Екінші дүниежүзілік соғыстағы британ тыңшылық және диверсиялық ұйымы

Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық SOE ұйымы: тыңшылық, саботаж, қарсылық қозғалысын қолдау. 13 мыңнан астам адам жұмыс істеді. Тарихы мен мақсаты.

43 мин оқу

100%

Дереккөз: Special Operations Executive — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық тыңшылық және диверсиялық ұйым

Special Operations Executive (SOE) – 1940 жылы Германия басып алған Еуропада тыңшылық, диверсия және барлау жұмыстарын жүргізу және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жергілікті қарсылық қозғалыстарына көмек көрсету үшін құрылған британдық ұйым. SOE қызметкерлері британдықтардың басты одақтастары – АҚШ және Кеңес Одағымен келісілген шекаралар болмаған жағдайларда, Орталық державалар басып алған немесе шабуыл жасаған барлық аумақтарда жұмыс істеді. SOE кейде бейтарап аумақты пайдаланды, немесе бейтарап елдерге Орталық державалар шабуыл жасаса, жоспарлар мен дайындықтар жасады. Ұйым 13 000-нан астам адамды тікелей жұмысқа алды немесе басқарды, олардың 3 200-і әйелдер болды. Ұйым 1946 жылы таратылды. SOE-де қызмет еткендерге арналған ескерткіш 1996 жылы Вестминстер аббаттығының батыс галереясының қабырғасында Король ана, ал 2009 жылы Лондондағы Альберт жағалауында ашылды. Валенсай SOE ескерткіші Францияда қызмет етіп жүріп қаза тапқан 104 SOE агентін еске алады. Темпфорд ескерткіші 2013 жылы Уэльс принцімен Черч-Энд, Темпфорд, Бедфордширде, бұрынғы RAF Темпфорд орнына жақын жерде ашылды.

Шығу тегі

Ұйым Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін құрылған үш құпия бөлімнің бірігуінен пайда болды. Германия 1938 жылы наурыз айында Австрияны (Аншлюсс) аннексиялағаннан кейін, Сыртқы істер министрлігі канадалық газет магнаты Сэр Кэмпбел Стюарт басқаратын EH департаментін (Електра үйі, оның штаб-пәтері) құрды, ол үгіт-насихат ұйымы болды. Сол айдың соңында Құпия барлау қызметі (SIS, сондай-ақ MI6 деп те аталады) майор Лоренс Гранд басшылығымен "D" бөлімін құрды ("D" әрпі, көрінетіндей, "Қырып салу" дегенді білдірді), оның мақсаты жаудың күшін әлсірету үшін саботаж, үгіт және басқа да бейресми әдістерді зерттеу болды. Сол жылдың күзінде Соғыс министрлігі GS (R) деп аталған зерттеу бөлімін кеңейтіп, майор Дж. С. Холландты партизандық соғыс туралы зерттеулер жүргізу үшін басшылыққа тағайындады. 1939 жылдың басында GS (R) MI(R) деп қайта аталды. Бұл үш бөлім соғыс басталғанға дейін шектеулі ресурстармен жұмыс істеді. Олардың қызметтері арасында көптеген қайталаушылықтар болды. D және EH бөлімдері бір-бірінің жұмысын көп бөлігінде дубликациялады. Алайда, D және MI(R) бөлімдерінің басшылары бір-бірін жақсы біліп, ақпарат алмасатын. Олар өздерінің қызметтерін шамамен бөлуге келісті: MI(R) ресми әскери қызметкерлер орындай алатын бейресми операцияларды зерттеді, ал D бөлімі шынайы жасырын жұмыстармен айналысты. Соғыстың алғашқы айларында D бөлімі алдымен Вестминстердегі Сент-Эрминс қонақүйінде, содан кейін Трафальгар алаңындағы Метрополь қонақүйінде орналасқан. Бөлім бейтарап елдерден Германияға маңызды стратегиялық материалдардың жеткізілуін саботаж жасауға тырысты, бірақ Дунайдағы Темір қақпаны миналау әрекеті сәтсіз аяқталды. Ал MI(R) партизандық лидерлерге арналған жарнамалық буклеттер мен техникалық нұсқаулықтар дайындады. MI(R) сонымен қатар Норвегия кампаниясында жау тылында саботаж және партизандық операцияларды жүргізуге арналған автономды бөлімшелер – Тәуелсіз роталарды, сондай-ақ Ұлттық гвардияға негізделген, жау шабуылы жағдайында әрекет етуге дайын коммандос бөлімдерін құруға қатысты, мұндай жағдай соғыстың алғашқы жылдарында мүмкін болып көрінді.

The organisation was formed from the merger of three existing secret departments, which had been formed shortly before the outbreak of the Second World War. Immediately after Germany annexed Austria (the Anschluss) in March 1938, the Foreign Office created a propaganda organisation known as Department EH (after Electra House, its headquarters), run by Canadian newspaper magnate Sir Campbell Stuart. Later that month, the Secret Intelligence Service (SIS, also known as MI6) formed a section known as Section D (the "D" apparently standing for "Destruction") under Major Lawrence Grand, to investigate the use of sabotage, propaganda, and other irregular means to weaken an enemy. In the autumn of the same year, the War Office expanded an existing research department known as GS (R) and appointed Major J. C. Holland as its head to conduct research into guerrilla warfare. GS (R) was renamed MI(R) in early 1939. These three departments worked with few resources until the outbreak of war. There was much overlap between their activities. Section D and EH duplicated much of each other's work. On the other hand, the heads of Section D and MI(R) knew each other and shared information. They agreed to a rough division of their activities; MI(R) researched irregular operations that could be undertaken by regular uniformed troops, while Section D dealt with truly undercover work. During the early months of the war, Section D was based first at St Ermin's Hotel in Westminster and then the Metropole Hotel near Trafalgar Square. The Section attempted unsuccessfully to sabotage deliveries of vital strategic materials to Germany from neutral countries by mining the Iron Gate on the River Danube. MI(R) meanwhile produced pamphlets and technical handbooks for guerrilla leaders. MI(R) was also involved in the formation of the Independent Companies, autonomous units intended to carry out sabotage and guerrilla operations behind enemy lines in the Norwegian Campaign, and the Auxiliary Units, stay behind commando units based on the Home Guard which would act in the event of an Axis invasion of Britain, as seemed possible in the early years of the war.

Құрылу

1940 жылғы 13 маусымда, жаңа тағайындалған премьер-министр Уинстон Черчилльдің бастамасымен, лорд Хэнки (Ланкастер герцогтігінің канцлері кабинетінің лауазымын атқарған) D бөлімі мен MI(R) бөлімдерін олардың операцияларын үйлестіру қажеттігіне көндірді. 1 шілдедегі министрлер кабинеті деңгейіндегі отырыста бірыңғай диверсиялық ұйым құру туралы шешім қабылданды. 16 шілдеде Экономикалық соғыс министрі Хью Далтон жаңа ұйымға саяси жауапкершілікті алуға тағайындалды, ол 1940 жылғы 22 шілдеде ресми түрде құрылды. Далтон сол күні Соғыс кабинетінің оның жаңа міндеттерімен келіскенін және Черчилльтің оған: «Енді барып, Еуропаны өртеп жібер» дегенін күнделігіне жазды. Далтон Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезіндегі Ирландия Республикалық Армиясын (ИРА) ұйым үшін үлгі ретінде пайдаланды. Сэр Фрэнк Нельсон SIS тарапынан ұйымның директоры болып тағайындалды, ал жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкер Глэдуин Джебб Сыртқы істер министрлігінен бас атқарушы директор лауазымымен ауыстырылды. Кемпбелл Стюарт ұйымнан кетті, ал майор Гранд тұрақты әскерге қайтарылды. Өзінің өтініші бойынша майор Холланд Корольдік инженерлер құрамындағы тұрақты қызметке тағайындалды. (Гранд пен Холланд екеуі де генерал-майор шеніне жетті.) Алайда, Холландтың бұрынғы MI(R)-дегі орынбасары, бригадир Колин Губбинс, SOE операциялық директоры болып, көмекші бөлімшелерге басшылық етуден оралды. MI(R)-дің қару-жарақ әзірлеуге қатысқан MI R(C) бөлімі ресми түрде SOE-ге енбеді, бірақ MD1 кодын алған тәуелсіз органға айналды. Майор (кейіннен подполковник) Миллис Джеффрис басқарған бұл бөлім Букингемширдегі Уитчерч қаласындағы The Firs үйінде орналасқан және премьер-министрдің оған қызығушылығы мен ынтасынан «Черчилльдің ойыншықтар дүкені» деп аталды.

Көшбасшылық

Мемлекеттік кәсіпорын директоры әдетте "CD" деп аталатын. Нельсон, тағайындалған тұңғыш директор, бұрын Үндістандағы сауда фирмасын басқарған, консерваторлық партиядан парламент депутаты және Швейцарияның Базель қаласындағы консул болған. Ол сондай-ақ онда жасырын барлау жұмысына қатысқан. 1942 жылдың ақпан айында Далтон SOE-нің саяси басшысы лауазымынан алынды (мүмкін, ол SOE-нің телефон тыңдау құрылғысын әріптес еңбек министрлерінің сөйлескендерін тыңдау үшін пайдаланғандықтан, немесе ол тым "коммунистік көзқарастас" деп саналғандықтан және SIS-ке қауіп тудырғандықтан). Ол Сауда кеңесінің төрағасы болды және экономикалық соғыс министрі ретінде Лорд Селборнмен ауыстырылды. Селборн өз кезегінде ауыр жұмысының нәтижесінде денсаулығы нашарлаған Нельсонды зейнеткерлікке шығарып, оның орнына Хэмброс банкінің басшысы сэр Чарльз Хэмброны тағайындады. Ол сондай-ақ Джеббті Сыртқы істер министрлігіне қайтарды. Хэмбро соғыстан бұрын Черчилльдің жақын досы болған және Бірінші дүниежүзілік соғыста Әскери крестпен марапатталған. Ол Hambros компаниясының төрағасы және Great Western Railway директоры болып қала берді, басқа да бірнеше қызығушылықтарын сақтап қалды. Оның кейбір бағыныштылары мен әріптестері осы қызығушылықтары директорлық міндеттерінен оны алаңдатып, көңілін бөлетініне күдік білдірді. Селборн мен Хэмбро 1943 жылдың тамызына дейін тығыз ынтымақтастықта жұмыс істеді, содан кейін SOE жеке орган болып қалуы керек пе, әлде бірнеше соғыс театрларында британдық армияның операцияларын үйлестіруі керек пе деген мәселеде келіспеушілік туды. Хэмбро дербестіктің жоғалуы SOE үшін болашақта қиындықтар тудырады деп ойлады. Сонымен қатар, Хэмброның маңызды ақпаратты Селборнға жеткізбегені анықталды. Ол директорлық қызметінен босатылып, Вашингтон қаласындағы шикізат сатып алу комиссиясын басқарды, ол ядролық ақпарат алмасуға қатысты. Императорлық Бас штаб пен SOE арасындағы байланыстың күшейтілуінің нәтижесінде (SOE Штаб басшылары комитетінде өкілдігі болмаса да), 1943 жылдың қыркүйегінен бастап Губбинс, генерал-майор дәрежесіне көтерілген, Хэмброны директорлық қызметтен ауыстырды. Губбинс коммандос және жасырын операциялар саласында мол тәжірибе жинаған және MI(R) мен SOE-нің алғашқы операцияларында маңызды рөл атқарған. Ол сондай-ақ Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезінде ИРА-дан алған көптеген сабақтарын тәжірибеде қолданды. Далтонның оккупацияланған аймақтарда кең ауқымды ереуілдерді, азаматтық наразылықты және саботаж жасауға ынталандыруын тоқтатуға тура келді. Содан кейін екі басты мақсат пайда болды, көбінесе өзара қарама-қайшы: Остің соғыс күшін саботаждау және одақтас әскерлер келген немесе келуге дайын болған кезде елдерін азат етуге көмектесетін құпия армияларды құру. Саботаж актілері жазалау шараларына және жер асты армияларын құруға кедерілгі келтіретін Остің қауіпсіздік шараларын күшейтуіне әкелетіні мойындалды. Соғыстың барысы одақтастардың пайдасына бұрылған сайын, осы жер асты армияларының маңызы артты.

The director of SOE was usually referred to by the initials "CD". Nelson, the first director to be appointed, was a former head of a trading firm in India, a back bench Conservative Member of Parliament and Consul in Basel, Switzerland, where he had also been engaged in undercover intelligence work. In February 1942 Dalton was removed as the political head of SOE (possibly because he was using SOE's phone tapping facility to listen to conversations of fellow Labour ministers, or possibly because he was viewed as too "communistically inclined" and a threat to SIS). He became President of the Board of Trade and was replaced as Minister of Economic Warfare by Lord Selborne. Selborne in turn retired Nelson, who had suffered ill health as a result of his hard work, and appointed Sir Charles Hambro, head of Hambros Bank, to replace him. He also transferred Jebb back to the Foreign Office. Hambro had been a close friend of Churchill before the war and had won the Military Cross in the First World War. He retained several other interests, for example remaining chairman of Hambros and a director of the Great Western Railway. Some of his subordinates and associates expressed reservations that these interests distracted him from his duties as director. Selborne and Hambro nevertheless cooperated closely until August 1943, when they fell out over the question of whether SOE should remain a separate body or coordinate its operations with those of the British Army in several theatres of war. Hambro felt that any loss of autonomy would cause a number of problems for SOE in the future. At the same time, Hambro was found to have failed to pass on vital information to Selborne. He was dismissed as director, and became head of a raw materials purchasing commission in Washington, D. C., which was involved in the exchange of nuclear information. As part of the subsequent closer ties between the Imperial General Staff and SOE (although SOE had no representation on the Chiefs of Staff Committee), Hambro's replacement as director from September 1943 was Gubbins, who had been promoted to Major general. Gubbins had wide experience of commando and clandestine operations and had played a major part in MI(R)'s and SOE's early operations. He also put into practice many of the lessons he learned from the IRA during the Irish War of Independence. Dalton's early enthusiasm for fomenting widespread strikes, civil disobedience and sabotage in Axis occupied areas had to be curbed. Thereafter, there were two main aims, often mutually incompatible; sabotage of the Axis war effort, and the creation of secret armies which would rise up to assist the liberation of their countries when Allied troops arrived or were about to do so. It was recognised that acts of sabotage would bring about reprisals and increased Axis security measures which would hamper the creation of underground armies. As the tide of war turned in the Allies' favour, these underground armies became more important.

