1981 жылғы АҚШ Гран-присі: Ұзын пляж жарысы және Формула-1 дауы

Кіріспе

1981 жылғы АҚШ Гран-присі Батыс (ресми атауы Toyota Grand Prix of Long Beach) – 1981 жылдың 15 наурызында Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1981 жылғы Формула-1 әлем чемпионатының ашылу жарысы болды.

Қорытынды

Әлем чемпионы Алан Джонс командаласы Карлос Рютеманнан 9 секундқа озып, өзінің алғашқы Лонг-Бич Гран-приін жеңіп алды. 1981 жылғы маусым қысқы даулар мен сот таластарынан кейін басталды. Бұл Джонс үшін үшінші Grand Prix жеңісі және АҚШ-тағы екінші жеңісі, 1980 жылғы жүргізушілер титулын Монреальде (Канада) және Уоткинс Гленде (Нью-Йорк) жеңіп алғаннан кейін. Маусым арасында FISA (La Federation Internationale du Sport Automobile) және FOCA (Formula One Constructors' Association) қақтығысқа түсті, себебі FISA автомобильдердегі аэродинамикалық юбкаларды тыйымдауды жоспарлап, спорттың қаржылық бақылауын да таласты. Өздерінің чемпионатын құруға дейін барып жеткен FOCA, спорттың қаржысын бақылауға және FISA-ның ережелердегі төрт жылдық тұрақтылыққа берген уәдесіне кепілдік беру шартымен юбкаға тыйым салуға келісті. Лонг-Бичтегі маусымның ашылу жарысына 10 күн қалғанда Парижде Конкорд келісіміне қол қойылды, бұл барлық командалардың қатысуына мүмкіндік берді. Осы арада ақпан айында FOCA-ның алдын ала келісімшарты бойынша өткізілген Оңтүстік Африка жарысы даудан кейін әлем чемпионаты мәртебесінен айырылды, ал қаңтарда жоспарланған Аргентина жарысы сәуірге ауыстырылды. Жаңа ережелерге қоса, Goodyear желтоқсан айында Еуропалық жарыстарға қатысудан дереу бас тартатынын мәлімдеді. Командалар Лонг-Бичке маусымның алғашқы жарысына келгенде, жұма күні таңертеңгі жаттығулар қарбалас өтті. Барлық командалар тыйым салынған юбкалардың жоқтығын өтеу үшін үлкен қанаттар, жұмсақ пружиналар және қайта қарастырылған қораптарды сынап көрді. Барлық командалар Michelin шиналарын қолданғандықтан, көптеген жүргізушілер жаңа сынақтарға бейімделуге тырысты. Командалар Лос-Анджелес аймағындағы Лонг-Бич қаласына келгенде, талапты және тар көше трассасы біршама өзгертілді. Pine Avenue-дегі екінші сол жақ бұрылыс екі бұрыштан тұрмай, бір бұрышқа айналдырылды. Сенбі күні Колин Чапман мен Мартин Огилви жасаған жаңа Lotus 88 қос шассиіне байланысты тағы бір заңдық мәселе туындады. Командалардың көпшілігі наразылық білдірді, бірақ қандай ереже бұзылғанын нақтыламады. Автомобиль бастапқыда FISA техникалық қызметкерлерімен мақұлданып, тексеруден өтті, бұл оған жұма күні жаттығуларға қатысуға мүмкіндік берді. Алайда командалардың шағымы қабылданды, автомобиль демалыс күнінің қалған бөлігіне қатысудан шеттетілді және Lotus дәстүрлі Lotus 81-ді біліктілікке алып, жарысқа қатысуға мәжбүр болды. Соңғы біліктілікте Риккардо Патрезе мен Алан Джонс сеанс барысында бірнеше рет көшбасшылықты алмастырды. Патрезе ақыры полды иеленіп, өзінің және Arrows командасының бірінші (және жалғыз) жеңісін 0,01 секундқа жеңіп алды. Джонстың Williams командаласы Рютеман үшінші орын алды, одан кейін Нельсон Пике (Brabham), Жиль Вильнёв (Ferrari) және Марио Андретти (Alfa Romeo) орналасты. Американдық Tyrrell командасы Эдди Чиверді сегізінші орынға қойды, бірақ Кевин Коган соңғы біліктілік орнына 0,07 секунд жетпей қалды. Бұл Tyrrell-дің тұңғыш рет рейдке шықпауы еді. Жексенбі күні ауа райы