Амана Колониясы: Немецтік Дінді Қоныстанған Ауылдар Тарихы
Amana Colonies
Айова штатындағы Амана колониялары – неміс діншілері құрған 7 ауыл. Тарихы, мәдениеті, коммуналдық өмір салты туралы біліңіз. Амана колониялары, Айова.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амана колониялары – АҚШ-тың шығыс-орталық Айова штатындағы Айова округіне қарасты жеті ауыл: Амана (немесе Басты Амана, нем. Haupt Amana), Шығыс Амана, Жоғары Амана, Орта Амана, Оңтүстік Амана, Батыс Амана және Хоумстед. Ауылдарды неміс радикалды пиетистері салған, олар өз Отанында Германия мемлекеттік үкіметі мен лютеран шіркеуі тарапынан қуғынға ұшыраған. Олар өздерін «Шынайы Шабыт қауымдары» (Wahre Inspirations Gemeinden) деп атаған және алғаш рет Нью-Йорк штатында, Буффало қаласының жанында, қазіргі Батыс Сенека қалашығында қоныстанған. Бірақ, оңашарақ жер іздеп, 1856 жылы Айова штатына (қазіргі Айова-Сити қаласының жанында) көшіп келген. Олар 1932 жылға дейін бірлесіп өмір сүрген. 80 жыл бойы Амана колониясы дерлік толыққанды өздігімен қамтамасыз ететін жергілікті экономиканы сақтап келді, өте аз мөлшерде индустриялық дамыған американдық экономикадан тауар импорттады. Амандықтар Еуропадан әкелген арнайы қолөнер мен шаруашылық кәсіптеріне адал болу арқылы осы тәуелсіздікке және өмір салтына қол жеткізді. Шеберлер өз білімдерін және тәсілдерін бір ұрпақтан екінші ұрпаққа жеткізді. Олар қол күшімен, жылқы, жел және су энергиясын пайдаланды, өздеріне қажетті жиһаз, киім және басқа да заттарды жасады. Ұлы депрессия кезінде қауым пайда табу мақсатында Амана қоғамын (Amana Gesellschaft) құруға дауыс берді, оның құрамында Амана корпорациясы болды. Бүгінде Амананың жеті ауылы мейрамханалары мен қолөнер дүкендерімен танымал туристік орталыққа айналған. Колония 1965 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш тізіміне енгізілген. 2010 жылғы халық санауы бойынша, халық саны бойынша жеті ауылдың халқы мына төмендегідей:
The Amana Colonies are seven villages on located in Iowa County in east central Iowa, United States: Amana (or Main Amana, German: Haupt Amana), East Amana, High Amana, Middle Amana, South Amana, West Amana, and Homestead. The villages were built and settled by German Radical Pietists, who were persecuted in their homeland by the German state government and the Lutheran Church. Calling themselves the True Inspiration Congregations (Wahre Inspirations Gemeinden), they first settled in New York near Buffalo in what is now the town of West Seneca. However, seeking more isolated surroundings, they moved to Iowa (near present day Iowa City) in 1856. They lived a communal life until 1932. For eighty years, the Amana Colony maintained an almost completely self sufficient local economy, importing very little from the industrializing American economy. The Amanians were able to achieve this independence and lifestyle by adhering to the specialized crafting and farming occupations that they had brought with them from Europe. Craftsmen passed their skills and techniques on from one generation to the next. They used hand, horse, wind, and water power, and made their own furniture, clothes, and other goods. The community voted to form a for profit organization during the Great Depression, the Amana Society (Amana Gesellschaft), which included the Amana Corporation. Today, the Seven Villages of Amana are a tourist attraction known for their restaurants and craft shops. The colony was listed as a National Historic Landmark in 1965. As of the 2010 Census, the population of the seven villages in order of population was as follows:
Орта Амана (581)
Амана (Басты Амана) (442)
Оңтүстік Амана (159)
Хоумстед (148)
Батыс Амана (135)
Жоғары Амана (115)
Шығыс Амана (56)
Middle Amana (581)
Amana (Main Amana) (442)
South Amana (159)
Homestead (148)
West Amana (135)
High Amana (115)
East Amana (56)
Еуропадағы шығу тегі
Амана колониясы 1714 жылы Германияда Эберхард Л. Грубер мен Иоганн Ф. Рок бастаған діни қозғалыстан туындайды. Олар екеуі де лютеран шіркеуінің догматизміне наразы болып, Филипп Спенердің пьетістік ілімдерін зерттей бастады. Грубер мен Рок өздерінің сенімдерін ынталы түрде таратып, бастапқыда «Жаңа рухани экономика» деп аталған жақтастар жинады. Олар Құдайдың пайғамбарлар дәуіріндегідей, «рухани сыйға» ие адамдар арқылы байланысқа түсетініне сенді. Бұл адам «құрал» (Werkzeug) деп аталды, себебі оның Құдайдың еркімен тікелей халыққа сөйлеу үшін құрал ретінде қолданылатынына сенеді. Нанымдарын тарату үшін Рок пен Грубер басқаратын топ Германия, Швейцария және Голландия Республикасы арқылы саяхаттады. Топ «Шындыққа шақыру қауымы» деп танылып, оның жақтастары «Шақырылғандар» деп аталды. Шақырылғандар неміс мемлекеттерінің үкіметтерінен қарсылыққа тап болды, себебі олар әскерге шақырылудан бас тартты және балаларын лютерандық мемлекеттік мектептерге жібермеді. Сенушілер түрмеге жабылып, сауаттандырылып, мүлкінен айырылды. Қудалаудан қашу үшін көптеген Шақырылғандар сол кездегі Германияның ең либералды мемлекеті – Гессенге көшіп келді. Осы жерде Шақырылғандардың саны едәуір көбейді. 1728 жылы Грубер қайтыс болды, ал 1749 жылы Рок дүниеден озды; құралсыз қалған Шақырылғандардың саны келесі онжылдықтарда азайды. 1817 жылдың бірнеше айында Майкл Краузерт, Барбара Хайнеманн және Кристиан Метц құралдар деп тағайындалды. Краузерт көп ұзамай шіркеуді тастап кетсе де, Метц пен Хайнеманн қауымға қызығушылықты қайта жандандырды. 1823 жылы Хайнеманн қауымның істерінен шеттетіліп, Метцті шіркеудің жалғыз жетекшісі етті. Қауым әскерге шақырылудан немесе мемлекеттік мектептерді пайдаланудан бас тартқандықтан неміс мемлекеттерінен қуғын-сүргінге ұшырады. 1830 жылдары Метц қауым үшін пана ретінде үлкен жерді жалға алу идеясын ойлап тапты. Олар алдымен Роннебург маңындағы монастырьдан, содан кейін Арнсбург аббаттығынан жер жалға алды. 1834 жылы Энгельтал аббаттығына кеңейіп, барлық жерлерін ортақ басқаруға алды. Осы жерлерде қауымдық өмір салтының философиясы қалыптаса бастады. 1830 жылдардың соңына қарай қауым гүлдене бастады.
The Amana Colony stems from a religious movement started in 1714 in Germany by Eberhard L. Gruber and Johann F. Rock. They had both grown displeased with the dogmatism of the Lutheran Church and began to study the Pietist teachings of Philipp Spener. Gruber and Rock fervently spread their beliefs and gained a following originally known as the New Spiritual Economy. They believed that God communicated through individuals with the "gift of inspiration", just as he did in the days of the prophets. This individual was called an instrument (Werkzeug) because he was thought to be used as a tool of God's will to speak directly to his people. To spread their beliefs, the group led by Rock and Gruber traveled through Germany, Switzerland, and the Dutch Republic. The group became known as the Community of True Inspiration, and followers were called Inspirationalists. The Inspirationalists faced the opposition of the governments of the German states because they refused to serve as soldiers and would not send their children to Lutheran public schools. Adherents to the faith were imprisoned, flogged, and stripped of their possessions. To escape persecution, many Inspirationalists moved to Hesse, the most liberal German state at the time. Here, the number of Inspirationalists greatly multiplied. Gruber died in 1728 and Rock followed in 1749; left without an instrument, the Inspirationalists' numbers declined in the subsequent decades. Within a span of a few months starting in 1817, Michael Krausert, Barbara Heinemann, and Christian Metz were all named instruments. Although Krausert soon left the church, Metz and Heinemann were able to revive interest in the Community. Heinemann retreated from the Community's affairs in 1823, making Metz the sole leader of the church. The Community continued to face persecution from German states for their refusal to serve as soldiers or utilize public schools. In the 1830s, Metz conceived of the notion of leasing a large area of land as a refuge for the Community. They first leased land from a cloister near Ronneburg, then from the Arnsburg Abbey. They expanded to Engelthal Abbey in 1834, and managed all of their land holdings in common. It was at these estates that the philosophy of communal life began to grow within the Community. By the late 1830s, the Community was prospering.
Америкаға көшіп бару
Гессен үкіметі 1830-шы жылдардың соңындағы экономикалық қиындықтардан кейін Қоғамға қарсы ауыр айыппұлдар мен жалдау ақыларын салды. Метц және басқа да көшбасшылар Қоғам үшін жаңа орын табу қажеттігін түсінді. 1842 жылдың 27 тамызында Қоғамның көшбасшылары Германиядағы Арменбург қаласында Америка Құрама Штаттарына қоныс аудару мәселесін талқылау үшін жиналды. Қоғам 26 қазанда Нью-Йоркке келді. Келесі үш ай бойы шіркеу көшбасшылары жаңа коммуна құру үшін жерлерді қарастырды. Олар Буффало қаласының жанындағы Сенека үнді резервациясын сатып алуға келісті, ол Екінші Буффало-Крик шартынан кейін еуропалықтардың қоныстануына ашылған еді. Алғашқы қоныс Ебен-Езер деп аталды, Самуил кітабындағы Ебен-Езер есімімен. 800-ден астам Қоғам мүшелері Германиядан Эбенезерге көшіп келді. Қоғам 1843 жылы "уақытша конституцияны" қабылдады, ол Қоғамның мақсаттарын анықтады және оны Эбенезер Қоғамы деп атады. Барлық жерлер мен ғимараттар ортақ меншікте болуы керек еді, ал жақсы жағдайға ие қоныс аударушылар Қоғамның шығындарын төлеуге міндетті болды. Бастапқы жоспар бойынша, белгілі бір уақыт өткен соң жерлер адамдарға олардың ақша және еңбек үлесіне сәйкес бөлінетін еді. Алайда, көшбасшылар байлық, дағдылар және жас арасындағы айырмашылықтың барлығына жер бөлігін сатып алуды қиын ететінін, нәтижесінде Қоғамдың ыдырауы мүмкін екенін түсінді. Сондықтан 1850 жылдың 23 қазанында конституцияға түзетулер енгізілді, бұл Қоғамды толығымен ортақша ету үшін жасалды. Сатып алынған жер алғашқы 800 ауыл тұрғынына жеткілікті болды. Алайда, Қоғамның сәттілігі жаңа қоныс аударушыларды әкелді, ал 1854 жылға қарай үлкен жер учаскесі қажет екені анық болды. Сонымен қатар, жақын маңдағы Буффало қаласының өсуі шіркеу ақсақалдарын алаңдатты, олар бұл қаланың жаман әсер ете алатынын ойлады. Буффалоның өсуі жақын маңдағы жылжымайтын мүліктің бағасын да күрт өсірді, бұл Эбенезерге кеңейтуді қаржылық тұрғыдан тиімсіз етті. Метц 1854 жылдың 31 тамызында Қоғам көшбасшыларымен кездесіп, жағдайды талқылады, және топ төрт адамды (Метцті қоса) батысқа жаңа орын іздеуге жіберуге келісті. Жаңа Канзас аймағы өте қолайлы жер болып көрінді, сондықтан төрт адамнан тұратын топ жаңа жерлерді аралап жүрді. Алайда, олар тиісті орынға келісе алмады. Содан кейін екі ақсақал Айова штатына үкіметтік жер гранттарын тексеру үшін жіберілді. Айова өзенінің жанында қолайлы жерлерді тауып, олар Эбенезерге қайта оралып, сатып алуға шақырды. Инспирационалистер жерді және оның маңындағы барлық жерлерді сатып алуға төрт адамды жіберді. Амана колониясының алғашқы ауылы 1855 жылы салынды.
The Hesse government levied harsher fines and rents against the Community in the wake of economic turmoil in the late 1830s. Metz and other leaders realized that they had to find a new home for the Community. On August 27, 1842, leaders of the Community gathered at Armenburg, Germany, to discuss a movement to the United States. The Community arrived in New York on October 26. For the next three months, church leaders examined tracts of land to establish a new commune. They agreed to purchase the Seneca Indian Reservation near Buffalo, which had recently become open to European settlement following the Second Treaty of Buffalo Creek. The first settlement was called Ebenezer after the Eben Ezer in the Books of Samuel. Over 800 members of the Community immigrated to Ebenezer from Germany. The Community founded a "provisional constitution" in 1843 that defined the intentions of the community, which they called the Ebenezer Society. All lands and buildings were to be held in common, and prosperous settlers were expected to pay community expenses. The initial plan was that, after some time, the land would be divided among the people according to their contribution of money and labor. However, leaders saw that the disparity in wealth, skills and age would make it difficult for all to purchase a portion of land—the community would fall apart as a result. Therefore, the constitution was amended on October 23, 1850, to make the Community exclusively communal. The purchase was adequate for the first 800 villagers. However, the success of the community brought new settlers, and by 1854, it was apparent that a larger tract of land was needed. Furthermore, the growth of the nearby city of Buffalo concerned church elders, who thought that it could become a bad influence. Buffalo's growth also greatly increased nearby real estate prices, making an extension to Ebenezer financially unfeasible. Metz met with Community leaders on August 31, 1854, to discuss the situation, and the group agreed to send four men (including Metz) to search for a new home out west. The new Kansas Territory seemed like an ideal location, so the group of four traveled across the new lands. However, they could not agree on an appropriate location. Two elders were then sent to the state of Iowa to examine the large government land grants. Finding appropriate lands near the Iowa River, they returned to Ebenezer to encourage purchase. The Inspirationalists sent four men to purchase the land and all holdings in the vicinity. The first village in what would become the Amana Colonies was laid out in 1855 .
Үкімет
Амана қоғамының істері мен тәртібін Амананың Ұлы Кеңесі, сондай-ақ Қамқоршылар кеңесі бақылап отырды. Қамқоршылар Қоғамның ішкі және сыртқы іскерлік мүдделеріне қарайтын болды. Қамқоршылар жыл сайын қауымның ақсақалдарынан халықтың дауысымен сайланды. Одан кейін қамқоршылар өздерінен президент, вице-президент және хатшы сайлап алатын, ал бұрынғы лауазымдағылар көбінесе қайта сайланды. Бұл топ әр айдың бірінші сейсенбісінде әртүрлі ауылдарда кезекпен жиналатын. Әр маусымда қамқоршылар Қоғамға оның істерінің жалпы жағдайы туралы мәлімдеуге міндетті болды. Ұлы Кеңес сонымен қатар қауымның жоғары соты ретінде де қызмет етті. Әр ауылды жетіден он тоғызға дейін ақсақалдар басқарды. Әр ауылға қатысты шешімдер осы ақсақалдар тобымен, олардың бірінің басшылығымен қабылдалатын. Бұл басқару кеңесі Брудеррат деп аталды. Ақсақалдар олардың құлшынысы мен рухани қасиеттеріне сүйене отырып таңдалды. Werkzeug ақсақалдарды тағайындауға құқылы болды, бірақ мұндай адамдар болмаған жағдайда, оларды Ұлы Кеңес таңдады. Брудеррат әр салаға жетекшілерді тағайындауға өкілетті болды. Адамдар көбірек ақша, үлкен үй немесе жеңіл жұмыс іздесе, Брудерратқа өтініш жасай алатын. Әр ауылдағы Бас Ақсақал ең жоғары билікке ие болды, тіпті Брудерраттың басқарушысынан да жоғары. Әр қауым мүшесіне жыл сайын белгілі бір сома ақша берілді, ерлер мансабына қарай жылына 40-100 доллар, әйелдер 25-30 доллар, ал балалы ата-аналар әр баласына қосымша 5-10 доллар алатын. Бұл ақшаны ауылдық дүкендерде жұмсау керек деп есептелді. Бюджетін дұрыс жоспарламаған мүшелерге қауым ескерту жасады. Егер мүше өз әрекеттерін өзгермесе, оны қауымнан шығаруға болады. Қауымнан шығарылған немесе өз еркімен кеткен мүшелерге олардың ортақ қорға салған барлық ақшасы пайызбен қоса қайтарылатын.
The Great Council of the Brethren, also known as the Board of Trustees, oversaw the affairs and conduct of the Amana Society. Trustees were expected to tend to the internal affairs of the Society as well as its external business interests. Trustees were elected annually by popular vote from the elders of the Community. The trustees would then elect out of their own a president, vice president, and secretary; incumbents were usually re elected. The group met alternately in different villages on the first Tuesday of each month. Each June, the trustees were expected to keep the Society informed of the general condition of its affairs. The Great Council also served as the high court of the Community. Each village was governed by a group of seven to nineteen elders. Decisions would be made for each village by a group of these elders led by one of the trustees. This governing board was known as the Bruderrath. Elders were selected based on their piety and spirituality. Werkzeug had the authority to appoint elders, but at times when there were no such individuals, they were selected by the Great Council. The Bruderrath had the authority to appoint foremen for each industry. Individuals could petition the Bruderrath if they sought more money, a larger house, or a lighter workload. The Head Elder had the highest level of authority in each village, even over the Bruderrath trustee. Each community member was provided with an annual sum, with men receiving $40 to $100 a year depending on their career, women receiving $25 to $30 a year, and parents of children receiving an additional $5 to $10 per child. This money was expected to be spent at village stores. Members who failed to budget adequately would be admonished by the Community. If the member did not mend his ways, they could be expelled by the community. Members who were expelled or voluntarily left the Community would receive all of the money they had invested into the common fund plus interest.
Неке және балалар
Алғашында некеге тек "Werkzeug" арқылы "Құдайдың келісімімен" ғана рұқсат етілді. Некеге тұру рухани әлсіздік деп саналды. Салтанатты рәсімдер қуанышты емес, керісінше, ерлі-зайыптыларға міндеттің маңыздылығын түсіндіру үшін өткізілді. Бала тудыру да ынталандырылмады. Некеге қатысты көзқарастар біртіндеп либералданып, кейіннен Ұлы Кеңеске некеге бекіту құқығы берілді. Ерлер 24 жасқа толғанға дейін үйленуге рұқсат етілмеді. Егер Ұлы Кеңес одақта ешқандай кінә таппаса, жұп бір жыл күткеннен кейін үйленуге құқылы болды. Ақсақал некеге бата беріп, қауым той жасады. Қауым ажырасуды мойындамады, ал екінші некелер (тіпті жесір болған жағдайда да) өте жамандыққа толы деп есептелді. Егер азамат колониядан тыс адаммен үйленсе, тіпті серігі қоғамға қосылуды қаласа да, бір жылға қоғамнан қуылды.
Originally, marriage was permitted only "with the consent of God" through the Werkzeug. Marriage was considered a spiritual weakness. Ceremonies were not joyous affairs, but were instead designed to impress the importance of the task upon the couple. Childbearing was similarly discouraged. Views on marriage gradually liberalized, and the Great Council was later given the authority to approve marriage. Men were not allowed to marry until they were 24 years old. If the Great Council found no fault with the union, then the couple could be wed after a year's wait. An elder would bless the marriage and the community would provide a wedding feast. The community did not recognize divorce, and second marriages (even in the case of a widow) were considered particularly reprehensible. A citizen would be expelled from the community for one year for marrying an individual outside of the colonies, even if the partner wished to join the society.
Тамақ ішу
Амана тұрғындарының үйінде тамақ пісіру болған жоқ; керісінше, азаматтар бастапқыда 30-45 адамдық топтарда бірге тамақтанатын. Әрқайсысының өз бақшасы бар қоғамдық асханаларда тамақ дайындалатын. Ерлер бір үстелде, ал әйелдер мен кішкентай балалар екінші үстелде отыратын. Тамақтан бұрын және кейін неміс тілінде дұға оқылды. Тамақ ішу әлеуметтік шара саналмағандықтан, сөйлесуге тыйым салынды. Барлығы 55 қоғамдық асхана болды: Аманада – 16, Орта Аманада – 10, Хоумстедте – 9, Оңтүстік және Батыс Аманада – 6, ал Шығыс және Жоғары Аманада – 4. Асхана бастығы (Küchebaas) ас үй жұмыстарын басқарды: тамақ пісіру, дастарқанға қою, консервілеу және тауық шаруашылығымен айналысу. Асхана персоналын Брудеррат тағайындады. Қоғамдық асханалар көбінесе үлкен, екі қабатты ғимараттар болатын, оларға Кучебас тұратын қосымша үй жататын. Асханаларда әдетте кірпіштен салынған үлкен пеш, отын немесе көмірмен қыздырылатын пеш және 2 метрлік раковина болды. Бастапқыда асханалар суды ең жақын құдықтан әкелуге мәжбүр болған, бірақ олар колонияның су жүйесіне қосылған алғашқы ғимараттар еді. Асханалар Кучебастың есімімен аталатын. 1900 жылға қарай қоғамдық асхана тұжырымы жойылды, себебі үйленген тұрғындар өз үйлерінде тамақтана бастады. Тамақ әлі де қоғамдық асханаларда пісірілетін, бірақ үй шаруасындағы әйелдер тамақты үйлеріне алып кететін. Асхана қызметкерлері мен жалғыз тұратын адамдар әлі де қоғамдық асханаларда тамақтанатын. Әр асхана дербес жұмыс істеді және әртүрлі тәжірибелерге ие болды. Дегенмен, мәзірлер колониялар бойынша біркелкі болды, бұл тұрғындардың өз үлесінен артық тамақ алуын болдырмау үшін жасалды. Сенбі күні кешке шошқа шұжығы немесе шошқа қабығы, қайнатылған картоп, шөп салынған ірімшік, қаймақпен нан және штрудель ұсынылатын. Жексенбі күні түскі аста күріш сорпасы, қуырылған картоп, қаймақпен шпинат, қайнатылған сиыр еті, штрудель және шай немесе кофе берілді. Маусымға қарай мәзірлер өзгерді; мысалы, күз және қыс айларында сиыр еті мен шошқа еті көбірек берілді, себебі жаңа етті сақтау оңайырақ болды.
There was no cooking in the homes of Amana citizens; instead, citizens originally ate together in groups of thirty to forty five. Communal kitchens, each with its own garden, hosted meals. Men would sit at one table while women and small children would sit at another. Prayers were said in German before and after meals. Meals were not considered social affairs so conversation was discouraged. There were as many as fifty five communal kitchens: sixteen in Amana, ten in Middle Amana, nine in Homestead, six in South and West Amana, and four in East and High Amana. The kitchen boss (Küchebaas) was tasked with kitchen operations: cooking, serving, preserving, and chicken husbandry. Kitchen personnel were appointed by the Bruderrat. Communal kitchens were usually large, two story structures with an attached residence for the Küchebaas. Kitchens typically had a large brick hearth stove, a wood or coal burning oven, and a 6 feet (2 m) sink. Though kitchens originally had to bring water from the nearest well, they were the first buildings to be connected to the colony waterworks. Kitchens were named after the Küchebaas. The communal kitchen concept eroded some time around 1900, as married residents began to eat in their own homes. Food was still cooked in the communal kitchens, but housewives would take the food home. Kitchen staff and single residents still ate in the communal kitchens. Each kitchen operated individually and had different practices. However, menus were largely standardized across the colonies to prevent any residents from receiving more than their fair share. Saturday night would offer pork sausages or pork rinds, boiled potatoes, cottage cheese with chives, bread with cream cheese, and streusel. The noon meal on Sunday was rice soup, fried potatoes, creamed spinach, boiled beef, streusel, and tea or coffee. Menus changed with the seasons; for example, more beef and pork was served in the autumn and winter because it was easier to keep fresh meat.
Жұмыс
Әйелдер көбінесе ас үйде, қоғамдық бақтарда және кір жуу орындарында жұмыс істеді, бұл сегіз кәсіптің ішінде болды. Ал еркектерге 39 түрлі жұмысқа бару мүмкіндігі болды, олардың ішінде шаштараз, қасапшы, тігінші, машина жасау шеберханасының жұмысшысы және дәрігер де бар еді. Балалар да жұмыстарға қатысты, мысалы, ұлдар егін жинаумен және ауыл шаруашылығы жұмыстарымен айналысса, қыздар ас үй жұмысына көмектесетін. Балалар екі жасқа дейін аналарымен бірге болып, содан кейін жеті жасқа дейін балабақшаға баратын. Жеті жастан бастап, балалар аптаның алты күні, жыл бойы он төрт немесе он бес жасқа дейін мектепке қатысты. Мектепте олар жүгері тұқымын қабықтан шығарып, тазалап, сұрыптап, жеміс жинап, оқу, жазу және арифметиканы оқыды. Амана сырттан келгендерге жомарттығымен танымал болды. Оның мүшелері мұқтаж адамды ешқашан қайтармайтын. Пойызбен келіп өткен үйсіздерге тамақ пен баспана беріп, оларды күтіп қарайтын. Кейбіреулерін тіпті жұмысқа да жалдайтын. Оларға жақсы жалақы төленіп, үйлеріне қайтуға рұқсат беріліп, қоғамдық асханада күніне үш рет тамақтандырылатын. Үйсіздер ғана емес, басқа да сыртқы көмекке мұқтаж адамдарға Амана көмектесетін. Амана өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы жұмыстарына көптеген сыртқы жұмысшыларды жалдаған. Олар жүн өндіретін шеберханада, қалыпы тоқыма баспасында және тағы да басқа көптеген орындарда жұмыс істеді.
Common positions held by women were in the kitchens, communal gardens, and laundry, among eight occupations. Men on the other hand had 39 different jobs to choose from, including barber, butcher, tailor, machine shop worker, and doctor. Children also participated in jobs, such as harvesting and agricultural duties for boys and kitchen work for the girls. Children stayed with their mothers until they were two years old. Then, the child would have to attend Kinderschule until the age of seven. At that point, the child would attend school six days a week, all year round until the age of fourteen or fifteen. At school, they shelled, cleaned and graded seed corn, picked fruit, and studied reading, writing and arithmetic. Amana was known for its hospitality towards outsiders. Members would never turn a person in need away. They would feed and shelter the homeless who would pass through on the train. Some would even be hired as laborers. They would receive good wages, a permit home for the length of their stay and three meals a day in the communal kitchen. The homeless were not the only outside help. Amana would hire many outside laborers to do industrial and agricultural jobs. They worked in the woolen shop, the calico printing shop or one of the many others.
Дін
Қоғамды басқарудың тағы бір маңызды аспектісі – сенімгерлер кеңесі басқаратын шіркеу болатын. Балалар мен олардың ата-аналары бірге құдайға сыйынды. Кішкентай балалары бар аналар шіркеудің артқы жағында отырды. Басқа балалар алдыңғы қатарларда отырды. Құдайға сыйынған кезде ерлер мен әйелдер бөлек отырды: ерлер бір жағында, әйелдер екінші жағында. Егдеулер мен отыз және қырық жастағы адамдар бөлек қызметке қатысуға міндетті болды. Қай қызметке қатысқандары және қай жерде отырғандары – қоғамдағы олардың мәртебесін көрсететін нәрсе еді. Қызметтер аптасына он бір рет өткізілді, онда музыкалық аспаптар мен ән шырқау болмады.
Another important governing aspect of the society was the church, which was run by the Board of Trustees. Children and their parents worshiped together. Mothers with young children sat in the back of the church. Other children sat in the first few rows. Men and women were separated during worship: men on one side and women on the other side of the church. Older people and the "in betweens" who were people in their thirties and forties had to attend a separate service. The service that members attended and where the members sat was a statement of their status in society. Services were held eleven times a week and did not include musical instruments and hymn singing.
Амана және сыртқы әлем
Амана сыртқы әлеммен екі тәсілмен байланыс жасады: сатып алу және сату арқылы. Әрбір ауылда барлық тауарлар сатылатын сауда орталығы болды. 1890 жылдары бұл дүкендер сыртқы әлемнен көп мөлшерде тауарлар мен шикізаттарды сатып ала бастады. Тек "Middle Amana" ғана сыртқы компаниялардан 732-ден астам шот-фактура алды. Амана қоғамды тиімді басқару үшін қажет деп есептелген, мысалы, шикі жүн, май, сары май, крахмал, құбырлар мен қосымша бөлшектер сияқты барлық нәрсені сатып алды. Ұн тарту үшін астықтың көп бөлігі сырттан әкелінді, ал баспахана оңтүстік штаттардан мақта матасын пайдаланды. Бұл Амананың экономикалық тұрғыдан толығымен оқшауланған қоғам болғанына күмән келтіреді.
Amana would interact with the outside world in two ways, buying and selling. Each village had a center of exchange where all goods were purchased. By the 1890s, these stores were buying a great amount of goods and raw materials from the outside world. Just Middle Amana alone had more than 732 invoices from outside companies. Amana purchased anything deemed necessary to run the society efficiently, such as raw wool, oil, grease, starch, pipes and fittings. Most of the grain was purchased from the outside for their flour mill, and the printing establishment used cotton goods from the southern states. This brings into question whether Amana was truly an economically isolated society.
Үлкен өзгеріс
1931 жылдың наурыз айында Ұлы депрессиядан кейін Ұлы Кеңес Амана қоғамына ауылдардың өте қиын қаржылық жағдайда екенін хабарлады. Депрессия Колонияда ерекше қатты болды, себебі он жылдай бұрын өрт жүнді тірішіні қиратып, ұн тірішін толығымен жойған еді. Сонымен қатар, Қоғам мүшелері жеке басының бостандығын кеңейту үшін секуляризмді күшейтуге тырысты. Қоғам екі ұйымға бөлінуге келісті: коммерциялық емес Амана шіркеу қоғамы қауымның рухани қажеттерін қадағалап, ал коммерциялық Амана қоғамы акционерлік компания ретінде тіркелді. Бұл ауысу 1932 жылы аяқталды және қауымда Ұлы өзгеріс деп белгілі болды.
In March 1931, in the wake of the Great Depression, the Great Council disclosed to the Amana Society that the villages were in dire financial condition. The Depression was particularly harsh in the Colony because fire had badly damaged the woolen mill and destroyed the flour mill less than ten years earlier. At the same time, Society members were seeking increased secularism so that they could have more personal freedom. The Society agreed to split into two organizations: The non profit Amana Church Society oversaw the spiritual needs of the community, while the for profit Amana Society was incorporated as a joint stock company. The transition was completed in 1932 and came to be known in the community as the Great Change.
Үлкен өзгерістерден бастап
Амана колониясының көптеген тұрғындары үш тілді деп есептеледі. Олар американдық ағылшын тілінде, жоғарғы неміс тілінде (Hochdeutsch) және Амана неміс тілі (Kolonie Deutsch) деп аталатын диалектте сөйлейді. Бұл тіл жоғарғы неміс тілінен бастау алған, бірақ американдық ағылшын тілінің күшті ықпалына тап болған. Мысалы, раубарба сөзі "пистенгель" деп аталады, ол ағылшын тіліндегі "pie" сөзі мен неміс тіліндегі "сабақ" немесе "көпір" сөздерінің қосындысынан құралған. Амана қоғамы, коммуналдық Амананың жері мен экономикалық активтерінің заңды мұрагері, шаруашылық, жайылым және ормандық жерлерге иелік етуді және басқаруды жалғастыруда. Ауыл шаруашылығы бүгінде де, коммуналдық кезеңде болғандай, маңызды экономикалық база болып табылады. Жер коммуналдық жүйе аяқталғаннан кейін бөлінбегендіктен, Амананың ландшафты әлі де оның коммуналдық мұрасын көрсетеді. Сонымен қатар, жеті ауылда коммуналдық дәуірден қалған 450-ден астам ғимараттар сақталған, олар өткен шаққа еске түсіретін жарқын ескерткіштер. 1965 жылдың 23 маусымында Ұлттық саябақтар қызметі Амана колонияларын Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тануға лайық деп шешті. Бір жыл өткен соң, Ұлттық тарихи орындар тізілімі құрылғанда, колониялар автоматты түрде тізімге енгізілді.
Most residents of the Amana Colony are considered tri lingual. They speak American English, High German (Hochdeutsch), and a dialect known as Amana German (Kolonie Deutsch). The language is High German in origin, but has strong influences of American English. For example, the word for rhubarb is Piestengel, combining the English word "pie" with the German word for stalk or stem. The Amana Society, Inc., corporate heir to the land and economic assets of communal Amana, continues to own and manage some of farm, pasture and forest land. Agriculture remains an important economic base today just as it was in communal times. Because the land was not divided up with the end of communalism, the landscape of Amana still reflects its communal heritage. In addition, over 450 communal era buildings stand in the seven villages—vivid reminders of the past. On June 23, 1965, the National Park Service deemed the Amana Colonies worthy of distinction as a National Historic Landmark. When the National Register of Historic Places was founded a year later, the Colonies were automatically listed.
Амана тоңазытқышы
Амана қоғамынан шыққан ең белгілі бизнес кәсіпорны – Амана тоңазытқыштары, Inc. Джордж С. Фёрстнер жүн фабрикасында жұмыс істеді және Ұлы өзгерістен кейін фабриканың саяхатшы сатушысы болды. 1933 жылы тыйым салу жойылғаннан кейін Фёрстнер сусын салқындатқыштарының қажеттілігін байқады. 1934 жылы ол өзінің 3500 долларын жұмсап, «Электр жабдықтары» компаниясын құрды. Компания 1936 жылы Амана қоғамына сатылып, Амана қоғамының Электр бөлімі деп аталды, бірақ Фёрстнер менеджер қызметінде қалды. Компания Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери келісімшарттарды орындағаны үшін екі рет Армия-Тәуелсіздік күшінің «E» сыйлығымен марапатталды. Тауарлар Орта Амана жүн фабрикасында өндірілді. 1947 жылы компания алғашқы коммерциялық тік мұздатқышты жасады. Екі жыл өткен соң Амана қоғамы Электр бөлімін Фёрстнер ұйымдастырған инвестициялық топқа сатты. Амана Refrigeration, Inc. деп қайта аталған компания тоңазытқыштар мен кондиционерлерді өндіруге дамыды. Raytheon корпорациясы 1965 жылдың 1 қаңтарында Амана Refrigeration компаниясын сатып алды, бірақ Амана бөлімшесі көбінесе дербес болды. Амана 1967 жылы алғашқы практикалық коммерциялық микротолқынды пешті жасады. Бөлім 1997 жылы Goodman Global компаниясына, ал 2001 жылы Maytag компаниясына сатылды. 2006 жылы Maytag компаниясын сатып алған Whirlpool корпорациясының құрамына кірді. Whirlpool 2020 жылдың қазан айында Амана, Айовадағы тоңазытқыш зауытының мүлігін Чикагодағы Wramia001 атты шектеулі жауапкершілігі бар компанияға 92,6 миллион долларға сатты. Amana компаниясы 1940 жылы салынған зауытта Amana, JennAir, KitchenAid, Maytag және Whirlpool тоңазытқыштарын ұзақ мерзімді жалға алу шарты бойынша өндіруді жалғастырады.
The most widely known business enterprise that emerged from the Amana Society is Amana Refrigeration, Inc. George C. Foerstner worked in the woolen mill and became a traveling salesman for the mill after the Great Change. With the repeal of Prohibition in 1933, Foerstner recognized the need for beverage coolers. He started the Electric Equipment Company in 1934 using $3,500 of his own savings. The company was sold to the Amana Society in 1936 and renamed the Electrical Department of the Amana Society, though Foerstner remained as manager. The company was twice awarded the Army Navy "E" Award during World War II for filling military contracts. Goods were produced in the Middle Amana woolen mill. In 1947, the company produced the first commercial upright freezer. Two years later, the Amana Society sold off the Electrical Department to an investment group organized by Foerstner. Renamed Amana Refrigeration, Inc., the company grew to manufacture refrigerators and air conditioners. The Raytheon Corporation purchased Amana Refrigeration on January 1, 1965, although the Amana division was mostly autonomous. Amana produced the first practical commercial microwave oven in 1967. The division was sold to Goodman Global in 1997 and then sold to Maytag in 2001. It became part of the Whirlpool Corporation when it purchased Maytag in 2006. Whirlpool sold the Amana, Iowa refrigerator plant property to Wramia001, a Chicago based limited liability company, in October, 2020 for $92.6 million dollars. Amana will continue to manufacture Amana, JennAir, KitchenAid, Maytag and Whirlpool refrigerators at the plant, built in 1940, under a long term lease agreement.
Туризм
Бүгінде мұралық туризм Амана аймағының экономикасы үшін маңызды рөл атқарады. Туристік индустрияны қолдайтын қонақ үйлер мен жатақтар, сондай-ақ көптеген тәуелсіз дүкендер, жергілікті суретшілер мен қолөнершілер, отбасылық стильдегі тағамдар ұсынатын мейрамханалар бар. Бірнеше жергілікті коммерциялық емес ұйымдар мен Amana Society, Inc. бірлесіп, үкіметтік ережелер, жерді пайдалану және тарихи ескерткіштерді сақтау туралы қаулылар арқылы Амананың табиғи және құрылған ортасын сақтауға ұмтылады.
Today, heritage tourism has become important to the economy of the Amana area. There are hotels and bed and breakfasts that support the tourist industry, as well as many independent shops, local artists and craftspeople, and restaurants serving family style meals. Historic preservation efforts by several local non profit organizations, as well as the Amana Society, Inc., in conjunction with governmental, land use and historic preservation ordinances attempt to preserve the natural and built environment of Amana.
Білім
Clear Creek–Amana Community School District қоғамға қызмет ететін мемлекеттік мектептерді басқарады. Амана бастауыш мектебі Орта Аманда орналасқан, ал Clear Creek–Amana орта мектебі мен Clear Creek–Amana жоғары мектебі Тиффин қаласында. Орта Амандағы Амана жоғары мектебі 1935 жылғы облигациялық сайлаудан кейін ашылды. Мектеп 1991 жылы жабылды. Clear Creek–Amana орта мектебі бұрын Орта Аманда болған.
Clear Creek–Amana Community School District operates public schools serving the community. Amana Elementary School is in Middle Amana, and Clear Creek–Amana Middle School and Clear Creek–Amana High School are in Tiffin. Amana High School in Middle Amana was established after a 1935 bond election. The school closed in 1991. Clear Creek–Amana Middle School was previously in Middle Amana.