Қарым-қатынастар

Үкімет деңгейінде, Арнайы операциялар басқармасының (SOE) Сыртқы істер министрлігімен (Foreign Office) қарым-қатынасы көбінесе қиын болды. Бірнеше рет, эмиграциядағы түрлі үкіметтер өздерінің білімі мен келісімінен тыс жүргізілген операцияларға наразылық білдірді, бұл бейбіт азаматтарға қарсы жауап шараларына алып келді немесе SOE-нің эмигрант үкіметтеріне қарсы қозғалыстарды қолдауына шағымданып бақты. SOE-нің қызметі бейтарап елдермен қарым-қатынасқа да қауіп төндірді. Дегенмен, SOE көбінесе "Сыртқы істер министрлігінің келісімінен тыс ешқандай әрекет жасалмауы" қағидасын сақтады. Джефферис басқарған MIR(c) басқармасын Министрлікпен бюрократиялық бақылауға алуға жасалған алғашқы әрекеттер Черчилльтің араласуымен сәтсіз аяқталды. Кейін Министрлік Дадли Ньюиттің түрлі жабдықтау және даму бөлімдерімен ынтымақтастық жасады, бірақ қашықтық сақтап. Қаржы министрлігі бастапқыда қолдау көрсетті және SOE-нің күмәнді қызметтеріне көз жұмуға дайын болды. Басқа әскери штабтармен және басқару орындарымен SOE соғыстың орта жылдарында, әсіресе техникалық мәселелер бойынша, Біріккен операциялар бас штабымен (Combined Operations Headquarters) жақсы ынтымақтастық жасады, себебі SOE-нің жабдықтары коммандостар және басқа да шабуылшылар тарапынан оңай қабылданатын. Вице-адмирал Луи Маунтбеттен Біріккен операциялар бас штабынан кеткеннен кейін бұл қолдау жоғалды, бірақ SOE өз көлігіне ие болғандықтан, ресурстар үшін Біріккен операцияларға тәуелді болудың қажеті болмады. Екінші жағынан, Әскери-теңіз министрлігі SOE-нің өз су асты кемелерін дамытуына қарсы болды және бұл күш-жігерді қайталауға әкелді. Корольдік әуе күштері, әсіресе "Бомбалаушы" Харрис басқарған RAF Бомбалау командасы, SOE-ге ұшақтарды бөлуге көбінесе тартынды. Соғыстың соңына қарай, одақтас күштер Ось державалары басып алған аумақтарды азат ете бастағанда және онда SOE қарсылық күштерін құрғанда, SOE одақтас театрлардың бас штабтарымен байланыс орнатып, белгілі бір дәрежеде олардың бақылауына түсті. Солтүстік-батыс Еуропадағы (басшысы генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр) және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы бас штабтармен (басшысы SOE-ге жақсы таныс адмирал Луис Маунтбеттен) қарым-қатынас көбінесе өте жақсы болды. Алайда, Жерорта теңізіндегі бас қолбасшылармен қиындықтар туды, себебі 1941 жылы SOE-нің Каирдегі штабындағы тәртіпсіздіктерге қатысты шағымдар болды, сондай-ақ 1942 және 1943 жылдары Жерорта теңізіндегі жоғары бас қолбасшылық пен SOE мекемелері бөлініп, жауапкершілік пен билік бөлінісіне әкелді. Сыртқы істер министрлігі бақылайтын Әскери барлау қызметі (SIS) мен SOE арасында шиеленіс болды. SIS басшысы Стюарт Мензиес D бөлімінің бақылауын жоғалтуына ренжіді. SIS тыныш жағдайды қалайтын, онда ол барлау жинап, ықпалды тұлғалар немесе билік органдары арқылы жұмыс істей алатын, ал SOE-нің мақсаты - тәртіпсіздік пен дүрбелең туғызу және көбінесе коммунистер сияқты бірнеше елдегі анти-ұйымдық ұйымдарды қолдау болды. Бір кезде SIS Францияның оккупацияланған аймағына агенттерді жіберуге жасалған SOE-нің әрекеттеріне кедергі келтірді. АҚШ соғысқа қосылар алдында, жаңа құрылған Ақпаратты үйлестіру кеңсесінің (COI) басшысы Уильям Дж. Донован SOE-ден техникалық ақпарат алды және өзінің кейбір қызметкерлерін Канаданың Ошауа қаласындағы SOE лагерінде оқудан өткізуді ұйымдастырды. 1942 жылдың басында Донованның ұйымы Стратегиялық қызметтер кеңсесі (OSS) болды. SOE және OSS өзара операциялық аймақтарды анықтады: OSS-тің эксклюзивті сферасына Қытай (Маньчжурияны қоса), Корея және Австралия, Атлантика аралдары және Финляндия кірді. SOE Үндістанды, Таяу Шығысты және Шығыс Африканы, сондай-ақ Балқанды сақтап қалды. Екі қызмет те Батыс Еуропада жұмыс істесе де, SOE жетекші серіктес болады деп күтілді. Соғыстың ортасында SOE мен OSS арасындағы қарым-қатынас көбінесе тегіс болған жоқ. Олар Алжирде бірлескен штаб-пәтер құрды, бірақ онда жұмыс істейтін екі ұйымның қызметкерлері бір-бірімен ақпарат алмасудан бас тартты. Балқанда, әсіресе Югославияда, SOE және OSS бірнеше рет өзара қайшы мақсаттармен жұмыс істеді, бұл олардың үкіметтерінің партизандар мен четниктерге деген көзқарастарының әртүрлілігін (және өзгеруін) көрсетті. Алайда, 1944 жылы SOE және OSS өздерінің кадрларын және ресурстарын Жедбург операциясын жүзеге асыру үшін сәтті біріктірді, бұл Нормандияға қонудан кейін француз қарсыластарына кең ауқымды қолдау көрсетті. SOE-нің Кеңес Одағының Ішкі істер халық комиссариатымен (NKVD) номиналды байланыстары болды, бірақ бұл бір-бірінің штаб-пәтерлерінде бір байланыс офицерімен шектелді.

At the government level, SOE's relationships with the Foreign Office were often difficult. On several occasions, various governments in exile protested at operations taking place without their knowledge or approval, provoking Axis reprisals against civilian populations, or complained about SOE's support for movements opposed to the exiled governments. SOE's activities also threatened relationships with neutral countries. SOE nevertheless generally adhered to the rule, "No bangs without Foreign Office approval." Early attempts at bureaucratic control of Jefferis's MIR(c) by the Ministry of Supply were eventually foiled by Churchill's intervention. Thereafter, the Ministry co operated, though at arm's length, with Dudley Newitt's various supply and development departments. The Treasury were accommodating from the start and were often prepared to turn a blind eye to some of SOE's questionable activities. With other military headquarters and commands, SOE cooperated fairly well with Combined Operations Headquarters during the middle years of the war, usually on technical matters as SOE's equipment was readily adopted by commandos and other raiders. This support was lost when Vice Admiral Louis Mountbatten left Combined Operations, though by this time SOE had its own transport and had no need to rely on Combined Operations for resources. On the other hand, the Admiralty objected to SOE developing its own underwater vessels, and the duplication of effort this involved. The Royal Air Force, and in particular RAF Bomber Command under "Bomber" Harris were usually reluctant to allocate aircraft to SOE. Towards the end of the war, as Allied forces began to liberate territories occupied by the Axis and in which SOE had established resistance forces, SOE also liaised with and to some extent came under the control of the Allied theatre commands. Relationships with Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force in north west Europe (whose commander was General Dwight D. Eisenhower) and South East Asia Command (whose commander was Admiral Louis Mountbatten, already well known to SOE) were generally excellent. However, there were difficulties with the Commanders in Chief in the Mediterranean, partly because of the complaints over impropriety at SOE's Cairo headquarters during 1941 and partly because both the supreme command in the Mediterranean and SOE's establishments were split in 1942 and 1943, leading to divisions of responsibility and authority. There was tension between SOE and SIS, which the Foreign Office controlled. Stewart Menzies, the chief of SIS, was aggrieved to lose control of Section D. Where SIS preferred placid conditions in which it could gather intelligence and work through influential persons or authorities, SOE was intended to create unrest and turbulence, and often backed anti establishment organisations, such as the Communists, in several countries. At one stage, SIS actively hindered SOE's attempts to infiltrate agents into enemy occupied France. Even before the United States joined the war, the head of the newly formed Office of the Coordinator of Information (COI), William J. Donovan, had received technical information from SOE and had arranged for some members of his organisation to undergo training at a camp run by SOE in Oshawa in Canada. In early 1942, Donovan's organisation became the Office of Strategic Services. SOE and OSS worked out respective areas of operation: OSS's exclusive sphere included China (including Manchuria), Korea and Australia, the Atlantic islands and Finland. SOE retained India, the Middle East and East Africa, and the Balkans. While the two services both worked in Western Europe, it was expected that SOE would be the leading partner. In the middle of the war, the relations between SOE and OSS were not often smooth. They established a joint headquarters in Algiers but the officers of the two organisations working there refused to share information with each other. In the Balkans, and Yugoslavia especially, SOE and OSS several times worked at cross purposes, reflecting their governments' differing (and changing) attitudes to the Partisans and Chetniks. However, in 1944 SOE and OSS successfully pooled their personnel and resources to mount Operation Jedburgh, providing large scale support to the French Resistance following the Normandy landings. SOE had some nominal contact with the Soviet NKVD, but this was limited to a single liaison officer at each other's headquarters.

Бейкер көшесі

Лондонның орталық бөлігіндегі уақытша кеңселерде жұмыс істегеннен кейін, SOE штаб-пәтері 1940 жылғы 31 қазанда Бейкер көшесіндегі 64-ке көшірілді (содан "Бейкер көшесінің белгісіздері" деген лақап ат пайда болды). Ақырында, SOE Бейкер көшесінің батыс жағының көп бөлігін иеленді. "Бейкер-стрит" SOE туралы сөз қозғалғанда қолданылатын эвфемизмге айналды. Ғимараттардың нақты табиғаты құпия сақталды; телефондық анықтамалықтарда тізілмеді, ал сыртқы ұйымдарға жіберілген корреспонденцияда қызметтік мекенжайлар көрсетілді: MO1 (SP) (Соғыс министрлігінің бөлімі), NID(Q) (Адмиралтейство), AI10 (Әуе министрлігі) немесе басқа да ойдан шығарылған ұйымдар немесе азаматтық компаниялар. SOE көптеген оқу, ғылыми-зерттеу және дамыту, сондай-ақ әкімшілік орталықтарын ұстады. SOE-нің "Англияның сәнді үйлері" деген мағынадағы әзілді толық аты болды, себебі ол көптеген ауылдық үйлер мен мүлікті иелігіне алып, пайдаланды.

Өндіріс және сынақтар

Жабдықтарды сынақтан өткізу және өндірумен байланысты мекемелер негізінен Гертфордшир және оның төңірегінде шоғырландырылды және рим цифрларымен белгіленді. Басты қару-жарақ және құрылғыларды зерттеу орталықтары – Букингемширдегі Айлсбери маңындағы The Firs (МД1 үйі, бұрынғы MIR(C), бірақ бұл ресми түрде SOE құрамына кірмеген) және Велвин Гарден Ситидің сыртындағы The Frythe-тегі IX станция болды. Аталған станцияда ISRB (Кеңесші қызметтерді зерттеу бюросы) деген жасырын атпен SOE радиостанцияларды, қару-жарақтарды, жарылғыш құрылғыларды және тұзақтарды жасады. D бөлімі бастапқыда Блетчли Паркте зерттеу станциясына ие болды, онда сонымен қатар Үкіметтік кодтар және шифрлау мектебі орналасқан. Бірақ 1940 жылдың қарашасында кодты бұзу және жарылғыш заттармен тәжірибе жүргізуді бір орында өткізудің қауіпті екеніне шешім берілді. Станция Гертфордширдегі Стивенджге жақын орналасқан Астон Хаусына көшірілді және XII станция деп аталды. Ол бастапқыда зерттеу және әзірлеу жұмыстарын жүргізді, бірақ 1941 жылдан бастап әзірленген құрылғыларды өндіру, сақтау және тарату орталығына айналды. Борехамвуд маңындағы Саламды сарайдағы XV станция жасыруға арналды, көбінесе агенттерді жергілікті киім-кешек пен жеке заттармен жабдықтауды білдірді. Бұл жұмыста Лондонның түрлі бөлімдері де қатысты. XV станциясы және басқа да жасыру бөлімдері қару-жарақ, жарылғыш заттар немесе радиостанцияларды көзге түспейтін заттардың ішіне жасыру тәсілдерін ойлап тапты. Агенттерге жеке куәлік, талон, валюта және т.б. да қажет болды. Эссекс графтығындағы Ройдонға жақын орналасқан Бриггенс Хаустағы XIV станциясында бастапқыда STS38 орналасқан, ол поляк диверсанттарын оқыту орталығы болды және олар өздерінің жалған құжаттар жасау бөлімін құрды. Жұмыс кеңейген сайын, ол SOE-нің жалған құжаттар жасау бөлімінің орталық кеңсесіне айналды және поляктар 1942 жылдың 1 сәуірінде көшіп кетті. XIV станциядағы техниктердің арасында бұрын сотталғандар да болды.

