1984 жылғы Детройт Гран-присі

Кіріспе

1984 жылғы Детройт Гран-приі – 1984 жылғы 24 маусымда Мичиган штатының Детройт қаласында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1984 жылғы Формула-1 әлем чемпионатының сегізінші жарысы болды. 63 айналымдық жарысты бразилиялық жүргізуші Нельсон Пике, Brabham BMW көлігімен pole position-нан бастап жеңіске жетті. Ағылшын Мартин Брандл Tyrrell Ford көлігімен екінші орынды иеленді, Пикеден бір секундтан аспайтын айырмамен, бірақ түрлі ереже бұзулар үшін Tyrrell командасы чемпионаттан дисквалификацияланды. Осының нәтижесінде итальяндық Элио де Анджелис Lotus Renault көлігімен екінші орынға көтерілді, ал тағы бір итальяндық Тео Фаби екінші Brabham BMW көлігімен үшінші орынды иеленді.

Жарыстан бұрын

Үш апта бұрын Монако Гран-приінде аяғы сынғаннан кейін, және одан кейін Канададағы келесі жарыстан бас тартқан Патрик Тамбей, заводтық Renault командасы үшін қайтадан жарысқа шықты. Тамбайдың орнына шақырылған Марио Андретти, оның екі ұлының қолдау жарыстарында өнер көрсетуін тамашалап, демалыс күнін көрермен ретінде өткізуге риза болды. Ал басқа жақтан, Hart турбо қозғалтқыштарының жетіспеуіне байланысты Spirit командасы осы жарыс үшін өз машиналарын табиғи сорулы Ford Cosworth DFV қозғалтқышына бейімдеуге мәжбүр болды.

Біліктілік туралы есеп

Іріктеу кезеңінде Нельсон Пике өзінің Brabham BMW көлігімен pole позициясын жеңіп алды, бұл оның қатарынан екінші және маусымның төртіншісі болды, McLaren TAG-дегі Ален Просттан 0,6 секундтан асып түсті. Найджел Манселл, Lotus Renault көлігімен жұма күнгі жарыста ең жылдам уақытты көрсетіп, үшінші орынға ие болды, ал Микеле Альборето Ferrari көлігімен төртінші орынды алды, олардың арасындағы айырма 0,5 секундты құрады. Старттық тордың үшінші қатарында Манселлдің командаласы Элио де Анжелис және зауыттық Renault көлігіндегі Дерек Уорвик орналасты, ал төртінші қатарда Айртон Сенна (Toleman) және Эдди Чивер (Alfa Romeo) болды. Патрик Тамбей (екінші Renault) және Ники Лауда (екінші McLaren) үздік ондыққа кірді. Пикедің командаласы Тео Фаби 23-ші орынға ғана қол жеткізді, ал Хуб Ротенгаттер 27-ші және соңғы орынды алып, Spirit Ford көлігімен ілікпеді демек, жарысқа қатысуға құқығы болмады.

Біліктілік жіктелуі

Орын № Жүргізуші Ұйым Q1 Q2 Айырма 1 1 Нельсон Пике Брабам BMW 1:45.407 1:40.980 2 7 Ален Прост Макларен TAG 1:45.717 1:41.640 +0.660 3 12 Найжел Мэнселл Лотус Рено 1:45.130 1:42.172 +1.192 4 27 Микеле Альборето Феррари 1:47.719 1:42.246 +1.266 5 11 Элио де Анджелис Лотус Рено 1:47.316 1:42.434 +1.454 6 16 Дерек Уорвик Рено 1:47.341 1:42.637 +1.657 7 19 Айртон Сенна Толеман Харт 1:47.188 1:42.651 +1.671 8 23 Эдди Чивер Альфа Ромео 1:47.347 1:43.065 +2.085 9 15 Патрик Тамбай Рено 1:46.426 1:43.289 +2.309 10 8 Ники Лауда Макларен TAG уақыт жоқ 1:43.484 +2.480 11 3 Мартин Брундл Тиррелл Форд 1:48.966 1:43.754 +2.774 12 26 Андреа де Чесарис Лижье Рено 1:46.834 1:43.998 +3.018 13 18 Тьерри Бутсен Эрроус BMW 1:47.866 1:44.063 +3.083 14 14 Манфред Винкельхок АТС BMW 1:47.303 1:44.228 +3.248 15 28 Рене Арну Феррари 1:46.805 1:44.748 +3.768 16 4 Стефан Беллоф Тиррелл Форд 1:48.177 1:44.940 +3.960 17 20 Джонни Чекотто Толеман Харт 1:49.644 1:45.231 +4.251 18 25 Франсуа Эснаулт Лижье Рено 1:49.597 1:45.419 +4.439 19 5 Жак Лаффит Уильямс Хонда 1:47.610 1:46.225 +5.245 20 9 Филипп Аллио RAM Харт 1:51.031 1:46.333 +5.353 21 6 Кеке Росберг Уильямс Хонда 1:47.919 1:46.495 +5.515 22 17 Марк Сурер Эрроус Форд 6:22.502 1:46.626 +5.646 23 2 Тео Фаби Брабам BMW 1:51.165 1:47.335 +6.355 24 10 Джонатан Палмер RAM Харт 1:51.493 1:47.743 +6.673 25 22 Риккардо Патрезе Альфа Ромео 1:47.974 1:48.230 +6.994 26 24 Пьеркарло Гинцани Оселла Альфа Ромео 1:49.141 1:48.865 +7.885Қатыспады 21 Хуб Ротенгаттер Спирит Форд 1:53.625 1:49.995 +8.975