Лонг-Бичке тән, идеалды болды, бірақ бірінші айналымда жағдай оңай болмады. Вильнёв старттан қарқынды жүріп, қысқа уақытқа көшбасшы болды, бірақ Queens Hairpin бұрылысына тежеуді тым кеш қалдырды. Ол жолдан шығып кеткенде, Патрезе және Williams дуэті Рютеман мен Джонс оны озып өтті. Вильнёв өзін жинап алып, төртінші орынға қайта оралды, бірақ Андреа де Чезарис McLaren-ін Ален Прост пен Хектор Ребактың артқы жағына соғып, олардың жарыстан шығуына себепкер болды. Соқтығысқаннан кейін Просттің Renault-сы жолдан шығып, Ребактың Brabham-ін қабырғаға соқты. Прост пен де Чезарис бірден жарыстан шықты, бірақ Ребаке төрт жаңа шина салғаннан кейін жарысты жалғастыра алды. Бір айналымнан кейін көшбасшылар реті Патрезе, Рютеман, Джонс, Вильнёв, Пике, Дидье Пирони, Чивер және Андретти болды. Жарыстың алғашқы бөлігінде Патрезе Рютеманнан шамамен бір секундқа алда болды, ал Джонс тағы үш секунд қалыс қалды. Содан кейін, Пирони Вильнёвпен (бесінші және үшінші орындарды алмастырған) орын алмастырды, бірақ қазір Пике оны озып кетпекші болғанда, машиналар қатарын ұстап тұрды. 17-ші айналым Феррари үшін қиын болды, өйткені Пике Пирониді озып, төртінші орынға көтерілді, ал Вильнёв сынған қозғалтқыш білігінен жарыстан шықты. 25-ші айналымда Рютеман Патрезеден алға шығып, оның қозғалтқышы бұзылғаннан кейін пит-стопқа шығуына бір айналым қалғанда көшбасшы болды. Патрезе жарыстан шыққаннан кейін Рютеман командаласы Джонсқа үш секундпен озып кетті, ол бірден айналым сайын 0,5 секундқа аралықты қысқартты. Командалық бұйрықтар бірінші жүргізушіге жол беруі мүмкін деген сұрақтарға жауап берілді. 32-ші айналымда Marc Surer-дің Ensign-ін озып келе жатқанда, Рютеман Pine Avenue-дегі S-тәрізді бұрылыста жолдан шығып кетті, ал Джонс көшбасшылыққа шықты. 12 айналымнан кейін әлем чемпионы 10 секундтік еселікті алды. Сонымен қатар, Рютеман Пикеден 36 секундқа озып кетті. 41-ші айналымда Жак Лаффит питтен шыққаннан кейін оң жақ бұрылысқа кіргенде Чиверді озып басты. Оның орнына ол Tyrrell-дің артқы жағына соғылып, Ligier-інің алдыңғы бөлігін бүктіріп, Чивердің қорабына зақым келтірді. Лаффит трассаны ақсап жүріп айналып өтіп, пит-стопқа кірмекші болғанда, Бруно Джакомелли араға кірді, ал олардың арасында Ян Ламмерс тұрды. Джакомелли екі машинаны да ішкі жағынан озып басты, бірақ Лаффит пит-стопқа бұрылғанда оның озып кете алмайтынын түсінді. Джакомелли Ламмерстің ATS-ін айналып өтуге тырысты, бірақ кеш болды. Ол Ламмерстің машинасына соғып, оны қабырғаға қақты. Лаффиттің жарыстан шығуы Пирони, Чивер және Андреттидің төртінші орын үшін ұзаққа созылған күресін тоқтатты. Андретти 43-ші айналымда Чиверді озып, бесінші орынға көтерілді, содан кейін Пиронимен бірнеше рет орын алмастырып, ақыры 54-ші айналымда оны озып кетті. Пиронидің Ferrari-і отынмен жабдықтауда мәселелерге тап болды, ал Чивер де оны озып, бесінші орынға көтерілді. Осыдан кейін жарыстың соңғы ширегінде Джонс пен Рютеман Williams үшін үшінші рет еселікті алды. Пиронидің артында қалған Пике үшінші орынды жеңіп алды, 35 секунд қалыс қалды. Марио Андретти американдық көрермендерді қуантты, төртінші орынды иеленді, ал американдық Эдди Чивердің Tyrrell-і бесінші орынды жеңіп алды. 1975 жылғы Швеция Гран-приінде Андретти мен Марк Донохьюдан кейін екі американдық жүргізушінің бірінші рет ұпай жинауы болды.

