Victorian era design movement favouring practical women's clothing
Викториялық киім реформасы – Виктория дәуірінің ортасы мен соңында пайда болған Викториялық киім реформасы қозғалысының (кейде «рационалды киім қозғалысы» деп те аталады) мақсаты болды. Бұл қозғалыстың жетекшілері замандас әйелдерге қарағанда ыңғайлырақ және практикалық деп есептелетін киімдерді ұсынды, жасады және киді. Киім реформаторлары негізінен Батыс әлеміндегі феминизмнің бірінші толқынына қатысқан орта таптың әйелдері болды, қозғалыс 1850-жылдардан 1890-жылдарға дейін жалғасты. Бұл қозғалыс прогрессивтік дәуірде, сонымен қатар ұстамдылық, әйелдердің білім алуы, сайлау құқығы және моральдық тазалық туралы талаптармен бірге пайда болды. Киім реформасы «моданың диктатурасынан» азат етуді, «дене мен аяқ-қолды лайықты жабу» қажеттігін білдірді және «рационалды киімді» насихаттады. Қозғалыстың ең үлкен жетістігі әйелдердің ішкі киімдерін реформалау болды, оларды киген адамды қоғамдық қысымға ұшыратпай өзгертуге болатын. Киім реформаторлары әйелдерді велосипед тебу немесе жүзу сияқты спорттық іс-шаралар үшін қарапайым киімдерді таңдауға ықпал етті. Бұл қозғалыс ерлер киіміне онша көңіл бөлмеді, бірақ жүннен тоқылатын костюмдердің немесе ұзын шалбардың кеңінен таралуына себепкер болды. Қозғалыстың жақтаушылары киім реформасы салондарын немесе дүкендерін ашты, онда әйелдер киім тігу үлгілерін сатып ала немесе тікелей киім сатып ала алатын.
Victorian dress reform was an objective of the Victorian dress reform movement (also known as the rational dress movement) of the middle and late Victorian era, led by various reformers who proposed, designed, and wore clothing considered more practical and comfortable than the fashions of the time. Dress reformists were largely middle class women involved in the first wave of feminism in the Western World, from the 1850s through the 1890s. The movement emerged in the Progressive Era along with calls for temperance, women's education, suffrage and moral purity. Dress reform called for emancipation from the "dictates of fashion", expressed a desire to "cover the limbs as well as the torso adequately," and promoted "rational dress". The movement had its greatest success in the reform of women's undergarments, which could be modified without exposing the wearer to social ridicule. Dress reformers were also influential in persuading women to adopt simplified garments for athletic activities such as bicycling or swimming. The movement was much less concerned with men's clothing, although it initiated the widespread adoption of knitted wool union suits or long johns. Some of the movement's proponents established dress reform parlors, or storefronts, where women could buy sewing patterns for the garments, or buy them directly.
Таяқ байлауды сынға алу
1850-ші жылдардан бастап 1880-ші жылдар аралығындағы мода үлкен кринолиндерді, ауыр bustle-дерді және кішкентай белдері бар, төсемделген бюстерді, «бумен қалыпталған корсеттерге» (steam moulded corsetry) байланыстырды. «Тығыз байлау» корсетке қатысты дау-жанжалдың бір бөлігіне айналды: киім реформаторлары корсеттің мақтандылық пен ақымақтықтан туындағанын және денсаулыққа зиян екенін мәлімдеді. Денсаулыққа қауіп төндіретін факторлар: ішкі органдардың зақымдануы және орналасуының өзгеруі, сүек аурулары, әйелдердің бедеулігі, әлсіздік және жалпы денсаулықтың нашарлауы. Корсетті жақтағандар оның сәнді киім үшін қажет екенін және оның өзіне тән ләззаттары бар екенін айтты; киім тарихшысы Дэвид Кунзл, кейбір