Кіріспе

Акт – пьеса, фильм, опера, балет немесе музыкалық театр сияқты театрлық шығарманың негізгі бөлігі, бір немесе бірнеше сахнадан тұрады. Бұл термин драматург шығармасына салған (әдетте бірнеше сахнадан құралған) мақсатты бөлімді немесе драмалық шығарманы бөліп қарау үшін қолданылатын талдау бірлігін білдіре алады. «Акт» сөзі басқа да ойын-сауық түрлерінің ірі бөлімдерін атау үшін де қолданылады, мысалы, эстрадалық қойылымдар, телебағдарламалар, музыкалық зал өнерлері, кабаре және әдебиет.

Актерлер мен сахналар

Акт – көтеріліс, кульминация және шешім сияқты элементтермен анықталатын пьесаның бөлігі. Сахна әдетте бір уақытта бір орында болатын оқиғаларды көрсетеді және келесі сахнадан перде түсіру, қараңғылық немесе сахнаның қысқа мерзімге босатылуы арқылы бөлінеді. Мұндай сюжеттік элементтер пьесаны актілерге, кейде сахналарға бөлу үшін негізгі құралдар болып табылады. Кейбір жағдайларда пьеса шешілген жағдаймен аяқталмайды; ол көрерменді қызығудың биігінде қалдырып, жалғасы болуы мүмкін, мұндай жағдай клиффхангер деп аталады. Драмалық туындыдағы актілер санына шектеу қойылмағанмен, кейбіреулері Аристотельдің «Поэтикасы» бойынша жасалған болуы мүмкін, онда ол сюжетті кейіпкерден және «бөлімдердің реттілігінен» жоғары қояды, ал басқалары Фрейтагтың пирамидасынан алынған.

Тарих

Рим театры пьесаларды белгілі бір интервалдармен бөлінген бірнеше актіге бөлуді алғаш рет енгізді. Акттар одан әрі сахналарға бөлінуі мүмкін. Классикалық театрларда актерлердің кіруі мен шығуының әрбір аралығы бір сахна саналады, ал кейінірек сахна ауысымы деп түсіндіріледі. Қазіргі заманғы пьесалар көбінесе бір деңгейлі құрылымға ие, оларды автордың қалауынша сахна немесе акт деп атауға болады, ал кейбір авторлар мүлдем нақты бөлімдерден бас тартады. Сахналар әдетте уақыт немесе орын бойынша бірінен-біріне ажыратылады, бірақ актілер арасындағы бөліну туындының жалпы драмалық құрылымымен байланысты. Акт соңы көбінесе кейіпкерлердің маңызды шешім қабылдауымен немесе маңызды шешімге келуімен сәйкес келеді, бұл шешім оқиғаға зор әсер етеді. Қазіргі театр, сценарий және романдық формалармен үйлесімде, үш актілік құрылымды қалайды. Көптеген оперетталар мен көпшілік мюзиклдер тек екі актіге бөлінеді, сондықтан практикалық тұрғыдан алғанда, антракт оларды бөліп тұрғандай сезіледі, ал «акт» сөзі пьеса актілерге бөлінгендігіне қарамастан, қойылымның екі бөлігін атау үшін қолданылады.

Бір актілік пьесалар

Бір актілік пьеса – тек бір актіден тұратын қысқа драма. Бұл терминді актілерге бөлінбеген толық көлемді пьесаны сипаттау үшін қолданбау керек. Басқа пьесалар көбінесе бір кітапқа бір пьесадан жарық көрсе, бір актілік пьесалар әдетте антологиялар мен жинақтарда жарияланады.

Басқа медиа

Телевизиялық бағдарламаның бөлігі ретінде әрбір жекелеген қойылым жарнамалармен бөлінеді. Фильмде бірнеше сахналар бірігіп, оқиға құрайды. Театрлық пьесалардың киноға бейімделуінде үш акттық құрылым жиі кездеседі.