Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі

Chlorophytum comosum, көбінесе оның өрмек тәрізді сыртқы түріне байланысты "өрмек өсімдігі" немесе "жалпы өрмек өсімдігі" деп аталады, сондай-ақ "өрмек лозасы", "ұшақ өсімдігі", "лента тәрізді өсімдік" (Dracaena sanderiana-мен ортақ атау) деп те белгілі. Бұл мәңгі жасыл, көп жылдық гүлді өсімдік Asparagaceae тұқымдасына жатады. Ол тропикалық және Оңтүстік Африкаға тән, бірақ Батыс Австралия және Бангладеш сияқты әлемнің басқа аймақтарында табиғи түрде өседі. Chlorophytum comosum төзімділігіне байланысты үй өсімдігі ретінде өсіру оңай, бірақ ол әдетте "күйген ұштарға" себеп болатын, қолданыстағы судың құрамындағы фторға сезімтал болуы мүмкін. Әр түрлі пішіндері ең көп таралған.

Сипаттама

Хлорофитум комосумы шамамен бір метрге дейін өседі, бірақ ілмелі өсімдік ретінде бірнеше метрге дейін төмен түседі. Оның ет тәрізді, түйіршікті тамырлары бар, олардың әрқайсысы шамамен 5 см ұзындықты құрайды. Ұзын, тар жапырақтары 30 см-ге дейін жетеді және шамамен 2 см енді. Гүлдер ұзын, бұтақты гүлшоғырында пайда болады, оның ұзындығы 1,5 метрге дейін жетеді және ақырында жерге қарай иіледі. Гүлдер бастапқыда гүлшоғырының сабағы (қақпағы) бойында 1-6 гүлден тұратын топтарда аралықпен пайда болады. Әрбір топ гүлшоғырының түбінде орналасқан, оның ұзындығы 1 см-ден бастап, гүлшоғырының соңына қарай кішірейеді. Алғашқыда пайда болған гүлдердің көпшілігі қурап, сондықтан гүлшоғыры сирек гүлдейді.

Таксономия

Хлорофитум comosum тұңғыш рет швед табиғат зерттеушісі Карл Питер Тунберг 1794 жылы «Prodromus Plantarum Capensium» жинағында Anthericum comosum деп ресми түрде сипаттаған. Бұл түр кейін Phalangium, Caesia, Hartwegia Nees және Hollia сияқты бірнеше түрлі туыстарға көшірілді, содан кейін 1862 жылы Жак тарапынан қазіргі Chlorophytum туысына орналастырылды. Хлорофитум туысы ішіндегі түрлердің шекараларын анықтау қиындық тудырады, себебі ормандық ортаға бірнеше эволюциялық таралулар жеке түрлерді сенімді түрде ажыратуға мүмкіндік бермейтін тым ұқсас морфологиялық ерекшеліктерге әкелді. Мұны растайтын дәлел – көптеген таксондардың кеңінен таралуы және тұқымдардың нашар таралуы, нәтижесінде таксондар арасындағы терең эволюциялық айырмашылықтар пайда болды. C. comosum-дағы үш сипатталған сорт – әртүрлі тектік түрлерден шыққан ормандық сорттар арасындағы жапырақ пішінінің конвергенттік эволюциясының мысалы болуы мүмкін, бұл түр C. comosum-ды полифилетикалық етеді, дәстүрлі түрде сорттар арасындағы морфологиялық айырмашылықтарға және ортақ тектік шығуға (монофилия) сенеді. Көп тараған C. comosum var. comosum-да өсірілетін өсімдіктерге ұқсас, сабақсыз, жіңішке, сызықтық жапырақтары бар және тек жаңбырлы орман шеттерінде өседі. Қалған екі сорт – C. comosum var. sparsiflorum және C. comosum var. bipindense – сабақтары бар және көлеңкелі Гвинея-Конго жаңбырлы орман жағдайында көбірек жарық жинау үшін қажетті кең жапырақтарына ие. 2005 жылы жарияланған зерттеуде 16 морфологиялық белгі қолданылды, бірақ осы үш таксон арасындағы түрлердің шекарасын анықтау мүмкін болмады, сондықтан олар сорттық мәртебеге төмендетілді.

Тарату

Хлорофитум комосумы Африкада кең таралған, Африканың өсімдіктердің таралуын тіркеуге арналған әлемдік географиялық схеманың он аймағының алтысына тән (Батыс тропикалық Африка, Батыс-Орталық тропикалық Африка, Солтүстік-Шығыс тропикалық Африка, Шығыс тропикалық Африка, Оңтүстік тропикалық Африка және Оңтүстік Африка). C. comosum 'Vittatum' орташа жасыл жапырақтарында кең, орталық ақ жолағы болады. Көбінесе, өсімдікшелерді көрсету үшін ілу себеттерде сатылады. C. comosum 'Variegatum' жапырақтары ақ шеттері бар қара жасыл түсті. Ол әдетте бұрынғы сорттан кішірек. Ұзын сабақтары жасыл. Екі сорт та Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сыйлығын алды (2017 жылы расталды).