Defending World Champion Alan Jones finished nine seconds ahead of teammate Carlos Reutemann, and won his first Long Beach Grand Prix, as the 1981 season finally began after a winter of controversy and legal battles. It was the third consecutive Grand Prix win for Jones, and his second consecutive in the United States, after seizing the 1980 Drivers' title with season ending wins in Montreal, Canada and Watkins Glen, New York. The off season had seen FISA (La Federation Internationale du Sport Automobile) and FOCA (the Formula One Constructors' Association) in conflict, ostensibly over FISA's scheduled ban of aerodynamic skirts on the cars, but also over financial control of the sport. After threatening to institute their own championship, FOCA agreed to the skirt ban on assurance of their continued control of the sport's finances and FISA's commitment to a four year period of stability in the rules. Just 10 days prior to the season opening race in Long Beach, the Concorde Agreement was signed in Paris, allowing all of the teams to appear. In the meantime, the South African race, run in February under FOCA's pre agreement version of the rules, had been deprived of its World Championship status by the dispute, and the Argentine race, originally scheduled in January, was moved to April. In addition to the new rules, Goodyear announced in December that it intended to withdraw immediately from all involvement in European racing. So, when the teams arrived in Long Beach for the first Championship race of the season, the Friday morning practice sessions were filled with frantic activity. Larger wings, softer springs and revised sidepods were in evidence for nearly everyone, trying to make up for the absence of the banned skirts. With all teams also using Michelin tires as well, many drivers were struggling to come to grips with a totally new set of challenges. When the teams arrived in the Los Angeles area town of Long Beach, the demanding and tight street circuit had been slightly modified from the year before the second left hander on Pine Avenue had been made a single apex corner instead of a double apex. On Saturday, yet another legal issue arose over the new twin chassis Lotus 88, designed by Colin Chapman and Martin Ogilvie. A protest was lodged by a majority of the teams, although they did not specify what rules it was breaking. The car was initially approved by the FISA technical staff and passed by the scrutineers, allowing it to take part in Friday practice. Ultimately, however, the teams' appeal was allowed, the car was banned from the rest of the weekend and Lotus had to qualify and race the more conventional Lotus 81. On the track, in final qualifying, Riccardo Patrese and Alan Jones traded the top spot back and forth several times during the session. Patrese finally managed to take the pole, clinching his first ever and the first (and only) for his Arrows team, by .01 seconds. Jones's Williams teammate Reutemann was third, followed by Nelson Piquet's Brabham, the Ferrari of Gilles Villeneuve and Mario Andretti in his first race for Alfa Romeo. The all American Tyrrell driver team had Eddie Cheever in eighth place, but Kevin Cogan missed the final qualifying spot by .07 seconds. It was the first time a Tyrrell had ever failed to make the grid. Sunday's weather, typical of Long Beach was perfect, but the first lap was not. Villeneuve made a wild charge down the outside off the grid and briefly took the lead, but