Кіріспе

1996 жылы түсірілген испандық қорқынышты фильм, Алехандро Аменабардың «Тезис» (lang es) – 1996 жылғы испандық қорқыныш-триллері. Бұл режиссер Алехандро Аменабардың толықметражды дебюті, сценарийін Аменабар мен Матео Гиль жазған. Басты рөлдерде Ана Торрент, Феле Мартинес және Эдуардо Нориега ойнаған. Фильм жеті «Гоя» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде «Үздік фильм», «Үздік түпнұсқа сценарийі» және «Үздік режиссер» номинацияларын қамтиды.

Сюжет

1995 жылдың қараша айында Мадридтегі университет студенті Ангела аудиовизуалды зорлық-зомбылық пен отбасы туралы диссертация жазуды жоспарлап отыр. Оның жолаушылар пойызы бір адамның пойыз алдына секіріп, өз-өзіне қол жұмсауынан кейін эвакуацияланады. Станциядан шығарып жатқанда, Ангела жігіттің сүйегін көруге тырысып, темір жолға қарай жүреді. Мектепте Ангела дипломдық жұмысының жетекшісі профессор Фигероадан мектеп кітапханасындағы ең зорлық-зомбылық фильмдерін табуға көмектесуін сұрайды және зорлық-зомбылық және порнографиялық бейнелерді жинаумен танымал болған сыныптасы Чеманы іздейді. Ангела Чемамен бірге зұлым фильмді көріп отырғанда, Фигероа мектептің аудиовизуалды архивінде жасырылған таспаны табады. Келесі күні Ангела Фигероаны көрініс бөлмесінде астма шабуылдан өлі болып табады және таспаны қайтарып алады. Жас профессор Кастро Ангеланың диссертациялық жобасын басқарады. Чейманың үйінде Ангела ұрланған таспаның әйелді азаптап, өлтіріп, ішін қашатын снайф фильм екенін біледі. "Чема" ЖҚ екі жыл бұрын жоғалған Ванесса есімді студентті таныды. Ол кісі өлтіруші Sony камерасының цифрлық зум функциясы бар нақты бір моделін қолданғанын және фильм біреудің гаражында түсірілгенін анықтады. Кітапханада Анжела Боско есімді сұлу жігіттің Чема анықтаған камераны пайдаланғанын көреді. Ол кетіп бара жатқанда, жігіт артынан қуып жетеді. Боско Анжеланың Ванессаның жоғалуы туралы газет үзінділері бар екенін байқап, ол бұл жағдай туралы ақпарат бар екенін айтады. Ангела жоғалту туралы репортаж түсіріп жатыр деп ойлайды және Боскомен сұхбат алуды сұрайды. Сұхбатта Боско Ванесса өзінің сүйіктісімен қашып кеткен болуы керек деп айтады, өйткені ол отбасына ғашық екенін айтып хат жіберген. Ангела Босконың кінәсіздігін мойындайды, бірақ Чема оған Боско психопат екенін айтады. Үйге келген соң, Анжела Босконың үйде күтіп тұрғанын түсінеді. Бастапқыда қорқып қалса да, Боско оның отбасын таңғалдырады және олар оны кешкі асқа шақырады. Бірде жалғыз қалғанда Боско Ангеланы азғыруға тырысады, бірақ ол оның жақындауына қарсы тұрады. Мектепте Чема күзетшіден Фигероаның өлген күні бейне кітапхананың күзетті видеотаспасын көруін сұрайды. Сол түні Ангела Босконың оған пышақпен қауіп төндіретінін, оны бейнелеп жатқанда оральдық жыныстық қатынас жасағанын, содан кейін оны пышақтайтынын түсінеді. Кастро Ангеладан Фигероаның өлімі туралы сұрақтар қояды, оған оның денені тауып, видеотаспаны алып кеткенін көрсететін күзет бейнелерін көрсетеді. Ангела таспаны неге алғанын мойындауға дайындалып жатқанда, Чема оған телефон шалып, Кастроның кеңсесін дереу тастап кетуін айтады, ол snuff фильмге қатысы бар екенін айтады. Кастро Ангеланың кеңседен қашып кетуін ұстай алмайды. Босконың досы Йоланда Ангелаға қарсы шығып, екі жыл бұрын Кастромен режиссерлік семинарларға қатысқанын түсіндіреді. Йоланда Ванессаға қысқа фильм үшін киімін шешуге мәжбүр еткен кезде кетіп қалғанын, Чеманың snuff фильмдеріне құмар болғанын және семинар аяқталғаннан кейін Ванессаны өлтіргеніне сенетінін айтады. Кейін Чема Ангелаға Босконы білетінін мойындайды, бірақ ол да жағдай бақылаудан шығып кеткен кезде цехтан кетіп қалды деп мәлімдейді. Түнде Чема Ангелаға мектептің видео кітапханасынан тапқан жасырын туннельді көрсетеді. Туннельдің сыртындағы бөлмеден Ванессаныкі сияқты бейнекамералар табады, бұл басқа да көптеген әйелдер басқа snuff фильмдерінде өлтірілгенін көрсетеді. Кенеттен туннельдің есігі жабылып, олар ішке кіреді. Өлімнен қорқып, Чема мен Ангела тек жолға жарық беретін отпен ғана туннельдің ішіне кіреді. Олар монтаждау бөлмесіне барып, бір-бірінің қолында ұйықтап қалады. Ангела оянғанда жарық қайтадан қосылып, Чема жоқ. Ол есіктен кіргенде хлороформмен зарядталады. Ол Кастроға қараған креслоға байланған күйі оянады, ол оны бейнелеп жатыр. Кастро тек видеоларды монтаждағанын, бірақ оны өлтіру керектігін және оның өлімі Ванессаныкіне қарағанда ауырсынусыз және тез болатынын айтады. Ол Анджеланың басына қаруды бағыттағанда, Чема пайда болады және онымен күреседі. Қару атылып, Кастро өлтіріледі. Ангела мен Чема қашып кетеді. Үйіне келген соң, Ангеланың әкесі оған Сенаның Боскомен бірге қонаққа барғанын айтады. Анжела қорқып, тойға асығады. Ол жерге жеткенде, Сена Ангеламен кетуден бас тартады, Боско оны жақсы көретінін айтады. Апасын кетуге көндіру үшін Ангела Боскоға жақындап, оны құмарлықпен сүйеді. Келесі күні ...

Сыни жауап

"Тезис" киностуденті туралы киностуденттердің өзі жасаған фильм болғандықтан, оның көп бөлігі метафильмдік сипатқа ие және испан киноиндустриясы, Голливудтың ықпалы мен қорқыныш және снуф жанрларының көруге құштарлық табиғатына қатысты пікір білдіреді. Америкалық қорқыныш жанрының эстетикасына сәйкес, Анжела "Соңғы қыз" рөлінде бейнеленеді, яғни стереотиптік әйелдік белгілерге қарсы тұратын епті әйел кейіпкер. Еуропалық киносыншы Маргарита ла Казе сөздеріне сүйенсек, "Тезис" Голливудтың қорқыныш фильмдерінің үлгісіне жақын болғанымен, еуропалық фильмдерге тән терең символизмнен мүлдем айырылмаған. Оның айтуынша, "Тезис" мына тұжырымды ұсынады: "Адамдар, ниеттері қаншалықты жақсы болса да, зорлық-зомбылық пен өлімнің барлық түрлеріне бейім". Джо Лейдон Аменабардың "жаңашыл сюжет және алдауға түсіруге жеткілікті мүмкіндіктер ұсынатынын" атап өтеді. "Тезис" зорлық-зомбылыққа деген құштарлықты зерттеуіне байланысты көптеген сынға ұшырады. Киносыншы Леора Лев Анджеланың зорлық-зомбылық көріністеріне этикалық қарсылығы мен бір мезгілде оларға тартылуын осы фильмнің басты тақырыбы деп санайды. Левтің пікірінше, Анджеланың снуф фильмдерімен және кісі өлтіруші Боскомен арасындағы психосексуалдық қақтығысы зорлық-зомбылық фильмдерін және реалити-шоуларды тұтынуға бейімделген мәдениеттің көрінісі болып табылады.