Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корей конфуцийшіл ғалымы (1536–1584)
XVI ғасырдағы корей ғалымы
Korean Confucian scholar (1536–1584)
the 16th century Korean scholar
И И (이이; 1536–1584) – Жосон дәуірінің корей философы, жазушысы және конфуцийшіл ғалымы. И көбінесе өзінің көркем есімі Юлгок ("Кешне аңғары") деп аталады. Ол сонымен қатар саясаткер және Жо Гванжоның ғылыми мұрагері болды.
Yi I (이이; 1536–1584) was a Korean philosopher, writer, and Confucian scholar of the Joseon period. Yi is often referred to by his art name Yulgok ("Chestnut valley"). He was also a politician and was the academical successor of Jo Gwang jo.
Өмірбаян
И 1536 жылы Канвон провинциясының Каннын қаласында дүниеге келді. Оның әкесі – Төртінші мемлекеттік кеңесші (хангул=좌찬성) И Вонсу, ал анасы Шин Саймдан – дарынды суретші және каллиграф еді. Ол 1549-1551 жылдар аралығында премьер-министр болған И Гидің шөбересі болды. Жастайынан Жо Гванчоның ізбасары Бэк Ингольдің шәкірті болды. Жеті жасында Конфуций классикасын оқып бітіріп, 13 жасында мемлекеттік қызметке қабылдау үшін әдеби емтиханды тапсырды. И 16 жасында анасы қайтыс болғаннан кейін Кумгансанға уақытша шеттеліп, 3 жыл бойы буддизмді зерттеді. 20 жасында таудан түсіп, Конфуций ілімін зерттеуге берілді. 22 жасында үйленді, келесі жылы Досанға сапар шекті. Ол ерекше емтихандарды үздік нәтижелермен тапсырды, «Чхондочхэк» (хангул=천도책) атты жеңімпаз диссертациясын жазды. Бұл диссертация тарих, конфуций саясатының философиясы және даосизм туралы терең білімін көрсететін әдеби шедевр ретінде кеңінен танылды. Ол қатарынан 9 рет азаматтық емтихандарда үздік нәтижелер көрсетті. 26 жасында әкесі қайтыс болды. Жылдар бойы түрлі лауазымдарда жиған мол тәжірибесінің арқасында И саясаттың кең көрінісіне ие болды және патшаның сенімін арқасында 40 жасқа келгенде саясаттың маңызды тұлғаларының біріне айналды. Оның көптеген құжаттары мен тезистері патша сарайына ұсынылды, бірақ 1576 жылы саяси шиеленіс күшейген кезде оның тыранысы нәтижесіз болды және ол үйіне қайтып келді. Үйіне оралғаннан кейін ол шәкірттерін оқытуға және білім беруге, сондай-ақ бірнеше кітап жазуға уақытын арнады.
Yi was born in Gangneung, Gangwon Province in 1536 into the His father was a Fourth State Councillor (hangul=좌찬성) Yi Won su, and his mother, Shin Saimdang, was an accomplished artist and calligrapher. He was the grandnephew of Yi Gi, prime minister from 1549 to 1551. In his early years, he was a student of Baek In geol, the successor of Jo Gwang jo. It is said that by the age of seven he had finished his lessons in the Confucian classics, and passed the Civil Service literary examination at the age of 13. Yi secluded himself in Kumgang san following his mother's death when he was 16 and stayed for 3 years, studying Buddhism. He left the mountains at 20 and devoted himself to studying Confucianism. He married at 22, and visited Yi Hwang at Dosan the following year. He passed special exams with top honors with a winning thesis titled rr (hangul=천도책), which was widely regarded as a literary masterpiece, displaying his knowledge of history and the Confucian philosophy of politics, and also reflecting his profound knowledge of Taoism. He continuously received top honors on civil exams for a consecutive 9 times. His father died when he was 26. Due to his vast experience in different offices over the years, Yi was able to garner a wide vision of politics and with the deep trust of the king, became one of the central figures of politics by the time he was 40. His many documents and theses were presented to the royal court but when political conflicts escalated in 1576, his efforts proved fruitless and he returned home. Following his return, he devoted his time to studies and education of his disciples and authored several books.
Ұстазы
И философ ретінде ғана емес, әлеуметтік реформатор ретінде де танымал болды. Ол И Хванның дуалистік неоконфуциандық ілімдерімен толық келіспеді. Оның неоконфуциандық мектебі нақты, материалдық элементтерге баса назар аударды; ішкі рухани сезінуден гөрі, бұл практикалық және прагматикалық көзқарас сыртқы тәжірибе мен білімді бағалады. И Хвангтан айырмашылығы, ол қиын-қыстау заманда өмір сүрмеді және саясаттан ләззат алды, И конфуцийлік құндылықтар мен принциптерді мемлекеттік басқаруға енгізуді маңызды деп санайтын белсенді шенеунік болды. Ол дұрыс басқарудың негізі ретінде даналардың білімін және өзін-өзі жетілдіруді атап өтті. Шығыс көліндегі сұрақ-жауаптар (hangul=동호문답) – саяси реформаға арналған он бір мақала. Даналардың ілімінің мәні (hangul=성학집요) – конфуцийлік этиканың, өзін-өзі жетілдірудің және мемлекеттік басқарудың негіздері. Білімсіздікті жою құпиясы (hangul=격몽요결) – білім алудың жүйелі нұсқауы. Тақ алдындағы дәрістердің күнделікті жазбалары (hangul=경연일기) – саяси оқиғалар мен жағдайлар туралы жазбалар. Юлгоктың толық еңбектері (hangul=율곡전서) оның өлімінен кейін, ол мұра етіп қалдырған жазбалар негізінде жинақталды.
Yi was not only known as a philosopher but also as a social reformer. He did not completely agree with the dualistic Neo Confucianism teachings followed by Yi Hwang. His school of Neo Confucianism placed emphasis on the more concrete, material elements; rather than inner spiritual perception, this practical and pragmatic approach valued external experience and learning. Unlike Yi Hwang, who suffered through tumultuous times and did not enjoy being in politics, Yi was an active official who thought it important to implement Confucian values and principles to government administration. He emphasized sage learning and self cultivation as the base of proper administration. Questions and Answers at East Lake (hangul=동호문답) Eleven articles about political reform. The Essentials of the Studies of the Sages (hangul=성학집요) Fundamentals of Confucian ethics, self cultivation and statecraft. The Secret of Expelling Ignorance (hangul=격몽요결) Systematic guide of learning. Daily Records of Lectures before the Throne (hangul=경연일기) Record of political events and happenings. The Complete Works of Yulgok (hangul=율곡전서) was compiled after his death on the basis of the writings he bequeathed.
Мұра
Сеулдің орталық бөлігіндегі Юлгонно көшесі оның құрметіне аталған, сондай-ақ Оңтүстік Кореяның 5000 вон банкнотасында бейнеленген. Тэквондодағы Юл Гок үлгісі де оның есімін арқалайды. Бұл үлгі көк таңбасы бар 5-ші куп көк белбеуден 4-ші куп көк белбеуге өту үшін міндетті болып табылады. Осы үлгідегі 38 қозғалыс оның 38-ші параллельде орналасқан туған жеріне сілтеме жасайды. Сонымен қатар, Оңтүстік Корея армиясын жаңғырту жобасы "Юлгок" жобасы да оның құрметіне аталған.
Yulgongno, a street in central Seoul, is named after him, and he is depicted on the South Korean 5,000 won note. The Taekwon Do pattern Yul Gok was also named in his honor. This is the pattern required to advance from 5th Kup Green Belt with Blue Tag to 4th Kup Blue Belt. The 38 movements of this pattern refer to his birthplace on the 38th degree latitude. The "Yulgok Project", a modernization project for the South Korean military, is named after him as well.
Танымал мәдениет
2017 жылғы SBS телесериалы «Саймдаң, түстер естелігінде» Жун Джун Вон сомдады.
Portrayed by Jung Joon won in the 2017 SBS TV series Saimdang, Memoir of Colors.