Лалитпур қаласы: Непалдың мәдени астанасы, өнер мен қолөнерлерге бай. 2021 ж. халық саны 299,843. Катманду аймағында орналасқан. Тарихы мен этностық құрамы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бағмат провинциясындағы қала, Непал.
City in Bagmati Province, Nepal
Лalitпур қаласы (Pāṭana, Непал тілінде: Yala) – Непалдың мегаполисі және халық саны бойынша төртінші ірі қаласы. 2021 жылғы халық санауы бойынша 49 044 үй шаруасында 299 843 адам тұрады. Қала Непалдың орталық бөлігіндегі жоталардың үстіндегі кең Катманду аңғарының оңтүстік-орталық бөлігінде, теңіз деңгейінен 1400 метр биіктікте орналасқан. Лалитпур Манигал деп те аталады. Қала бай мәдени мұрасымен, әсіресе өнер мен қолөнер саласындағы дәстүрлерімен танымал. Халық құрамы этникалық жағынан әртүрлі, бірақ индуистер мен буддистер басым. Діни және мәдени мерекелер Катманду тұрғындарының өмірінің маңызды бөлігін құрайды. Туризм қала экономикасының маңызды бөлігі болып табылады және ол фестивальдері мен тойларымен, ежелгі өнерімен, металлдан, ағаштан және тастан жасалған мүсіндерімен әйгілі. Лалитпурда ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енген Патан Дурбар алаңы да орналасқан.
Lalitpur Metropolitan City ( Pāṭana, Nepal bhasa : Yala) is a metropolitan city and fourth most populous city of Nepal with 299,843 inhabitants living in 49,044 households per the 2021 census. It is located in the south central part of Kathmandu Valley, a large valley in the high plateaus in central Nepal, at an altitude of 1,400 metres (4,600 feet). Lalitpur is also known as Manigal. It is best known for its rich cultural heritage, particularly its tradition of arts and crafts. It has a multi ethnic population with a Hindu and Buddhist majority. Religious and cultural festivities form a major part of the lives of people residing in Kathmandu. Tourism is an important part of the city's economy and it is renowned for its festivals and feasts, ancient art, and the making of metallic, wood and stone statues. Lalitpur is also home to Patan Durbar Square, which has been listed by UNESCO as a World Heritage Site.
Этимологиясы мен мәдениеті
Лалитпурдың ең көп қолданылатын және типтік неварлық атауларының бірі – Яла. Бұл қаланы Яламбер немесе Йелленг Ханг патша өзінің атымен атаған, содан бері бұл ежелгі қала Яла деп белгілі болды. Оның аты туралы көптеген аңыздар бар. Ең танымал аңыз – Рато Маххиндранат құдайы (Бунга Дья деп те аталады) туралы. Ол Үндістанның Ассам штатындағы Камару Камачхьядан Катманду аңғарына бағытталған үш патшалықты білдіретін үш адамнан тұратын топпен әкелінді. Солардың бірі – Лалит, ол шаруа, Рато Маххиндранатты Ассамнан (Үндістан) аңғарға жеткізген. Рато Маххиндранатты аңғарға әкелу мақсаты – сол жердегі қатты құрғақшылықты жеңу еді. Аңғарға жаңбыр әкеледі деген сенімде болды. Лалиттің еңбегінің арқасында Рато Маххиндранат Лалитпурға қоныстанды. Көптеген адамдар қаланың аты оның аты – Лалит және "пур" сөзі қалашықты білдіреді деп санайды. Мамыр айында Патан қаласында Бунга Дья Джатра деп аталатын құдайды құрметтеуге арналған күйме фестивалі өткізіледі. Бұл Патанның ең ұзақ және маңызды діни мерекелерінің бірі. Бір айға созылатын фестиваль кезінде Рато Махенданаттың мүсіні биік күймеге орнатылып, қала көшелерімен кезең-кезеңмен тартылады.