Оқыту және іс-қимыл

Оқу орындары және ел бөлімдері пайдаланған мүліктер араб сандарымен белгіленді және кеңінен таратылды. SOE-нің алғашқы оқу орталықтары Гилфордтағы Ванбороу Манор сияқты ауылдық үйлерде орналасқан. Далада қызмет етуге дайындалған агенттер Шотландиядағы Арисайгте коммандостық оқудан өтті, онда Шанхай қалалық полициясының бұрынғы инспекторлары Уильям Э. Фэрберн мен Эрик А. Сайкс оларға қарулы және қарусыз жауынгерлік дағдыларды үйретті. Бұл курсқа қатысқандар RAF Ringway-де (кейін Манчестер әуежайы болған) No.1 Parachute Training School RAF көмегімен Алтриншам, Чешир маңындағы STS 51 және 51a-да парашюттік оқудан өтті. Содан кейін олар Хэмпширдегі Болиу маңындағы B тобының мектептерінде қауіпсіздік және кәсіби дағдылар курстарына қатысты. Ақырында, олардың міндеттеріне байланысты, Англиядағы түрлі ауылдық үйлерде жарылғыш заттарды қолдану техникасы немесе Морзе кодымен телеграфиялау сияқты мамандандырылған оқудан өтті. SOE-нің Каирдегі бөлімі Хайфаға жақын Рамат-Давидте STS 102 нөмірімен командалық және парашюттік оқу мектебін құрды. Бұл мектепте Таяу Шығыста орналасқан қарулы күштерден, сондай-ақ Арнайы әуе күштері мен грек қасиетті жасағының мүшелерінен SOE-ге қосылған агенттер оқытылды. SOE-нің канадалық мүшелері мен жаңа құрылған американдық ұйым – Стратегиялық қызметтер кеңсесінің мүшелері үшін Фэрберн басқарған Арисайг сияқты командалық оқу орталығы кейін Ошауада құрылды.

Агенттер

Соғысқа дейінгі кез келген әлеуметтік топ пен мамандық иелері SOE-ге далада қызмет етті. Мысалы, F бөліміндегі агенттердің тегі поляк ақсүйек графиня Кристина Скарбек, үнді суфисінің қызы Нур Инаят Хан сияқты аристократтардан бастап, Виолетта Сабо және Майкл Троттобас сияқты жұмысшы табының өкілдеріне дейін, тіпті кейбіреулері қылмыстық әлемнен шыққан деп есептеледі. Олардың кейбіреулері SOE офицерлерінің таныстары арқылы ауызша тартылып алынды, ал басқалары қарулы күштердің қатарынан ерекше тіл білу немесе басқа да арнайы дағдылары бар адамдарды іздеуге жауап берді. Көп жағдайда агенттен қажетті басты қасиет – ол жұмыс істейтін елді жақсы білуі, әсіресе тілін білуі болды, егер агент сол елдің жергілікті тұрғыны сияқты көрінуі керек болса. Екі азаматтығы бар адамдарды бағалаушы еді. Бұл Франция үшін ерекше маңызды болды. Басқа жағдайларда, әсіресе Балқанда, тілді жетік білудің талабы төмен болды, себебі қарсылық топтары ашық көтеріліс жасап, жасырын өмір сүрудің қажеті болмады. Дипломатиялық шеберлік пен қатал әскери дағдыларды үйлестіре білу қажеттілік тудырды. Кейбір әскер офицерлері елшілік қызметінде жақсы нәтижелер көрсетті, ал басқалары (бұрынғы дипломат Фицрой Маклин немесе классик Кристофер Вудхаус сияқты) соғыс жылдары ғана қызметке тағайындалды. SOE агенттерінің бірнешесі Палестина мандатындағы еврей парашютистерінің қатарынан шықты, олардың кейбіреулері Еуропа елдерінен эмигранттар еді. Олардың 32-сі далада агент ретінде қызмет етті, жетісі тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Басып алынған елдердің қарулы күштерінен шыққан, елден қуылған немесе қашқан адамдар агенттерді табудың айқын көзі болды. Бұл Норвегия мен Нидерландыда ерекше көзге түсті. Басқа жағдайларда (мысалы, Шарль де Гольге адал француздықтар және әсіресе поляктар), агенттердің басты адалдығы олардың көшбасшыларына немесе эмиграциядағы үкіметтеріне болды және олар SOE-ні мақсатқа жету құралы ретінде қарады. Бұл кейде Ұлыбританияда сенімсіздікке және қарым-қатынастың нашарлауына әкелуі мүмкін. Ұйым Оське қарсы күресінде заманауи әлеуметтік нормаларға немқұрайлы қарады. Ол гомосексуалды есімдерді, қылмыстық жазбалары бар адамдарды (кейбіреулері құлып ашу сияқты дағдыларды үйреткен), қарулы күштерде жаман мінез-құлқы барларды, коммунистерді және британдықтарға қарсы ұлтшылдарды жұмысқа алды. Олардың кейбіреулері қауіпті болуы мүмкін еді, бірақ SOE агентінің жауға толығымен өткенінің белгілі бір мысалы жоқ. Француз Анри Дерикур сатқын деп есептеледі, бірақ соғыс қылмыстары соты оны ақтады, ал кейбіреулер оның SOE немесе MI6-тың құпия бұйрықтарымен әрекет еткенін айтады. SOE қарулы қақтығыстарда әйелдерді пайдалануда да заманауи көзқарастардан озып кетті. Әйелдер алғашында даладағы курьерлер, сымсыз байланыс операторлары немесе Ұлыбританиядағы әкімшілік қызметкерлер ретінде қарастырылса, далаға жіберілгендер қару қолдану және қолдан-қол күреске оқытылды. Олардың көпшілігі Бірінші медициналық көмек көрсетушілер қатарына (FANY) немесе Әйелдердің қосымша әуе күштеріне қабылданды. Әйелдер көбінесе далада басшылық қызметтерді атқарды. Перл Уизерлингтон Франциядағы өте табысты қарсылық желісінің ұйымдастырушысы (жетекшісі) болды. Соғыстың басында американдық Вирджиния Холл Виши Франциясындағы бірнеше SOE желілерінің бейресми бас штабы ретінде жұмыс істеді. Одет Хэллоуз немесе Виолетта Сабо сияқты көптеген әйел агенттер батылдығы үшін марапатталды, Сабоның жағдайында ол қаза болғаннан кейін марапатталды. SOE-нің 41 (немесе кейбір есептер бойынша 39) әйел агентінің 16-сы Франциядағы F бөлімінде қызмет етті.

A variety of people from all classes and pre war occupations served SOE in the field. The backgrounds of agents in F Section, for example, ranged from aristocrats such as Polish born Countess Krystyna Skarbek, and Noor Inayat Khan, the daughter of an Indian Sufi leader, to working class people such as Violette Szabo and Michael Trotobas, with some even reputedly from the criminal underworld. Some of them were recruited by word of mouth among the acquaintances of SOE's officers, others responded to routine trawls of the armed forces for people with unusual languages or other specialised skills. In most cases, the primary quality required of an agent was a deep knowledge of the country in which he or she was to operate, and especially its language, if the agent was to pass as a native of the country. Dual nationality was often a prized attribute. This was particularly so of France. In other cases, especially in the Balkans, a lesser degree of fluency was required as the resistance groups concerned were already in open rebellion and a clandestine existence was unnecessary. A flair for diplomacy combined with a taste for rough soldiering was more necessary. Some regular army officers proved adept as envoys, although others (such as the former diplomat Fitzroy Maclean or the classicist Christopher Woodhouse) were commissioned only during wartime. Several of SOE's agents were from the Jewish Parachutists of Mandate Palestine, some of whom were émigrés from countries in Europe. Thirty two of them served as agents in the field, seven of whom were captured and executed. Exiled or escaped members of the armed forces of some occupied countries were obvious sources of agents. This was particularly true of Norway and the Netherlands. In other cases (such as Frenchmen owing loyalty to Charles de Gaulle and especially the Poles), the agents' first loyalty was to their leaders or governments in exile, and they treated SOE only as a means to an end. This could occasionally lead to mistrust and strained relations in Britain. The organisation was prepared to ignore almost any contemporary social convention in its fight against the Axis. It employed known homosexuals, people with criminal records (some of whom taught skills such as picking locks), those with bad conduct records in the armed forces, Communists, and anti British nationalists. Some of them might have been considered a security risk, but no known case exists of an SOE agent wholeheartedly going over to the enemy. The Frenchman, Henri Déricourt, is widely regarded as a traitor, but he was exonerated by a war crimes court, and some have claimed he was acting under secret orders from SOE or MI6. SOE was also far ahead of contemporary attitudes in its use of women in armed combat. Although women were first considered only as couriers in the field, or as wireless operators or administrative staff in Britain, those sent into the field were trained in the use of weapons and in unarmed combat. Most were commissioned into either the First Aid Nursing Yeomanry (FANY) or the Women's Auxiliary Air Force. Women often assumed leadership roles in the field. Pearl Witherington became the organiser (leader) of a highly successful resistance network in France. Early in the war, American Virginia Hall functioned as the unofficial nerve center of several SOE networks in Vichy France. Many women agents such as Odette Hallowes or Violette Szabo were decorated for bravery, posthumously in Szabo's case. Of SOE's 41 (or 39 in some estimates) female agents serving in Section F (France) sixteen did not survive with twelve killed or executed in Nazi concentration camps.

Радио

Көптеген қарсылық желілері, құрылған немесе SOE байланыс жасаған, радиоарқылы тікелей Ұлыбританиядан немесе SOE-нің еншілес штаб-пәтерлерінің бірінен басқарылды. Барлық қарсылық тізбектерінде кемінде бір радиооператор болды, ал барлық түсірулер немесе қонулар радиоарқылы ұйымдастырылды, кейбір алғашқы барлау миссияларын қоспағанда, олар "соқыр" түрде жау басып алған аймаққа жіберілді. SOE радиооператорлары "Пианисттер" деп те аталды. Алғашқыда SOE радиохабарлары Bletchley Park-тағы SIS басқаратын радиостанция арқылы жіберілді. 1942 жылдың 1 маусымынан бастап SOE өзінің Buckinghamshire-дегі Grendon Underwood және жақын орналасқан Poundon-дағы хабар тарату және қабылдау станцияларын пайдаланды, себебі орналасқан жері мен топографиясы қолайлы болды. Телепринтерлер радиостанцияларды Бейкер-стриттегі SOE штаб-пәтерімен байланыстырды. Балқандағы операторлар Каирдегі радиостанциялармен жұмыс істеді. SOE радиохабарларын таратудың қауіпсіздігіне өте тәуелді болды, ол үш факторды қамтыды: радиоаппаратураның физикалық қасиеттері мен мүмкіндіктері, хабар тарату процедураларының қауіпсіздігі және тиісті шифрлармен қамтамасыз ету. SOE-нің алғашқы радиоаппаратурасын SIS ұсынды. Олар үлкен және қолайсыз болды, сондай-ақ көп қуат қажет етті. SOE эмигранттағы поляктардан бірнеше, әлдеқайда қолайлы аппараттарды алды, бірақ ақырында өздерінің, мысалы, Paraset сияқты аппараттарын жасап өндірді, бұл жұмысты соғыстар арасында Губбинмен бірге қызмет еткен Корольдік сигнал корпусының подполковнигі Ф. В. Никколс басқарды. A Mk III, батареялары мен керек-жарақтарымен бірге, салмағы тек 5 кг болды және кішкентай портфелге сыятын, ал B Mk II, басқаша B2 деп аталатын, салмағы 8 кг болды, 800 км-ден аса қашықтықта жұмыс істеу үшін қажет болды. Алғашқыда жұмыс процедуралары қауіпсіз болған жоқ. Операторлар белгілі жиіліктерде, белгілі уақытта және интервалмен ауыспалы хабарларды жіберуге мәжбүр болды. Бұл неміс бағытталған іздеу топтарына олардың орналасқан жерін үшбұрышпен анықтауға мүмкіндік берді. Бірнеше операторлар тұтқындалғаннан немесе қаза тапқаннан кейін процедуралар икемдірек және қауіпсіз болды. Алғашқы радиоаппаратуралары сияқты, SOE-нің алғашқы шифрлары SIS-тен мұрагерлікке көшкен. SOE-нің бас криптографы Лео Маркс, қауіпсіз емес өлең кодтарын алмастыру үшін жақсы кодтарды әзірлеуге жауапты болды. Ақырында, SOE бір рет қолданылатын шифрларды, жібекке басылған, пайдаланды. Қағаздың сырқырауынан айырмашылығы, жібек киімнің астарына жасырылғанда, кездейсоқ іздеу кезінде анықталмайтын.