he left his braking for the Queens Hairpin far too late. As he went wide, Patrese and the Williams pair of Reutemann and Jones all went through. Villeneuve was able to gather it in and rejoin in fourth, but Andrea de Cesaris did not, as he ran his McLaren into the back of both Alain Prost and Héctor Rebaque approaching the hairpin. After being hit, Prost's Renault slid across the track and shoved the Brabham of Rebaque into the wall. Prost and de Cesaris were out on the spot, but Rebaque was able to continue after pitting for four new tires. After one lap, the order was Patrese, Reutemann, Jones, Villeneuve, Piquet, Didier Pironi, Cheever and Andretti. For the first part of the race, Patrese led Reutemann by around one second with Jones another three seconds behind. Then, almost the length of the pit straight back, was Pironi, who had traded places with Villeneuve (fifth and third) but was now holding up a line of cars as Piquet desperately tried to get by. Lap 17 was a bad one for Ferrari as Piquet finally passed Pironi for fourth, and Villeneuve retired with a broken driveshaft. On lap 25, Reutemann took the lead from Patrese just a lap before Patrese pitted with a misfiring engine. He rejoined the race with a new spark box, but after two more stops for the same problem, finally retired with a broken fuel pickup. Patrese's retirement left Reutemann with a three second lead over teammate Jones, who immediately began closing the gap by half a second per lap. Any questions about team orders letting the number one driver through were soon answered. On lap 32, while lapping Marc Surer's Ensign, Reutemann slid wide in the esses on Pine Avenue, and Jones went through for the lead. Within 12 laps, the defending World Champion had stretched out a lead of ten seconds. At the same time, Reutemann was extending his lead over Piquet to 36 seconds. On lap 41, Jacques Laffite tried to go by Cheever as they entered the right hander after the pits. Instead, he ran into the back of the Tyrrell, bending the nose of his Ligier and damaging Cheever's gearbox. Laffite had to limp around the entire course, and as he was finally about to enter the pits, Bruno Giacomelli approached, with Jan Lammers between the two of them. Giacomelli started to pass both cars on the inside, but realized he couldn't when Laffite turned to enter the pit lane. Giacomelli tried to go around Lammers on the other side, but it was too late. He ran over Lammers's ATS, pushing him into the wall. Laffite's retirement interrupted an extended battle with Pironi, Cheever and Andretti for fourth place. Andretti passed Cheever for fifth on lap 43, then traded fourth several times with Pironi, before finally taking the position for good on lap 54. Pironi's Ferrari had developed a fuel feed problem and Cheever was also able to go by to take fifth. In making the pass, however, he lost his damaged second gear, by far the one most used on the tight street circuit. The positions remained the same for the last quarter of the race with Jones and Reutemann easing up to take the third consecutive one two for Williams. Piquet, having lost his shot at the leaders while bottled up behind Pironi, finished third, 35 seconds back. Mario Andretti thrilled the American crowd with his fourth place, just ahead of compatriot Eddie Cheever's Tyrrell in fifth. It was the first time for two Americans to finish in the points since Andretti and Mark Donohue at the 1975 Swedish Grand Prix.