One of the most used and typical Newar names of Lalitpur is Yala. It is said that King Yalamber or Yellung Hang named this city after himself, and ever since this ancient city was known as Yala. There are many legends about its name. The most popular one is the legend of the god Rato Machhindranath (also known as Bunga Dyah), who was brought to the valley from Kamaru Kamachhya, located in Assam, India, by a group of three people representing the three kingdoms centered in the Kathmandu Valley. One of them was called Lalit, a farmer who carried god Rato Machhindranath to the valley all the way from Assam, India. The purpose of bringing the god Rato Machhindranath to the valley was to overcome the worst drought there. There was a strong belief that the god Rato Machhindranath would bring rain in the valley. It was due to Lalit's effort that the god Rato Machhindranath was settled in Lalitpur. Many believe that the name of the town is kept after his name Lalit and pur meaning township. In May, a chariot festival honoring the deity known as Bunga Dyah Jatra is held in Patan. It is the longest and one of the most important religious celebrations in Patan. During the month long festival, an idol of Rato Machhendanath is placed on a tall chariot and pulled through the city streets in stages.
Ежелгі тарих
Лалитпурдың б.з.д. үшінші ғасырында Кират әулеті тарапынан құрылғаны және кейіннен алтыншы ғасырда Личчавилер тарапынан кеңейтілгеніне сеніледі. Орта ғасырларда Маллалар оны одан әрі кеңейтті. Лалитпурды 299 жылы патша Вир Дева құрған делінеді, бірақ ғалымдардың пікірі бірауызды – Патан ежелгі заманнан бері жақсы дамыған қала болған. Патанның Катманду аңғарының барлық қалаларының ішіндегі ең көнесі екенін көрсеткен көптеген тарихи жазбалар мен аңыздар бар. Кираттардың өте ертедегі жылнамасына сәйкес, Патан Личчави билеушілері Катманду аңғарында саяси аренаға келгенге дейін Кират билеушілері тарапынан құрылған. Сол жылнамаға сәйкес, Кират билеушілерінің ең алғашқы белгілі астанасы Танкот болды. Қазіргі Катманду астанасы, шамамен бірінші ғасырда Кират патшасы Яламбер билікке келгеннен кейін Танкоттан Патанға көшірілген болуы мүмкін.
Lalitpur is believed to have been founded in the third century BC by the Kirat dynasty and later expanded by Licchavis in the sixth century. It was further expanded by the Mallas during the medieval period. Lalitpur is said to have been founded by King Veer Deva in 299 AD, but there is unanimity among scholars that Patan was a well established and developed town since ancient times. Several historical records including many other legends indicate that Patan is the oldest of all the cities of Kathmandu Valley. According to a very old Kirat chronicle, Patan was founded by Kirat rulers long before the Licchavi rulers came into the political scene in Kathmandu Valley. According to that chronicle, the earliest known capital of Kirat rulers was Thankot. Kathmandu, the present capital was most possibly removed from Thankot to Patan after the Kirati King Yalamber came into power sometimes around second century AD.
Малла дәуірі
Личхави дәуірінен кейін Малла дәуірі келді. Тирхуттан шыққан билеушілер Дели сұлтандығының шабуылынан кейін солтүстікке қарай, Катманду аңғарына қашып келді. Олар непалдық әйелдерге үйленді, осының нәтижесінде Малла дәуірі басталды. Малла дәуірінің алғашқы жылдары Кхас және түркі мұсылмандарының шабуылдарымен толқыды. Сонымен қатар, Катманду халқының үштен бірін, соның ішінде Абхая Малла патшаны құрбан болған қатты жер сілкінісі болды. Бұл апаттар Личхави дәуірінің архитектурасының көп бөлігін (мысалы, Мангриха және Кайлашкут Бхаван) қиратып, қаладағы монастырларда сақталған әдебиеттердің жоғалуына әкелді. Бастапқы қиындықтарға қарамастан, Катманду қайтадан маңызға ие болды және Малла дәуірінің көп бөлігінде Үндістан мен Тибет арасындағы саудаға басымдық жасады. Непал валютасы Гималай арқылы жүзеге асырылатын саудадағы стандартты валютаға айналды. Малла дәуірінің соңында Катманду аңғары төрт бекінілген қаладан тұрды: Кантипур, Лалитпур, Бхактапур және Киртипур. Бұл қалалар Непалдың Малла конфедерациясының астаналары болды. Бұл мемлекеттер өнер, сәулет, эстетика және сауда салаларында бәсекелесті, нәтижесінде үлкен дамуға қол жеткізді. Осы кезеңнің патшалары қоғамдық ғимараттар, алаңдар мен храмдардың құрылысына тікелей әсер етті немесе қатысты, сондай-ақ су көздерін дамытуға, гути деп аталатын сенімдерді институционализациялауға, заңдарды кодификациялауға, пьесалар жазуға және қала алаңдарында қойылымдар қоюға үлес қосты. Үндістан, Тибет, Қытай, Парсы және Еуропадан келген идеялардың таралуын Пратап Малла патша тұсындағы тас жазбада табуға болады. Бұл дәуірдегі тантрикалық дәстүрді (мысалы, Тантракхьян), медицинаны (мысалы, Харамекхала), дінді (мысалы, Мулдевшашидев), заңды, моральды және тарихты сипаттайтын кітаптар табылды. 1381 жылға жатқан санскрит тіліндегі непал-бхаса сөздігі Амаркош та табылған. Бұл дәуірдегі архитектуралық ерекшеліктері бар ғимараттарға Катманду Дурбар алаңы, Патан Дурбар алаңы, Бхактапур Дурбар алаңы, Киртипурдың бұрынғы сарайы, Ньятапола, Кумбхешвар, Кришна храмы және тағы да басқалары жатады.
