Кіріспе
1980 жылғы АҚШ-тың Батыс Гран-приі (ресми атауы Toyota Grand Prix of Long Beach) — 1980 жылғы 30 наурызда Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1980 жылғы Формула-1 маусымының төртінші кезеңі болды. Жарыс АҚШ-тың Батыс Гран-приінің бесіншісі және Лонг-Бичте өткен алтыншы көше жарысы еді. Жарыс 3,251 километрлік трассада 80 айналымнан өтті, жалпы жарыс қашықтығы 260 километрді құрады. Жарысты бразилиялық жүргізуші Нельсон Пике Brabham BT49 машинасымен жеңіп алды. Бұл Пике үшін әлем чемпионатындағы тұңғыш жеңіс болды және оның чемпиондыққа талапкер ретінде көзге шығуы туралы хабарлады. Пике итальяндық Риккардо Патрезеден 49 секундқа басып өтті, ол Arrows A3 машинасымен жүргізіп келе жатқан еді. Бұл Arrows және Патрезе үшін екі жыл ішіндегі ең жақсы нәтиже болды, себебі Патрезе 1978 жылғы Швеция Гран-приінде екінші орын алған болатын. Үшінші орынды екі дүркін әлем чемпионы бразилиялық Эмерсон Фиттипальди Fittipaldi F7 машинасымен иеленді. Бұл Фиттипальдидің 1978 жылғы Бразилия Гран-приінде екінші орын алғаннан бергі ең жақсы нәтижесі еді.
Қорытынды
Нельсон Пике pole position-ды алып, ең жылдам айналымды көрсетіп, мансабындағы алғашқы жарысын жеңіп, жаңа жылтыр көк және ақ түсті Brabham машинасымен күнді басып озды. Бразилиялықтың біліктілік уақыты қалғандардан толық бір секундқа басым болды, ол жарыстың барлық 80 айналымын жетектеп, 49 секундқа жеңіске жетіп, Жүргзушілер Чемпионатында көшбасшылыққа ие болды. Бұл жарыс швейцариялық жүргізуші Клей Регаццони үшін Формула-1-дегі соңғы жарыс болды. Ол Ensign машинасының тежегіштерін жоғалтып, тұраққа қойылған машинаға соқтығысып, содан кейін бетон қабырғаға шағылысты. Жұма күнгі біліктілікте француз Дидье Пирони ең жылдам уақытты көрсетті, бірақ сенбі күні жақсы айналым жасау үшін жұмсақ біліктілік шиналарын дұрыс уақытта пайдалану және трасса тым майлы болмас бұрын жақсы уақытқа қол жеткізу қажет болды. Пике Goodyear шиналарын пайдаланып, трассадағы ең жылдам адам болды, бірақ Чемпионаттың көшбасшысы Рене Арно өзінің Renault машинасымен екінші орынды жеңіп алды. Алайда, үлкен сенсация Ян Ламмерс жасады, ол жарақат алған Марк Сюрердің орнына шығып, ATS машинасымен төртінші орынға ие болды. Джеймс Хант McLaren командасымен қайта оралуға жақын болды, жарыс үшін 1 миллион доллар сұрады. Бұл мүмкіндік француздық жаңа жүргізуші Ален Прост Оңтүстік Африка Гран-присіне дайындық кезінде білегін сындырғаннан кейін пайда болды және Лонг-Бичте жарысуға толықтай дайын болмады. Команданың негізгі демеушісі Marlboro соманың жартысын ұсынды, бірақ Хант шаңғы тебу кезінде аяғын сындырғаннан кейін келіссөздер аяқталды. Стивен Саут оны ауыстырды, бірақ Саут іріктеуден өте алмады. Пирони сессия соңында тоғызыншы орынға түсіп қалды, ал өткен жылы осы жерде үстемдік құрған Жиль Вильнёв пен Джоди Шектердің Ferrari машиналары 10-шы және 16-шы орындарға күресті, ал Эмерсон Фиттипальди 24-ші және соңғы орынға шығып, желіге енуге үлкерді. Америкалықтар Марио Андретти (Lotus) және Эдди Чивер (Osella), өзінің алғашқы толық F1 маусымында 15-ші және 19-шы орындарда болды. Пике апта соңында жасаған жалғыз қателігі жексенбі күні таңертеңгі жаттығу кезінде болды, ол Дерек Дейлимен соқтығысты. Brabham машинасы ауаға көтеріліп, төрт доңғалағымен ауыр құлады, ал Дейлидің Tyrrell машинасы қашқы жолынан төмен түсті. Brabham командасы мұқият тексергеннен кейін машинаның жақсы және жарысқа дайын екендігіне шешім қабылдады. Бірінші бұрылысқа кіргенде Рикардо Зунино, Андретти, Жохен Масс және Жан-Пьер Жарие тежеу кезінде соқтығысты. Зуниноның Brabham және Андреттидің Lotus машиналары жалғаса алмады. Бір айналымнан кейін Пике Патрик Депайеден алды, ол Рене Арнодан шашты тістеп алды. Олардан кейін Алан Джонс, Бруно Джакомелли, Риккардо Патрезе, Карлос Рейтеман, Вильнёв және Дейли болды. 4-ші айналымда Джакомелли Шорлайн Драйвтің басындағы шаштыққа тежеу кезінде Alfa Romeo машинасының бақылауын жоғалтып, жарыс жолынан бүйірге сырғып кетті. Тікелей соңынан келген Рейтеман бірінші болып соқтығысты. Джоди Шектер, Элио де Анджелис, Чивер және Жарие де қатысты. Рейтеманның айтуынша, Джакомеллидің Alfa машинасы ішкі қабырғаға қараған кезде, ол бірнеше машинаны жіберді, содан кейін машинасымен кері жүріп, жарыс жолына соқтығысты, Рейтеман итальяндық Alfa машинасына соқтығыспау үшін тоқтауға мәжбүр болды, содан кейін Джакомелли қателік жасағанын түсініп, тұрған жеріне қайта оралды. Джакомелли оқиғаны түсінген кезде, жоғарыда аталған 5 машина, соның ішінде Рейтеман, гармония әсерін жасады; Рейтеман мен Шектер екеуі де тоқтап қалған, бірақ ештеңеге соқтығыспады, де Анджелис (жарақат алған), Чивер және Жарие апатқа ұшырады, соңғысы ең ауыр зардап шекті; Жариедің Tyrrell машинасынан доңғалақ жыртылып, ол қашқы аймағына түсті. Маршалдар Джакомелли мен Чиверді алға жылжытуға шешім қабылдады, бірақ екеуі де жарыста кейіннен зейнеткерлікке шықты, ал Рейтеман беріліс қорабының проблемаларына байланысты жақын арада зейнеткерлікке шықты. Фиттипальди қазалы жағдайдан аман қалды, ал маршалдар көшбасшылар келгенге дейін жолды тазартты, жарысты тоқтату үшін қызыл тудан аулақ болды. Пике алда бес жұмыс істеп, Депайедің Alfa Romeo машинасының тежегіштері нашарлап жатқанда, 18-ші айналымда Джонс оны шаштық сыртынан басып өтіп, екінші орынға ие болды. Осы уақытта Джакомелли Регаццони, Фиттипальди және Джон Уотсон арасындағы ұзаққа созылған шайқастың алдында алаңға қайта оралды. Гилл Вильнёв Ferrari машинасының нашар басқарылуын еңсеріп, жақсы төртінші орынға жетті, бірақ оның берілісі 46-шы айналымда істен шықты және ол жарыстан шықты. 47-ші айналымда шиналар үшін пит-стоп жасаған Джакомелли 12-ші орынға қайта оралды, Джонстан бірқадам алды, бірақ Williams машинасы оны екінші рет басып өтуге дайын болды, ол трассадағы бейшара мінез-құлқына жалғастырды. Джонс итальяндықтан өту үшін ішке қарай жылжығанда, Джакомелли бұрылып, Williams машинасының рульдік тірегін бүктіріп, Джонсты жарыстан шығарды. Бұл Пикеге Патрезе және Арнодан бір минуттан астам басымдық берді, ол аздап жылдамдығын төмендетіп, кейбір машиналар оны басып өтуге мүмкіндік берді. 50-ші айналымда Клей Регаццонидің мансабын аяқтаған қорқынышты апат болды, оның Ensign N180 машинасының тежегіштері ұзын старт-финиш түзу сызығында істен шықты, жылдамдығын азайта алмады, ол шаштықтан қашқан Зуниноның Brabham машинасына соқтығысып, содан кейін бетон қабырғаға басып кірді. Апат оны белден төменге парализге ұшыратты. Регаццони кейіннен жарыс ұйымдастырушыларына сот ашты, бірақ істі ұтып алды. 63-ші айналымда Арноның оң артқы доңғалағы толығымен тесіліп кетті, ол пит-стопқа қайта оралғанға дейін тоғызыншы орынға түсіп қалды. Уотсон енді Фиттипальдиге үшінші орын үшін күресіп, тіпті оны қысқа уақытқа басып өтті, бірақ беріліс қорабының проблемалары бразилиялыққа позицияны қайтаруға және алға жылжуға мүмкіндік берді. Шектердің Ferrari машинасынан Уотсон да шабуылға ұшырады. Шаштыққа тежеу кезінде Шектер ішкі жолды қорғап, сырттан өтуге тырысты. Ол кір мен бөлшектерге сырғып, содан кейін бесінші орынға және Формула-1-дегі соңғы ұпайларына қанағаттанды. Пике үшін бұл мансабындағы 23 жеңістің біріншісі болды және ол Арномен Жүргзушілер Чемпионатында теңесті. Патрезедің Arrows машинасынан үшінші орын алған Фиттипальди үшін бұл екі жылдан астам уақыттан бергі алғашқы тұғырға көтерілуі болды және оның F1 мансабының соңғысы (жүргізуші де, конструктор да ретінде). Бір бразилиялық көпжылдық әлем чемпионынан екіншісіне шам берілді.
In Friday qualifying, Frenchman Didier Pironi recorded the fastest time, but getting a good lap on Saturday was a matter of using the soft qualifying tires at the right time and slotting in a good time before the track became too oily. Piquet was easily the fastest man on the circuit, using Goodyear tires, but Championship leader René Arnoux grabbed second place in his Renault with an early run on soft Michelins. The big surprise, however, was Jan Lammers, who put his ATS in fourth position while subbing for the injured Marc Surer. James Hunt nearly made a comeback with McLaren, asking for $1 million for the race. This opportunity came about when French rookie driver Alain Prost broke his wrist during practice for the South African Grand Prix, and was not fully fit to drive at Long Beach. The team's main sponsor, Marlboro, offered half the figure but negotiations ended after Hunt broke his leg while skiing. Stephen South substituted but South failed to qualify. Pironi slipped to ninth by the end of the session, while the Ferraris of Gilles Villeneuve and Jody Scheckter, so dominant here the year before, struggled to 10th and 16th, and Emerson Fittipaldi just managed to scramble onto the grid in the 24th and final spot. Americans Mario Andretti (Lotus) and Eddie Cheever (Osella), in his first full F1 season, were 15th and 19th. The only mis step of Piquet's weekend came in the Sunday morning warmup when he and Derek Daly collided entering the corner after the pits. The Brabham was vaulted into the air and landed heavily on all four tires, while Daly's Tyrrell went down the escape road. After careful examination, the Brabham crew decided that the car was fine and ready to race. Entering the first corner Ricardo Zunino, Andretti, Jochen Mass and Jean Pierre Jarier all made contact under braking. Zunino's Brabham and Andretti's Lotus were unable to continue. After one lap, Piquet led Patrick Depailler, who had gotten by René Arnoux in the hairpin. They were followed by Alan Jones, Bruno Giacomelli, Riccardo Patrese, Carlos Reutemann, Villeneuve and Daly. On lap 4, Giacomelli lost control of his Alfa Romeo under braking for the hairpin at the beginning of Shoreline Drive, and slid sideways across the racing line. Reutemann, following directly behind, was the first to be collected. Jody Scheckter, Elio de Angelis, Cheever and Jarier also became involved. According to Reutemann, while Giacomelli's Alfa was facing the inside wall, he let a few cars pass, and then put his car in reverse, and backed onto the racing line, and Reutemann had to come to a dead stop to avoid hitting the Italian's Alfa, and then Giacomelli, realizing he