Most of the resistance networks which SOE formed or liaised with were controlled by radio directly from Britain or one of SOE's subsidiary headquarters. All resistance circuits contained at least one wireless operator, and all drops or landings were arranged by radio, except for some early exploratory missions sent "blind" into enemy occupied territory. SOE wireless operators were also known as "The Pianists". At first, SOE's radio traffic went through the SIS controlled radio station at Bletchley Park. From 1 June 1942, SOE used its own transmitting and receiving stations at Grendon Underwood in Buckinghamshire and Poundon nearby, as the location and topography were suitable. Teleprinters linked the radio stations with SOE's HQ in Baker Street. Operators in the Balkans worked to radio stations in Cairo. SOE was highly dependent upon the security of radio transmissions, involving three factors: the physical qualities and capabilities of the radio sets, the security of the transmission procedures and the provision of proper ciphers. SOE's first radios were supplied by SIS. They were large and clumsy, and required large amounts of power. SOE acquired a few, much more suitable, sets from the Poles in exile, but eventually designed and manufactured their own, such as the Paraset, under the direction of Lieutenant Colonel F. W. Nicholls of the Royal Corps of Signals, who had served with Gubbins between the wars. The A Mk III, with its batteries and accessories, weighed only , and could fit into a small attache case, although the B Mk II, otherwise known as the B2, which weighed , was required to work over ranges greater than about 500 mile (805 km). Operating procedures were insecure at first. Operators were forced to transmit verbose messages on fixed frequencies and at fixed times and intervals. This allowed German direction finding teams time to triangulate their positions. After several operators were captured or killed, procedures were made more flexible and secure. As with their first radio sets, SOE's first ciphers were inherited from SIS. Leo Marks, SOE's chief cryptographer, was responsible for the development of better codes to replace the insecure poem codes. Eventually, SOE settled on single use ciphers, printed on silk. Unlike paper, which would be given away by rustling, silk would not be detected by a casual search if it was concealed in the lining of clothing.

Би-би-си

Би-Би-Си агенттермен немесе даладағы топтармен байланыс орнатуға да өз үлесін қосты. Соғыс жылдарында ол Остік державалардың басым бөлігін қамтыған елдерге хабар таратып, адамдар тұтқындалу қаупіне қарамастан, оны мұқият тыңдады. Би-Би-Си хабарларында түрлі "жеке хабарларды" қосты, олар өлең жолдарынан немесе сырттай түсініксіз нәрселерден құралуы мүмкін. Мысалы, агенттің немесе хабардың Лондонға қауіпсіз жеткенін хабарлау үшін немесе белгілі күні операцияларды жүзеге асыру туралы нұсқаулар беру үшін олар қолданылды. Олар, мысалы, "Оверлорд" операциясының басталуына дейін қарсылық топтарын дайындыққа келтіру үшін пайдаланылды.

Басқа әдістер

Шығында агенттер кейде пошта қызметтерін пайдалана алатын, бірақ олар баяу, үнемі сенімді емес еді және хаттарды Остің қауіпсіздік қызметтерінің ашып оқуы әлдеқайда мүмкін болатын. Оқу кезінде агенттерге көзге көрінбейтін сия жасау үшін қолжетімді түрлі заттарды пайдалануға үйретті, сондай-ақ кодталған хабарларды сырттай қарағанда әдемі хаттарға жасыруға да үйретті, бірақ олардың көпшілігін қарапайым тексеру арқылы анықтауға болатын. Телефон байланысы жаудың тыңдауы мен бақылауына одан да көбірек ұшырады, сондықтан оны өте сақтап пайдалану қажет еді. Шығындағы ең сенімді байланыс құралы – курьерлік хабар алмасу еді. Соғыстың басында, агент ретінде шығысқа жіберілген әйелдердің көпшілігі курьерлер болып жұмыс істеді, себебі олардың заңсыз қызметпен айналысатынына күдік туғызу ықтималдығы төмен деп есептелді.

Қарулар

SOE кейбір басылған қаруларды, мысалы De Lisle карабині мен Welrod (X станциясында SOE үшін арнайы әзірленген) қолданғанмен, қарсыластарға берілген қаруды қолдану үшін кеңінен оқытуды қажет етпеуі немесе күтімді күтіп-ұстауды талап етпеуі керек деп санды. Қарапайым және арзан Стен үлгісі ең сүйіктісі болды. Югослав партизандары сияқты ірі күштерге беру үшін SOE тұтқынға алынған неміс немесе итальян қаруларын пайдаланды. Бұл қарулар Тунис және Сицилия кампанияларынан соң, сондай-ақ Италияның капитуляциясынан кейін көп мөлшерде қолжетімді болды, ал партизандар осы қаруларға (және Стенге) оқ-дәріні жаудан ала алды. SOE сондай-ақ қарсыласушыларға минометтер немесе танкке қарсы қарулар сияқты ауыр жабдықтардың көбінесе зиян келтіретінін ұстанып, олардың тасымалдануы қиын, жасыру мүмкін емес және білікті, жақсы оқытылған операторларды қажет ететінін атап өтті. Алайда, соғыстың соңында, қарсыласушы топтар жаудың оккупациясына қарсы ашық көтерілістер ұйымдастырғанда, кейбір ауыр қарулар жіберілді, мысалы, Maquis du Vercors-қа. Мұндай жағдайларда британ армиясының стандартты Bren жеңіл пулеметтері де жеткізілді. SOE агенттерінің көпшілігі жаудың басып алған аймағына жіберілмес бұрын жаудың қару-жарағын пайдалану бойынша оқытылды. Құпия агенттер шетелден алынған пистолеттермен қаруланды, мысалы, 1941 жылдан бастап әртүрлі американдық пистолеттері және 1944 жылы көптеген испандық Llama .38 ACP. SOE-нің қару-жараққа деген сұранысы соншалық, Аргентинадан 8000 Ballester–Molina .45 калибрлі қарулар сатып алынды, бұл АҚШ-тың делдалымен жүзеге асты деген болжам бар. SOE агенттеріне Фэрбэрн-Сайкс айқас пышағы да берілді, ол Коммандосқа да берілді. Арнайы операцияларға немесе қиын жағдайларда қолдану үшін SOE кішкентай айқас пышақтарын шығарды, оларды берік былғары аяқ киімнің өкшесіне немесе пальто жағасының артына жасыруға болатын. Гестапоға түскен агенттердің болашағын ескере отырып, SOE өз-өзіне қол жұмсау үшін таблеткаларды пальто түймелері ретінде жасырды.

Саботаж

SOE саботаж үшін жарылғыш құрылғылардың кең ауқымын жасады, мысалы, шашақ миналар, пішінді зарядтар және уақыт қысқыштары, оларды да командалық бөлімшелер кеңінен қолданды. Бұл құрылғылардың көпшілігі The Firs нысанында жасалған және өндірілген. Астондағы XII станцияның бірінші коменданты, командир А. Дж. Г. Лэнгли өнертапқан Уақыт қарындашы саботажшыға зарядты орнатқаннан кейін қашуға уақыт беру үшін қолданылды және оны жарықтандыру сақтандырғыштарымен немесе электрлік детонаторлармен салыстырғанда алып жүру және пайдалану әлдеқайда оңай болды. Ол ішкі қышқыл құтысын сындыруға негізделген, содан кейін ұстап тұрған сымды тотықтырып, кейде суық немесе ыстық ауа райында қателіктерге әкелетін. Кейіннен L Delay енгізілді, ол қорғасыннан жасалған ұстап тұрған сымның біртіндеп жыртылуына мүмкіндік берді, бұл температураға әсерін азайтты. SOE пластикалық жарылғыш заттарды қолдануды алғашқылардың бірінде бастады. ("Пластик" термині SOE-мен қаптамаланған, бастапқыда Францияға жіберілген, бірақ одан кейін АҚШ-қа жеткізілген пластикалық жарылғыштан шыққан.) Пластикалық жарылғыш заттарды кез келген қирату міндетін орындау үшін пішімдеуге және кесуге болады. Ол сондай-ақ инертті болды және жарылыс үшін қуатты детонатор қажет болды, сондықтан оны тасымалдау және сақтау қауіпсіз болды. Ол көлік бомбаларынан бастап, көмірмен жұмыс істейтін қазандықтарды жоюға арналған жарғыш егеуқұйрықтарға дейін барлық жерде қолданылды. Басқа, одан да жіңішке саботаж әдістеріне машина май жүйесіне, теміржол вагондарының осьтік қораптарына және т.б. енгізілген абразивті материалдар қосылған майлау заттары, зиянсыз заттар ретінде жасырылған өртке қарсы құралдар, локомотивтерді жою үшін көмір қаптарына жасырылған жарылғыш заттар және сиыр немесе піл шұбаты ретінде жасырылған жер миналары кірді. Екінші жағынан, кейбір саботаж әдістері өте қарапайым, бірақ тиімді болды, мысалы, машиналардың құйма темір бекіткіштерін сындыру үшін балға қолдану.

Су асты кемелері

IX станция бірнеше кішкентай суасты кемелерін жасады. Уэлман субмаринасы және "Ұйқылы сұлу" жау кемелеріне жарылғыш заттар орнатуға арналған шабуылдық қарулар болды, олар тікелей немесе жақын жерге орналастырылатын жау кемелеріне арналған. Уэлман бір-екі рет қолданылды, бірақ нәтижесіз болды. "Велфрейтер" жағажайларға немесе шығанақтарға жүкті жеткізу үшін жоспарланған, бірақ ол да сәттілікке жетпеді. Осы кемелерді сынау үшін Fishguard (IXa станциясы) маңындағы Батыс Уэльстегі Гудвикте теңіз сынақтары бөлімі құрылды. 1944 жылдың соңында кемелер тропиктік сынақтар үшін Австралияға, Одақтас барлау бюросына (SRD) жіберілді.

Басқа

SOE сонымен қатар көлік құралдарының дөңгелектерін жарылуға әкеп соқтыратын немесе жаяу әскерлерін жарақаттауға болатын қалып тәрізді құрылғылар сияқты ортағасырлық кейбір құрылғыларды қайта жаңғыртты, сондай-ақ бірнеше резеңке ленталармен жұмыс істейтін, өртке шақыратын оқтарды атуға арналған арбалеттерді де жасады. Олардың екі түрі болды, сәйкесінше "Үлкен Джо" және "Кіші Джо" деп аталды. Олардың қаңқасы түтік тәрізді қорытпадан жасалған және оларды жасыру үшін жиналмалы етіп жасалған. SOE-нің маңызды бөлімі – Операциялық зерттеулер тобы болды, ол негізінен IX стансадан жұмыс істеді, бірақ XII стансасының және штаб-пәтердің мүмкіндіктерін де пайдаланды. Ол Пайдаланушы сынақтары бөлімі, кейін Әуемен жабдықтауды зерттеу бөлімі арқылы жұмыс істеді және 1943 жылдың тамызында ресми түрде құрылды. Бұл бөлім тиісті әзірлеу және өндіріс бөлімдеріне ресми талаптар мен техникалық ерекшеліктерді беруге, сондай-ақ құрылғылардың прототиптерін дала жағдайында сынауға жауапты болды. Ол операциялық талаптардың дұрыс бағалануын, сынақтардың жүргізілуін және сапаның бақылануын қамтамасыз етті. 1943 жылдың 1 қарашасынан 1944 жылдың 1 қарашасына дейінгі кезеңде бөлім 78 құрылғыны сынақтан өткізді. Олардың кейбіреулері саботажға қолданылатын Sleeve gun, фиустар немесе жабысу құрылғылары сияқты қарулар болды, ал басқалары парашютпен түсірілетін жүкті сақтауға арналған су өткізбейтін контейнерлер немесе түнгі көзілдіріктер (пластмасса линзалары бар жеңіл бинокльдер) сияқты пайдалы заттар болды. Сыналған құрылғылардың 47%-ы аз немесе ешқандай өзгеріссіз қабылданды, 31%-ы едәуір өзгерістерден кейін ғана қабылданды, ал қалған 22%-ы қабылданбады. 1943 жылы SOE-нің ғылыми-зерттеу және әзірлеу процедуралары ресмилендірілгенге дейін, түрлі деңгейде пайдалы құрылғылар жасалды. SOE ойлап тапқан ең қиялы бар құрылғылардың қатарында, иесінің денесінде тесік жасауға жеткілікті жарылғыш күші бар жарылғыш қаламдар немесе темекі құбырларына жасырылған қарулар болды, бірақ олардың ешқайсысының іс-қимылда қолданылғаны туралы ешқандай мәлімет жоқ. IX стансасы парашютшілер үшін кішкентай бүктелетін мотоцикл (Welbike) жасады, бірақ ол шулы және көзге түсетін, аз көлемде бензинге ие және қиыр жерлерде пайдасыз болды.

SOE also revived some medieval devices, such as the caltrop, which could be used to burst the tyres of vehicles or injure foot soldiers and crossbows powered by multiple rubber bands to shoot incendiary bolts. There were two types, known as "Big Joe" and "Lil Joe" respectively. They had tubular alloy skeleton stocks and were designed to be collapsible for ease of concealment. An important section of SOE was Operational Research, which worked mostly from Station IX but also called on the facilities of Station XII and HQ. It operated through the User Trials Section and later the Air Supply Research Section and was formally established in August 1943. The section had the responsibility both for issuing formal requirements and specifications to the relevant development and production sections, and for testing prototypes of the devices under field conditions. It ensured that operational requirements were properly assessed, trials conducted, and quality monitored. Over the period from 1 November 1943 to 1 November 1944, the section tested 78 devices. Some of these were weapons such as the Sleeve gun or fuses or adhesion devices to be used in sabotage, others were utility objects such as waterproof containers for stores to be dropped by parachute, or night glasses (lightweight binoculars with plastic lenses). Of the devices tested, 47% were accepted for use with little or no modification, 31% were accepted only after considerable modification and the remaining 22% were rejected. Before SOE's research and development procedures were formalised in 1943, a variety of more or less useful devices were developed. Some of the more imaginative devices invented by SOE included exploding pens with enough explosive power to blast a hole in the bearer's body, or guns concealed in tobacco pipes, though there is no record of any of these being used in action. Station IX developed a miniature folding motorbike (the Welbike) for use by parachutists, though this was noisy and conspicuous, used scarce petrol and was of little use on rough ground.

Көлік

Еуропа құрлығында қалыпты саяхат көбінесе тоқтатылған еді. Испания немесе Швеция сияқты бейтарап елдер арқылы шекараны кесіп өту кейбір жағдайларда мүмкін болғанымен, бұл ұзаққа созылып, осы елдердің бейтараптығын бұзу қаупі тудырды. Сондықтан SOE адамдарды, қару-жарақ пен жабдықтарды тасымалдау үшін негізінен өз әуе және теңіз көлігіне тәуел болуға мәжбүр болды.

Ауа

SOE көбінесе ұшақтары үшін RAF-ке сүйенуге мәжбүр болды. Ол RAF-пен өзінің алғашқы күндерінен бастап дауласып отырды. 1941 жылдың қаңтар айында, Франциядағы Ванн қаласының жанында неміс "бағыт көрсетуші" әуе тобының ұшақ экипажына қарсы жоспарланған шабуыл (Саванна операциясы) әуе штабының бастығы, авиация вице-маршалы Чарльз Портал, оларды өлтірушілер деп есептейтін адамдарды парашютпен жіберуге моральдық себептермен қарсылық көрсеткеніне байланысты сәтсіз аяқталды, бірақ Порталдың қарсылығы кейіннен жеңіліп, Саванна операциясы сәтті болмады. 1942 жылдан бастап, әуе маршалы Артур Харрис ("Бомбалаушы Харрис") RAF Бомбалаушы әскерінің бас қолбасшысы болғаннан кейін, ол SOE мақсаттары үшін ең қабілетті бомбалаушыларды жұмылдыруға үнемі қарсылық көрсетті. SOE-нің алғашқы ұшақтары 1940 жылдың қыркүйегінде құрылған 419-шы RAF рейсіне тиесілі екі Armstrong Whitworth Whitley болды. 1941 жылы бұл рейс 138-ші эскадрильяға дейін кеңейтілді. 1942 жылдың ақпанында оларға 161-ші эскадрилья қосылды. 161-ші эскадрилья агенттерді жеткізіп, алып келді, ал 138-ші эскадрилья парашютпен қару-жарақ пен жабдықтарды жеткізді. 138-ші эскадрильяның "C" рейсі кейіннен Польша әуе күштерінің 1368-ші рейсіне айналды, ол 624-ші эскадрильямен бірге Жерорта теңізінде Halifax ұшақтарымен ұшты. Соғыстың соңғы кезеңдерінде АҚШ әскери-әуе күштерінің бірнеше эскадрильялары Жерорта теңізінде Douglas C-47 Skytrain ұшақтарын пайдалана бастады, бірақ бұл кезде олардың операциялары SOE-ден "Балқан әуе терминалы қызметіне" ауысты. Қиыр Шығыста үш арнайы эскадрилья әртүрлі ұшақтарды, соның ішінде Consolidated B-24 Liberator сияқты өте ұзақ қашықтыққа ұша алатын ұшақтарды пайдаланды.

RAF Темпфорд

Жоқ. 161 және 138 эскадрильялар Бедфордширдегі RAF Темпфордта орналасқан. Бірақ 161 эскадрилья жиі рейстерді қысқарту үшін Батыс Сассексте, теңіз жағалауына жақын орналасқан RAF Тангмирге көшіп отыратын. Темпфордтағы әуежай Корольдік әуе күштерінің ең құпия базасына айналды. (1942 жылғы наурыз айында Темпфордты Харис бомбалаушылар командасының қажеттіліктеріне сәйкес деп таба алмады, себебі ол жиі суға толып қалатын.) RAF Темпфорд қарапайым, жұмыс істейтін ферма сияқты көріну үшін жобаланған. SOE базаның басты кіреберісінің қарсы жағында орналасқан Тангмир коттеджін пайдаланды. SOE агенттері жергілікті қонақүйлерде орналасып, содан кейін әуежай периметріндегі «Гибралтар фермасы» деп аталатын ферма ғимараттарына жеткізілді. Фермадағы соңғы брифингтер мен тексерулерден кейін агенттерге қорада қару-жарақ берілді, сосын күтіп тұрған ұшаққа мінді. Эскадрильялардың алғашқы міндеті – ұшақтары үшін қолайлы алаңдарды таңдай алатын агенттерді Францияға жеткізу болды. Бұл агенттердің көпшілігі француз эмигранттары еді, олардың кейбіреулері француз әуе күштерінің ұшқыштары болған. Агент орналасып, бірнеше мүмкін алаңдарды таңдағаннан кейін, 161 эскадрилья SOE агенттерін, сымсыз байланыс құралдарын, операторларды және қару-жарақтарды жеткізіп, француз саяси лидерлерін, қарсылық қозғалысының лидерлерін немесе олардың отбасы мүшелерін, сондай-ақ құлап түскен одақтас авиаторларын Ұлыбританияға әкелді. Екі эскадрилья бірлесіп 101 агентті Францияға тасымалдап, оккупацияланған Франциядан 128 агентті, дипломаттарды және авиаторларды эвакуациялады.

161-ші эскадрильяның операциялары

161-ші эскадрильяның негізгі ұшағы "Вестленд Лайсандер" болды. Ол төмен жылдамдықпен өте жақсы басқарылды және жерге қонудан бастап, бірден айналып тұруға мүмкіндік берді. Ұшу қашықтығы 700 миль (1127 км) болды және артқы кабинасында бір-үш жолаушыны, ал фюзеляж астындағы контейнерде жүкті тасымалдауға қабілетті еді. Оны жалғыз ұшқыш басқарды, ол сонымен қатар навигатордың да қызметін атқарды, сондықтан миссиялар толық немесе жартылай толық айда ашық түндерде орындалуы керек еді. Жаман ауа райы миссияларды жиі тоқтатты, неміс түнгі күресшілері де қауіпті болды, және ұшқыштар қону кезінде қарсылық күшімен немесе Гестапомен қарсы алатынын білмейтін. "Лайсандер" Францияға жеткенде, эскадрилья командирі Хью Верити оның жұмыс істеу тәсілін сипаттады. Ұшақ әуежайға жеткенде, жердегі агент алдын ала келісілген кодты Морзе әріптерімен көрсетіп сигнал беретін. Ұшақ тиісті жауап кодын жыпылықтап қайтаратын. Агенттер мен олардың серіктері үш шамды – полюстерге бекітілген шамдарды жағып, алаңды белгілейтін. "А" шамдығы қону алаңының басында орналасқан. Одан 150 метрдей алға, жел бағытына қарай "B" шамдығы, ал "B" шамдығынан оңға қарай 50 метрде "C" шамдығы болды. Үш шамдығы "А" шамдығынан желдің қарсы бағытында орналасқан "B" және "C" шамдықтарымен бірге кері "L" әрпін құрады. Код сәтті берілгеннен кейін, ұшқыш ұшақты қондыратын. Содан кейін ол "А" шамдығына дейін жүріп, жолаушылар жерге бекітілген баспалдақпен түсетін, көбінесе ұшқыш баяу айналып тұрғанда. Соңғы жолаушы шығып кеткеннен кейін, ол жүкті тапсырып, шығып бара жатқан жолаушылардың жүктісін алып, баспалдақтан түсетін. Содан кейін шығып бара жатқан жолаушылар ұшаққа мінетін және ұшақ ұшып кететін. Барлық алмасу 3 минутқа созылуы мүмкін. "Локхид Хадсон" ұшағының ұшу қашықтығы 200 миль (322 км) немесе одан да көп болды және ол көптеген жолаушыларды (он немесе одан да көп) тасымалдауға қабілетті болды, бірақ "Лайсандерге" қарағанда екі есе ұзын қону жолағын қажет етті. Ол ұшқыштың жүктемесін жеңілдету үшін навигаторды алып жүрді, сондай-ақ "Ребекка" радиореспонденттік радиолокациялық жүйесінің "Ребекка" бағытты қабылдағышы сияқты навигациялық жабдықтармен жабдықталуы мүмкін еді. "Хадсонды" 161-ші эскадрильямен пайдалануды Чарльз Пикард және Хью Верити әзірледі. Пикард "Хадсонның" жылдамдығы оның нұсқаулығында көрсетілгеннен аздап төмен екенін анықтады. 1943 жылдың 13 қаңтарында алғаш рет қолданылғанға дейін, 161-ші эскадрилья үлкен топты алу қажет болған жағдайда "жұп" деп аталатын екі "Лайсандер" ұшағын жіберуге мәжбүр болды. Францияда агенттердің көпшілігі Лондонға орналасқан екі елдік бөлімнің басшылығымен жұмыс істеді. F бөлімі SOE бақылауында болды, ал RF бөлімі Шарль де Голльдің эмиграциядағы Бос Франция үкіметімен байланысты болды. Француз агенттерінің көпшілігі RF бөлімінде қызмет етті. Сондай-ақ екі кішігірім бөлім болды: Франциядағы поляк қауымымен айналысатын EU/P бөлімі және қашу жолдарын құруға жауапты DF бөлімі. 1942 жылдың соңғы бөлігінде Алжирде Оңтүстік Францияға операция жүргізу үшін AMF деп аталатын тағы бір бөлім құрылды. 1941 жылдың 5 мамырында радиооператор Жорж Беге (1911-1993) Германия басып алған Францияға парашютпен түскен алғашқы SOE агенті болды. 1941 жылдың тамызында кемемен келген американдық Вирджиния Холл Францияда ұзақ қызмет еткен алғашқы әйел болды. Андре Боррель (1919-1944) және Лиз де Байсак (1905-2004) 1942 жылдың 24 қыркүйегінде Францияға парашютпен түскен алғашқы әйелдер болды. Желінің әдеттегі құрамына ұйымдастырушы (жетекші), радиооператор және курьер кіретін. Агенттер қару-жарақ және саботаж бойынша нұсқаушылар, курьерлер, байланыс офицерлері және радиооператорлар сияқты әртүрлі функцияларды орындады. 1941 жылдың мамырында Бегенің алғашқы түсірілімінен бастап 1944 жылдың тамызына дейін 400-ден астам F бөлімінің агенттері оккупацияланған Францияға жіберілді. Олардың жүз төрт F бөлімінің агенті қаза тапты, көбінесе тұтқындалып, немістер тарапынан атылды. RF шамамен бірдей агенттерді жіберді; AMF 600 агент жіберді (бірақ олардың барлығы SOE-ге тиесілі емес). EU/P және DF әрқайсысы бірнеше ондаған агенттерді жіберді. Кейбір желілер құлап, көптеген агенттер қаза тапты. Әсіресе, агенттер Фрэнсис Суттилл басқарған "Проспер" желісіне немістер бақылауына өткеннен кейін және оның көптеген агенттері тұтқындалғаннан кейін бірнеше ай бойы жіберіле берді. F бөлімінің басшысы Морис Бакмастер көптеген адамдар тарапынан желінің құлап жатқанын байқамағаны үшін кінәланды. 1944 жылдың маусым айында Францияға одақтас әскерлерінің шабуылына қолдау көрсету үшін SOE және OSS өз агенттерін әуеден түсіріп, Jedburgh операциясының бөлігі ретінде Францияға әскери киім киген үш адамнан тұратын топтарды жіберді. Олар француз қарсыласымен бірлесіп, жаппай ашық (жасырын емес) қарсылық актілерін үйлестіруге тиіс болды. 100 адам түсірілді, 6000 тонна әскери жабдық (D күнінен бұрынғы жылдары 4000 тонна түсірілді). Сонымен қатар, Францияда жұмыс істеген барлық бөлімдер (EU/P ерекшелік) Лондонға орналасқан État major des Forces Françaises de l'Intérieur (EMFFI) штаб-квартирасының бағынысында болды. SOE және Jedburgh командаларының одақтас әскерлерінің Нормандияға қонған кездегі үлесін толық бағалауға көп уақыт кетті, бірақ оның нәтижесі Губбинстің мұқият жоспарланған саботаж заманауи армияны күйретуге қабілетті деген сенімін растады. Одақтас экспедициялық күштерінің Бас штабының генерал Эйзенхауэрдің штабы Jedburgh-тар "Нормандияға жеткізілген барлық дивизиялардың қозғалысына көбінесе немесе айқын кешігулерді тудырды" деді. Бұл Гитлердің операция "Оверлордтың" шешуші сағаттарында қарсы шабуыл жасауына кедері келтірді. Эйзенхауэрдің штабы "ең көрнекті мысал – 2-ші SS Panzer дивизиясының кешігуі" екенін айтты және Губбинстің басшылығымен жүргізілген жұмыстың "біздің толық және соңғы жеңісімізде өте маңызды рөл атқарғанына" келісім білдірді. Көптеген агенттер тұтқындалды, жараланды, атылды немесе неміс концлагерлерінде қайтыс болды. F бөлімінің 41 әйел агентінің үштен бірінен астамы соғыстан аман қалмады; 400-ден астам ер адам агенттерінің өлім саны төрттен біріне тең, ал SOE агенттеріне және желілеріне көмектескен мыңдаған француз халқының өлім саны шамамен бес бөлігіне тең болды. Германия тарапынан тұтқындалып, Германиядағы концлагерлерге депортацияланған 119 SOE агентінің арасында тек 23 ер адам мен үш әйел аман қалды.

The principal aircraft of 161 Squadron was the Westland Lysander. It handled very well at low speed and could land from touch down to turn around in only It had a range of 700 mile (1127 km) and could carry one to three passengers in the rear cockpit and stores in a pannier underneath the fuselage. It was flown by a single pilot, who also had to navigate, so missions had to be flown on clear nights with a full or near full moon. Bad weather often thwarted missions, German night fighters were also a hazard, and pilots could never know when landing whether they would be greeted by the resistance or the Gestapo. The procedure once a Lysander reached its destination in France was described by Squadron Leader Hugh Verity. Once the aircraft reached the airfield the agent on the ground would signal the aircraft by flashing a prearranged code letter in Morse. The aircraft would respond by blinking back the appropriate code response letter. The agent and his men would then mark the field by lighting the three landing lights, which were flashlights attached to poles. The "A" lamp was at the base of the landing ground. 150 metres beyond it and into the wind was the "B" light, and 50 metres to the right of "B" was the "C" light. The three lights formed an inverted "L", with the "B" and "C" lights upwind from "A". With the code passed the pilot would land the aircraft. He then would taxi back to the "A" lamp, where the passengers would clamber down the fixed ladder to the ground, often while the pilot was making a slow U turn. Before leaving the last passenger would hand off the luggage and then take aboard the outgoing luggage before climbing down the ladder as well. Then the outgoing passengers would climb aboard and the aircraft would take off. The whole exchange might take as little as 3 minutes. The Lockheed Hudson had a range 200 mile (322 km) or greater, and could carry more passengers (ten or more), but required landing strips more than double the length of those needed for the Lysander vs. ). It carried a navigator, to ease the load on the pilot, and could also be fitted with navigational equipment, such as the "Rebecca" homing transceiver of the Rebecca/Eureka transponding radar system. The Hudson's use with 161 Squadron was developed by Charles Pickard and Hugh Verity. Pickard determined that the Hudson's stall speed was actually some slower than its manual stated. Before it was first used on 13 January 1943, 161 Squadron had to send two Lysander aircraft, in what they termed "a double", if larger parties needed to be picked up.]] In France, most agents were directed by two London based country sections. F Section was under SOE control, while RF Section was linked to Charles de Gaulle's Free French Government in exile. Most native French agents served in RF. Two smaller sections also existed: EU/P Section, which dealt with the Polish community in France, and the DF Section which was responsible for establishing escape routes. During the latter part of 1942 another section known as AMF was established in Algiers, to operate into Southern France. On 5 May 1941 Georges Bégué (1911–1993), a radio operator, became the first SOE agent parachuted into German occupied France. The American, Virginia Hall, who arrived by boat in August 1941, was the first woman to serve for a lengthy period in France. Andrée Borrel (1919–1944) and Lise de Baissac (1905–2004) became the first women parachuted into France on 24 September 1942. A typical team of a network consisted of an organiser (leader), a radio operator, and a courier. Agents performed a variety of functions including arms and sabotage instructors, couriers, liaison officers and radio operators. Between Bégué's first drop in May 1941 and August 1944, more than 400 F Section agents were sent into occupied France. One hundred and four F section agents lost their lives, mostly by being captured and executed by the Germans. RF sent about the same number of agents; AMF sent 600 (although not all of these belonged to SOE). EU/P and DF sent a few dozen agents each. Some networks were compromised, with the loss of many agents. In particular agents continued to be sent to the "Prosper" network headed by Francis Suttill for months after it was controlled by the Germans and most of its agents had been captured. The head of F Section, Maurice Buckmaster was blamed by many as he failed to see signs that the network was compromised. To support the Allied invasion of France on D Day in June 1944, SOE and OSS supplemented their agents by air dropping three man parties of uniformed military personnel into France as part of Operation Jedburgh. They were to work with the French Resistance to co ordinate widespread overt (as opposed to clandestine) acts of resistance. 100 men were eventually dropped, with 6,000 tons of military stores (4,000 tons had been dropped during the years before D Day). At the same time, all the various sections operating in France (except EU/P) were nominally placed under a London based HQ titled État major des Forces Françaises de l'Intérieur (EMFFI). It took many weeks for a full assessment of the contributions of SOE and the Jedburgh teams to the Allied landings in Normandy, but when it came it vindicated Gubbins' belief that carefully planned sabotage could cripple a modern army. General Eisenhower's staff at the Supreme Headquarters of the Allied Expeditionary Force said that the Jedburghs had "succeeded in imposing more or less serious delays on all the divisions moved to Normandy". This had prevented Hitler from striking back in the crucial opening hours of Operation Overlord. The most "outstanding example was the delay to the 2nd SS Panzer Division", Eisenhower's staff said, and added a very personal endorsement, agreeing that the work carried out under Gubbins' leadership played a "very considerable part in our complete and final victory". Many agents were captured, killed in action, executed, or died in German concentration camps. More than one third of 41 female agents of Section F did not survive the war; the death toll for more than 400 male agents was one fourth and the toll of thousands of French people helping SOE agents and networks was about one fifth. Of 119 SOE agents captured by the Germans and deported to concentration camps in Germany, only 23 men and three women survived.

Польша

Польшаның қарсылығын тудырудың қажеті болмады, өйткені Виши Франциясынан айырмашылығы поляктар нацистермен ынтымақтастыққа түсуден түгелдей бас тартты. Соғыстың басында поляктар Польшаның құпия мемлекеті деп аталатын жасырын қарсылық үкіметі басшылығымен Польшаның Ішкі Армиясын құрды. Дегенмен, SOE-нің көптеген мүшелері поляктар болды және поляк қарсыластары олармен тығыз ынтымақтастық жасады. SOE эмиграциядағы Польша үкіметіне оқу орталықтарымен және 605 арнайы күштер операторына, Cichociemni немесе "Қараңғы және үнсіздер" деп аталғандарға логистикалық қолдау көрсетті. Эссекстегі Оудли-Энд-Хаус базасындағы бөлім мүшелері Польшаға парашютпен жіберілгенге дейін қатаң дайындықтан өтті. Польшаға әуе сапарының қашықтығын ескере отырып, Польшадағы операцияларда, мысалы, "Уайлдхорн III" операциясында қосымша жанармай сыйымдылығы бар арнайы ұшақтар қолданылды. Сью Райдер осы операциялардың құрметіне Варшава баронессасы Райдер атағын таңдады. Құпия барлау қызметінің қызметкері Кристина Скарбек (әскери псевдоним Кристин Гранвилл) SOE-нің негізін қалаушы мүшесі болды және Орталық Еуропада поляк шпиондарының желісін құруға көмектесті. Ол Польшада, Египетте, Венгрияда (Анджей Коверскимен бірге) және Францияда бірнеше операция жүргізді, көбінесе нацистерге қарсы поляк эмигранттары қауымдастығын халықаралық қауіпсіз желі ретінде пайдаланды. Ресми емес агенттер Эльзбиета Завацка және Ян Новак Ежорански оккупацияланған Еуропадан "Гибралтар" курьерлік бағытын жетілдірді. Мачей Каленкевич оккупацияланған Польшаға парашютпен жіберілді, бірақ кейін кеңес әскерлерінің қолынан қаза тапты. Польшалық агент SOE-нің Гитлерді өлтіру жоспары болған "Фокслей" операциясында маңызды рөл атқарды. SOE мен Польшаның Ішкі Армиясының ынтымақтастығының арқасында поляктар 1942 жылдың маусым айында Лондонға Холокост туралы алғашқы одақтас ақпаратын жеткізе алды. Польшаның Ішкі Армиясының Витольд Пилецкий SOE-мен бірлесіп Аушвицті азат ету операциясын жоспарлады, бірақ британдықтар оны мүмкін емес деп санады. Бірлескен ағылшын-поляк операциялары Лондонға V-2 зымырасы, Шығыс майданындағы неміс әскерлерінің қозғалысы және кеңес үкіметінің поляк азаматтарына жасаған репрессиялары туралы маңызды ақпарат берді. RAF-тың "Арнайы тапсырмалар рейстері" Польшаға нацистерге қарсы Варшава көтерілісіне көмектесу үшін жіберілді. Көтеріліс 200 000-ға жуық қаза тапқаннан кейін (көбінесе немістердің поляк азаматтарын өлімге кесуі) жеңіліске ұшырады, себебі жақын жердегі Қызыл Армия Польшаның Ішкі Армиясына әскери көмек көрсетуден бас тартты. RAF-тың арнайы тапсырмалар рейстеріне Варшаваға жақын кеңес әуежайларына қонуға рұқсат берілмеді, тіпті шайқаста зақымданғаннан кейін шұғыл қону қажет болған жағдайда да. Бұл рейстерге КСРО-ның ресми түрде одақтас мәртебесіне қарамастан, кеңес истребительдері шабуыл жасады.

SOE did not need to instigate Polish resistance, because unlike the Vichy French the Poles overwhelmingly refused to collaborate with the Nazis. Early in the war the Poles established the Polish Home Army, led by a clandestine resistance government known as the Polish Secret State. Nevertheless, many members of SOE were Polish and the Polish resistance cooperated with them extensively. SOE assisted the Polish government in exile with training facilities and logistical support for its 605 special forces operatives known as the Cichociemni, or "The Dark and Silent". Members of the unit, which was based in Audley End House, Essex, were rigorously trained before being parachuted into occupied Poland. Because of the distance involved in air travel to Poland, customised aircraft with extra fuel capacity were used in Polish operations such as Operation Wildhorn III. Sue Ryder chose the title Baroness Ryder of Warsaw in honour of these operations. Secret Intelligence Service member Krystyna Skarbek (nom de guerre Christine Granville) was a founder member of SOE and helped establish a cell of Polish spies in Central Europe. She ran several operations in Poland, Egypt, Hungary (with Andrzej Kowerski) and France, often using the staunchly anti Nazi Polish expatriate community as a secure international network. Non official cover agents Elzbieta Zawacka and Jan Nowak Jezioranski perfected the Gibraltar courier route out of occupied Europe. Maciej Kalenkiewicz was parachuted into occupied Poland, only to be killed by the Soviets. A Polish agent was integral to SOE's Operation Foxley, the plan to assassinate Hitler. Thanks to co operation between SOE and the Polish Home Army, the Poles were able to deliver the first Allied intelligence on the Holocaust to London in June 1942. Witold Pilecki of the Polish Home Army designed a joint operation with SOE to liberate Auschwitz, but the British rejected it as infeasible. Joint Anglo Polish operations provided London with vital intelligence on the V 2 rocket, German troops movements on the Eastern Front, and the Soviet repressions of Polish citizens. RAF 'Special Duties Flights' were sent to Poland to assist the Warsaw uprising against the Nazis. The rebellion was defeated with a loss of 200,000 casualties (mostly German executions of Polish civilians) after the nearby Red Army refused military assistance to the Polish Home Army. RAF Special Duties Flights were refused landing rights at Soviet held airfields near Warsaw, even when requiring emergency landings after battle damage. These flights were also attacked by Soviet fighters, despite the USSR's officially Allied status.

Германия

Қауіптіліктері мен достық көңілді халықтың аздығына байланысты Германияның өзінде аз ғана операциялар жүргізілді. SOE-нің неміс және австриялық бөлімін соғыстың басым бөлігінде подполковник Рональд Торнли басқарды, бұл бөлім негізінен Саяси соғыс басқармасының неміс бөлімімен бірлесіп, қара пропагандамен және әкімшілік саботажбен айналысты. D күнінен кейін бөлім қайта ұйымдастырылып, генерал-майор Джеральд Темплер басшылыққа келді, ал Торнли оның орынбасары болды. Бірнеше маңызды операция жоспарланды, оның ішінде Гитлерді өлтіру жоспары – «Фокслей» операциясы, сондай-ақ Германиядағы ірі қарсы нацистік қозғалыстың болуын құрған өте тапқыр «Перивиг» операциясы. «Фокслей» операциясы ешқашан іске асырылмады, бірақ «Перивиг» SIS және SHAEF-тың шектеулеріне қарамастан жүзеге асырылды. Бірнеше неміс әскері тұтқындары агент ретінде дайындалды, оларға қарсы нацистік күштермен байланыс орнату және саботаж жасау тапсырылды. Олар гестапоға өздерін тапсыруы немесе ұсталуы және олардың міндеттерін ашуы үмітімен Германияға парашютпен жіберілді. Жалған шифрланған радиохабарламалар Германияға таратылды, ал агенттерге қатысты түрлі заттар, мысалы шифр кітаптары мен радио қабылдағыштар неміс билігінің қолына түсті. Австрияда Каплан Генрих Майердің айналасында қарсылық тобы құрылды. Майер тобы Аушвицке жақын орналасқан «Семперит» зауыты арқылы еврейлердің жаппай қырғынын туралы ерте білді. SOE 1943 жылы өзінің әріптесі G. E. R. Gedye арқылы осы қарсылық тобымен байланыста болды, бірақ байланыстың сенімділігіне көз жеткізбеді және қауіпсіздік мәселелеріне байланысты ынтымақтастықтан бас тартты.

Нидерланды

N бөлімі Нидерландыда операциялар жүргізді. Олар SOE-нің қауіпсіздік саласындағы ең ірі қателіктерін жасады, бұл немістерге көптеген агенттерді және саботаж материалдарын қолға түсіруге мүмкіндік берді, немістер бұл оқиғаны «Англия ойыны» деп атады. SOE радиохабарларда қауіпсіздік тексерулерінің болмауына және немістердің жалған қарсылық желілерін басқарып отырғаны туралы ескертулерді назарға алмады. Неміс әскері 50 агентті тұтқындап, Нидерландының оңтүстігіндегі Хаарен лагеріне жеткізді. Бес тұтқын лагерден қашуға мүкіндік алды. Олардың екеуі, Питер Дурлейн мен Бен Уббинк, 1943 жылдың 29 тамызында қашып, Швейцарияға жол тапты. Сол жерде Нидерланды елшілігі өз бақылауындағы құрылғылар арқылы Англияға Нидерландыдағы SOE желісінің құлағанын хабарлады. SOE жаңа, күрделі желілер құрды, олар соғыс аяқталғанға дейін, Нидерланды азат етілгенге дейін жұмыс істеді. 1944 жылдың қыркүйегінде одақтас әскері Нидерландыға ілгерілеген кезде, тұтқынға алынған SOE агенттерін немістер Хаарен лагерінен Маутхаузен концлагеріне алып барып, өлім жазасына кесті. 1944 жылдың қыркүйегінен 1945 жылдың сәуіріне дейін Жедбургтің сегіз тобы да Нидерландыда белсенділік танытты. «Дадли» кодолық атымен белгіленген алғашқы топ «Маркет-Гарден» операциясынан бір апта бұрын Нидерландының шығысына парашютпен түсірілді. Келесі төрт топ «Маркет-Гарден» операциясын жүзеге асырған әуе десанттық күштерге қосылды. «Маркет-Гарден» операциясы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Жедбург тобының бірі Нидерландының азат етілген оңтүстігінде (бұрынғы) қарсылық күштерін оқытты. 1945 жылдың сәуірінде соңғы екі голланд Жедбург тобы жұмыс істеуге кірісті. «Құмар ойын» кодолық атымен белгіленген бір топ, одақтастардың ілгерілеуіне көмектесу үшін Нидерландының орталық бөлігіне тасталған Жедбург/Арнайы әуе күштері (SAS) тобынан құралды. Соңғы топ SAS-тың «Амхерст» операциясы аясында Солтүстік Нидерландыға парашютпен түсірілді. Жедбургтер үшін тегіс және тығыз қоныстанған Нидерландыда жұмыс істеу өте қиын болғанына қарамастан, топтар үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Section N of SOE ran operations in the Netherlands. They committed some of SOE's worst blunders in security, which allowed the Germans to capture many agents and much sabotage material, in what the Germans called the 'Englandspiel'. SOE ignored the absence of security checks in radio transmissions, and other warnings that the Germans were running the supposed resistance networks. A total of 50 agents were caught by the Germans and brought to Camp Haaren in the South of the Netherlands. Five captured men managed to escape from the camp. Two of them, Pieter Dourlein and Ben Ubbink, escaped on 29 August 1943 and found their way to Switzerland. There, the Netherlands Embassy sent messages over their controlled sets to England that SOE Netherlands was compromised. SOE set up new elaborate networks, which continued to operate until the Netherlands were liberated at the end of the war. In September 1944, as allied military forces were advancing into the Netherlands, the remaining captured SOE agents were taken by the Germans from Camp Haaren to Mauthausen concentration camp and executed. From September 1944 to April 1945, eight Jedburgh teams were also active in the Netherlands. The first team, code named "Dudley" was parachuted into the east of the Netherlands one week before Operation Market Garden. The next four teams were attached to the Airborne forces that carried out Market Garden. After the failure of Market Garden, one Jedburgh team trained (former) resistance men in the liberated South of the Netherlands. In April 1945 the last two Dutch Jedburgh teams became operational. One team code named "Gambling", was a combined Jedburgh/Special Air Service (SAS) group that was dropped into the centre of the Netherlands to assist the Allied advance. The last team was parachuted into the Northern Netherlands as part of SAS operation "Amherst". Despite the fact that operating in the flat and densely populated Netherlands was very difficult for the Jedburghs, the teams were quite successful.

Бельгия

Т бөлімі Бельгияда тиімді желілер құрды, олардың бір бөлігін әйгілі сәнгер Харди Амиес ұйымдастырды, ол подполковник шеніне дейін көтерілді. Амиес сән аксессуарларының атауларын кодтық сөздер ретінде пайдалануға бейімдеді, сонымен қатар өте қатыгез және бейсақты агенттерді басқарды. 1944 жылдың қыркүйегінде одақтас әскерлердің елді жылдам түрде азат етуі қарсыласу қозғалысына көтеріліс ұйымдастыруға уақыт қалдырмады. Олар одақтастарға неміс тылдарынан айналып өтуге көмектесті және одақтастарға маңызды Антверпен портын зақымсыз басып алуға жағдай жасады. Брюссель азат етілгеннен кейін Амиес Бельгияда «Vogue» журналына фотосессия ұйымдастырып, жоғарыдағыларын наразылыққа толтырды. 1946 жылы ол SOE қызметі үшін Бельгияда орденмен марапатталды, Корольдік орденінің офицері атанды.

Италия

Италияны жау мемлекет ретінде және SOE пайдалана алатын ұйымдасқан оппозициясы жоқ монолитті фашистік мемлекет ретінде қарастырғандықтан, SOE 1943 жылдың ортасына дейін Италияда аз күш жұмсады, ол кезде Муссолини үкіметі құлап, одақтастар Сицилияны басып алды. Екі жыл бұрын, 1941 жылдың сәуірінде "Як" кодировкасымен жүргізілген миссияда Питер Флеминг Батыс Шөлдегі шайқаста тұтқындалған мыңдаған итальяндық әскери тұтқындардың арасынан агенттерді тартуға тырысты. Ол ешкімді тартпады. АҚШ, Ұлыбритания және Канададағы итальяндық иммигранттардың арасынан Италияға жіберу үшін агенттерді іздеу де сәтсіз аяқталды. Соғыстың алғашқы үш жылында SOE мен итальяндық антифашистер арасындағы ынтымақтастықтың ең маңызды "эпизоды" Сардиниядағы антифашистік көтеріліс жобасы болды, оған SOE белгілі бір кезеңде қолдау көрсеткенімен, Сыртқы істер министрлігінен мақұлдау алмады. Италияның құлауынан кейін SOE (Италияда No. 1 арнайы күш деп аталды) Солтүстік Италия қалаларында және Альпі тауларында ірі қарсылық ұйымын құруға көмектесті. 1944 жылдың күзі мен қысында итальяндық партизандар Италиядағы неміс күштерін мазалады, ал 1945 жылдың көктеміндегі Италиядағы шабуылда олар одақтас күштердің көмегінсіз Генуя және басқа қалаларды басып алды. SOE итальяндық қарсыластарына партизандық құрылымдарға британдық миссияларды жіберуге және патриоттардың отрядына соғыс материалдарын жеткізуге көмектесті, бұл жеткізілім саяси бейтараптықпен жүзеге асырылды және ол коммунистік құрылымдарға (Гарибальди бригадаларына) да көмектесті. 1943 жылдың соңында SOE Оңтүстік Италиядағы Бариде база құрды, одан Балқандағы желілері мен агенттерін басқарды. Бұл ұйымның кодировкасы "133-ші күш" болды. Кейіннен ол "266-шы күш" болып өзгертілді, ал 133-ші нөмірі Италияның оңтүстігінен емес, Каирден жүргізілетін операциялар үшін сақталды. Бриндизиден Балқанға және Польшаға рейстер жасалды, әсіресе бақылау Каирдегі SOE штаб-пәтерінен тартып алынып, тікелей Губбинсқа берілгеннен кейін. SOE Бриндизи әуе базасының жанында Сафрон Уолдендегідей парашют контейнерлері үшін жаңа жинақтау станциясын құрды. Бұл ME 54 зауыты болды, онда жүздеген адам жұмыс істеді, оның американдық (OSS) бөлігі "Жәннат лагері" деп аталды. Британдықтардың сәтті төңкерісінен кейін, Окпан елдерінің Югославияға басып кіруі басталды. Неміс басқыншылығы мен Югославияның капитуляциясынан кейін Югославия Корольдігі фрагменттеуге ұшырады. Хорватияда Окпанды қолдайтын күшті қозғалыс – Усташе болды. Хорватия мен Югославияның қалған бөлігінде екі қарсылық қозғалысы құрылды: Дража Михайлович басқаратын роялистік четниктер және Иосип Броз Тито басқаратын коммунистік партизандар. Михайлович одақтастармен байланыс орнатуға бірінші болып тырысты, және SOE 1941 жылдың 20 қыркүйегінде майор "Марко" Хадсон басқаратын топты жіберді. Хадсон Титоның күштерімен де кездесті. Бұл топтың көрнекті мүшелерінің бірі актер Кристофер Ли болды. SOE роялистік үкімет арқылы бастапқыда четниктерді қолдады. Алайда, четниктердің тиімділігі төмен және кейде неміс және итальяндық күштерімен ынтымақтасқандығы туралы хабарларға байланысты, британдық қолдау 1943 жылғы Тегеран конференциясына дейін партизандарға қайта бағытталды. Қарым-қатынас соғыс бойына жиі шиеленіскенімен, SOE-нің тұрақты қолдауы Югославияның суық соғыс кезеңінде бейтараптық саясатын сақтауына ықпал еткен деп айтуға болады. Дегенмен, "Четниктар дауы" туралы барлық тарихи еңбектердегі мәліметтер күрт өзгеше.

As both an enemy country, and supposedly a monolithic fascist state with no organised opposition which SOE could use, SOE made little effort in Italy before mid 1943, when Mussolini's government collapsed and Allied forces already occupied Sicily. Two years earlier, in April 1941, in a mission codenamed "Yak", Peter Fleming had attempted to recruit agents from among the many thousands of Italian prisoners of war captured in the Western Desert Campaign. He recruited none. Attempts to search among Italian immigrants in the United States, Britain and Canada for agents to be sent to Italy had similarly poor results. During the first three years of war, the most important "episode" of the collaboration between SOE and Italian anti fascism was a project of an anti fascist uprising in Sardinia, which SOE supported at some stage but did not receive approval from the Foreign Office. In the aftermath of the Italian collapse, SOE (in Italy renamed No. 1 Special Force) helped build a large resistance organisation in the cities of Northern Italy, and in the Alps. Italian partisans harassed German forces in Italy throughout the autumn and winter of 1944, and in the Spring 1945 offensive in Italy they captured Genoa and other cities unaided by Allied forces. SOE helped the Italian Resistance send British missions to the partisan formations and supply war material to the bands of patriots, a supply made without political prejudices, and which also helped the Communist formations (Brigate Garibaldi). Late in 1943, SOE established a base at Bari in Southern Italy, from which they operated their networks and agents in the Balkans. This organisation had the codename "Force 133". This later became "Force 266", reserving 133 for operations run from Cairo rather than the heel of Italy. Flights from Brindisi were run to the Balkans and Poland, particularly once control had been wrested from SOE's Cairo headquarters and was exercised directly by Gubbins. SOE established a new packing station for the parachute containers close to Brindisi Air base, along the lines of those created at Saffron Walden. This was ME 54, a factory employing hundreds, the American (OSS) side of which was known as "Paradise Camp". After the pro British coup succeeded, the Axis Invasion of Yugoslavia ensued. In the aftermath of the German invasion and the Yugoslav capitulation, the Kingdom of Yugoslavia fragmented. Croatia had a substantial pro Axis movement, the Ustaše. In Croatia and the remainder of Yugoslavia, two resistance movements formed: the royalist Chetniks under Draža Mihailović, and the Communist Partisans under Josip Broz Tito. Mihailović was the first to attempt to contact the Allies, and SOE despatched a party on 20 September 1941 under Major "Marko" Hudson. Hudson also encountered Tito's forces. Notable members of this party included actor Christopher Lee. Through the royalist government in exile, SOE at first supported the Chetniks. Eventually, however, due to reports that the Chetniks were less effective and even collaborating with German and Italian forces on occasion, British support was redirected to the Partisans, even before the Tehran Conference in 1943. Although relations were often touchy throughout the war, it can be argued that SOE's unstinting support was a factor in Yugoslavia's maintaining a neutral stance during the Cold War. However, accounts vary dramatically between all historical works on the "Chetnik controversy".

Венгрия

Миклош Хорти режимі Ок державаларымен біріккенге дейін ГЭУ Венгрияда байланыс орната алмады. Алыс қашықтық пен байланыстардың жоқтығы ГЭУ-ге ешқандай әрекет жасауға мүмкіндік бермеді, осыған дейін венгрлер өздері Батыс Одақтастарымен байланыс орнату үшін құпия түрде дипломат (Ласло Вересс) жіберді. ГЭУ оның елге оралуына, бірнеше радиоаппараттармен көмектесті. Одақтас үкіметтер шарттарды келісе алмас бұрын, Венгрия неміс әскери оккупациясына түсті және Вересс елден қашуға мәжбүр болды. Кейіннен тасталған екі миссия, яғни алдын ала қабылдау тобын ұйымдастырмай, сәтсіз аяқталды. Василий Дэвидсонның Солтүстік-Шығыс Югославиядан Венгрияға келгеннен кейін партизан қозғалысын қоздыруға жасаған әрекеті де сәтті болмады.

