Кіріспе
Балық түрлері
The American shad (Alosa sapidissima) is a species of anadromous clupeid fish naturally distributed on the North American coast of the North Atlantic, from Newfoundland to Florida,
The American shad has been described as "the fish that fed the (American) nation's founders". Adult shad weigh between , and they have a delicate flavor when cooked. It is considered flavorful enough to not require sauces, herbs, or spices. It can be boiled, filleted and fried in butter, or baked. Traditionally, a little vinegar is sprinkled over it on the plate. In the Eastern United States, roe shads (females) are prized because the eggs are considered a delicacy.
Америкалық көлеңке (Alosa sapidissima) – Солтүстік Атлантиканың Солтүстік Америка жағалауында, Ньюфаундлендтен Флоридаға дейін табиғи түрде таралған анадромалық клюпеид балықтарының бір түрі. Америкалық көлеңке "(Америка) ұлтының негізін қалаушыларын асыраған балық" деп сипатталған. Ересек көлеңкелердің салмағы 2-3 кг аралығында болады және пісіргенде нәзік дәмге ие. Оның дәмі соншалықты керемет, оған соус, шөп немесе дәмдеуіш қажет емес. Оны қайнатып, филе етіп, сары майда қуырып немесе пеште пісіруге болады. Дәстүр бойынша, дастарқанға аздап сірке су шашыратылады. АҚШ-тың шығысында ұрықтық көлеңкелер (інелі) бағалы, себебі олардың жұмыртқалары деликатес саналады.
The American shad (Alosa sapidissima) is a species of anadromous clupeid fish naturally distributed on the North American coast of the North Atlantic, from Newfoundland to Florida,
The American shad has been described as "the fish that fed the (American) nation's founders". Adult shad weigh between , and they have a delicate flavor when cooked. It is considered flavorful enough to not require sauces, herbs, or spices. It can be boiled, filleted and fried in butter, or baked. Traditionally, a little vinegar is sprinkled over it on the plate. In the Eastern United States, roe shads (females) are prized because the eggs are considered a delicacy.
Өмірбаян
Бұл балық өмірінің көп бөлігін Атлант мұхитында өткізеді, бірақ шағылысу үшін тұщы су өзендеріне жүзіп келеді. Америкалық шорлар, басқа шадырлар сияқты, негізінен планктонмен қоректенеді, сондай-ақ кішкентай шаян мен балық жұмыртқаларын жейді. Кейде олар кішкентай балықтарды жейді, бірақ бұл олардың жалпы рационының аз бөлігін құрайды. Көптеген өзендер, онда бұрын шорлар көп кездесетін, қазір ластанудан зардап шегуде; алайда, шорлардың тұщы суда аз уақыт өткізуі ластанудың әсерін азайтуы мүмкін. Мысалы, балық шаруашылығы ғалымдары Хадсон өзеніндегі шорлардың ПХБ және басқа да зиянды заттарға ұшырау үшін жеткілікті ұзақ уақыт өзенде болмайтынын анықтады (дегенмен, Хадсон өзенінде немесе теңіз ауданында американдық шорларды аулау немесе иелену [ұстап-босатуды қоса алғанда] қазір тыйым салынған). Ластану, алайда, шорлардың көбеюіне әсер етуі мүмкін және саусақтың ДНК-сы зақымдануын анықтау үшін зерттеулер жүргізілуде. Шорлардың тарихи ареалындағы көптеген өзендер қазір ауыр бөгеттелген, көптеген шағылысу орындарын жойды. Мысалы, Мерримак өзенінде жиналған шорлардың саны 1789 жылы шамамен 900 000-нан 1888 жылы толығымен жоққа дейін азайды, бұл олардың шағылысу орындарына жету мүмкіндігінің болмауына байланысты, көптеген бөгеттер салынғаннан кейін. Содан бері балықтардың өтуін қамтамасыз ету жөніндегі шаралар қолға алынды, соның ішінде Чесапик шығанағы бағдарламасы.
Like other herrings, the American shad is primarily a plankton feeder, but eats small shrimp and fish eggs. Occasionally they eat small fish, but these are only a minor item in their general diet. Many of the rivers where shad were once common now suffer from pollution; however, the short time spent by shad in fresh water may minimize contamination. For example, fisheries scientists have found that shad in the Hudson River are not in the river long enough to be affected by PCBs and other contaminants (however, fishing for or possessing American shad [including catch and release] in the Hudson River or Marine District is now prohibited). Pollution, however, may impact shad reproduction and studies have been undertaken to determine whether fingerlings suffer DNA damage. Most of the rivers across the historic range of shad are now heavily dammed, eliminating many of the spawning grounds. For example, the number of shad harvested in the Merrimack River declined from almost 900,000 in 1789 to none in 1888, likely due to the inability to reach their spawning ground following a period of heavy dam construction. Since then, fish passage efforts have begun to remedy this situation, including the Chesapeake Bay program.
Шалқар балық аулау
Шадтар көктемгі уылдырық шағылысында күрделі және толыққанды түсінілмеген тамақтану әрекеттерін көрсететін, бағалы спорттық балық ретінде де құнды. Екінші жағынан, лососьтан өзгеше, шадтар анадромалық көші-қон кезінде де тамақты қорыту және сіңіру қабілетін жоғалтпайды. Басқа балықтар сияқты, олардың тамақтануға деген инстинкті судың лайлы болуы және температурасы сияқты түрлі жағдайлармен шақырылуы мүмкін.
Қоғам және мәдениет
Шад аймақтық саясат және мәдениетте маңызды символдық рөлдер атқарады. Әрбір губернатор сайлау жылында үміткерлер, лоббистер, сайлау науқанының қызметкерлері мен журналистер Вирджиния штатының Уэйкфилд қаласында «Шад Планкинг» іс-шарасына жиналады. Сол сияқты, Коннектикут штатындағы Эссекс және Уиндзор қалалары жыл сайын шад фестивальдарын өткізеді. Әр көктемде Нью-Джерси штатының Ламбертвилл қаласы, Пенсильвания штатының Нью-Хоупының қарсы жағындағы Делавэр өзені бойында жыл сайын шад фестивалін ұйымдастырады. Салем округінің Нью-Джерси адвокаттар қауымдастығы 1940 жылдан бері әр көктемде шад кешкі асын өткізіп келеді. Коннектикут штатының Хадам қаласында Коннектикут өзені бойында шадқа арналған музей бар. Уильям Пенн 1680 жылдары ленапи тайпасымен Шюлкиллдегі шад балық аулау жері үшін келісімге келді. Оның айтуынша, шад балығы "тұздалған немесе ысталған" өте дәмді.