ынталы жақтаушылар тығыз байлау кезінде немесе корсетке тиіп қалғанда жыныстық қуат алатын болған деген болжам жасады, бұл осы практикаға қарсы наразылықты күшейтті. Элис Бункер Стокхэм сияқты дәрігерлер пациенттерге, әсіресе жүктілік кезінде олардан аулақ болуға кеңес берді; реформатор және белсенді Катарина Бичер әдеп нормаларын бұзып, өмір бойы корсет киюден туындайтын гинекологиялық мәселелерді, әсіресе жатырдың төмен түсуі туралы ашық талқылады. Феминист тарихшы Ли Саммерс, кейбір моральдық үрейдің себебі, тығыз байлаудың аборт жасауға қолданылуы мүмкін деген жалпы, бірақ айтуға қиын идеядан туындағанын болжады. Құлдыққа қарсы және тыйым салу қозғалысына қатысқан, көпшілік алдында сөйлеу және саяси күреске қатысқан американдық әйелдер, олардың қозғалысын шектемейтін ыңғайлы киімдерді талап етті. Сәнді киімді жақтаушылар корсеттердің тік, «жақсы келбетті» сақтайтынын, моральдық және жақсы ұйымдастырылған қоғам үшін қажетті физикалық құрылым екенін айтты, ал киім реформаторлары әйелдер модасының тек физикалық денсаулыққа ғана зиян емес, сонымен қатар «еркектердің әйелдерді құл психологиясына баулу арқылы оларды бағынышты ету үшін жасаған сөз байласуының нәтижесі» екенін мәлімдеді. Олар моданың өзгеруі әйелдердің әлеуметтік жағдайын өзгерте алады деп сенді, бұл оларға жоғары әлеуметтік мобильділікке, еркектерден тәуелсіздікке және некеге қарамастан, жалақыға жұмыс істеуге, сондай-ақ еркін қозғалуға және жайлылыққа мүмкіндік береді.
Fashion in the 1850s through the 1880s accented large crinolines, cumbersome bustles, and padded busts with tiny waists laced into 'steam moulded corsetry'. 'Tight lacing' became part of the corset controversy: dress reformists claimed that the corset was prompted by vanity and foolishness, and harmful to health. The reported health risks included damaged and rearranged internal organs, compromised fertility; weakness and general depletion of health. Those who were pro corset argued that it was required for stylish dress and had its own unique pleasures; dress historian David Kunzle theorized that some enthusiastic fans of tightlacing may have experienced sexual pleasure when tightlacing, or by rubbing against the front of the corset, which contributed to the moral outrage against the practice. Doctors such as Alice Bunker Stockham counseled patients against them, particularly during maternity; reformist and activist Catharine Beecher was one of the few to defy propriety norms and discuss the gynecological issues resulting from lifelong corset usage, in particular uterine prolapse. Feminist historian Leigh Summers theorized that some moral panic derived from the common but unspeakable idea that tightlacing could be used to induce an abortion. American women active in the anti slavery and temperance movements, having experience in public speaking and political agitation, demanded sensible clothing that would not restrict their movement. While supporters of fashionable dress contended that corsets maintained an upright, 'good figure', as a necessary physical structure for moral and well ordered society, these dress reformists contested that women's fashions were not only physically detrimental, but "the results of male conspiracy to make women subservient by cultivating them in slave psychology." They believed a change in fashions could change the whole position of women, allowing for greater social mobility, independence from men and marriage, the ability to work for wages, as well as physical movement and comfort.
"Емансипациялық белдер" және ішкі киім реформасы
Киім реформаторлары корсеттің орнына бостандық жиегін немесе еркіндік корсетін ұсынды. Бостандық корсеті – алдыңғы жағында түймелері бар, жеңсіз, тығыз жилет, ал төменгі жағында кіші киім мен юбканы бекітуге болатын түймелер қатары болды. Бүкіл дене салмағын бел емес, кіші киім мен юбка көтеретін еді (кейбір киім реформаторлары толық юбкалар мен кіші киімдердің салмағын тарылтылған белге ілудің орнына иықтан ілудің дұрыс екенін жиі талқылады). Корсеттерді тігінші киюге бейімдеуі керек еді, ал үлгілерін пошта арқылы тапсыруға болады. Дәрігер Алиса Банкер Стокхэм корсетті сынап, жүктілік корсеті туралы: «Ең жақсы жүктілік корсеті – корсет емес» деді. «Фланель астындағы бостандық одағы» алғаш рет 1868 жылы Америкада сатылды. Ол бел (көйлек) пен шұлықты (леггинстерді) біріктірген, қазір бізге одақ костюмі ретінде таныс. Алғашында әйелдер үшін жасалған одақ костюмін ерлер де қабылдады және бүгінге дейін ерлер мен әйелдер қысқы іш киім ретінде сатып алып, киеді. 1878 жылы Гюстав Ягер есімді неміс профессоры жануарлардың жүнінен жасалған киім ғана денсаулықты жақсартатынын айтқан кітап жариялады. Британдық бухгалтер Льюис Томалинь кітапты аударғаннан кейін, доктор Ягердің санитарлық жүн жүйесін, соның ішінде жүннен тоқылған одақ костюмдерін сататын дүкен ашты. Олар тез арада «Ягерлер» деп аталды және кеңінен танымал болды. Америкада немесе Еуропада қанша әйел осы «реформалық» корсеттерді кигені белгісіз. Дегенмен, заманауи портреттер, сән әдебиеті және сақталған іш киімдерінің мысалдары корсеттің 1920 жылдарға дейін әйелдер мен жас қыздардың (сондай-ақ көптеген сәнді еркектердің) күнделікті киімі ретінде кең таралғанын көрсетеді, одан кейін корсеттердің орнына белдіктер қолданыла бастады.
Dress reformers promoted the emancipation waist, or liberty bodice, as a replacement for the corset. The emancipation bodice was a tight sleeveless vest, buttoning up the front, with rows of buttons along the bottom to which could be attached petticoats and a skirt. The entire torso would support the weight of the petticoats and skirt, not just the waist (since the undesirability of hanging the entire weight of full skirts and petticoats from a constricted waist—rather than hanging the garments from the shoulders—was another point often discussed by dress reformers). The bodices had to be fitted by a dressmaker; patterns could be ordered through the mail. Physician Alice Bunker Stockham railed against the corset and said of the pregnancy corset, "The Best pregnancy corset is no corset at all." The "emancipation union under flannel" was first sold in America in 1868. It combined a waist (shirt) and drawers (leggings) in the form we now know as the union suit. While first designed for women, the union suit was also adopted by men, and is still sold and worn today, by both men and women, as winter underclothing. In 1878, a German professor named Gustav Jaeger published a book claiming that only clothing made of animal hair, such as wool, promoted health. A British accountant named Lewis Tomalin translated the book, then opened a shop selling Dr Jaeger's Sanitary Woollen System, including knitted wool union suits. These were soon called "Jaegers"; they were widely popular. It is not clear how many women, in either the Americas or on the Continent, wore these so called "reform" bodices. However, contemporary portrait photography, fashion literature, and surviving examples of the undergarments themselves, all suggest that the corset was almost universal as daily wear by women and young ladies (and numerous fashionable men) until the 1920s, when girdles began to take over.
Гигиеналық корсет
Киім реформасының басты нәтижесі корсеттің жойылуы емес, эволюциясы болды. Корсеттер мен оларды қысып тағудың денсаулыққа зиянды екеніне байланысты туған қоғамдық наразылықтан кейін көптеген дәрігерлер өздерін корсетшілер ретінде таныстырды. Көптеген дәрігерлер пациенттеріне дұрыс кимеген корсеттердің зиянынан сақтау үшін корсет тағуға көмектесті, ал кейбіреулері тіпті корсеттерді өздері жасады. Рокси Энн Каплин кеңінен танымал корсет жасаушыға айналды, ол адам анатомиясына құрметпен қарауды мақсат тұтқан корсеттер жасау үшін күйеуінің, дәрігердің көмегіне жүгінді. Олар бірнеше жыл бойы күресті, бірақ баспасөз тарапынан қорланды және көшеде мазақталды. Қоғамның консервативті бөлігі әйелдердің 'ағын киімдерін тастағанда олардың тартымдылығы мен сырлылығын жоғалтқаны' туралы наразылық білдірді. Амелия Блумер 1859 жылы бұл сәннен бас тартып, жаңа өнертабыс – кринолин жеткілікті реформа екенін және ол дәстүрлі киімге орала алатынын айтты. Блумер костюмі уақытша жойылды. Бірақ ол кейіннен (басқаша түрінде) 1890-шы жылдар мен 1900-шы жылдардың басында әйелдердің спорттық киімі ретінде қайта оралды.
The primary result of the dress reform movement seems to be the evolution, rather than elimination, of the corset. Because of the public health outcry surrounding corsets and tightlacing, many doctors took it upon themselves to become corsetieres. Many doctors helped to fit their patients with corsets to avoid the dangers of ill fitting corsets, and some doctors even designed corsets themselves. Roxey Ann Caplin became a widely renowned corset maker, enlisting the help of her husband, a physician, to create corsets which she purported to be more respectful of human anatomy. They put up a fight for a few years, but were subjected to ridicule in the press and harassment on the street. The more conservative of society protested that women had 'lost the mystery and attractiveness as they discarded their flowing robes." Amelia Bloomer herself dropped the fashion in 1859, saying that a new invention, the crinoline, was a sufficient reform and that she could return to conventional dress. The bloomer costume died—temporarily. It was to return much later (in a different form), as a women's athletic costume in the 1890s and early 1900s.
Эстетикалық киім қозғалысы
1870 жылдары Мэри Элиза Хавейс бастаған, негізінен ағылшын тіліндегі қозғалыс, дене пішінін жақсарту және оның табиғи сұлулығын көрсету үшін киім реформасын іздеді, орта ғасырлық және Ренессанс дәуірлерінің еркін сызықтарын бағалады. Тарихи ностальгиямен байланысты болған эстетикалық киім қозғалысы, сәнді киімнің өзгермейтін пішіндерін сынап, «көйлек жасау және әшекейлеудің» табиғи денеге дәмді әрі үйлесімді толықтыруын қалады. Пре-Рафаэлиттік бауырластық және басқа да көркем реформаторлар, қатаң корсет пен юбкаларға негізделген, табиғи емес силуэттері бар Виктория дәуірінің әшекейлі киімдерін жаман және адал емес деп санады. Қозғалысқа қатысқан кейбір әйелдер романтикалық орта ғасырлық стильге негізделген, мысалы, пышқың жюльетка жеңдері мен ұзын етектер сияқты қайта жаңарту стилін қабылдады. Бұл стильдер өсімдік бояуларының жұмсақ түстерінде жасалды, қолмен тігілген кестелермен, жібек, шығыс мотивтерімен, ашық түстермен, табиғи және иілімді шаштармен безендірілді және белге ерекше назар аудармады. Бұл стиль 1860 жылдары әдеби және көркемдік орталарда «антимода» ретінде танымал болған «Көркем киім», 1870 жылдары сәл тоқырап, 1880 жылдары «Эстетикалық киім» ретінде қайта жанданды, онда жазушы Оскар Уайльд пен оның әйелі Констанс есімді екі негізгі жақтаушысы осы тақырыпта лекциялар оқыды. 1881 жылы Лондонда «Рационалды киім қоғамы» құрылды. Қоғам, киімнің практикалық түрі ретінде екі бөліктен тұратын юбкаларды қолдады, бірақ оның президенті және негізін қалаушысы леди Флоренс Харбертон одан да әрі барып, велосипед тебу кезінде толық «Рационалды» киім киді, ол көлемді шалбардың үстіне кигізілген қысқа юбкадан тұрды.
In the 1870s, a largely English movement led by Mary Eliza Haweis sought dress reform to enhance and celebrate the natural shape of the body, preferring the looser lines of the medieval and renaissance eras. A historic nostalgia for more forgiving fashions, the aesthetic dress movement critiqued fashionable dress for its immovable shapes, and sought the 'fashioning and adorning of a robe' as tastefully complementary to the natural body. The Pre Raphaelite Brotherhood and other artistic reformers objected to the elaborately trimmed confections of Victorian fashion with their unnatural silhouette based on a rigid corset and hoops as both ugly and dishonest. Some women associated with the movement adopted a revival style based on romanticised medieval influences such as puffed juliette sleeves and trailing skirts. These styles were made in the soft colors of vegetable dyes, ornamented with hand embroidery in the art needlework style, featured silks, oriental designs, muted colors, natural and frizzed hair, and lacked definitive waist emphasis. The style spread as an "anti fashion" called Artistic dress in the 1860s in literary and artistic circles, died back in the 1870s, and reemerged as Aesthetic dress in the 1880s, where two of the main proponents were the writer Oscar Wilde and his wife Constance, both of whom gave lectures on the subject. In 1881 The Rational Dress Society was founded in London. The Society advocated divided skirts as a more practical form of clothing, but its president and co founder, Lady Florence Harberton, went further when cycling, she wore full 'Rational' dress, which was a shorter skirt worn over voluminous trousers.
Елдер бойынша рационалды киім қозғалысы
Киім реформасы қозғалысы 1880 жылдары АҚШ пен Ұлыбританиядан Скандинавия елдеріне, Германиядан Австрия мен Нидерландыға тарады. Бұл мәселе 1896 жылы Берлинде өткен Халықаралық әйелдер еңбегі және әйелдер жұмысы жөніндегі конгресте халықаралық деңгейде талқыланды, оған Германия, Америка, Бельгия, Дания, Англия, Финляндия, Ресей, Швеция, Швейцария және Венгрия қатысты.
The dress reform movement spread from the United States and Great Britain to the Nordic countries in the 1880s and from Germany to Austria and the Netherlands. The issue was internationally addressed at the International Congress for Women's Work and Women's Endeavors in Berlin 1896, in which Germany, America, Belgium, Denmark, England, Finland, Russia, Sweden, Switzerland, and Hungary participated.
Дания
Данияда бұл киім 1860 жылдары қыздардың мұз сырғанау кезіндегі спорттық киімдері ретінде қабылданды. Данияда жеке киім реформасы қоғамы құрылмағанмен, әйелдер құқығын қорғаушы Dansk Kvindesamfund қоғамы 1880 жылдары швед Киім реформасы қоғамының ықпалымен бұл мәселеге белсенді араласты; олар Дж. Фриш авторы болған "Денсаулық және әйелдер киімі туралы" (Om Sundheden og Kyindedraegten) атты брошюрасын жариялады, Стокгольм және Осломен бірлесіп реформалық костюмдерді жобалады және оларды көрмеге қойды, әсіресе 1888 жылғы Скандинавиялық көрмеде.
In Denmark, the bloomer costume was adopted for girls' sports wear during ice skating already in the 1860s. While there were no separate dress reform societies founded in Denmark, the women's rights society Dansk Kvindesamfund actively addressed the issue under the influence of the Swedish Dress Reform Society in the 1880s; they published their own brochure, Om Sundheden og Kyindedraegten by J. Frisch, collaborated with Stockholm and Oslo with the design of reform costumes and the exposition of them, notably during the Nordic Exhibition of 1888.
Финляндия
Финляндияда жеке киім реформасы қоғамы құрылмаған болса да, әйелдер құқығын қорғаушы Suomen Naisyhdistys 1880 жылдары швед киім реформасы қоғамының ықпалымен бұл мәселені белсенді түрде қарастырды; олар көптеген фин қалаларында лекциялар өткізді, 1887 жылға қарай реформа костюмін астанадағы қыздар мектептерінде спорттық киім ретінде қабылдауға қол жеткізді және 1893 жылы Санкт-Петербургтегі Ресей гигиеналық қоғамының көрмесінде мектеп қыздары үшін жасалған реформа костюмі үшін үлкен күміс медальмен марапатталды. Ол өзінің Jissen әйелдер университеті үшін форма жасау үшін жапон императорлық сарайындағы қызметшілер киетін киімдерді бейімдеді. Мейдзи дәуірінде (1868–1912) және Тайшо дәуірінде (1912–1926) басқа әйелдер мектептері де оны қабылдады. Ол Жапониядағы жоғары мектептерде стандартты киімге айналды, бірақ кейіннен көбінесе батыс теңізші үлгісіндегі формалармен алмастырылды. Инокути Акури балаларға арналған спорттық киімдерді де жасады. Императорлық сарайда ыңғайлы киімдер ауыр, көлемді киімдердің орнына қолданыла бастады.
While there were no separate dress reform societies founded in Finland, the women's rights society Suomen Naisyhdistys actively addressed the issue under the influence of the Swedish Dress Reform Society in the 1880s; they held lectures in many Finnish cities, managed to have the reform costume accepted as sports wear in the girls' schools of the capital by 1887, and was awarded the grand silver medal for their reform costume for school girls in the exhibition of the Russian Hygienic Society in Saint Petersburg in 1893. She adapted the clothing worn by ladies in waiting at the Japanese imperial court to make a uniform for her Jissen Women's University. During the Meiji period (1868– 1912) and Taishō period (1912– 1926), other women's schools also adopted the It became standard wear for high schools in Japan, though it was later mostly replaced with Western sailor style uniforms. Inokuchi Akuri also designed sports clothes for children. At the imperial court, simplified replaced more cumbersome garments.
Нидерланды
Нидерландыда бұл мәселеге қызығушылық көршілес Германияда киім реформасы қоғамы құрылғаннан кейін оянды, ал 1899 жылы голландиялық киім реформасы қоғамы Veereeniging voor Verbetering van Vrouwenkleeding (V. v. V. v. V.) құрылды. Реформалық киімді енгізуге жасалған алғашқы тырастың нәтижесіз аяқталғаннан кейін, швед киім реформасы қозғалысы әйелдердің іш киімін, әсіресе корсетті реформалауға баса назар аударды. Швед киім реформасы қозғалысы Ұлыбританиядағы және американдық Энни Дженнесс Миллердің киім реформасы қозғалысымен үндестік тапты. Әйелдерге арналған жоғары білім берудің жаңа мүмкіндіктері, 1920 жылғы ұлттық сайлау құқығы туралы түзетулер және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін әйелдердің қоғамдық мансапты таңдау мүмкіндігінің кеңеюі әйелдердің әлеуметтік жағдайының жақсаруымен бірге сән мен ішкі киім конструкцияларының жеңілдеуіне әкелді. "Жаңа әйел" идеясын бейнелей отырып, әйелдер еркектерге тән киімдерді таңдады, оның ішінде қарапайым тігілген юбка-костюмдер, галстуктар және крахмалданған блузкалар болды. 1920 жылдарға қарай, демалыс және спорттық іс-шараларға арналған еркектер стиліндегі киімге қоғамдық айыптар азайды. Жаңа сәндерге жеңіл ішкі киім, қысқа юбкалар, кең көйлектер, шалбарлар және нәзік "ұл балаларша" келбеттер қажет болды. Леди Дафф Гордонның айтуынша, 1920 жылдары "әйелдер корсеттерін шешіп, киімдерін конвенциялармен шектелген ең аз деңгейге дейін қысқартты және оларға жабысып тұрмай, оларды орап киді". Корсеттердің, белдіктердің және бюстгальтерлердің түрлері 1960 жылдарға дейін тағылғанмен, Ригельдің айтуынша, "Әйелдердің эмансипациясы ерте феминистердің ең көрегендері ұсынғаннан гөрі ауқымды киім реформасын әкелді".
In the Netherlands, interest for the issue was aroused after the foundation of a dress reform society in neighboring Germany, and in 1899 the Dutch dress reform society Veereeniging voor Verbetering van Vrouwenkleeding (V. v. V. v. V.). After an initial attempt to launch a reform costume, the Swedish dress reform movement focused on a reform of women's underwear, particularly the corset. The Swedish reform dress movement corresponded with their equivalent in Great Britain as well as the American dress reform movement of Annie Jenness Miller. With new opportunities for women's college, the national suffrage amendment of 1920 and women's increased public career options during and after World War I, fashion and undergarment structures relaxed, along with the improved social standing of women. Embodying the New Woman idea, women donned masculine inspired fashions including simple tailored skirt suits, ties, and starched blouses. By the 1920s, male style garments for casual and sporting activities were less socially condemned. New fashions required lighter undergarments, shorter skirts, looser bodices, trousers, and praised slender 'boyish' figures. As Lady Duff Gordon remarked, in the 1920s "women took off their corsets, reduced their clothing to the minimum tolerated by conventions and wore clothes which wrapped round them rather than fitted." Although forms of corsets, girdles and bras were worn well into the 1960s, as Riegel states, "Feminine emancipation had brought greater dress reform than the most visionary of the early feminists had advocated."