Жарыс туралы есеп

Жексенбі күні түнгі дауылдан кейін жол тазаланып, күн жылы болды, бірақ жасыл шам жанған кезде бірден хаос орнады. Найджел Манселл Нельсон Пикетті желіден озуға тырысып, «Лотус» машинасымен Пикеттің «Брабхэм» және Ален Просттың «Макларен» арасындағы бос орынға бағытталды. Ол Просттың артқы бөлігіне соқтығысып, Пикеттің машинасына шағылысып, «Брабхэмді» жолдың сыртқы қабырғасына және Мишель Альборетоның «Феррарисіне» қарай итерді. «Брабхэмнің» оң артқы дөңгелегі ауаға ұшып, Айртон Сеннаның «Толеман» машинасының алдына түсіп, аспасын бұзды. Сонымен қатар, Марк Сюрр кенеттен Пикеттің зақымдалған машинасының кедергісіне тап болды және «Эрроус» машинасымен «Брабхэмнің» сол алдыңғы дөңгелегіне соқты. Ұйымдастырушылар ешқандай тәуекелге бармай, жарысты тоқтатып, қайта бастауға дайындық жасады. Пике, Альборето және Сенна қосалқы машиналарын алды, бірақ «Эрроус» командасы Сюррге ұсынатын машинасы болмады, сондықтан швейцариялық пилот қайта жиналғанда жоқ еді. Екінші старт Пикеттің Прост пен Манселден алға шығуымен аяқталды. Бірінші айналымның соңында осы үшеуі Альборето, үш орын алған Эдди Чивер, Дерек Уорвик, Элио де Анжелис, Ники Лауда, Патрик Тамбей және Айртон Сеннамен бірге жүрді. Прост алғашқы бірнеше айналымда Пикеттің артында қалды, содан кейін артқы дөңгелектері тұтқанынан айырыла бастағанда кері қарай жылды. Нәтижесінде Манселл французға жақындап, 10-айналымда Пикеттен бес секундқа алға шықты. Бірден Манселл жетекші «Брабхэмді» қуып жету үшін күшті күресті, оның көшбасшылығынан бір айналымға бір секундтан астам үнемдеді. Пике, көрінетін болса, алдыда қалуға жеткілікті жылдамдықпен жүрді, ал Манселл соққы қашықтығына жете алмады. 17-айналымда «Лотус» Атвотер туннеліне кіргенде айтарлықтай баяулады, өйткені ол екінші берілістен айырылды. Бұл арада Прост қана емес, сонымен қатар Уорвик пен Тамбайдың «Рено» машиналары, содан кейін Лауда жаңа дөңгелектерге тоқтауға мәжбүр болды, ал Пике абразивті бетке ешқандай қиындық таппады. 22-айналымда бір-бірінен сәл уақыт өткен соң, Сеннаның оң артқы дөңгелегі негізгі тік жолақта 5-ші беріліспен шығып, Кеке Росбергтің қысымымен бірінші бұрылыста дөңгелек кедергісіне айналды, ал Чивер үшінші орыннан жарылған интеркүлермен зейнеткерлікке шықты. Манселл 28-айналымда ыдырап жатқан беріліс қорабымен күресті тоқтатып, екінші орынды Пикеттен 15 секундқа артта қалған Альборетоға берді. Элио де Анжелис екінші «Лотуста» үшінші орынға жетті, содан кейін Росберг пен «Тиррелдің» таңғажайып жаңашылдары Мартин Брандл мен Стефан Беллофтан ұзақ қашықтыққа жетті. «Тиррел» командасы, әлі де әдеттегідей аспирациялық «Косворт Форд V8» қозғалтқышына адал, күшті турбомен бәсекелесуге мүмкіндік бермеді. Алайда, олар жеті жарыста төрт рет ұпай жинаған еді, ал тығыз трассада олардың жеңіл салмағы мен төменгі ат күші бірігіп, дөңгелектердің жақсы тозуын қамтамасыз етті. Детройтте бұл оларға жұмсақ «Гудйер» құрамасын пайдалануға мүмкіндік берді, ал қалғандары қатты құраманы қолдануға мәжбүр болды. Сонымен қатар, турбомен салыстырғанда, вагондардың тығыздығы бетон қабырғалар арасында, әсіресе шұңқырға тікелей алып баратын шикан арқылы өтуде артықшылық болды. Ең бастысы, Брандл мен Беллоф бірінші жылы күткеннен әлдеқайда жақсы нәтиже көрсетті. Бұл жерде жарыстың жартысында жағдай нашарлау қаупі төнгендіктен, жарысты қайтадан жандандырған Брандл болды. Алайда Беллоф 34-айналымда кенеттен тоқтап қалды, ол пит-станция алдындағы шикандан шығып бара жатқан қабырғаға соқты. Брандл су балласты үшін жарысқа кіріскен кезде Уорвик жарыстың ең жылдам айналуын жасап, Росберг пен де Анжелисті бірінен соң бірі айналып өтіп, үшінші орынға ие болды. Алборетодан кейін шығатын болғанда, Уорвиктің «Реносы» кенеттен бесінші беріліссіз қалды, бұл де Анжелис пен Росбергке 37-айналымда оны қайтадан басып өтуге мүмкіндік берді. Оның беріліс қорабы 41-айналымда толығымен аяқталды, ол күні он сегізінші зейнеткерлікке шықты, тек сегіз көлік әлі де жүріп жатыр. Росберг бұзылған турбокомпрессормен кейіннен жеңілді, ал Альборето 50-айналымда қозғалтқышын жойғанда, Пике 30 секундтан астам алдыда болды. Брандл енді үшінші орынға ие болды және де Анжелиске жетті, ол өзінің «Лотусында» екінші беріліссіз жүрді, өйткені команда мүшесі Манселл зейнеткерлікке шыққанға дейін солай істеген болатын. 56-айналымда Брандл өзінің және «Лотус» арасындағы 10 секундты жойды, және олар екінші орынға жету үшін шиканға жақындады. Жеңіске жеткенге жеті айналым қалғанда, Пике 20 секундқа алдыда болды және Простқа озуға рұқсат беру үшін күшін азайтты. Брандл шабуылдауын жалғастырды, чемпионның көшбасшылығынан әр айналымда шамамен бес секундты үнемдеді. Брандл соңғы туннельге кіргенде бір секундқа жақындағанда да, Пике сабырлы болды және сегіз күндегі екінші жеңісін бірнеше машина ұзындығымен жеңіп алды. Соңғы финишерлер де Анжелис, тридцать секундтан кейін; екінші «Брабхэм» Тео Фаби (алғашқы ұпайларын алды); Прост және Жак Лаффиттің «Уильямсы» болды. Марапаттау рәсімінен кейін, Брандлдің «Тиррел» машинасының су инъекциялық жүйесіндегі қоспалар және суды қамтитын резеңке қаптағы қорғасын шарлар табылғанын хабарлады. Су үлгілері Франция мен Техасқа талдау үшін жіберілді және көміртегінің жоғары деңгейлері бар екені анықталды, бірақ бұл нәтиже қайта тексеруде күшін жойды. Кен Тиррел 18 шілдеде FISA Атқару комитетінің отырысына шақырылды және суға қосылған қоспаларға байланысты, пит-стоп кезінде машинаны май құюға айыпталды. (Май құю 1984 жылғы маусымға дейін тыйым салынған және 1994 жылға дейін заңсыз болып қалды.) Команда әлем чемпионатына қатысудан шеттетілді және бұрын жинаған 13 ұпайын жоғалтты, бірақ олар ұпай жинау мүмкіндігі болмаса да жарысқа қатысуды жалғастырды. Алайда, бұл оқиғалар бірнеше аптадан кейін болды, ал Детройт ұйымдастырушылары ағылшын жаңашылының оқиғаның жарқын сәті болған шабытты жүрісіне риза болды. Оның дисквалификациясымен, тек 5 пилотқа ұпай берілді, сондықтан Альборето, соңғы зейнеткерлікке шыққан пилот, жарыс қашықтығының 90% -ын аяқтамағандықтан, алтыншы орынға ие болған жоқ.

Warm and sunny weather returned on Sunday after an overnight storm had washed the track clean, but at the green light, there was immediate chaos. Nigel Mansell had decided that he could get by Nelson Piquet off the grid and aimed his Lotus for the space between Piquet's Brabham and Alain Prost's McLaren. He struck the back of Prost and bounced into the side of Piquet, sending the Brabham sliding to the outside wall of the track and into Michele Alboreto's Ferrari. The Brabham's right rear wheel was launched into the air and landed on the front of Ayrton Senna's Toleman, breaking the suspension. At the same time, Marc Surer suddenly found his charge from the back of the grid blocked by Piquet's stricken car, and drove his Arrows into the Brabham's left front wheel. Taking no chances, the organizers stopped the race and made preparations for a restart. Piquet, Alboreto and Senna took to their spare cars, but the Arrows team had none to offer Surer, so the Swiss driver was absent when the field reassembled on the grid. The second start came off without a hitch, as Piquet led from Prost and Mansell. At the end of the first lap, these three were followed by Alboreto, Eddie Cheever who had already gained three places, Derek Warwick, Elio de Angelis, Niki Lauda, Patrick Tambay and Ayrton Senna. Prost followed closely behind Piquet for the first few laps, then dropped back when his rear tires began to lose grip. As a result, Mansell closed up on the Frenchman and overtook him on lap 10, with Piquet five seconds ahead. Immediately, Mansell fought hard to catch the leading Brabham, taking over a second per lap off his lead. Piquet, it seemed, was driving just fast enough to stay in front, however, and Mansell was unable to get within striking distance. On lap 17, the Lotus slowed noticeably while entering the Atwater Tunnel, as he had lost second gear. Meanwhile, not only Prost, but the Renaults of Warwick and Tambay, and then Lauda were forced to stop for new tires, while Piquet was having no trouble at all with the abrasive surface. Within moments of each other on lap 22, Senna's right rear wheel came off in 5th gear on the main straight and he spun into the tire barrier in Turn one while under pressure from Keke Rosberg, and Cheever retired from third place with a cracked inter cooler. Mansell finally gave up the struggle with his disintegrating gearbox on lap 28, handing second place to Alboreto, 15 seconds behind Piquet. Elio de Angelis was a close third in the second Lotus, then a long gap back to Rosberg and the stunning Tyrrell rookies, Martin Brundle and Stefan Bellof. The Tyrrell team, still loyal to the normally aspirated Cosworth Ford V8 engine, were given no chance on the season of being competitive against the mighty turbos. Already, however, they had been in the points four times in seven races, and on a tight circuit, their lighter weight and lower horsepower combined to give much better tire wear. In Detroit, this allowed them to use the softer Goodyear compound, while all the others had to use the harder compound. Also, the compactness of the cars, in comparison with the turbos, was an advantage in threading between the concrete walls, especially through the chicane leading on to the pit straight. Most importantly, Brundle and Bellof were putting in much better performances in their first year than anyone could have expected. Here, with things threatening to deteriorate at half distance, it was Brundle who would bring the race back to life. Bellof, however, suddenly ground to a halt on lap 34 when he struck the wall exiting the chicane before the pits. Then, just as Brundle was pitting for water ballast, Warwick set the fastest lap of the race and passed Rosberg and de Angelis on consecutive laps to take third place. About to set off after Alboreto, Warwick's Renault suddenly lost fifth gear, allowing de Angelis and Rosberg to repass him on lap 37. His gearbox completely expired on lap 41, and he became the eighteenth retirement of the day, leaving only eight cars still running. Rosberg succumbed next with a broken turbocharger, and when Alboreto blew his engine on lap 50, Piquet led by more than 30 seconds. Brundle now found himself in third place and gaining on de Angelis, who was driving without second gear in his Lotus as teammate Mansell had done before retiring. By lap 56, Brundle had erased the ten seconds between him and the Lotus, and he passed by as they approached the chicane to take second place. With seven laps to go, Piquet was 20 seconds ahead and winding down his boost as he allowed Prost to unlap himself. Brundle continued to charge, however, taking almost five seconds per lap off the Champion's lead. Even as Brundle pulled within a second on their last entrance to the Tunnel, Piquet remained cool and took his second victory in eight days by just a few car lengths. The only remaining finishers were de Angelis, thirty seconds back; the second Brabham of Teo Fabi (scoring his first points); Prost and the Williams of Jacques Laffite. Soon after the podium ceremony, word arrived that the officials had found impurities in the water injection system on Brundle's Tyrrell and lead balls in the rubber bag containing the water. Samples of the water were shipped to France and Texas for analysis and were found to contain significant levels of hydrocarbons, though this finding was later overturned on retesting. Ken Tyrrell was called to a meeting of the FISA Executive Committee on July 18 and, based on the impurities in the water, which had been topped up during a pit stop, was accused of refueling the car during the race. (Refueling had been banned prior to the 1984 season and remained illegal until 1994.) The team was banned from the remainder of the World Championship and lost the 13 points they had already gained, though they continued to race, unable to score points. That was weeks later, however, and the organizers in Detroit were grateful for the stirring drive by the English rookie that was the highlight of their event. With his disqualification, however, only 5 drivers were given points, so it wasn't a sixth classified as Alboreto, the last retiree, didn't complete the 90% of the race distance.

Жасырын жіктеу

Орын № Тәуекелсіздік жүргізушісі Конструктор Айналым Уақыт/Шығу Құрылым Ұпай 1 1 Нельсон Пике Brabham BMW 63 1:55:41.842 1 9 2 11 Элио де Анджелис Lotus Renault 63 + 32.638 5 6 3 2 Тео Фаби Brabham BMW 63 + 1:26.528 23 4 4 7 Ален Прост McLaren TAG 63 + 1:55.258 2 3 5 5 Жак Лаффит Williams Honda 62 + 1 Айналым 19 2 ДСК 3 Мартин Брундл Tyrrell Ford 63 Салмағы жеткіліксіз 11 Шығу 27 Микеле Альборето Ferrari 49 Қозғалтқыш 4 Шығу 6 Кеке Росберг Williams Honda 47 Турбо 21 Шығу 16 Дерек Уорвик Renault 40 Жетек қорабы 6 ДСК 4 Стефан Беллоф Tyrrell Ford 33 Заңсыз отын және салмақ 16 Шығу 15 Патрик Тамбай Renault 33 Жетек беру 9 Шығу 9 Филипп Аллио RAM Hart 33 Тормоз 20 Шығу 8 Ники Лауда McLaren TAG 33 Электр 10 Шығу 12 Найджел Мэнселл Lotus Renault 27 Жетек қорабы 3 Шығу 18 Тьерри Бутсен Arrows BMW 27 Қозғалтқыш 13 Шығу 26 Андреа де Чесарис Ligier Renault 24 Қызып кету 12 Шығу 20 Джонни Чекотто Toleman Hart 23 Айналу 17 Шығу 23 Эдди Чивер Alfa Romeo 21 Қозғалтқыш 8 Шығу 19 Айртон Сенна Toleman Hart 21 Апат 7 Шығу 22 Риккардо Патрезе Alfa Romeo 20 Сығу 25 Шығу 25 Франсуа Эснаул Ligier Renault 3 Апат 18 Шығу 24 Пьеркарло Гинцани Osella Alfa Romeo 3 Апат 26 Шығу 28 Рене Арну Ferrari 2 Апат 15 Шығу 10 Джонатан Палмер RAM Hart 2 Шина 24 Шығу 14 Манфред Винкельхок ATS BMW 0 Қозғалтқыш 14 Шығу 17 Марк Зурер Arrows Ford 0 Апат 22 Дереккөз: