Кіріспе

Белизеде туған американдық жазушы (1940–2020)

Зельма Инес Эджелл, көбінесе Зее Эджелл ретінде танымал, MBE (21 қазан 1940 – 20 желтоқсан 2020), Белизеде туған американдық жазушы, төрт роман жариялаған. Кент штаты университетінде толық штатты, тұрақты профессор қызметінен зейнетке шықты.

Өмірбаян

Зельма Инес Такер 1940 жылы 21 қазанда Белиз қаласында, Британдық Гондураста (қазіргі Белиз) Вероника (туған аты Уокер) және Клайв А. Такердің отбасында дүниеге келген. Белиз қаласындағы Сент-Кэтрин академиясын (оның «Бекка Ламб» романындағы Сент-Сесилия академиясының негізі) бітіргеннен кейін Эдгелл 1965 жылы Орталық Лондон политехникалық институтының қазіргі заманғы тілдер мектебінде журналистиканы оқыды және 1990 жылы Вест-Индия университетінде білімін жалғастырды. Ол 1959 жылы Ямайкадағы «The Daily Gleaner» газетінде жұмыс істеді, ал кейін «The Reporter» газетінің тұңғыш редакторы болды. Ол сондай-ақ Ямайка, Нигерия, Ауғанстан, Бангладеш және Сомали сияқты әртүрлі елдерде ұзақ жылдар бойы тұрып, даму ұйымдарымен және Бейбітшілік корпусымен жұмыс істеді. Зельма Белиз үкіметінің әйелдер ісі жөніндегі директоры, Белиз университетінің алдындағы университет колледжінің оқытушысы болды және 1993 жылдан 2009 жылға дейін Огайо штатының Кент қаласындағы Кент мемлекеттік университетінің ағылшын тілі кафедрасында доцент қызметін атқарды. 2022 жылы Белиз қаласындағы Үкімет үйінде Эдгеллдің естелік шарасы өтті. Шараға Фрэнсис Фонсека және Эдгеллдің қызы Холли сөз сөйледі.

Құрметтер

Эджелл 2007 жылы Королеваның туған күні құрметіне жарияланған наградалар тізімінде Ұлыбритания империясының орденінің мүшесі (MBE) атанды. 2009 жылы Батыс Индия университеті оған Барбадостың Кейв Хилл қаласындағы бітіру салтанатында құрметті D. Litt ғылыми дәрежесін берді.

Шығармалары

Эджеллдің 1982 жылы жарық көрген тұңғыш романы «Бека Лэмб» Британдық Гондурастағы ұлтшылдық қозғалыстың алғашқы жылдарын колониядағы орта мектепте оқитын жасөспірім қыздың көзімен көрсетеді. Белиз тәуелсіздік алғаннан кейін бір жыл өткен соң жарық көрген «Бека Лэмб» жаңа елде жарық көрген алғашқы роман болды және халықаралық аудиторияға қол жеткізген Белиздің алғашқы романы ретінде танылды, 1982 жылы Ұлыбританияның Фосетт қоғамының кітап сыйлығын жеңіп алды. «Бека Лэмб» романынан үзінділер Джон Тим редакциялаған «Ағылшын тіліндегі постколониалдық әдебиеттер антологиясы» (1996), Маргарет Басби редакциялаған «Африканың қыздары» (1992) және Элизабет Уилсон мен Памела Мордекай редакциялаған «Оның нағыз аты» (1989) сияқты антологияларда жарияланды. Оның келесі романы «In Times Like These» (1991) жаңадан тәуелсіздік алған Белиздің қыр-сырын басқа әйел басты кейіпкердің, яғни әйелдер ісі жөніндегі директордың (Эдгелл бұрын осындай қызмет атқарған) көзқарасынан бейнелейді. Оның үшінші романы «The Festival of San Joaquin» (1997) күйеуін өлтірген күдікпен айыпталған әйелдің тағдырын баяндайды. Эдгелл өзінің қысқа әңгімелерінде Белиздің күрделі әлеуметтік және нәсілдік жіктелуін әйел басты кейіпкерлерінің арқылы шеберлікпен зерттейді. Эдгелл болашақта ер адамдар туралы және әлемді аралап саяхаттаған тәжірибесі туралы да жазғысы келетінін айтты. «The Festival of San Joaquin» романы 2008 жылдың қазан айында Macmillan Caribbean баспасынан қайта жарық көрді. Эдгеллдің төртінші романы 2007 жылдың қаңтар айында Heinemann's Caribbean Writers Series сериясынан жарық көрді. «Time and the River» оқиғалары Белизde құлдықтың өркендеген кезеңінде өрбуде. Роман жас құл қыз Лия Лоусонның өміріне ден қояды, ол кейіннен (неке арқылы) өзі де құл иесіне айналады. Ол тіпті өз отбасы мүшелеріне де ие болады. Оқиға сол кездегі қатыгез орман шаруашылығы құлдығы мен құлдардың көтерілісі аясында баяндалады, бұл қазіргі Белиз тарихындағы нағыз тарихи оқиғалар. Эдгелл осы кітабының жарық көруіне орай Белиз университетінде, Бельмопанда және Белиз қаласында қосымша шаралар өткізді.