Нацистердің жеке физиотерапевті: Эдуард Керстеннің тарихы
Felix Kersten
Эдуард Керстен – финн, личный физиотерапевт Гиммлера (1898-1960). Участвовал в Гражданской войне в Финляндии, получил финское гражданство и образование.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фин физиотерапевті, нацистерге қызмет еткен (1898–1960)
Finnish physiotherapist to Nazis (1898–1960)
Эдуард Александр Феликс Керстен (30 қыркүйек 1898 – 16 сәуір 1960) – рейхсфюрер СС Генрих Гиммлердің жеке физиотерапевті болған.
Eduard Alexander Felix Kersten (30 September 1898 – 16 April 1960) was the personal physical therapist of Reichsführer SS Heinrich Himmler.
Ерте өмір
Керстен Балтық немісі отбасында Ресей империясының Дорпат қаласында, қазіргі Эстонияның Тарту қаласында дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыста ол неміс армиясында соғысып, 1918 жылдың сәуір айында фин азамат соғысына араласқан неміс күштерімен бірге Финляндияға келді. Керстен біраз уақыт Suojeluskunta ұйымында қызмет етті, 1920 жылы фин азаматтығын алды, ал 1921 жылдың қыркүйегінде фин армиясында 2-дәрежелі лейтенант (vänrikki) шеніне ие болды. Әскери қызметтен кейін Керстен Хельсинкиде қалды, онда дәрігер доктор Коландерден терапияны оқыды және екі жылдан соң физиотерапия саласында сертификат алды. Одан кейін ол Берлинге кетіп, оқуын жалғастырды және ақырында атақты қытай терапевтік массажисі доктор Коның шәкірті болды, онымен бір кеште танысты. 1925 жылы Ко Керстенге: «Сен мен үйрете алатынымның бәрін үйрендің» деді. Содан кейін ол өзінің тәжірибесін Керстенге тапсырып, Тибетке кетіп қалды. Керстеннің көптеген ықпалды пациенттері болды, соның ішінде Нидерландтың ханзадасы Хендрик (1928 жылдан кейін) және Бенито Муссолинидің күйеу баласы, Италияның сыртқы істер министрі граф Чиано. Керстен Генрих Гиммлердің жеке физиотерапевті болу туралы ұсынысын қабылдады, кейін ол бас тартса, өміріне қауіп төнуі мүмкін екенін жазды. Ол өзінің білімімен Гиммлердің қатты асқазан ауыруын басып, оның сенімін жеңіп алды. Керстен осы сенімді пайдаланып, жер астындағы тұтқындарды, еңбек лагерінің тұтқындарын, гомосексуалдарды және басқаларды кешіруге және босатуға қол жеткізді.
Kersten was born in a Baltic German family in Dorpat, Imperial Russia, now Tartu, in Estonia. During the First World War he fought in the German Army and arrived in Finland in April 1918 with the German forces that intervened in the Finnish Civil War. Kersten served for a while in the Suojeluskunta, was granted Finnish citizenship in 1920, and in September 1921 was commissioned as a 2nd Lieutenant (vänrikki) in the Finnish Army. After his return to civilian life, Kersten remained in Helsinki, where he studied therapy with the specialist Dr Colander, and after two years was awarded a certificate in physical therapy. He then left for Berlin, where he continued his studies and eventually became the pupil of a notable Chinese therapeutic masseur, Dr Ko, whom he had met at a dinner party. In 1925, Ko told Kersten "You have learned all I can teach you." He then turned his practice over to Kersten and retired to Tibet. Kersten had a number of influential patients, among them Prince Hendrik of the Netherlands (after 1928) and Benito Mussolini's son in law, the Italian Foreign Minister Count Ciano. Kersten accepted Heinrich Himmler's request to become his personal physical therapist, writing later that he feared for his safety if he had refused. He was able to alleviate Himmler's severe stomach pains with his skills and gained his trust. Kersten used this trust to obtain pardons and the release of underground prisoners, labor camp inmates, homosexuals and others.