The Licchavi era was followed by the Malla era. Rulers from Tirhut, upon being attacked by the Delhi Sultanate, fled north to the Kathmandu valley. They intermarried with Nepali royalty, and this led to the Malla era. The early years of the Malla era were turbulent, with raids and attacks from Khas and Turk Muslims. There was also a devastating earthquake which claimed the lives of a third of Kathmandu's population, including the king Abhaya Malla. These disasters led to the destruction of most of the architecture of the Licchavi era (such as Mangriha and Kailashkut Bhawan), and the loss of literature collected in various monasteries within the city. Despite the initial hardships, Kathmandu rose to prominence again and, during most of the Malla era, dominated the trade between India and Tibet. Nepali currency became the standard currency in trans Himalayan trade. During the later part of the Malla era, Kathmandu Valley comprised four fortified cities: Kantipur, Lalitpur, Bhaktapur, and Kirtipur. These served as the capitals of the Malla confederation of Nepal. These states competed with each other in the arts, architecture, esthetics, and trade, resulting in tremendous development. The kings of this period directly influenced or involved themselves in the construction of public buildings, squares, and temples, as well as the development of waterspouts, the institutionalisation of trusts (called guthis), the codification of laws, the writing of dramas, and the performance of plays in city squares. Evidence of an influx of ideas from India, Tibet, China, Persia, and Europe among other places can be found in a stone inscription from the time of king Pratap Malla. Books have been found from this era that describe their tantric tradition (e. g. Tantrakhyan), medicine (e. g. Haramekhala), religion (e. g. Mooldevshashidev), law, morals, and history. Amarkosh, a Sanskrit Nepal Bhasa dictionary from 1381 AD, was also found. Architecturally notable buildings from this era include Kathmandu Durbar Square, Patan Durbar Square, Bhaktapur Durbar Square, the former durbar of Kirtipur, Nyatapola, Kumbheshwar, the Krishna temple, and others.
Қазіргі заман
1768 жылы Лалитпур Притви Нараян Шах тарапынан ешқандай шайқас болмастан Горха Корольдығына қосылды.
In 1768, Lalitpur was annexed to the Gorkha Kingdom by Prithvi Narayan Shah without any battle.
География
Лалитпур Катманду аңғарында Багмати өзенінен оңтүстікке қарай, жоғары жатқан жерде орналасқан. Бұл өзен қаланы солтүстік және батыс жағынан Катманду қаласынан бөліп тұрады. Қарманаса-хола шығыс жағындағы шекара болып табылады. Қала Нагдаха деп аталатын құрғаған көне көлдің орталық бөлігінде, салыстырмалы түрде жұқа қыш және қиыршық тас қабаттарында қалыптасқан. Қаланың ауданы 15,43 шаршы километрді құрайды және 29 әкімшілік бөлімге бөлінген.
Lalitpur is on the elevated tract of land in Kathmandu Valley on the south side of the Bagmati River, which separates it from the city of Kathmandu on the northern and western side. The Karmanasa Khola acts as the boundary on the eastern side. It was developed on relatively thin layers of deposited clay and gravel in the central part of a dried ancient lake known as the Nagdaha. The city has an area of 15.43 square kilometres and is divided into 29 municipal wards.