had made a mistake, went back to where he was. By the time Giacomelli had realized what had happened, the 5 other aforementioned cars including Reutemann had created an accordion effect; although Reutemann and Scheckter, who had both stalled had not hit anything, de Angelis (who was injured), Cheever and Jarier had crashed, the latter most seriously; a wheel ripped off Jarier's Tyrrell and he went into the run off area. The marshals decided to move forward Giacomelli and Cheever were able to continue for the time being, though both retired later in the race, and Reutemann had retired soon afterwards with gearbox problems. Fittipaldi just managed to squeeze through the carnage, and the marshals somehow got the track cleared before the leaders came around, avoiding a red flag to stop the race. While Piquet continued to run unchallenged in front, Depailler was struggling with fading brakes on his Alfa Romeo. On lap 18, Jones caught and passed him on the outside of the hairpin to take second place. Meanwhile, Giacomelli was working his way back up through the field ahead of an extended battle between Regazzoni, Fittipaldi and John Watson. Gilles Villeneuve had managed to get the ill handling Ferrari into a good fourth place but his transmission failed on lap 46 and he was out of the race. After pitting for tires on lap 47, Giacomelli rejoined in 12th place, just ahead of Jones, but about to be lapped by the Williams for the second time, and he continued his reckless on track conduct. As Jones moved inside to pass the Italian entering the hairpin at the end of the straight, Giacomelli turned in and Jones struck the Alfa Romeo's rear wheel, bending the steering arm on the Williams and putting Jones out of the race. This left Piquet with a lead of more than a minute over Patrese and Arnoux, and he began to ease off, allowing some cars to unlap themselves. Lap 50 saw a horrific accident which would ultimately end the career of Clay Regazzoni, the brakes on his Ensign N180 car failed on the long start finish straight, unable to reduce speed, he hit the stationary Brabham of Ricardo Zunino which had been left at the run off of the hairpin since lap 1, and then head on into a concrete wall. The accident left him paralyzed from the waist down. Regazzoni later sued the race organisers, but lost the case. On lap 63, Arnoux had his right rear tire go completely flat, and by the time he was able to make it back to the pits for a replacement, he had dropped all the way to ninth place. Watson now began to challenge Fittipaldi for third, and even get around him briefly, but gearbox troubles allowed the Brazilian to retake the position and then pull away. Watson, in fact, came under fire from Scheckter's Ferrari. Braking into the hairpin, Scheckter tried to go around the outside, as Watson defended the inside line. He slid wide on the dirt and marbles, however, and thereafter, decided to settle for 5th place and his final points in Formula One. For Piquet, it was the first of 23 career wins and pulled him even with Arnoux in the Drivers' Championship. For Fittipaldi, who finished third behind a steady Patrese in the Arrows, it was his first podium in more than two years, and the last of his F1 career (both as a driver and as a constructor). The torch was passed from one Brazilian multiple World Champion to another.