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Керстен 1942 жылдың тамызында Гиммлердің Финляндияға сапарын ұйымдастыруға қатысты. Керстеннің сөзінше, сапар барысында Гиммлер барлық фин еврейлерін Гестапоға тапсыруды талап еткен. Финляндия Президенті Ристо Рити өз күнделігінде Гиммлерді «өте радикалды антисемит» деп жазды. Керстен өз кезегінде Ритиге Германиядағы еврейлердің жағдайы туралы айтты: «Еврейлер Германиядан Латвия мен Польшаға көптеп жіберілуде, онда олар қанды қырғынға ұшыратылуда» және «адам өлтіру» туралы сөйледі. Бұл Президент Ритидің еврейлердің қырғыны туралы естіген алғашқы реті болуы мүмкін. Керстен сондай-ақ ЦРУ-дың алдағысы OSS-тің Стокгольмдегі бөлімінің қызметкері Абрамс С. Хьюитке де ақпарат берді. Соғыстың соңына қарай Керстен Гиммлер мен Дүниежүзілік еврейлер конгресінің швед бөлімшесінің мүшесі Норберт Мазурды Равенсбрюк концлагерінен бірнеше шақырым жердегі Хартцвальдеде кездестірді. Нәтижесінде Гиммлер Одақтастар босатуға азық қалған күйде, нацистік концлагерлерде қалған 60 мың еврейдің өмірін сақтап қалуға келісті. 1945 жылдың желтоқсан айында Дүниежүзілік еврейлер конгресі Керстенге концлагерьдегі еврейлердің өмірін сақтап қалуға көмектескені үшін алғыс хат табыс етті.
During the Second World War, Kersten was involved in organizing Himmler's visit to Finland in August 1942. During the visit, Himmler would have demanded that all Finnish Jews be extradited to the Gestapo, according to Kersten. Risto Ryti, the President of Finland, summed up in his diary that Himmler was “an extremely steep anti semite”. Kersten, for his part, told Ryti about the situation of Jews in Germany: “Jews are sent a lot out of Germany to Latvia and Poland, where they are massacred in cold blood,” and talked about “human slaughter”. This was possibly the first time President Ryti had heard of the massacre of Jews. Kersten also provided information to Abrams S. Hewitt of the Stockholm desk of the OSS, predecessor of the CIA. Towards the end of the war, Kersten arranged a meeting between Himmler and Norbert Masur, a member of the Swedish branch of the World Jewish Congress, in Hartzwalde, a few miles from Ravensbrück concentration camp. As a result, Himmler agreed to spare the lives of the remaining 60,000 Jews left in Nazi concentration camps days before their liberation by the Allies. In December 1945, the World Jewish Congress presented Kersten with a letter thanking him for helping to save Jewish concentration camp victims.
Кейінгі өмірі
Соғыстан кейінгі мемуарларында Керстен голландиялықтардың барлығын нацистер басып алған Шығыс Еуропаға күштеп жер аударылудан құтқарып қалғанын айтады. 1950 жылы қаңтарда Голландия монархиясы оның естеліктері негізінде оған Оранж-Нассау орденін табыс етті. Швеция архиві Керстеннің Гиммлер мен граф Фолке Бернадот арасында "Ақ автобустар" атты құтқару операциясына әкелген келіссөздерде делдал болғандығын куәландырады. Осы операцияның арқасында Үшінші рейхтің соңғы күндері жүздеген норвегиялықтар мен даниялықтар өлімнен құтылды. Керстеннің Финляндия еврейлерін неміс қолынан құтқарудағы рөлі асыра сілтенген болуы мүмкін, бірақ Финляндия үкіметі Гиммлерге ықпал ету ниетімен оның қызметтерін пайдаланды. Керстеннің мемуарларында Гиммлер Гитлердің Бургундия еркін мемлекетін құруға қызығушылық танытқандығы айтылады. Бұл мемлекетке Бургундияның бұрынғы иеліктері – Артуа, Эно және Люксембург; Лотарингия, Франш-Конте және Бургундияның ескі герцогтығы; Дофин және Прованс кіруі тиіс болған. Сонымен қатар, Пикардия (Амиенді қоса) және Шампан (Реймс және Трояны қоса) да қарастырылған, ал Реймс пен Дижон астана ретінде талқыланған. Керстеннің сөзіне сүйенсек, Гиммлер оған: "Фюрер Франция Бургундияның Франция аннексиялаған барлық аумағын иелену идеясынан шаршады. Қалған Францияны басқалары алады, ол Галлия деп аталады" деген. Соғыстан кейін Керстен Батыс Германияда және Швецияда тұрды, 1953 жылы швед азаматтығын алды. Ол Германияға сапармен келген кезде 61 жасында Хамм қаласында қайтыс болды. Керстеннің соғыс мемуарлары 1947 жылы ағылшын тіліне аударылып, 1956 жылы Хью Тревор Ропердің кіріспесімен қайта басылды (Керстеннің мемуарлары, 1940–1945, Лондон 1956).
