Кіріспе

Ағылшын/француздық тыңшы агент (1911–1993)

Жорж Пьер Андре Бегге (22 қараша 1911 – 18 желтоқсан 1993), «Bombproof» кодовый атымен белгілі, француз инженері және Ұлыбританияның құпия ұйымы – Арнайы операциялар атқарушы (SOE) агенті болды. Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германия басып алған Францияда SOE-нің мақсаты тыңшылық, саботаж және барлау жүргізу еді. SOE агенттері француз Кеңесқарсылығына (Resistance) қосылып, оларды Англиядан парашютпен жіберілген қару-жарақ және жабдықтармен қамтамасыз етті. Бегге Францияға енген 470 SOE F (Франция) бөлімі агенттерінің алғашқысы болды. Ол сымсыз байланыс операторы еді. Ол Еуропадағы Кеңесқарсылық топтарына кодталған хабарларды тарату үшін BBC-ді пайдалануды ұсынды, бұл практика кең таралды. Сондай-ақ ол Франциядағы Кеңесқарсылық топтарына қару-жарақ пен жабдықтардың көптеген әуеден түсірілімдерін ұйымдастырды. Ол 1941 жылдың қазан айында француз полициясымен ұсталды. 1942 жылы ол түрмеден қашып, Ұлыбританияға қайта оралды.

Ерте өмір

Жорж Беге 1911 жылдың 22 қарашасында Францияның Перигу қаласында дүниеге келген. Оның әкесі теміржол инженері болған, Беге бала кезінде отбасы Мысырға көшіп кеткен. Беге де Халл университетінде инженерлік мамандық алған, онда ол ағылшын тілін үйреніп, әйелімен танысқан. Ол әскери қызметін байланысшы ретінде өткерген.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Беге француз армиясына қайтарылды. Ағылшын тілін білгендіктен, оған британ әскерлерімен байланыс жасау міндеті тапсырылды. Ақырында ол Дюнкерк эвакуациясы кезінде Ұлыбританияға қашып өтті. Франция капитуляциялағаннан кейін ол Корольдік байланыс қызметіне сержант ретінде қосылды, онда ол Би-би-сидің Париж тілшісі Томас Кадетпен танысты, ол SOE-нің F бөлімінде жұмыс істеп, оны қатарға шақырды.

Бірінші мемлекеттік агенті

1940 жылы SOE Беге жаңа F (француз) бөліміне қосылды. Оған Джордж Нобл деген лақап ат берілді және ол сымсыз байланыс операторы ретінде дайындалды. Оқудан кейін, 1941 жылдың 5-6 мамыр түнінде ол Индре департаментіне "көрінбейтін" (келген жерде оны күткен ешкім болмады) парашютпен түсті, ол бір чемоданда ауыр сымсыз хабар алмасу құралын алып келді. Ол Франциядағы SOE-нің алғашқы адамы болды. Ол ұшу алдындағы түні тұрған үйі бомбадан қирағандықтан, тірі қалғаны үшін өте бақытты болды. Ол Шатору қаласының жанындағы социалист Макс Хайманспен байланысып, өзін британдық заңды агент екенінке сендірді. Хайманс оны аймақтағы басқа социалистермен таныстырды. 9 мамырда ол SOE-нің Лондондағы штаб-пәтеріне алғашқы сымсыз хабарламасын жіберді. 10-11 мамырда оған SOE адамы Пьер де Вомекур, ал 12-13 мамырда Роджер Коттин қосылды, екеуі де "көрінбейтін" парашютпен түсті. Немістер Бегедің сымсыз хабарларын тез байқап, оларды кедергіледі және Шатору маңында оны іздеуді бастады. Дегенмен, ол 1941 жылдың 13 маусымында SOE арқылы Францияға алғашқы әуеден жабдық жеткізілімін ұйымдастыра алды. Екі контейнер Лимож қаласына жақын жердегі Пьер де Вомекурдың інісі Филипптің Бас-Солье егістігіне тасталды. Контейнерлерді Армстронг Уитворт Уитли бомбалаушысы тастады, олардың ішінде автоматтары, жарылғыш заттар және басқа да материалдар болды. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде SOE оперативтік қызметкерлері мен қарсылық топтарына әуеден тасталған 60 000-ға жуық контейнердің алғашқысы болды. Беге мен Пьер де Вомекур Францияда 90-ға жуық SOE желілерін (сондай-ақ схемалар және "reseau" деп аталады) құрды. Олардың желісі "Автожиро" деп аталды. Жорж Беге кейде "Жорж Бірінші" деп аталды, өйткені ол Франциядағы SOE-нің алғашқы сымсыз байланыс операторы болды. Келесі сымсыз байланыс операторлары "Жорж Екінші, Жорж Үшінші" және т.б. деп аталды. SOE-де сымсыз байланыс операторын "пианист" деп атау қабылданған.

BBC-ге хабарласу

Бегедің күн тәртібі тыңшылық болды, ол SOE-ге және одан күніне үш рет хабар жіберіп, қабылдап тұратын. Одан бөлек, ол басқа SOЕ агенттеріне хабар жеткізу немесе қабылдау үшін пойызбен саяхаттайтын курьер болып та қызмет ететін. Неміс және француз полициясы оны және оның радиостансасын бағытталған құралдармен табуға тырысқан кезде, Беге қауіпті радиобайланысты азайту үшін, даладағы агенттерге түсініксіз жеке хабарламалар жіберуді ұсынды. Оның ұсынысына сәйкес, BBC-нің Radio Londres хабарлары "Жеке хабарламаларды тыңдаңыз" деп басталып, содан кейін әдетте қызықты және мағынасыз сөздік хабарламалар оқылатын. Мысал ретінде "Жанның сақалы ұзын" және "Сақтандыру агенттігінде өрт болды" сияқты хабарламалар келтірілуі мүмкін, олардың әрқайсысы белгілі бір қарсылық тобы үшін мағыналы болды. Олар негізінен қарсылық қозғалысына хабар жеткізу үшін, сондай-ақ SOE агенттеріне алғыс айту және кейде жауды жаңылыстыру үшін қолданылды. Бұл хабарламалар шифрланбаған, кодталған болғандықтан, неміс басқыншылары қарсылық тобының ішіне енбесе, оларды түсінуге үміттенбеді, сондықтан олар хабарламаларды кедергілеуге күш салды. Radio Londres арқылы кодталған хабарламалардың таратылуы Екінші дүниежүзілік соғыста кеңінен таралды.

Тұтқындау

1941 жылдың қыркүйек айында СОЭ бірнеше қосымша агенттерді парашютпен жіберді. Бір агент, Джерри Морел, қарсылық қозғалысының мүшелерін өздігінен тартуға кірісті. Виши Франциясының полициясы оны 1941 жылдың 3 қазанында Лимож қаласында тұтқындады. Оның тұтқындалуы одан әрі тұтқындауларға әкелді, соңында Беге 24 қазанда Марсельдегі жасырын үйде тұтқындалды. Ол Перигудегі Белейм түрмесінде оннан астам СОЭ агенттерімен бірге отырды. Кейіннен, 1942 жылдың наурыз айында американдық консул Хью Фуллертонның араласуымен олар Дордоньдегі Маузак және Гранд Кастанг түрмесіне ауыстырылды. Беге Лондонға хабарлама жіберді, күзетшіге пара берді, кілттің көшірмесін жасады және топ 1942 жылдың 16 шілдесінде қашып кетті. СОЭ агенті Майкл Тротобас қашқандардың бірі болды, сондай-ақ оның әйелі Габриэль Садурни қашуға көмектескен Жан Пьер Блох та қашып құтылды. Беге және басқа қашқандар француз полициясы оларды іздегенде орманға тығылды, содан кейін жеке-жеке Лионға бет алды. Беге 23 шілдеде жетті. СОЭ агенті, американдық Вирджиния Холл Лионда болды және Вик қашу желісімен байланыста болды. Ақырында қашқандар Пиреней таулары арқылы бейтарап Испанияға жеткізілді, онда Беге Фигересте ұсталды және Миранда-де-Эбро түрмесіне жіберілді, бірақ кейін Англияға жол ашылды. Ол 1942 жылдың қазан айында Лондонға келді. Оның болмаған кезінде Лондон СОЭ басшылығын ауыстырды және Беге жаңа СОЭ басшысы Морис Бакмастерге сенімсіздікпен қарады. Ол байланыс офицері болып тағайындалды, бірақ өз қабілеттерінің толыққанды пайдаланылмағанына сенді.

Соғыстан кейін

Соғыстан кейін Беге Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады. Электроника инженері ресми түрде аталғанға дейін ол бірнеше төменгі деңгейдегі жұмыстарда жұмыс істеді. Ол сондай-ақ америкалық азаматтыққа қол жеткізді. 1993 жылдың 18 желтоқсанында Вирджиния штатының Фоллс-Черч қаласында қайтыс болды. Ол 82 жасқа толыпты. Бегестің өмірден өткен соң әйелі Розмари және екі қызы Бриджит пен Сюзанн қалды.