Климат
Климат жыл бойы салыстырмалы түрде жоғары температуралармен және тең бөлінген жауын-шашынмен сипатталады. Осы климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің "Cfa" (Ылғалды субтропиктік климат) қосалқы типі тән.
Climate is characterized by relatively high temperatures and evenly distributed precipitation throughout the year. The Köppen Climate Classification subtype for this climate is "Cfa" (Humid Subtropical Climate).
Тарихи ескерткіштер
Қала бастапқыда буддалық Дхарма Чакра (Дұрыс Доңғалақ) нысанында жоспарланған. Патан қаласының шетіне орналасқан төрт түр немесе үйінділер, әрбір бағыттың төрт бұрышында орналасқан, олар Ашока ступалары деп белгілі. Әңгімеге сүйенсек, император Ашока (Үндістанның аңызға толы патшасы) б.з.д. 250 жылы қызы Чаруматимен бірге Катмандуға келіп, Патанның төңірегінде төрт және қаланың ортасында бір Ашока ступасын тұрғызған. Бұл ступалардың мөлшері мен пішіні олардың көнелігін шынайы сезінуге мүмкіндік береді. Қаланың ішінде және айналасында түрлі пішіндегі және өлшемдегі 1200-ден астам буддалық ескерткіштер сақталған. Қаланың ең маңызды ескерткіші – Патан Дурбар алаңы, ол ЮНЕСКО-ның Катманду аңғарының Дүниежүзілік мұралық ескерткіштерінің жеті аймағының бірі ретінде тізімге енгізілген. Жеті ескерткіш аймағы 1979 жылы біртұтас нысан ретінде Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылды. Ескерткіш аймақтары 1956 жылғы Ескерткіштерді сақтау заңына сәйкес қорғалып, сақталады. Алаң 2015 жылғы 25 сәуірде болған жер сілкінісінен ауыр зақымдар алды. Лалитпур Вихарлар мен Бахилдар бойынша жоспарланған. Аңғардағы 295 Вихар мен Бахилдың 56%-ы Патан қаласында орналасқан. Су арналары, тас бұлақтар, жаладрони (су резервуарлары), көркем қақпалар, индуист ғибадатханалары және буддалық Вихарлар қаланы әсемдейді.
The city was initially designed in the shape of the Buddhist Dharma Chakra (Wheel of Righteousness). The four thurs or mounds on the perimeter of Patan are ascribed around, one at each corner of its cardinal points, which are popularly known as Asoka Stupas. Legend has it that Emperor Asoka (the legendary King of India) visited with his daughter Charumati to Kathmandu in 250 BC and erected five Asoka Stupas, four in the surrounding and one at the middle of the Patan. The size and shape of these stupas seem to breathe their antiquity in a real sense. There are more than 1,200 Buddhist monuments of various shapes and sizes scattered in and around the city. The most important monument of the city is Patan Durbar Square, which has been listed by UNESCO as one of seven Monument Zones that make up the Kathmandu Valley World Heritage Site. The seven monument zones were included in the World Heritage List in 1979 as one integrated site. The monument zones are declared as protected and preserved according to the Monuments Preservation Act of 1956. The Square was heavily damaged on 25 April 2015 by an earthquake. Lalitpur was planned in Vihars and Bahils. Out of 295 Vihars and Bahils of the valley 56% of them are in Patan. The water conduits, stone spouts, jaladroni (water tanks), artistic gate ways, Hindu temples and Buddhist Vihars adorn the city.
Тіл
2011 жылғы халық санағы бойынша непали тілі Лалитпурдағы ең көп таралған ана тілі болып табылады, халықтың 44,9% оны ана тілі ретінде қолданады. 35,2% халқы невар тілінде сөйлейді, ал қалада тамаң (6,2%), маитили (3,4%), магар (1,7%), бходжпури (1,4%) және рай (1,3%) тілдері де қолданылады. Көптеген адамдар ағылшын тілінде де сөйлейді, әсіресе ол негізгі емес тіл ретінде таралған.
As of the 2011 census, Nepali is the most common mother tongue in Lalitpur with 44.9% of the population speaking it as their mother tongue. Newar is spoken by 35.2% while the other languages spoken in the city include Tamang (6.2%), Maithili (3.4%), Magar (1.7%), Bhojpuri (1.4%) and Rai (1.3%) as their first language. English is also spoken by many, especially as a non primary language.
