Кіріспе

Фантазияның субжанры. Қара фантастика – алаңдататын және қорқынышты тақырыптарды қамтитын фантастикалық әдебиет, өнер және кино туындыларының бір саласы. Ол көбінесе фантастиканы қорқыныш элементтерімен үйлестіріп, көңілді көңілсіз, немесе үрей мен қорқыныш атмосферасын жасайды.

Анықтама

Қара фантазияның нақты анықтамасын табу қиын. Гертруда Барроуз Беннетт "қара фантазияны ойлап тапқан әйел" деп аталған. Чарльз Л. Грант пен Карл Эдвард Вагнер екеуі де "қара фантазия" терминін қолдануға лайық деп есептеледі, бірақ екі автор да әртүрлі стильдегі әдебиетті сипаттаған. Брайан Стаблфорд "қара фантазияны" стандартты фантастикалық әңгімелер формуласына "қорқыныш әдебиетінің элементтерін" қосып жазуға тырысатын әңгімелердің қосалқы түрі ретінде анықтауға болады деп санайды.

Тұжырымдамасы мен тарихы

Чарльз Л. Грант "қара фантазия" терминін ойлап тапқан деп жиі айтылады. Грант өзінің қара фантазиясын "адамзаттың адамдық түсінікке жетпейтін күштермен қауіп-қатерге ұшырауы туралы қорқынышты оқиғаның түрі" деп анықтады, ал Нил Гейманның "Жемшік" романы осы стильдегі қара фантазияның ерте мысалдарының бірі болып табылады. Бұл дәстүрлі қорқыныш үлгісінен өзгеше, ол құрбандар мен аман қалғандарға көбірек назар аударады. Көбінесе қара фантазия табиғаттан тыс қорқынышпен мағыны бірдей қолданылады, бұл табиғаттан тыс элементтері бар қорқынышты әңгімелерді, ондай элементтері жоқ әңгімелерден ажыратуға мүмкіндік береді. Мысалы, қасқыр немесе вампир туралы әңгіме қара фантазия деп сипатталуы мүмкін, ал серийлі кісі өлтіруші туралы әңгіме жай ғана қорқыныш болады. Стейблфорд Уильям Бекфордтың "Ватек" және Эдгар Аллан Поның "Қызыл өлімнің бетпердесі" сияқты фантастикалық әңгімелерде бейнеленген қорқыныштың түрі "вицералды немесе экзистенциалды емес, эстетикалық" екенін айтады, сондықтан мұндай әңгімелерді дәстүрлі қорқыныш әдебиетінің "табиғаттан тыс триллерінен" гөрі "қара фантазия" деп қарастыру керек. Клайв Баркердің "Тігін әлем" романы да осы санатқа жатады. Роальд Дальдың "Солқындар" романы (және оның фильмге бейімделуі) қара фантазия ретінде сипатталады. Дальдың "Сүбіренішті" ертегісін поэтикалық түрде өңдеуі (оның "Revolting Rhymes" поэзия жинағында) бақытты оқиғаны күлкіге айналдырады.

Аниме және манга

Берсерк – 1989 жылы Кентаро Миураның жарық көрген манга және аниме франшизасы. Ол, экстремалды зорлық-зомбылық, моральдық беймәлімдік, апаттық оқиғалар және анти-батыр кейіпкерлерді бейнелеуі арқасында, осы жанрдың көрнекті мысалы ретінде жиі айтылады. "Титанға шабуыл" қарқынды зорлық-зомбылық пен антиутопиялық әлемде өрбуімен қараңғы фантастика жанрына жатады. "Жудзюцу Кайсен" анимесі мен мангасында күшті қараңғы фантастика элементтері бар. Ол, әсіресе, үмітсіздік пен депрессияны, қанды зорлық-зомбылықты, психологиялық жарақаттарды және жалпы зиянды атмосфераны көрсетуімен кеңінен танымал.

Фильмдер

Ридли Скоттың "Легенда" (1985) фильмі "қара ертегі" жанрындағы фантастикалық фильм деп сипатталған. Гильермо дель Тороның "Панның лабиринті" (2006) фантастикалық фильмі "Алисаның Керемет Еліне" қараңғы бұрылыс ретінде сипатталған.

Бейне ойындар

2013 жылы шыққан Dragon's Crown ойынында қараңғы фантазия элементтері көп, мысалы қасқыр адамы, вампирлер, зомбилер, гомункулдер және адам-монстр гибридтері. Жапондық FromSoftware компаниясының қазіргі заманғы ойындары қараңғы фантазия жанрының ерекше үлгілері ретінде жоғары бағаланады, әсіресе Dark Souls сериясы, Bloodborne және кейіннен Elden Ring.