Кіріспе
Матарам (индонезиялық: Kota Mataram) – Индонезияның Батыс Нуса-Тенгера провинциясының қаласы және астанасы. Қаланың барлық құрлық жағы Батыс Ломбок регенттігімен шектелген (бірақ әкімшілік құрамына кірмейді) және Индонезияның Ломбок аралының батыс бөлігінде орналасқан. Бұл провинцияның ең ірі қаласы, 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 402 843 адамды, ал 2020 жылғы халық санауы бойынша 429 651 адамды құрады. 2023 жылдың ортасындағы ресми бағалау бойынша 441 147 адамды (оның ішінде 219 625 ер адам және 221 522 әйел) құрады. Қала провинцияның экономикалық, мәдени және білім беру орталығы болып табылады. Онда провинцияның барлық мемлекеттік университеттері, негізгі әуежай және провинцияның жалғыз халықаралық әуежайы, сондай-ақ басқарушы мемлекеттік кеңселер орналасқан. Үлкен Матарам аймағы (индонезиялық: Mataram Raya) немесе кейде Гуми Ринжани қалалық аймағы деп аталады, бұл қаланы қоршаған қалалық аймақ, 2015 жылы жалпы халқы шамамен 3 миллион адамды құрады, бұл оны Балидегі Денпасар қалалық аймағымен бірге Кіші Сунда аралдарындағы ең ірілерінің біріне айналдырады.
Mataram (Indonesian: Kota Mataram) is a city and the capital of the Indonesian province of West Nusa Tenggara. The city is surrounded on all the landward sides by (but is not administratively part of) West Lombok Regency and lies on the western side of the island of Lombok, Indonesia. It is also the largest city of the province, and had a population of 402,843 at the 2010 Census and 429,651 at the 2020 Census; the official estimate as at mid 2023 was 441,147 (comprising 219,625 males and 221,522 females). The city is an economic, cultural, and education center of the province. It hosts all public universities in the province, the main airport as well as the only international airport in the province, and also main government offices. Greater Mataram Area (Indonesian: Mataram Raya) or sometimes also called Gumi Rinjani Metropolitan Area is a metropolitan area surrounding the city with a total population of around 3 million people on 2015, making it one of the largest in the Lesser Sunda Islands along with Denpasar metropolitan area in Bali.
Тарих
Шығыс Ломбокта Селапаранг деп аталатын шағын қала болған, ол 16-17 ғасырларда Ломбокта Сасак билігінің орталығы саналған. Батыс Ломбок 1894 жылы голландтардың шапқыны мен оккупациясына дейін Бали раджаларының, Матарам және Чакранегара мемлекеттеріне сүйенген, бақылауында болды.
География
Қазіргі заманғы қала – Батыс Ломбоктың ортасында жатқан, бұрын дербес болған, бірақ енді бір әкімшілік басқаруға бағынған үш қаланың біріккен кеңістігі. Батыстағы ескі порты Ампенан, Матарамның әкімшілік орталығымен бірігіп кетеді, ал ол өз кезегінде Какранегара сауда қаласына жалғасады. Одан әрі шығысқа қарай Света ауданы орналасқан, онда Ломбоктағы ең ірі базар мен Ломбок автобус стансасы бар. Қалалар 8 километрлік, бір бағытты кең көшемен байланысқан, ол Апенан қаласында Джалан Лангкодан басталып, Матарамда Джалан Пежанггикке, ал Какранегада Джалан Селапарангқа дейін созылады; одан әрі Лабуан Ломбокқа және содан кейін Ломбок-Сумбава паромдары тоқтайтын Каяганға дейін аралдық магистраль ретінде шығысқа қарай жалғасады.
Әкімшілік бөлініс
Қала алты ауданнан (кекаматан) тұрады, олардың аумағы және 2010 жылғы және 2020 жылғы халық санағы бойынша халық саны, сондай-ақ 2023 жылдың ортасы бойынша ресми бағалаулар төмендегі кестеде келтірілген. Кестеде әр ауданның әкімшілік ауылдарының саны (барлығы қалалық келурахан ретінде жіктеледі, сонымен қатар «kampungs» деп аталады) және олардың пошталық кодтары да көрсетілген. Код Wilayah Аудан атауы (кекаматан) Аймағы (км²) 2010 жылғы халық саны 2020 жылғы халық саны 2023 жылдың ортасындағы халық саны Ауылдар саны Пошталық кодтар 52.71.01 Ампенан 9.4678,77988,02291,3111083118 (а) 52.71.04 Секарбела 10.3253,11258,78660,816583115 & 83116 52.71.02 Матарам 10.7673,10777,46579,132983127 (б) 52.71.05 Селапаран 10.7772,66568,65768,965983126 52.71.03 Какранагара 9.6764,08767,82669,2611083238 63239 52.71.06 Сандубай 10.3261,09368,89571,662783232 63237 Барлығы 61.30402,843429,651441,14750 Ескертулер: (а) Ампенан Тенгах (пошталық коды 83112), Пейерук (пошталық коды 83113), Ампенан Селатан (пошталық коды 83114) және Ампенан Утара (пошталық коды 83511) елді мекендерін қоспағанда. (б) Пагутан елді мекенін (пошталық коды 83117) қоспағанда.
Notes: (a) Except the kampungs of Ampenan Tengah (postcode 83112), Pejeruk (postcode 83113), Ampenan Selatan (postcode 83114) and Ampenan Utara (postcode 83511). (b) Except the kampung of Pagutan (postcode 83117).
Ұлты
Сасак халқы Ломбок аралының түпкілікті халқы болып табылады және Матарам қаласының көп бөлігін құрайды. Матарамда балиліктер, явандықтар, индонезиялық-қытай тегінен таралған Тхинхоа-Перанакан халқы және негізінен Йеменнен келген, қала "Ампенан" деп аталған кезде қоныстанған араб-индонезиялықтардың шағын тобы да тұрады. Матарамда тұратын сасак халқы қалалық тұрғындар болғанына қарамастан, өз тамырларымен және сасак мәдениетімен тығыз байланыста болады.
Дін
Матарам халқының 80% астамы ислам дінін ұстанады. Хиндуизмді 14% халық ұстанады, ол екінші ең көп тараған дін. Матарамда христиандық, буддизм және конфуциандық сияқты басқа да діндер де бар.
Тіл
Матарам қоғамы көбінесе сасак тілінде сөйлейді, Бахаса Сасак – Ломбок аймағының жергілікті халқының ана тілі. Индонезия тілі ресми іскерлік, білім беру және мемлекеттік органдарда ең көп қолданылады. Матарам тұрғындары үйде немесе демалыс орындарында Матарам сасак тілін пайдаланады. Қалада көптеген бали тілінде сөйлейтін адамдар бар, себебі бұрын Матарам Балидің Карангасем патшалығының отар және үкімет орталығы болған.
Климат
Матарамда тропикалық муссондық климат (Кёппен Am) басым, қарашадан наурызға дейін ауыр жауын-шашын жауады, ал сәуірден қазанға дейін жауын-шашын аз немесе орташа болады.