In his postwar memoirs, Kersten took credit for saving the entirety of the Dutch population from being forcibly deported to Nazi occupied Eastern Europe. In January 1950, the Dutch monarchy awarded him the Order of Orange Nassau on the basis of his account. The Swedish archives testify that Kersten was an intermediary between Himmler and Count Folke Bernadotte in the negotiations that led to the rescue operation 'The White Buses', saving hundreds of Norwegians and Danes from certain death in the last days of the Third Reich. Kersten's claims of being instrumental in saving Finland's Jews from German hands may be exaggerated, but the Finnish government used his services in the hope of influencing Himmler. In Kersten's memoirs he discusses that Himmler confided in him that Hitler was interested in setting up a Burgundian Free State that the old Burgundian possessions, Artois, Hainault and Luxembourg; Lorraine, Franche Comte and the old Duchy of Burgundy; Dauphine and Provence. It would have also included Picardy, including Amiens, and Champagne, including Rheims and Troyes with either Rheims and Dijon considered for the capitol. According to what Kersten said Himmler told him, "The Fuhrer is sick of the idea that France Burgundy will acquire all the territory that France has annexed unjustly The others can have the rest of France, which will be known as Gaul." After the war, Kersten lived in West Germany and Sweden, taking Swedish citizenship in 1953. He died in Hamm, while he was visiting Germany, aged 61. Kersten's war memoirs were published in English translation in 1947 and a second edition was published in 1956 (The Kersten memoirs, 1940–1945, London 1956) with an introduction by Hugh Trevor Roper.
Танымал мәдениетте
Жазушы және журналист Джозеф Кессел Феликс Керстеннің өмірі туралы алғаш рет "Чудо қолдары бар адам" (1960) атты кітабында жазды. Вуди Харрелсон Джозеф Кесселдің романы негізінде Орен Моверман түсірген көркем фильмде Феликс Керстен рөлін ойнайды. Феликс Керстен Вуди Алленнің "Есеп айырысу" кітабында "Шмидттың естеліктері" деп аталатын тарауда пародияланды. Онда Германиядағы соғыс жылдарындағы бір шаштараз Адольф Гитлер және басқа да жоғары ранкті нацистік офицерлерге шаш жасаумен айналысқан кезін баяндайды. Керстен сонымен қатар Ханс Юрген Сиберберг режиссерлік еткен "Гитлер: Германиядан фильм" фильмінде де, 2014 жылы жарық көрген "Құдайлар мен шайтандар" романының басты кейіпкері ретінде де көрінеді. Керстенді актер Мартин Джарвис Невилл Уотчурсттың "Қателік" радио-спектаклінде ойнады, ол Генрих Гиммлердің денсаулығын жақсартуға жасаған жұмысына арналған. Спектакль алғаш рет 1994 жылдың ақпан айында BBC Radio 4 арнасында, содан кейін 2009 жылдың 5 қыркүйегінде BBC Radio 4 Extra арнасында көрсетілді.
Writer and journalist Joseph Kessel was the first to write about the life of Felix Kersten, in his book The man with the Miraculous Hands (1960). Woody Harrelson is set to portray Felix Kersten in the Oren Moverman feature film adaptation of Joseph Kessel's novel. Felix Kersten is parodied in the Woody Allen book Getting Even, in the chapter entitled "The Schmeed Memoirs", in which a fictional barber in wartime Germany describes his time as a hair stylist for Adolf Hitler and other high ranking Nazi officers. Kersten also appears as a character in the film Hitler: a Film from Germany, directed by Hans Jürgen Syberberg and as the main character in the 2014 novel Gods and Devils. Kersten is played by actor Martin Jarvis in the radio play by Neville Watchurst A Vital Flaw, about his work to help Heinrich Himmler's health. The play was first broadcast on BBC Radio 4 in February 1994, then on BBC Radio 4 Extra on 5 September 2009.