Этностық топтар
Ең ірі топ – жергілікті неварлар, олардың түрлі кіші топтары халықтың 39,6%-ын құрайды. Екінші ең ірі этникалық топ – шетрилер, олар халықтың 15,9%-ын құрайды, ал бахундар, сондай-ақ Тау брахмандары немесе Кхас брахмандары деп те аталатындар, халықтың 11,9%-ын құрайды. Катмандудағы басқа топтарға жанажаттар кіреді, олардың ішінде тамангтар (8,3%), магарлар (3,5%), райлар (3,5%) және гурунгтар (1,5%) бар. Непалдық мұсылмандар халықтың 0,7%-ын құрайды. Жақында Терайдан келген басқа мадеши топтары да қала халқының маңызды бөлігін құрай бастады.
The largest group is the native Newars, whose various sub groups combine to make up 39.6% of the population. The second largest ethnic group is Chhetri, who account for 15.9% of the population while Bahuns also known as Hill Brahmin or Khas Brahmin, represent 11.9% of the population. Other groups in Kathmandu include the Janajatis, comprising the Tamang (8.3%), Magar (3.5%), Rai (3.5%) and Gurung (1.5%). Nepalese Muslims represent 0.7% of the population. More recently, other Madeshi groups from Terai have come to represent a substantial proportion of the city's population.
Діндер
Дін жағынан 72,3% индуист, 19,2% буддист, 5,7% христиан, 1,7% кирати, 0,8% мұсылман, 0,1% пракрит және 0,2% басқа діндерді ұстанады. Сауаттылық деңгейі бойынша 86,0% оқу-жазу біледі, 1,6% тек оқу біледі, ал 12,4% оқу-жазудың екеуін де білмейді.
In terms of religion, 72.3% were Hindu, 19.2% Buddhist, 5.7% Christian, 1.7% Kirati, 0.8% Muslim, 0.1% Prakriti and 0.2% others. In terms of literacy, 86.0% could read and write, 1.6% could only read and 12.4% could neither read nor write.
Экономика
Халықтың көп бөлігі саудамен айналысады, әсіресе дәстүрлі қолөнер және шағын үй өнеркәсіптерінде, сондай-ақ кейбір тұрғындар ауыл шаруашылығында жұмыс істейді. Лалитпур – Непал өнері тарихындағы ең көптеген белгілі суретшілер мен шеберлерді өндірген қала. Лалитпур қарқынды қалалану мен көптеген әлеуметтік және саяси дүрбелеңдерге қарамастан қолөнер мәдениетін сақтап келді. Бұл қала Бағмати өзенінің солтүстігіндегі Катмандудан кем қалалықтанған, бірақ Катманду аңғары экономикасының көптеген шеберханаларына, дүкендеріне, мейрамханаларына, қонақүйлеріне, мектептеріне, елшіліктеріне және басқа да маңызды салаларына үй иесі. "Будда Эйр" компаниясының бас кеңсесі Патан қаласының жанындағы Джавалакельде орналасқан.
A substantial portion of the population is engaged in trades, notably in traditional handicrafts and small scale cottage industries, and some residents work in agriculture. Lalitpur has produced the highest number of renowned artists and finest craftsmen ever recorded in the history of Nepali art. Lalitpur has maintained a culture of craftwork even in the face of rapid urbanization and many social and political upheavals. The city is less urbanized than Kathmandu, north of the Bagmati river, but is home to many workshops, stores, restaurants, hotels, schools, embassies and other important sectors of the Kathmandu Valley economy. Buddha Air has its headquarters in Jawalakhel near Patan.
Орта білімнен кейінгі білім
Лалитпурда Трибуван университетінің Инженерлік институтымен байланысты ең көне және беделді колледждердің бірі – Пулчок инженерлік кампусы орналасқан. Патан денсаулық сақтау академиясы қаладағы жалғыз медициналық университет, ал Патан ауруханасы оның негізгі оқу-тәрбиелік ауруханасы болып табылады. Сонымен қатар, Лалитпурда KIST медициналық колледжі деген жеке медициналық мектеп те бар. Патан қаласындағы жоғары оқу орындарының ішінде Патан көппрофильді кампусы, Виринчи колледжі және Катманду университетінің Менеджмент мектебі (KU SOM) бар.