Іріктеу
Поз No. Жүргізуші Конструктор Time Gap 1 5 Нельсон Пике Brabham Ford 1:17.694 2 16 Рене Арно Renault 1:18.689 + 0.995 3 22 Патрик Депайе Альфа Ромео 1:18.719 + 1.025 4 10 Ян Ламмерс ATS Ford 1:18.783 + 1.089 5 27 Алан Джонс Williams Ford 1:18.819 + 1.125 6 23 Бруно Джакомелли Альфа Ромео 1:18.924 + 1.230 7 28 Карлос Реутманн Williams Ford 1:18.964 + 1.270 8 29 Риккардо Патрезе Arrows Ford 1:19.071 + 1.377 9 25 Дидье Пирони Ligier Ford 1:19.276 + 1.582 10 2 Жіль Вильнёв Ferrari 1:19.285 + 1.591 11 15 Жан-Пьер Жабуий Renault 1:19.316 + 1.622 12 3 Жан-Пьер Жари Tyrrell Ford 1:19.318 + 1.624 13 26 Жак Лаффит Ligier Ford 1:19.455 + 1.880 14 4 Дерек Дали Tyrrell Ford 1:19.744 + 2.050 15 11 Марио Андретти Lotus Ford 1:19.763 + 2.069 16 1 Джоди Шектер Ferrari 1:20.151 + 2.457 17 27 Йошен Масс Arrows Ford 1:20.410 + 2.716 18 6 Рикардо Зунино Brabham Ford 1:20.419 + 2.725 19 31 Эдди Чивер Osella Ford 1:20.808 + 3.114 20 12 Элио де Анджелис Lotus Ford 1:20.830 + 3.114 21 7 Джон Уотсон McLaren Ford 1:20.868 + 3.174 22 21 Кеке Росберг Fittipaldi Ford 1:20.911 + 3.217 23 14 Клей Регаццони Ensign Ford 1:20.984 + 3.290 24 20 Эмерсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 1:21.350 + 3.656 25 18 Дэвид Кеннеди Shadow Ford 1:21.523 + 3.829 26 17 Джефф Лис Shadow Ford 1:23.486 + 5.792 27 8 Стивен Саут McLaren Ford 1:24.121 + 6.427
Жарыс
Поз. № Жүргзуші Конструктор Шина Лаптар Уақыты/Шығын Тор Нүктелері 1 5 Нельсон Пике Брабхам Форд 80 1:50:18.550 1 9 2 29 Риккардо Патрезе Жебелер Форд 80 + 49.212 8 6 3 20 Эмерсон Фиттипальди Фиттипальди Форд 80 + 1:18.563 24 4 4 7 Джон Уотсон Макларен Форд 79 + 1 Лап 21 3 5 1 Джоди Шектер Феррари 79 + 1 Лап 16 2 6 25 Дидье Пирони Лиджие Форд 79 + 1 Лап 9 1 7 30 Йошен Масс Жебелер Форд 79 + 1 Лап 17 8 4 Дерек Дали Тиррел Форд 79 + 1 Лап 14 9 16 Рене Арно Рено 78 + 2 Лап 2 10 15 Жан-Пьер Жабуиль Рено 71 + 9 Лап 11 Шығын 21 Кеке Росберг Фиттипальди Форд 58 Қызып кету 22 Шығын 14 Клей Регаццони Энсин Форд 50 Апат 23 Шығын 27 Алан Джонс Уильямс Форд 49 Соқтығысу 5 Шығын 23 Бруно Джакомелли Альфа Ромео 47 Соқтығысу 6 Шығын 2 Жиль Вильнев Феррари 46 Жеткізу жұмысының бұзылуы 10 Шығын 22 Патрик Депайе Альфа Ромео 40 Серпімділік 3 Шығын 26 Жак Лаффит Лиджие Форд 36 Тесілу 13 Шығын 31 Эдди Чивер Оселла Форд 11 Жеткізу жұмысының бұзылуы 19 Шығын 28 Карлос Рейтеман Уильямс Форд 3 Жеткізу жұмысының бұзылуы 7 Шығын 3 Жан-Пьер Жарие Тиррел Форд 3 Апат 12 Шығын 12 Элио де Анджелис Лотус Форд 3 Апат 20 Шығын 9 Ян Ламмерс АТС Форд 0 Жеткізу жұмысының бұзылуы 4 Шығын 11 Марио Андретти Лотус Форд 0 Апат 15 Шығын 6 Рикардо Зунино Брабхам Форд 0 Апат 18 Қатыспады 18 Дэвид Кеннеди Шэдоу Форд Қатыспады 17 Джефф Лис Шэдоу Форд Қатыспады 8 Стивен Саут Макларен Форд Дереккөз: