Кіріспе

Франция департаменті Бас-Рейн (bɑ.ʁɛ̃) – Франциядағы Эльзас аймағындағы департамент. Атауы «Төменгі Рейн» дегенді білдіреді, бұл оның Франциядағы Рейн департаменттерінің арасында төменгі орналасқандығын көрсетеді: ол Обер-Рейн (Жоғарғы Рейн) департаментінен төмен ағыста жатыр. Екеуі де Еуропалық Жоғарғы Рейн аймағына жатады. Обер-Рейн (Жоғарғы Рейн) департаментімен бірге, ол 1871 жылға дейін қазіргі Бельфор территориясы деп белгілі болған аймақты да қамтитын дәстүрлі Эльзас аймағының екі департаментінің бірі. Бұл жұптың халқы көп және тығыз қоныстанған департаменті, 2021 жылы 1,152,662 тұрғыны болды. Префектура Страсбург қаласында орналасқан. INSEE коды және пошта индексі – 67. 2021 жылдың 1 қаңтарында Бас-Рейн және Обер-Рейн департаменттерінің әкімшілік кеңестері Эльзас Еуропалық ұжымдық бірлестігіне бірікті. Департамент тұрғындары Бас-Рейнуа немесе Бас-Рейнуаз деп аталады.

География

Рейн өзені осы аймақ үшін әрдайым зор тарихи және экономикалық маңызға ие болған, және ол Бас-Рейннің шығыс шекарасын құрайды. Аймақта Вогез тауларының етегінің бір бөлігі де орналасқан. Бас-Рейннің солтүстігінде Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Пфальц орманы (Pfälzerwald) жатыр, ал шығысында Баден-Вюртемберг жері орналасқан. Оңтүстікке қарай Haut Rhin департаменті, Колмар қаласы және Оңтүстік Эльзас, ал батысқа қарай Мозель департаменті жатыр. Оңтүстік-батыс бөлігінде Бас-Рейн Вогез және Мёрт және Мозель департаменттерімен шектеседі.

Демография

Бас-Риннің демографиясы 1950 жылдан бері жоғары тығыздықпен және халық санының қарқынды өсуімен ерекшеленеді. 2014 жылғы қаңтарда Бас-Риннің ресми халқы 1,112,815 адамды құрады және ел бойынша халық саны бойынша 18-орынға ие болды. 1999 жылдан 2014 жылға дейінгі он бес жыл ішінде халық саны 86 000-нан астам адамға, яғни жылына шамамен 5800 адамға өсті. Алайда, бұл өзгеріс департамент құрайтын 517 коммунаның арасында әртүрліше көрінеді. 2014 жылы Бас-Риннің халық тығыздығы бір шаршы километрге 234 адамды құрады, бұл 2009 жылы Франциядағы орташа көрсеткіштен (112 адам) екі еседен астам.

Бас-Ринда демографиялық өзгерістер

Алғашқы санақ 1801 жылы өткізілді және 1821 жылдан бастап әр бес жылда жаңарып отыратын бұл санақ департаменттегі халық санының өзгеруі туралы нақты мәліметтер береді. 1831 жылы 540 213 тұрғыны бар департамент Франция халқының 1,66% құрады, ол кезде Францияның халқы 32 569 000 адамды құрады. 1831 жылдан 1866 жылға дейін департаментке 48 757 адам қосылды, бұл орташа жылдық өсім 0,26% болды, ал осы кезеңдегі ұлттық орташа көрсеткіш 0,48% құрады. 1870 жылғы франко-прусс соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс аралығындағы демографиялық өзгерістер ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары болды. Осы кезеңде халық саны 100 532 адамға артты, бұл 16,74% өсімді көрсетті, ал ұлттық деңгейде 10% өсім тіркелді. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында, 1921 жылдан 1936 жылға дейін халық саны 9,23% өсті, ұлттық өсім 6,9% болды. Басқа француз департаменттері сияқты, Бас-Рин департаменті де Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін халық санының өсуіне куә болды, бұл көрсеткіш ұлттық деңгейден жоғары болды. 1946 жылдан 2007 жылға дейінгі кезеңде халық санының өсу қарқыны 83,83% құрады, бұл ұлттық көрсеткіштен (57%) асып түседі.

Заң

Эльзас және оған іргелес Мозель департаменті Францияның қалған бөлігінен сәл өзгеше құқықтық жүйеге ие. Бұл заңдар 1871–1919 жылдар аралығында, аймақ Германия империясының құрамында болған кезде қабылданған. 1919 жылы Эльзас-Лотарингия Францияға қайтарылғанда, Париж Эльзас пен Мозельдің белгілі бір мәселелер бойынша жергілікті заңдарды сақтап қалуына келісті, әсіресе аң ауруға, экономикалық өмірге, жергілікті билік органдарымен қарым-қатынастарға, денсаулық сақтануға және әлеуметтік құқықтарға қатысты. Бұл, ең алдымен, шіркеу мен мемлекет арасындағы формалды бөліністің жоқтығын қамтиды: христиан дінінің бірнеше басты ағымдары Францияның қалған бөлігінде қолданылатын принциптерге қайшы, мемлекеттік қаржыландырудан үлес алады.