Грекия

Грекияны ақырында осілік күштер итальяндықтарға қарсы шешуші жеңіске жеткеннен кейін және бірнеше айға созылған маңызды қорғаныс кезінде басып алды. Бұл неміс күштерінің үлкен ауытқуына себеп болды, нәтижесінде Ресейге шабуыл кейінге шегерілді. Бұл осілік күштердің алғашқы ауыр жеңілісі болды, және Черчилль: «Енді біз гректердей батырлар шайқасады деуіміз керек!» деді. Кейіннен SIS және тағы бір барлау ұйымы SIME саботажға немесе қарсылыққа қатысуға тырысқандарды тоқтатып, Түркиямен қарым-қатынастың нашарлауына алып келуі мүмкін деп сақтық шараларын қолданды. Бірақ SOE Криттегі қарсылық топтарымен байланысын сақтап қалды. «Одиссей» атты, бұрын темекі контрабандасымен айналысқан агент Грекиядағы қарсылық көрсетуге дайын топтармен байланыс орнатуға тырысқанда, ешбір топтың Каирдегі монархиялық үкіметпен ынтымақтастыққа дайын еместігін хабарлады. 1942 жылдың соңында армияның ұсынысымен SOE Грекияға «Харлинг» операциясын жүргізді. Операцияның мақсаты – Германияның Африкадағы Panzer армиясына материалдарды тасымалдау үшін пайдаланылатын темір жолды бұзу болды. Полковник (кейіннен бригадалық генерал) Эдди Майерс Кристофер Вудхауспен бірге Грекияға парашютпен түсірілді. Олар тауларда әрекет ететін екі партизандық топты тапты: коммунистерге жақын ELAS және республикалық EDES. 1942 жылдың 25 қарашасында Майерс тобы Горгопотамостағы темір жол виадугінің бір бөлігін жарды. Бұл операцияға осы екі ұйымнан 150 грек партизаны қолдау көрсетті және виадукті күзетіп тұрған итальяндықтармен шайқасты. Бұл Салоникиді Афина және Пиреймен байланыстыратын темір жолды тоқтатты. Қарсылық топтары мен британдықтардың арақатынасы нашарлады. Британдықтарға Сицилияға қарсы «Хаски» операциясы алдында Грекия арқылы темір жолды бұзу қажет болғанда, қарсылық топтары немістердің бейбіт тұрғындарға жазалау шараларын қолдануынан қорқып, қатысудан бас тартты. Оның орнына, британдық және жаңа зеландиялық әскерлерінен құралған алты адамнан тұратын команда, жаңа зеландиялық инженер-полковник Сесил Эдвард Барнстың басшылығымен, 1943 жылдың 21 маусымында Асопос виадугін қиратты. Майк Камберлидж Коринф каналын кеме жүруге жарамсыз етуге екі рет тырысты, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. EDES SOE-ден көп көмек алды, бірақ Италия құлағаннан кейін және Грекиядағы итальяндық әскери күштер таратылғаннан кейін ELAS көптеген қару-жарақтарды иеленді. 1943 жылы ELAS және EDES арасында қатыгез азаматтық соғыс болды, SOE олардың арасында шартты бейбіт келісімге (Плака келісімі) қол жеткізді. SOE-нің Грекиядағы аз белгілі, бірақ маңызды қызметі – Каир штаб-пәтеріне Афинадағы және оның айналасындағы екі бұрынғы грек әскери әуе кемелерінде қызмет көрсетіліп, жөнделген неміс әскери ұшақтарының қозғалысы туралы ақпарат беру болды. Ақырында, британдық армия Германияның шегінуінен кейін Афина мен Пирейді басып алды және ELAS-ты осы қалалардан қуу үшін, архиепископ Дамаскинос басқаратын уақытша үкімет құру үшін көшедегі шайқастарды жүргізді. SOE-нің соңғы әрекеті – бірнеше жүз қарусыз EDES жауынгерлерін Корфуға эвакуациялау болды, осылайша ELAS-тың оларды қырғынға ұшыратуына жол бермеді. Криттегі шайқаста немістер аралды басып алғаннан кейін бірнеше қарсылық топтары мен одақтас әскерлері аралда қалды. SOE операцияларына Патрик Ли Фермор, Джон Льюис, Гарри Рудольф Фокс Берр, Том Данбабин, Сэнди Рендел, Джон Хаусман, Ксан Филдинг және Билл Стэнли Мосс сияқты тұлғалар қатысты. Ең танымал оқиғалардың бірі – Лей Фермор мен Мосс басқарған генерал Генрих Крейпе ұрлауы (кейіннен «Ай жарығымен кездескендер» фильмінде көрсетілді) және Мосс басқарған Дамаста саботажы болды.

Greece was eventually overrun by the Axis after a decisive win over the Italians and a significant defence lasting several months which also caused a major diversion of German forces, subsequently delaying the invasion of Russia. This was the first serious setback suffered by the Axis forces and resulted in Churchill saying that "from now on we will say heroes fight like Greeks!". In the aftermath, SIS and another intelligence organisation, SIME, discouraged attempts at sabotage or resistance as this might imperil relations with Turkey, although SOE maintained contacts with resistance groups in Crete. When an agent, "Odysseus", a former tobacco smuggler, attempted to contact potential resistance groups in Greece, he reported that no group was prepared to co operate with the monarchist government in exile in Cairo. In late 1942, at the army's instigation, SOE mounted its first operation, codenamed Operation Harling, into Greece in an attempt to disrupt the railway which was being used to move materials to the German Panzer Army Africa. A party under Colonel (later Brigadier) Eddie Myers, assisted by Christopher Woodhouse, was parachuted into Greece and discovered two guerrilla groups operating in the mountains: the pro Communist ELAS and the republican EDES. On 25 November 1942, Myers's party blew up one of the spans of the railway viaduct at Gorgopotamos, supported by 150 Greek partisans from these two organisations who engaged Italians guarding the viaduct. This cut the railway linking Thessaloniki with Athens and Piraeus. Relations between the resistance groups and the British soured. When the British needed once again to disrupt the railway across Greece as part of the deception operations preceding Operation Husky, the Allied invasion of Sicily, the resistance groups refused to take part, rightly fearing German reprisals against civilians. Instead, a six man commando party from the British and New Zealand armies, led by New Zealander Lieutenant Colonel Cecil Edward Barnes, a civil engineer, carried out the destruction of the Asopos viaduct on 21 June 1943. Two attempts by Mike Cumberlege to make the Corinth Canal unnavigable ended in failure. EDES received most aid from SOE, but ELAS secured many weapons when Italy collapsed and Italian military forces in Greece dissolved. ELAS and EDES fought a vicious civil war in 1943 until SOE brokered an uneasy armistice (the Plaka agreement). A lesser known, but important function of SOE in Greece was to inform the Cairo headquarters of the movement of the German military aircraft that were serviced and repaired at the two former Greek military aircraft facilities in and around Athens. Eventually, the British Army occupied Athens and Piraeus in the aftermath of the German withdrawal, and fought a street by street battle to drive ELAS from these cities and impose an interim government under Archbishop Damaskinos. SOE's last act was to evacuate several hundred disarmed EDES fighters to Corfu, preventing their massacre by ELAS. Several resistance groups and Allied stay behind parties operated in Crete after the Germans occupied the island in the Battle of Crete. SOE's operations involved figures such as Patrick Leigh Fermor, John Lewis, Harry Rudolph Fox Burr, Tom Dunbabin, Sandy Rendel, John Houseman, Xan Fielding and Bill Stanley Moss. Some of the most famous moments included the abduction of General Heinrich Kreipe led by Leigh Fermor and Moss – subsequently portrayed in the film Ill Met by Moonlight, and the sabotage of Damasta led by Moss.

Қазақстан

Албания 1923 жылдан бері Италияның ықпалында болды және 1939 жылы итальян әскері тарапынан басылып алынды. 1943 жылы Грекияның солтүстік-батысынан Албанияға шағын байланыс тобы кірді. Кейін немесе одан кейін Албанияға кірген SOE агенттерінің арасында Джулиан Амери, Энтони Куэйл, Дэвид Смайли және Нил "Билли" Маклин болды. Олар Энвер Ходжа басқаратын коммунистік партизандар мен республикалық Балли Комбетар арасындағы кезекті азаматтық соғысты анықтады. Балли Комбетар итальян басқыншыларымен ынтымақтасқандықтан, Ходжа одақтастардың қолдауын алды. SOE-нің Албаниядағы өкілі, бригадир Эдмунд "Троцкий" Дэвис 1944 жылдың басында немістерге түсіп қалды. Кейбір SOE офицерлері Ходжаның мақсаты немістермен күресуден гөрі соғыстан кейін үстемдікке қол жеткізу екенін ескертті. Олардың ескертулеріне құлақ аспады, бірақ Албания немістерге қарсы күрес барысында маңызды рөл атқармады.

Чехословакия

SOE Чехияның Богемия және Моравия протекторатының чех аймақтарына, содан кейін Словакияға көптеген миссияларын жіберді. Ең танымал миссиясы – «Антропоид» операциясы, Прагада СС обергруппенфюрері Рейнхард Гейдрихтің қаза болуы. 1942-1943 жылдары чехословакиялықтар Букингемширдегі Чичели залында өздерінің арнайы дайындық мектебін (STS) құрды. 1944 жылы SOE Словакия Ұлттық көтерілісін қолдау үшін адамдарды жіберді.

Норвегия

1941 жылдың наурыз айында Норвегияда диверсиялық шабуылдар жүргізетін топ, Норвегиялық тәуелсіз компания 1 (NOR. I. C.1) капитаны Мартин Линге басшылығымен құрылды. Олардың 1941 жылғы алғашқы шабуылы "Аркус" операциясы болды, ал ең белгілі шабуыл – Норвегияның ауыр су саботажы болды. Лондонмен байланыс желілері біртіндеп жақсартылды, соның нәтижесінде 1945 жылы Норвегияның барлық айманында 64 радиооператор орналасты.

Дания

Даниялық қарсылық бейтарап Швецияда SOE-нің қызметтеріне көмектесті. Мысалы, SOE швед порттарында тәркіленген маңызды шарлы подшипниктерді бірнеше кемемен алуға қол жеткізді. Даниялықтар сонымен қатар бірнеше қауіпсіз байланыс әдістерін ойлап тапты; мысалы, импульстік таратқыш/қабылдағыш, ол Морзе кодын қағаз лентасына немесе одан адам операторыдан гөрі жылдам түрлендіре алды.

Румыния

1943 жылы Румынияға нацистік оккупацияға қарсы қозғалысты қозғау үшін SOE делегациясы парашютпен жіберілді, бұл "кез келген бағамен" жасалуы керек еді (Операция Автономды). Полковник Гардин де Шастелен, капитан Сильвиу Метьяну және Ивор Портерді қамтитын делегация румыниялық жандармериясымен ұсталды және 1944 жылдың 23 тамызындағы король Михаилдың төңкерісіне дейін қамауда ұсталды.

Абиссиния

Абиссиния SOE-нің алғашқы және ең табысты операцияларының ортасы болды. SOE елден қуылған император Хайле Селассиені қолдау үшін Орде Чарльз Уингейттің басшылығымен эфиопиялық жалдама әскерлерін ұйымдастырды. Бұл күш (Уингейт оны "Гидеон күші" деп атады) итальяндық оккупациялық әскерлеріне ауыр шығын келтірді және британдық әскери науқанының сәтті аяқталуына үлкен үлес қосты. Уингейт осы тәжірибесін пайдаланып, Бірмада Чиндиттерді құрды.

Батыс Африка

Испанияның бейтарап Фернандо По аралы "Почта шебері" операциясының орын алған жері болды, бұл операция "Арнайы операциялар атқару бөлімі" (SOE) ұйымының ең сәттіліктерінің бірі. Санта-Исабель портына үлкен итальяндық сауда кемесі "Duchessa d'Aosta" және неміс буксирі "Likomba" паналап келді. 1942 жылдың 14 қаңтарында, кемелердің офицерлері SOE агенті ұйымдастырған жағалық кеште болғанда, Гас Марч Филлипс басқаратын SOE командалары мен қызметкерлері екі кемеге шығып, якорь себіздерін кесіп, оларды теңізге сүйреп шықты, кейіннен олар Корольдік теңіз күштерінің кемелерімен кездесті. Британдықтардың көрсеткен қатыгездігіне бейтарап үкіметтер мен бақылаушылар әсерлі болды.

Оңтүстік-шығыс Азия

1940 жылы SOE Оңтүстік-Шығыс Азияда операциялар жүргізу жоспарларын дайындады. Еуропадағыдай, одақтастардың бастапқы әскери сәтсіздіктерінен кейін, SOE жау (жапон) басып алған аумақтарда жергілікті қарсылық ұйымдарын және партизандық әскерлерді құрды. SOE 1944–45 жылдары "Өкініш операциясын" іске қосты, оның басты мақсаты Гонконгтың экономикалық және саяси беделін сақтау болды. 136-шы топ Қытайда тауарлар мен валюталармен құпия сауда жасады. Олардың агенттері ерекше табысқа жетті, қызметтері арқылы 77 миллион фунт стерлинг жинады, ол одақтас әскери тұтқындарға көмек көрсетуге, ал одан да көбірек дау тудыратын түрде, соғысқа дейінгі жағдайға оралуға ықпал ету үшін жергілікті жерде пайдаланылды.

Танымал мәдениетте

Соғыс аяқталғаннан бері SOE көптеген фильмдерде, комикстерде, кітаптарда және теледидарда көрсетілді. Marvel Cinematic Universe-де Пегги Картерді SOE-ге оның ағасы Майкл ұсынды, сол арқылы ол далалық агент ретінде мансабын бастайды. Британдық ғылыми-фантастика жазушысы Чарльз Стросс жазған "Кір жуу істері" кітап сериясы SOE-нің Q бөлімінде (сол атаумен "Кір жуу" деп аталады) өтеді, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан бері оккульттік қауіптерден әлемді құтқару миссиясымен жұмыс істеп келеді. "Операция Пошта шебері" операциясының ауқымды көркемделген нұсқасын бейнелейтін, Гай Ричи режиссерлік еткен және Генри Кавилл Гас Марч Филлипс, ал Алан Ричсон Андерс Лассен рөлінде ойнаған "Жұмыссыз соғыс министрлігі" фильмінің премьерасы 2024 жылдың 19 сәуірінде өтеді.