Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Арктикалық көк шұбар (Thymallus arcticus) – лосось тұқымдасына жататын тұщы су балығының бір түрі. T. arcticus Канада, Аляска және Сібірдегі Арктика мен Тынық мұхит су алаптарында, сондай-ақ Монтанадағы Миссури өзенінің жоғарғы ағысында кеңінен таралған. АҚШ-тың Аризона штатында Ли аңғары мен Ақ таулардың (White Mountains) басқа көлдерінде әкелінген популяциясы табылды. Олар сондай-ақ Тетон қатарының жанындағы Топпинс көліне және Ютадағы биік Уинта тауларының көлдеріне, сондай-ақ Айдахо штатының орталық бөлігіндегі Боулдер тауларының альпілік көлдеріне жіберілген.
The Arctic grayling (Thymallus arcticus) is a species of freshwater fish in the salmon family Salmonidae. T. arcticus is widespread throughout the Arctic and Pacific drainages in Canada, Alaska, and Siberia, as well as the upper Missouri River drainage in Montana. In the U. S. state of Arizona, an introduced population is found in the Lee Valley and other lakes in the White Mountains. They were also stocked at Toppings Lake by the Teton Range and in lakes in the high Uinta Mountains in Utah, as well as alpine lakes of the Boulder Mountains (Idaho) in central Idaho.
Таксономия
Арктикалық көкбалықтың ғылыми атауы Thymallus arcticus. Оны 1776 жылы неміс зоологы Питер Симон Паллас Ресейден алынған үлгілер негізінде атады. Thymallus туысының атауы алғаш көкбалыққа (T. thymallus) 1758 жылғы Systema Naturae басылымында швед зоологы Карл Линней берген. Бұл атау балықтың етінен шығатын, ақбиязы иіс суықшабақ шөбінің иісіне ұқсас болғандықтан қойылған.
The scientific name of the Arctic grayling is Thymallus arcticus. It was named in 1776 by German zoologist Peter Simon Pallas from specimens collected in Russia. The name of the genus Thymallus first given to grayling (T. thymallus) described in the 1758 edition of Systema Naturae by Swedish zoologist Carl Linnaeus originates from the
faint smell of the herb thyme, which emanates from the flesh.
Сипаттама
Арктикалық сұрбақаның ең үлкен тіркелген ұзындығы және ең үлкен тіркелген салмағы бар. Типикалық тималиндік пішінімен, Арктикалық сұрбақа ұқсас еуропалық сұрбақадан (T. thymallus) арқа және анальдық қанаттарында тікендердің болмауымен және осы қанаттардағы жұмсақ сәулелердің санының көптігімен ерекшеленеді. Кеуде және жамбас қанаттары арасында қараңғы орталық жолақ орналасқан, ал денесінің бүйірінде қызғылт түсті жылтырлық болуы мүмкін. Т. а. arcticus 18 жылға дейін өмір сүретіні тіркелген.
Arctic grayling grow to a maximum recorded length of and a maximum recorded weight of Of typical thymalline appearance, the Arctic grayling is distinguished from the similar European grayling (T. thymallus) by the absence of dorsal and anal spines and by the presence of a larger number of soft rays in these fins. There is a dark midlateral band between the pectoral and pelvic fins, and the flanks may possess a pink iridescence. T. a. arcticus has been recorded as reaching an age of 18 years.
Ауқым
Арктикалық сұр балық Арктикалық мұхиттың суайдындары бойынша Гудзон шығанағынан (Канада) Аляскаға дейін, сондай-ақ Арктикалық және Тынық мұхит суайдындары бойынша Канаданың Альберта және Британдық Колумбиясының орталық бөлігінде кеңінен таралған. Олар Фрейзер және Колумбия өзендерінің бассейндерінде табиғи түрде кездеспейді. Үлкен Тесік өзенінің жоғарғы ағысында және Қызыл Жартас алабында ("Монтана Арктикалық сұр балығы") өзендік Арктикалық сұр балықтың қалдық туа біткен популяциялары сақталған. Ағындық Арктикалық сұр балық Боболово өзенінің саласы – жоғарғы Руби өзенінде қайта орналастырылған. Бұрынғыда олардың табиғи ареалы Мичиган штатындағы Ұлы көлдер бассейнінің оңтүстігіне дейін созылған. Олар Сібірдегі Арктикалық мұхит бассейнінде Обь және Енисей суайдындарында, ал Еуропалық Ресейде Печора өзенінің кейбір салаларында табиғи түрде кездеседі. Арктикалық сұр балықтың көлдік түрлері Роки тауларындағы қолайлы көлдерге, оның ішінде Вайомингтегі Тетон жотасындағы көлдерге, Айдахоның орталық бөлігіне, Ютадағы Биік Уинта тауларына, Каскад тауларына және Сьерра-Невада тауларына, тіпті Аризонаға дейін енгізілген.
Arctic grayling are widespread in Arctic Ocean drainages from Hudson Bay, Canada to Alaska and in Arctic and Pacific drainages to central Alberta and British Columbia in Canada. They do not occur naturally in the Fraser and Columbia river basins. There are remnant native populations of fluvial Arctic grayling in the upper Missouri River drainage in the Big Hole River and Red Rock basin ("Montana Arctic grayling"). Fluvial Arctic grayling have been reestablished in the upper Ruby River, a tributary of the Beaverhead River. The native range formerly extended south into the Great Lakes basin in Michigan. They occur naturally in the Arctic Ocean basin in Siberia from the Ob to Yenisei drainages and in European Russia in some tributaries of Pechora river. Lake dwelling forms of Arctic grayling have been introduced in suitable lake habitats throughout the Rocky Mountains including lakes in the Teton Range in Wyoming, central Idaho and the high Uinta Mountains in Utah, Cascade Mountains and Sierra Nevada Mountains as far south as Arizona.
Өмірлік цикл
Арктикалық сұрбақтың бірнеше өмірлік нысандары бар: өзендерде өмір сүретін және шағылысатын флувиал популяциялар; көлдерде өмір сүретін және шағылысатын лакустрин популяциялар; және көлдерде өмір сүретін, ал қосалқы өзендерде шағылысатын потамодромдық популяциялар. Арктикалық сұрбалық негізінен орташа және ірі өзендер мен көлдердің суық суларында кездеседі, көбейу үшін тасты бұлақтарға оралады. Әртүрлі түршелер бәсеңкөзді. Ең маңызды тағамдық заттар – шағалалар, жәндіктер мен жәндік дернәсілдері, сондай-ақ балық жұмыртқалары. *T. arcticus* ірі өкілдері балық жегіш болады, ал жас балықтар зоопланктонмен және жәндік дернәсілдерімен қоректенеді. Шағылысу көктемде жүзеге асады. Ересек балықтар өзендердің ұсақ құмды төсегі бар және орташа ағысы бар жерлерін іздейді. Еркектер аумақтық болып келеді және жарқын арқа қанаттарымен ұрғашыларды тартып алады; қанаттар сондай-ақ ұрық және жұмыртқаның дірілдеп босатылуы кезінде ұрғашыларды ұстап тұруға қолданылады. Балықтар жұмыртқаларын қорғамайды: жұмыртқалар төсекпен араласуға тасталады. Арктикалық сұрбалық ұя жасамайды, бірақ белсенді жұптасу кезінде пайда болатын ұсақ бөлшектер зиготаларды жабады. Зиготаның диаметрі кішкентай (шамамен миллиметрдей) және эмбрион екі-үш аптадан кейін жарылады. Жаңадан туған эмбрион барлық сарысы сіңгенше төсек ішінде қалады. Олар шамамен сантиметрдей өлшемге жеткенде өзен жағасында топтасады. Жастар өмірінің алғашқы екі жылында тез өседі.
Several life history forms of Arctic grayling occur: fluvial populations that live and spawn in rivers; lacustrine populations that live and spawn in lakes; and potamodromous populations that live in lakes and spawn in tributary streams. The Arctic grayling occurs primarily in cold waters of mid sized to large rivers and lakes, returning to rocky streams to breed. The various subspecies are omnivorous. Crustaceans, insects and insect larvae, and fish eggs form the most important food items. Larger specimens of T. arcticus become piscivorous and the immature fish feed on zooplankton and insect larvae. Spawning takes place in the spring. Adult fish seek shallow areas of rivers with fine, sand substrate and moderate current. Males are territorial and court females by flashing their colourful dorsal fins; the fins are also used to brace receptive females during the vibratory release of milt and roe. The fish are nonguarders: the eggs are left to mix with the substrate. Although the Arctic grayling does not excavate a nest, the highly energetic courtship and mating tends to kick up fine material which covers the zygotes. The zygote is small (approximately in diameter) and the embryo will hatch after two to three weeks. The newly hatched embryo remains in the substrate until all the yolk has been absorbed. They emerge at a length of around , at which time they form shoals at the river margins. The juveniles grow quickly during their first two years of life.