақыт ішінде олар Жапонияның Камакура сёгунатынан көмек сұрады. Келесі жылы олар күшін қалпына келтірді. Олар Корея жағалауын бірнеше рет тонады. 1272 жылдың ақпан айында Горё және Юаньның біріккен шабуылы басталды, сәуір айында көтерілісшілер талқандалды. Осыдан кейін Юань әулеті Тамнаны 1294 жылға дейін тікелей басқарып тұрды.