Lalitpur is home to Pulchowk Engineering Campus, one of the oldest and most reputed colleges affiliated with the Institute of Engineering, Tribhuvan University. Patan Academy of Health Sciences is the only medical university in the city with Patan Hospital as its primary teaching hospital, and there is another private medical school KIST Medical College in Lalitpur. Other institutions of higher learning in Patan include Patan Multiple Campus, Virinchi College and Kathmandu University School of Management (KU SOM).
Бастауыш және орта білім беру
Лалитпурда Непалдың ең жақсы мектептері мен колледждері орналасқан. Жыл сайын мыңдаған студенттер бүкіл Непалдан Катмандуға түрлі мектептер мен колледждерге түсу үшін келеді. Ең ірі және беделді мектептердің қатарында – Идеалдық үлгі мектебі, Ульенс мектебі, Рато Бангла мектебі, Премьер Халықаралық IB World мектебі, Британ мектебі, Сент-Ксавьер мектебі, Непал Дон Боско мектебі, Кішкентай періштелер мектебі және Гьянодая Бал Батика мектебі. Басқа мектептер: индус білім беру мектебі – Непал, Сент-Мэри, Грейдті ағылшын тіліндегі орта мектеп, ДАВ Сушил Кедия, Адарша Канья Никетан, Три Падма Видьяшрам, Адарша Сарал Мадхьямик Видьялая, Судеша орта мектебі және Нава Сюродайя ағылшын орта мектебі.
Lalitpur is home to few best schools and colleges of Nepal are located in Lalitpur. Every year thousands of students from all over Nepal arrive at Kathmandu to get admission in the various schools and colleges. Among all, the largest and reputed schools are Ideal Model School, Ullens School, Rato Bangla School, Premier International IB World School, British School, St. Xavier's School, Nepal Don Bosco School, Little Angels' School and Gyanodaya Bal Batika School. Other schools include the Hindu Vidya Peeth Nepal, St. Mary's, Graded English Medium School, DAV Sushil Kedia, Adarsha Kanya Niketan, Tri padma Vidyashram, Adarsha Saral Madhyamik Vidyalaya, Sudesha High School, and Nava Suryodaya English Secondary School.
Кітапханалар
1957 жылы құрылған Непал ұлттық кітапханасы 2061 жылы Сингха Дурбардан Лалитпурге көшірілді. Ол Харихар Бхаванда орналасқан. Патан-Дхоканың жанында орналасқан Мадан Пураскар Пустакалая – Мадан Пураскар және Жағадамба Шри Пураскар әдеби сыйлықтарын табыстайтын тағы бір кітапхана. Лалитпур қаласының төңірегінде Саддобатодағы Депавали Пустакалая, Лаганхельдегі Буддхибикаш кітапханасы және Манбхавандағы Сану Ко Пустакалая сияқты көптеген кітапханалар бар.
Nepal National Library which was established in 1957 AD was moved to Lalitpur from Singha Durbar in 2061 BS. It is at Harihar Bhawan. Madan Puraskar Pustakalaya, located near Patan Dhoka, is another library, which awards the Madan Puraskar and Jagadamba Shree Puraskar literary prizes is in the city. There are also numbers of libraries around Lalitpur Metropolitan city such as Deepawali Pustakalaya in Satdobato, Buddhibikash Library in Lagankhel, and Sanu Ko Pustakalaya in Manbhawan.
Көрнекті орындар
Лалитпур өте көркем қала ретінде танымал. Непал өнерінің көп бөлігі құдайларға арналған, сондықтан ғибадатханалар мен вихаралардың саны көп. Көрікті жерлер:
Lalitpur is renowned as a very artistic city. Most of the Nepalese art is devoted to gods, and there is an abundance of temples and viharas. Notable landmarks include:
Патан Дурбар алаңы: Патан мемлекетінің Малла билеушілерінің сарай алаңы және резиденциясы, қазір мұражайға айналған. Патан-Дхока: Ескі қалаға соққан тарихи кіреберістердің бірі. Жақында тәжірибелі суретші Лок Читракардың еңбектерімен Аста матрикасының символдарымен безендірілді. Хиранья Варна Махавихар: Жергілікті жұртшылық Алтын ғибадатхана деп білетін будда ғибадатханасы. Махабудда ғибадатханасы: Мың Будда ғибадатханасы деп те аталады, Бодх-Гаядағы Махабодхи ғибадатханасының үлгісімен салынған. Құмбешвар ғибадатханасы: Госаикундадан су келген деген сенімдегі екі көлге ие Шива ғибадатханасы. Бангламухи ғибадатханасы: Хиндуизмдегі он махавидияның (үлкен даналық қасиеттері бар қасиетті әйелдердің) бірі. Ратнакар Махавихар: Ха Баха деп те аталатын вихара кешені – Патан Кумаридің ресми резиденциясы. Кришна Мандир: Непалдағы тастан салынған ғибадатханалардың бірі, 16 ғасырда патша Сиддинар Сингх Малла салған. Орталық зообақ: 1932 жылы Рана әкімі Джуддха Шумшер Жанг Бахадур Рананың жеке зообағы ретінде құрылған, бүкіл Непалдағы жалғыз зообақ. Пимбахал Похари: Бұл үлкен көл – көл жағасындағы тартымды павильонмен шенделінген жасырын асыл тас. Солтүстік жағында 1663 жылы салынған үш қабатты Чандесвари ғибадатханасы орналасқан. Көлді сағат тілімен айналып жүрсеңіз, 1357 жылы мұсылман басқыншылары бұзған 600 жылдық ақ ступаны көресіз.
Patan Durbar Square: The palace square and residence of the Malla rulers of Patan state which now houses a museum. Patan Dhoka: One of the historical entrances to the old city. It was recently painted with the symbols of Asta matrikas led by the veteran artist Lok Chitrakar. Hiranya Varna Mahavihar: A Buddhist temple known locally as Golden Temple. Mahabouddha Temple: Also known as 1000 Buddha Temple modeled liked the Mahabodhi temple in Bodh Gaya. Kumbheshwar Temple: A Shiva temple with two ponds whose water is believed to come from Gosaikunda. Banglamukhi Temple: A temple which is one of the ten mahavidyas (great wisdom goddesses) in Hinduism. Ratnakar Mahavihar: Also known as Ha Baha, the viahara complex is the official residence of the Kumari of Patan. Krishna Mandir: One of the stone temples of Nepal built by King Siddhinarsingh Malla in the 16th century. Central Zoo: Central Zoo was established in 1932 by Rana Prime Minister Juddha Shumsher Jang Bahadur Rana as a private zoo, it is the only zoo in entire Nepal. Pimbahal Pokhari: This large pond is a hidden gem centred around a charming lakeshore pavilion. On the north side is three tiered Chandeswari Temple built in 1663. Walk around the pond clockwise and you'll pass a 600 year old whitewashed stupa that was damaged by Muslim invaders in 1357.
Әуежайлар
Катманду аңғарындағы барлық халықаралық және ішкі рейстер Трибуван халықаралық әуежайы арқылы жүзеге асырылады, ол Патан қаласының орталығынан шамамен 7 км қашықтықта жатыр.
All international and domestic flights for Kathmandu Valley are handled by Tribhuvan International Airport which lies about 7 km from Patan City Centre.
Жолдар
Қаланың орталық бөлігі тығыз қоныстанғандықтан, қала ішінде піемен жүру көліктің ең оңай түрі болып табылады. Моторлық көліктер үшін, алқаптың орталық бөлігін айналап өтетін Катманду айналма жолы қаланың стратегиялық маңызы бар жолы болып есептеледі. Багмати өзені арқылы Катмандумен байланыс көптеген автомобиль және жаяу жүргіншілер көпірлері арқылы қамтамасыз етіледі. Катманду орталығымен байланыстыратын ең көп трафик және маңызды көпір – Тапатали көпірі. Жаяу жүргіншілер мен көлік құралдары көбінесе бір жолмен қатынайтындықтан, Патан қаласында жол қанағатсыздығы үлкен мәселе болып табылады. Көлік қозғалысына ыңғайлы болу үшін жолдарды кеңейту жұмыстары жүргізілуде.
Walking is the easiest method of transportation within the city as the core is densely populated. In terms of motor transport, Kathmandu Ring Road which encircles the central part of the valley is a strategic road in the city. Connection to Kathmandu over the Bagmati River is provided by a host of road and pedestrian bridges. The most trafficked and important bridge connecting to the centre of Kathmandu is Thapathali Bridge. Since pedestrians and vehicles often have to share the same road, traffic congestion is a major problem in Patan. Efforts are being made to widen roads to make them more suitable to vehicular traffic.