Іріктеу

Орын № Жүргізуші Ұйымдастырушы Q1 Q2 Аралық 1 29 Риккардо Патрезе Arrows Ford 1:21.983 1:19.399 — 2 1 Алан Джонс Williams Ford 1:20.911 1:19.408 +0.009 3 2 Карлос Рейтеманн Williams Ford 1:21.739 1:20.149 +0.750 4 5 Нельсон Пике Brabham Ford 1:22.675 1:20.289 +0.890 5 27 Жилль Вильнёв Ferrari 1:21.723 1:20.462 +1.063 6 22 Марио Андретти Alfa Romeo 1:22.020 1:20.476 +1.077 7 12 Найгел Мэнселл Lotus Ford 1:22.461 1:20.573 +1.174 8 3 Эдди Чивер Tyrrell Ford 1:22.992 1:20.643 +1.244 9 23 Бруно Джакомелли Alfa Romeo 1:22.592 1:20.664 +1.265 10 25 Жан-Пьер Жарие Ligier Matra 1:21.722 1:20.787 +1.388 11 28 Дидье Пирони Ferrari 1:21.828 1:20.909 +1.510 12 26 Жак Лаффит Ligier Matra 1:23.140 1:20.925 +1.526 13 11 Элио де Анджелис Lotus Ford 1:22.380 1:20.928 +1.529 14 15 Ален Прост Renault 1:23.049 1:20.980 +1.581 15 6 Эктор Ребаке Brabham Ford 1:23.298 1:21.000 +1.601 16 20 Кеке Росберг Fittipaldi Ford 1:23.356 1:21.001 +1.602 17 33 Патрик Тамбай Theodore Ford 1:23.373 1:21.298 +1.899 18 21 Чико Серра Fittipaldi Ford 1:26.730 1:21.409 +2.010 19 14 Марк Зурер Ensign Ford 1:28.045 1:21.522 +2.123 20 16 Рене Арну Renault 1:23.363 1:21.540 +2.141 21 9 Ян Ламмерс ATS Ford 1:23.802 1:21.758 +2.359 22 8 Андреа де Чезарис McLaren Ford 1:23.728 1:22.028 +2.629 23 7 Джон Уотсон McLaren Ford 1:26.419 1:22.183 +2.784 24 32 Беппе Габбиани Osella Ford 1:24.032 1:22.213 +2.814 25 4 Кевин Коган Tyrrell Ford 1:25.164 1:22.284 +2.885 26 17 Дерек Дали March Ford 1:25.017 1:22.356 +2.957 27 31 Мигель Анхель Герра Osella Ford 1:25.190 1:22.673 +3.274 28 30 Зигфрид Штор Arrows Ford 1:23.504 уақыт жоқ +4.105 29 18 Элисео Салазар March Ford 1:26.074 1:24.383 +4.984

Жарыс

Орын № Тәуекелдемеші Жүргізуші Ұйымдама Тұрлар Уақыт/Шығу Құрылыс Ұпай 1 1 Алан Джонс Williams Ford 80 1:50:41.33 2 9 2 2 Карлос Рейтеманн Williams Ford 80 + 9.19 3 6 3 5 Нельсон Пике Brabham Ford 80 + 34.92 4 4 4 22 Марио Андретти Alfa Romeo 80 + 49.31 6 3 5 3 Эдди Чивер Tyrrell Ford 80 + 1:06.70 8 2 6 33 Патрик Тамбай Theodore Ford 79 + 1 Тұр 17 1 7 21 Чико Серра Fittipaldi Ford 78 + 2 Тұр 18 8 16 Рене Арну Renault 77 + 3 Тұр 20 Шығу 14 Марк Зюрер Ensign Ford 70 Отын жүйесі 19 Шығу 28 Дидье Пирони Ferrari 67 Отын жүйесі 11 Шығу 25 Жан-Пьер Жарие Ligier Matra 64 Отын сорғысы 10 Шығу 6 Гектор Ребаке Brabham Ford 49 Апат 15 Шығу 23 Бруно Джакомелли Alfa Romeo 41 Соқтығысу 9 Шығу 26 Жак Лаффит Ligier Matra 41 Соқтығысу 12 Шығу 20 Кеке Росберг Fittipaldi Ford 41 Қозғалтқыш 16 Шығу 9 Ян Ламмерс ATS Ford 41 Соқтығысу 21 Шығу 29 Риккардо Патрезе Arrows Ford 33 Отын жүйесі 1 Шығу 32 Беппе Габбиани Osella Ford 26 Апат 24 Шығу 12 Найджел Мэнселл Lotus Ford 25 Апат 7 Шығу 27 Жилль Вильнёв Ferrari 17 Жарты ось 5 Шығу 7 Джон Уотсон McLaren Ford 16 Тормоз 23 Шығу 11 Элио де Анджелис Lotus Ford 13 Апат 13 Шығу 15 Ален Прост Renault 0 Соқтығысу 14 Шығу 8 Андреа де Чезарис McLaren Ford 0 Соқтығысу 22 Қатысу жоқ 4 Кевин Коган Tyrrell Ford Қатысу жоқ 17 Дерек Дали March Ford Қатысу жоқ 31 Мигель Анхель Герра Osella Ford Қатысу жоқ 30 Зигфрид Штор Arrows Ford Қатысу жоқ 18 Элисео Салазар March Ford Источник: