Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1816 жылы Шығыс Үндістан компаниясы мен Непал арасындағы шекара шарты
1816 boundary treaty between the East India Company and Nepal
Сугаули шарты (сонымен қатар Сугули, Сагаули және Сегкули деп те аталады), Непалдың шекарасын белгілеген шарт, 1814-16 жылдардағы ағылшын-непал соғысынан кейін 1816 жылдың 4 наурызында Шығыс Үндістан компаниясы мен Гуру Гаджрадж Мишра қол қойған.
The Treaty of Sugauli (also spelled Sugowlee, Sagauli and Segqulee), the treaty that established the boundary line of Nepal, was signed on 4 March 1816 between the East India Company and Guru Gajraj Mishra following the Anglo Nepalese War of 1814–16.
Өмірбаян
Притви Нараян Шах тұсында Непал біріктірілгеннен кейін, Непал өзінің аумағын кеңейтуге тырысты, шығыста Сиккимнің көп бөлігін, ал батыста Гандаки және Карнали алқаптарын, сондай-ақ Гархвал мен Кумаунның Уттаракханд аймақтарын жаулап алды. Бұл оларды Дели мен Калькутта арасындағы Солтүстік Үндістан жазықтарын тікелей немесе жанама түрде бақылап отырған британдықтармен қақтығысқа түсірді. 1814–1816 жылдары ағылшын-непал соғысы деп аталатын бірнеше әскери науқандар өтті. 1815 жылы британдық генерал Октерлони непалдықтарды Кали өзенінен арғы жаққа, Гархвал мен Кумауннан ығыстырып шығарды, осылайша олардың 12 жылдық билеуі аяқталды, ол қатыгездігімен және зорлық-зомбылықпен есімдеріне ішкен асты. Октерлони непалдықтарға бейбіт келісім шарттарын ұсынды, онда британдық резидент арқылы британдық үстемдік және Непалдың аумақтарын қазіргі шекараларына сәйкес белгілеу талап етілді. Непалдықтардың осы шарттарға келіспеуі келесі жылы Катманду аңғарына бағытталған тағы бір әскери науқанға әкелді, одан кейін непалдықтар жеңілісті қабылдады.
Following the Unification of Nepal under Prithvi Narayan Shah, Nepal attempted to enlarge its domains, conquering much of Sikkim in the east and, in the west, the basins of Gandaki and Karnali and the Uttarakhand regions of Garhwal and Kumaon. This brought them into conflict with the British, who controlled directly or indirectly the north Indian plains between Delhi and Calcutta. A series of campaigns termed the Anglo Nepalese War occurred in 1814–1816. In 1815 the British general Ochterlony evicted the Nepalese from Garhwal and Kumaon across the Kali River, ending their 12 year occupation, which is remembered for its brutality and repression. Octherlony offered peace terms to the Nepalese demanding British suzerainty in the form of a British resident and the delimitation of Nepal's territories corresponding roughly to its present day boundaries. The Nepalese refusal to accede to the terms led to another campaign the following year, targeting the Kathmandu Valley, after which the Nepalese capitulated.
Географиялық контекст
Непалдың Тибетке ондаған жылдар бойы жалғасып келе жатқан тұз сауда жолы бар. Бұл Катманду алқабының экономикалық тұрақтылығы үшін маңызды болды. Британдық Шығыс Үндістан компаниясы Үндістан сауда жолдарынан пайда көріп отырғандықтан, Непалдың сауда жолдары оларды басып алу үшін тартымды болды. Непал салыстырмалы түрде жаңадан құрылған мемлекет болды және оның шекаралары толық белгіленбеген, сондай-ақ шекараларды сақтау да нашар болды. Осы жағдайға наразы болып, сауда жолдарына деген құштарлығымен бірге, Британдық Шығыс Үндістан компаниясы Непалға қарсы 1814 жылдан 1816 жылға дейін Англо-Непал соғысын жариялады. Непалдың басымдығы – жоғары бағаланған әскері, "Гуркха" әскерлері болды, олар да компанияға қызығушылық тудырды. Непал кішкентай және нашар дамыған ел болғандықтан, соғыста жеңіліп, Сугаули шартының талаптары бойынша келісімге келді.
Nepal boasts a salt trade route to Tibet that has been in installment for many decades. This was significant to the economic well being of the Kathmandu valley. As the British East India Company had profited from Indian trade routes, Nepal's trade routes were desirable to conquer. Nepal was a relatively newly established nation that did not have well established boundaries with lax enforcement around the supposed borders. In conjunction with its frustration with this, and its desire for the trade routes, the British East Indian Company declared war against Nepal known as the Anglo Nepalese War from 1814 to 1816. Nepal's advantage lied in their highly esteemed army of men known as the “Gurkhas” who were also of interest to the company. As a smaller and less developed country, Nepal eventually relented in the war and agreed upon a ceasefire under the terms and conditions of the Sugauli Treaty.
Шартқа қол қою себептері
Компанияның үш басты мақсаты – Непалдың күшті армиясын пайдалану, Непал сарайында бақылау орнату және Тибетке қарайтын сауда жолдарын қолдану еді. Әрине, осы шартқа қол қою туралы шешім Непал сарайы тарапынан толық қолдау таппады және үлкен пікір таласына себеп болды. Непалдың сол кездегі премьер-министрі Бхимсен Тапа, Непалдың тәуелсіздігін сақтаудың ең дұрыс жолы генерал-губернатордың басты қалауын – қауіпсіз және бейбіт шекараны қамтамасыз ету екенін түсінді. Непалдың егемендігі мен қауіпсіздігіне тигізетін зиянды азайту үшін осы шартқа қол қойылды. Британдықтардың пікірінше, Непалды отарлауға жұмсалатын бюрократиялық күш-жігер, белгілі бір салаларды британдық басқаруға берумен салыстырғанда тиімсіз болды.
Three of the main goals of the company were to employ Nepal's impressive army, establish a presence of supervision in the Nepali court, and utilise its trading routes to Tibet. Naturally, the decision to sign the treaty was not treated with full acceptance by the Nepali court and roused a large point of controversy. Bhimsen Thapa, Nepal's prime minister at the time “realised that the best way to ensure Nepal’s continued freedom from interference was to grant the governor general’s basic desire, a secure and trouble free border”. In attempts to mitigate the devastation to Nepal's sovereignty and security, the treaty was signed. From the British perspective, the bureaucratic efforts of colonising Nepal were impractical in comparison to placing certain aspects under British employment.
Шарттың әсері
Келісімде Непалдың үкіметтік құрылымы сыртқы әсерден тыс болуы және Непал сарайындағы британдық резиденциядан басқа, олардың ішкі істеріне араласпау шарттары белгіленген. Непалдың толық тәуелсіздігін сақтаумен қатар, екі үкімет арасында одақ орнатылды.
The treaty stipulated that Nepal's government structure be without external interference and that aside from the singular British residence in the Nepali court, their national affairs would not be compromised. In addition to the benefit of Nepal's continued sovereign independence, an alliance was established between the two governments.
Салдары
Келісім жүзеге асырылғаннан кейін үш онжылдық бейбітшілік орнады, алайда 1840 жылдан бастап басқа да мәселелер туындады. "1840 жылдың маусымында армиядағы төлем ақысын төмендету туралы ұсынысқа наразылық британдық резиденцияға шабуылға ұласуға жақын болды, себебі әскерлер бұл кесімдерді британдықтар Непал үкіметіне күштеп таңған деп ойлады." Бұл Непал сотындағы ішкі басқару істеріндегі тәуелсіздігіне қол сұғылып жатқаны туралы күдіктердің салдарынан болды. 1842 жылы үнді саудагері Касинат Муллдың қарызы бойынша сот процесі кезінде тағы бір алаңдатушы оқиға орын алды. Непал сотындағы британдық резиденты Брайан Ходжсон жауымкерлік танытып, сот шешіміне басымдық тануға тырысқандай әрекет жасады. Осы мәселелер келісімнің шиеленісті азайтуға жасаған тытысының сәттілігі тағы да пікірталас тудыруы мүмкін.
The treaty saw three decades of peace following its implementation, however, other issues began to arise starting in 1840. “An army mutiny over proposed pay reductions almost turned into an attack on the British residency because the soldiers were led to believe that the cuts had been forced on the Nepalese government by the British” in June 1840" This followed as a result of suspicions that arose in the Nepali court that its independence in internal government affairs was being infringed upon. Another incidence of alarm occurred in 1842 during a debt lawsuit over an Indian Merchant, Kasinath Mull. The British resident in the Nepalese court, Brian Hodgson appeared hostile and assertive, implicating attempted control over the independence of decision in the court. Through these issues, the success of the treaty's attempt to buffer tensions may still be debated.
1860 жылғы шекаралық келісім
1857 жылы Үндістан бүлігі басталды, ол британдық үстемдікке қарсы Бірінші Тәуелсіздік соғысы деп жарияланды және британдық әскерде қызмет ететін үнділік армия тарапынан жүргізілді. Осы кезеңде гурк сарбаздарының бөлімі британдықтарды қолдау үшін соғысқа жіберілді және олардың жеңісіне көмектесті, нәтижесінде, Непалдың тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығына оң ықпал ететін Сугаули шартын қайта қарауға алып келген, жақсы қарым-қатынас дипломатиясы орнатылды. Бұл 1860 жылғы Шекара шарты деп аталды.
In 1857, the Indian Mutiny began a rebellion that was declared the First War of Independence against British rule and was fought by the Indian army employed under the British. During this time, a division of Gurkha soldiers was sent to the war in support of the British and aided in its success, establishing a friendlier form of diplomacy that ultimately called for a revision in the Sugauli Treaty that panned more positively in favor of Nepal's independence and territorial integrity. This would be called the Boundary Treaty of 1860.
Ағымдағы даулар
Үнді-Непал шекарасындағы шекара дауларының ең маңыздысы Суста және Калапани аймақтарында. Бұл екі аймақ шамамен 40 шақырым Үнді-Непал шекарасын құрайды.
Among the border dispute of the Indo Nepal boundary, the most significant are in the Susta and Kalapani regions. The two regions cover some 40 km of the Indo Nepal border.