Президент сайлауы 2-ші тур

СайлауЖеңімпаз кандидатПартия%2 орынға кандидатПартия% 2022 Эммануэль Макрон LREM 58.96 Марин Ле Пен FN 41.04 2017 Эммануэль Макрон LREM 63.07 Марин Ле Пен FN 36.93 2012 Николя Саркози UMP 63.44 Франсуа Олланд PS 36.56 2007 Николя Саркози UMP 65.58 Сеголен Роял PS 34.42 2002 Жак Ширак RPR 58.97 Лионель Жоспен PS 41.03

Әкімшілік

Бас кеңестің кеңсесі Страсбург қаласында, архитектор Клод Васкони жобалаған ғимаратта орналасқан. Қазіргі Бас-Рин департаментінің префекті – Стефан Фратаччи. Ұлттық жастар кеңесінің Төменгі Рейн департаменті бойынша өкілі – Г. Гаутье Луц. Бас-Рин бес округтен (Хагенау-Виссембург, Молсхайм, Саверн, Селестат-Эрштейн және Страсбург) және 23 кантоннан құралған.

Жоғары білім

Орта және жоғары білім беру орындары арқылы Эльзас студенттер үшін өте маңызды аймақ болып табылады және кең ауқымды халықаралық бағытталған. Страсбург қаласы ғана университеттерінде студенттердің 75%-ын қабылдайды. Үш факультеттің және Иллкирх мен Шилтигеймдегі IUT-тың бірігуі нәтижесінде ол Франциядағы ең ірі университеттердің біріне айналды. Сонымен қатар, Ұлттық әкімшілік мектебі (ENA), Ұлттық аумақтық зерттеулер институты (INET), Жоғары еуропалық басқару институты және Страсбургтегі Ұлттық физика мектебі сияқты белгілі оқу орындары да бар.

Діни ескерткіштер

Страсбург соборы: Страсбург соборы – готика өнерінің шедеврі. Парвизден мұнараның ең жоғарғы нүктесіне дейін 142 метр биіктіктегі бұл собор Франциядағы Руан соборынан кейінгі екінші ең үлкен собор болып саналады. Оның астрономиялық сағаты Ренессанс дәуірінде жасалған, ал 1492 жылғы механизмнің өзі бір шедевр. Мон-Сент-Одиль – тірі рухани орын. Биіктігі 764 метрді құрайтын Вогез тауының үстінде Альзастың қасиетті қамқоршысы – Әулие Одиль құрған монастырь орналасқан. Бұл орын туристерді қызықтырады және қажырлы сапарға айналады.

Екінші үйлер

2020 жылы департаменттегі қолжетімді тұрғын үйлердің 3,3% екінші үйлер болып табылды. +1000-нан аса халқы бар және 2019 жылы екінші үйлердің 10% -дан астамы бар коммуналар. Қалалық муниципалдық халқы Екінші үйлердің үлесі Wangenbourg Engenthal 23,6% Grendelbruch 17,2% Bœrsch 14,2% Lembach 12,8% Entzheim 12,2%

Құсбегі

Алқызыл - Эльзастың символы. Аңыз бойынша, ол жаңа туған сәбилерді матаға оралған күйінде мұңқайтып әкеледі. Бұрын жергілікті ортадан жоғалып кеткен ол, қазір қайта оралды, қорғалып, ландшафттың ажырамас бөлігіне айналды. Оларды көбінесе мемлекеттік ғимараттардың шатырында және үйлерде жиі көруге болады.

Дәстүрлі киім

Алсастың дәстүрлі костюмі – аймақтың символы. Ол көбінесе қара шапка мен қызыл юбкадан тұрады, бұл Эльзастың символы саналады, бірақ ауылдар арасында және адамның әлеуметтік статусына қарай әртүрлі киімдер де кездеседі. Бүгінде дерлік жоғалып қалған, оларды кейбір ауылдарда түрлі шараларда және фольклорлық топтар арқылы көруге болады.

Фестивальдар

Көптеген дәстүрлер өмірдің мәнін іздеуден немесе қорғану рәсімдерінен туындайды. Мысалы, христиандық мерекелер, тіпті бүгінде де аймақтың ауылдарында өмірдің ырғағын құрайды. Төрт маусымның әрқайсысының өзіндік тойлары бар: егін жинау, жүзім жинау, кәсіпкерлердің мерекелері, қолөнер, аула сату, жергілікті өнімдер.