Йозеф Виктор фон Шеффель: өмір және шығармалары

Кіріспе

Неміс ақыны және романисі (1826–1886)

Жозеф Виктор фон Шеффель (16 ақпан 1826 – 9 сәуір 1886) – неміс ақыны және романисі.

Өмірбаян

Ол Карлсруэ қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Баден армиясының зейнеткер майоры, инженер-құрылысшы және Рейн өзенінің ағысын реттеу комиссиясының мүшесі болды; анасы, туған Жозефина Кредерер, Оберндорф-ам-Некардағы белгілі саудагердің қызы, зор интеллектуалдық қабілеттерімен және романтикалық мінезімен ерекшеленген әйел болды. Жас Шеффель Карлсруэ лицейінде, содан кейін (1843–1847) Мюнхен, Гейдельберг және Берлин университеттерінде білім алды. Сот саласына қабылдану үшін мемлекеттік емтиханды тапсырғаннан кейін, ол заң ғылымдарының докторы атағын алып, төрт жыл (1848–1852) Сэкинген қаласында мемлекеттік қызметте болды. Осы жерде ол өзінің «Сэкингеннің кернейшісі» (1853) атты эпостық поэмасын жазды – романтикалық және әзіл-қалжыңға толы туынды, ол бірден үлкен танымаллыққа ие болды. Ол 250-ден астам басылымға жетіп, 1884 жылы Виктор Несслер одан опера жасады. Содан кейін Шеффель Италияға сапар жасады. 1853 жылы үйіне оралғанда, ата-анасы оның заңгерлік мансабын жалғастыруын қалағанын көрді. Бірақ 1854 жылы көру қабілетінің нашарлауына байланысты ол мемлекеттік қызметтен кетіп, Гейдельбергке қоныстанды, университеттегі оқытушылық қызметке дайындалуды көздеді. Алайда, көз ауруы оның оқуын тоқтатты, ол денсаулығын қалпына келтіру үшін Швейцарияға сапар шегіп, Констанц көліне қоныстанды және өзінің танымал тарихи романы – «Эккехард» (1857) жоспарын жасады (аудармашы: Софи Дельфс, Лейпциг, 1872). Бұл туындының бір бөлігін кейін Макс Брух өзінің «Солтүстіктер жырлары» кантатасының либреттосы ретінде пайдаланды. Ол бұл жұмыстың алғашқы идеяларын «Monumenta Germaniae Historica» еңбегінен алды. «Эккехард» «Сэкингеннің кернейшісінен» кем емес танымал болды. 1901 жылы ол 179-шы басылымға жетті. Шеффель қайтадан Гейдельбергке оралып, «Gaudeamus, Lieder aus dem Engeren und Weiteren» (1868) атты қуаныш пен әзіл-қалжыңға толы әндер жинағын жариялады. Оның тақырыбы неміс аңыздарынан және тарихи оқиғалардан алынған. Осы әндерде автор өзін шарап пен әнге құмар, көңілді студент ретінде көрсетеді, ал олардың сәні неміс әдебиетінде бұрын-соңды болмаған және көптеген ізбасарларды шабыттандырды. Мысалы, «Im schwarzen Walfisch zu Askalon» әнінің мәтіні студенттік өмірдің баканалдық шайқасын көрсетеді. Ән «ескі ассириялық» ішімдікке берілгендік туралы, классикалық сілтемелермен және алты кірпіш тасқа клинописьпен жазылған үлкен есеп-фактура туралы айтады. Алайда, ішімдікке тойған адам ақшасын Ниневиядағы қонақүйдің бірінде қалдырғанын мойындауы керек және оны қуып шығарады. Шеффельге тән стильде, онда әртүрлі кезеңдер мен дәуірлердің араласқандығы және қазіргі ғылымға қатысты пародистік көзқарастар бар. Шеффельдің өмірінде көңіл көншілік болды: 1848 жылғы неміс революциясының сәтсіздігі және 1851 жылы Эмма Хеймге жасаған сүйіспеншілігінің нәтижесіз аяқталуы. Ол саяси ортаны сықақтап, табиғатты пайдаланды, мысалы, гуано туралы өлеңімен Гегельді немесе «Ихтиозавр» өлеңінде уақыттың өтуіне сілтеме жасады. Шеффель 1848 жылға дейінгі кезеңді білдіретін «Бидермейер» терминін косместен пайдаланды, өйткені 1848 жылы жарық көрген мұғалім және ақынның өлеңдеріне негізделген Шеффельдің «Бидерманның кешкі мейірімділігі» және «Буммельмайерс Клэге» поэмалары кейінірек реакциялық шағын буржуазия туралы сатираларда қолданылды. Екі жыл бойы (1857–1859) Шеффель Дунайшенгендегі князь Эгон фон Фюрстенбергтің кітапханасын басқарды, бірақ 1850 жылы қызметінен бас тартып, Констанц көліне жақын Мерсбургке Джозеф фон Лассбергке барды, Саксонияның ұлы герцогы Карл Александрмен біраз уақыт Варбургта (Тюрингия) болды, содан кейін Карлсруэге қоныстанып, 1864 жылы Каролина фон Мальценге үйленді және 1872 жылы Радольцелльдегі (Төменгі Констанц көлі) Вилла Зеехальдеге зейнетке шықты. Оның мерейтойында (1876), бүкіл Германияда тойланғанда, Баденнің ұлы герцогы оған мұрагерлік дворяндық патентін берді. Ол 1886 жылдың 9 сәуірінде Карлсруэде қайтыс болды.

He was born at Karlsruhe. His father, a retired major in the Baden army, was a civil engineer and member of the commission for regulating the course of the Rhine; his mother, née Josephine Krederer, the daughter of a prosperous tradesman at Oberndorf am Neckar, was a woman of great intellectual powers and of a romantic disposition. Young Scheffel was educated at the lyceum at Karlsruhe and afterwards (1843–1847) at the universities of Munich, Heidelberg and Berlin. After passing the state examination for admission to the judicial service, he graduated Doctor juris and for four years (1848–1852) held an official position at the town of Säckingen. Here he wrote his epic poem lt=Der Trompeter von Säkkingen (The Trumpeter of Säckingen) (1853), a romantic and humorous tale which immediately gained extraordinary popularity. It has reached more than 250 editions and was made into an opera by Viktor Nessler in 1884. Scheffel next undertook a journey to Italy. Returning home in 1853 he found his parents more than ever anxious that he should continue his legal career. But in 1854, defective eyesight incapacitated him; he quit the government service and took up his residence at Heidelberg, with the intention of preparing himself for a post on the teaching staff of the university. His studies were, however, interrupted by eye disease, and in search of health he travelled to Switzerland and took up residence at Lake Constance, and elaborated the plan of his famous historical romance Ekkehard (1857); (Eng. translation by Sofie Delffs, Leipzig, 1872). Part of this work was later used by Max Bruch as the libretto for his cantata The Lay of the Norsemen. The first ideas for this work he got from the Monumenta Germaniae Historica. Ekkehard was almost as popular than the Trompeter von Säkkingen. In 1901 it reached the 179th edition. Scheffel next returned to Heidelberg, and published Gaudeamus, Lieder aus dem Engeren und Weiteren (1868), a collection of joyous and humorous songs, the subject matter of which is taken partly from German legends and partly from historical subjects. In these songs the author shows himself the light hearted student, a friend of wine and song; and their success is unexampled in German literature and encouraged numerous imitators. One example is "Im schwarzen Walfisch zu Askalon" where the lyrics reflect an endorsement of the bacchanalian mayhem of student life. The song describes an 'old assyrian' drinking binge with some references to the Classics and the large invoice presented in cuneiform on six brick stones. However the carouser has to admit that he left his money already in an inn in Nineveh and gets kicked out. In typical manner of Scheffel, it contains an anachronistic mixture of various times and eras and parodistic notions on current science. Scheffel's life was marked by disappointments: the unsuccessful German revolution of 1848 and his unsuccessful courting of Emma Heim in 1851. He also used natural science to mock the political environment, as he mocked Hegel with his guano poem or referred to the course of time in his Ichthyosaurus poem. Indirectly, Scheffel coined the expression 'Biedermeier' for the pre 1848 age, as two of Scheffel poems Biedermanns Abendgemütlichkeit and Bummelmaiers Klage, based on the poetry of teacher and poet de, published 1848, were used in later satires about the reactionary petite bourgeoisie. For two years (1857–1859) Scheffel was custodian of the library of Prince Egon von Fürstenberg at Donaueschingen, but giving up his appointment in 1850, visited Joseph von Laßberg, at Meersburg at Lake Constance, stayed for a while with Charles Alexander, Grand Duke of Saxe Weimar Eisenach, at the Wartburg in Thuringia, then, settling at Karlsruhe, he married in 1864 Caroline von Malzen, and, in 1872, retired to his Villa Seehalde near Radolfzell at the lower Lake Constance. On the occasion of his jubilee (1876), which was celebrated all over Germany, he was granted a patent of hereditary nobility by the grand duke of Baden. He died at Karlsruhe on 9 April 1886.

Мұра

1891 жылы (1844–1893) Швецингенде (қазіргі Карлсруэ) Шеффельбұнды құрды, Германиядағы 7000-ге жуық мүшесі бар ең ірі әдеби қоғам. Шеффель сыйлығы дарынды оқушыларға беріледі. Шеффельдің естеліктері, көшелер мен мекендердің аттары бар. Шеффель мұрағатының бір бөлігі Шеффельбұнда, екінші бөлігі Баден мемлекеттік кітапханасында сақталады.

Ағылшын тіліндегі басылымдар

Эккехард. 10 ғасырлық повесть. Неміс тілінен аударған: Софи Дельфс. "Неміс авторлары" жинағында. Неміс авторларының жинағы. (Таухниц басылымы) том 21–22. 1867 жыл. Эккехард. Елена Иссон аудармасы, "Әркімнің кітапханасы", 1940 жыл. Чарльз Годфри Лиланд, "Гаудеам! Джозеф Виктор фон Шеффельдің күлкілі өлеңдері". gutenberg.org электрондық кітабы, № 35848.