Қоғамдық көліктер
Жеке компаниялар Патанды аңғардың басқа жерлерімен байланыстыратын бірнеше бағыттарды жүзеге асырады. Автобустар, микроавтобустар және электрлік темполар қалада ең көп кездесетін қоғамдық көліктің түрлері болып табылады. Лалитпур Ятаят автобустары Катмандудың туристік Тамель аймағын Патан Дурбар алаңына бес минуттық қашықтықта орналасқан Патан Дока аялдамасымен байланыстырады. Лаганхел автобус паркі – орталық көлік хабы. Саджха Ятаят – Лалитпурды көршілес аудандармен байланыстыратын тағы бір маңызды қоғамдық көлік қызметі. Олар сондай-ақ электр автобустарын пайдаланады.
Private companies operate a number of routes connecting Patan with other places in the valley. Buses, micro buses and electric tempos are the most common forms of public transport seen in the city. Lalitpur Yatayat buses connects the touristic Thamel area of Kathmandu with buses stopping at Patan Dhoka, a five minute walk to Patan Durbar Square. Lagankhel Bus Park is the central transport hub. Sajha Yatayat is another major public vehicle service that connects Lalitpur with its neighboring districts. It also operates electric buses.
Ауруханалар
Патан ауруханасы – Лалитпурдағы белгілі мемлекеттік аурухана, сонымен қатар Патан денсаулық ғылымдары академиясының оқу ауруханасы. Патан психикалық ауруханасы Лаганхелдегі Патан ауруханасының қарсы бетінде орналасқан, ол психикалық аурулармен азаматтарға көмек көрсетуге бағытталған. Непал Медицити ауруханасы, Бхайсепати және Гваркодағы B&B ауруханасы – Лалитпурдағы танымал жеке ауруханалардың бірі. Сумеру ауруханасы, Дапахелде бүйрек ауруларын емдеуге мамандалған аурухана.
Patan Hospital is a renowned government hospital in Lalitpur which is also the teaching hospital for the Patan Academy of Health Sciences. Patan Mental Hospital is located opposite Patan Hospital in Lagankhel, which is focused on mental illness patients. Nepal Mediciti Hospital, Bhaisepati and B&B Hospital, Gwarko are some renowned private hospitals in Lalitpur. Sumeru Hospital as kidney hospital located at Dhapakhel.
Медиа
Патан қаласында бірнеше жергілікті FM радио станциялары бар. +Лалитпур қаласынан хабар тарататын радиостанциялар.
Patan has several local FM radio stations present. +Radio stations operated out of LalitpurS. NRadio NameMHzOperated by1Radio Sagarmatha102.4Nepal Forum of Environmental Journalist2Radio Kantipur FM96.1Kantipur FM Pvt. Ltd.3BBC Radio103.0BBC World Service4Ujyaalo FM90.0Communication Corner Pvt. Ltd.5Times FM90.6Valley FM Pvt. Ltd.
N Радиостанцияның аты MHz Операторы
1 Радио Сагармата 102.4 Непал экологиялық журналистер форумы
2 Радио Кантипур FM 96.1 Кантипур FM Pvt. Ltd.
3 BBC Radio 103.0 BBC World Service
4 Ujyaalo FM 90.0 Communication Corner Pvt. Ltd.
5 Times FM 90.6 Valley FM Pvt. Ltd.
Patan has several local FM radio stations present. +Radio stations operated out of LalitpurS. NRadio NameMHzOperated by1Radio Sagarmatha102.4Nepal Forum of Environmental Journalist2Radio Kantipur FM96.1Kantipur FM Pvt. Ltd.3BBC Radio103.0BBC World Service4Ujyaalo FM90.0Communication Corner Pvt. Ltd.5Times FM90.6Valley FM Pvt. Ltd.
Тіл
Патанның туған тілі – неварлардың непал бхаса тілі. Бірақ, басқа жерлерден Патанға қоныс аударған адамдардың көшуіне байланысты, непали, таманг сияқты басқа тілдер де қолданылады.
The native language of Patan is Nepal Bhasa of Newars. Though due to the migration of other people from other places to Patan, other languages like Nepali, Tamang, etc. are also spoken.