Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық кардиолог (1886–1973)
American cardiologist (1886–1973)
Пол Дадли Уайт (6 маусым 1886 – 31 қазан 1973) – американдық дәрігер және кардиолог. Ол замандас кардиологтардың ішіндегі бірі және профилактикалық медицинаны жақтаушы ретінде танымал болды.
Paul Dudley White (June 6, 1886 – October 31, 1973) was an American physician and cardiologist. He was considered one of the leading cardiologists of his day, and a prominent advocate of preventive medicine.
Ерте өмір және білім
Уайт Массачусетс штатының Роксбери қаласында Герберт Уоррен Уайт пен Элизабет Абигейл Дадлидің ұлы болып дүниеге келді. Оның медицинаға деген қызығушылығы әкесі, отбасылық дәрігер, атпен арбада жүріп науқастарды аралап, үйге барып емдеген кезде оны ертіп жүргенде туды. 1903 жылы Роксбери латын мектебін бітірген ол Гарвард колледжінде тарих, орман шаруашылығы және медициналық курстарды оқыды. 1908 жылы құрметпен бакалавр (B.A.) дәрежесін алып, Гарвард медицина мектебіне түсті, оны 1911 жылы медицина докторы (M.D.) дәрежесімен аяқтады. Одан кейін ол Массачусетс бас ауруханасымен педиатрия және ішкі медицина бойынша интернатурадан бастап ұзақ қарым-қатынас жасады. Сол кезде ол Роджер И. Лимен бірлесіп қан ұюы туралы алғашқы ғылыми мақаласын жазды. Ли-Уайт қан ұю уақыты әлі күнге дейін қанның ұю жылдамдығын өлшеу әдісі ретінде қолданылады. 1913 жылы Уайтке танымал кардиолог Томас Льюиспен Лондонда жүрек-қан тамырлары физиологиясын зерттеу үшін Гарвард университетінің саяхат стипендиясы ұсынылды. Бұл тәжірибе, бәлкім, оның қарындасының ревматикалық жүрек ауруынан және әкесінің жетпіс бір жасында коронарлық артерия ауруынан қайтыс болуымен байланысты, оның болашақ медициналық мансабын қалыптастырды.
White was born in Roxbury, Massachusetts, the son of Herbert Warren White and Elizabeth Abigail Dudley. White's interest in medicine was sparked early in life, when he accompanied his father, a family practitioner, on rounds and house calls in a horse and buggy. A 1903 graduate of the Roxbury Latin School, his undergraduate education at Harvard College encompassed history and forestry as well as pre medical courses. He graduated with a B. A. with honors in 1908 and went on to Harvard Medical School, from which he received his M. D. in 1911. He then began his long association with the Massachusetts General Hospital through an internship in pediatrics and internal medicine. During that time he co authored his first scientific paper, on the coagulation of blood, with Roger I. Lee. The Lee White coagulation time is still used today as a method of measuring the speed of blood coagulation. In 1913, White was offered a Harvard traveling fellowship to study cardiovascular physiology with the eminent cardiologist, Thomas Lewis, in London. This experience, perhaps coupled with the earlier death of his sister from rheumatic heart disease and his father's death from coronary artery disease at age seventy one, was to shape the rest of his medical career.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыста Уайт 1916 жылы британдық экспедициялық корпусында, ал 1917 жылдан 1919 жылға дейін американдық экспедициялық корпусында медицина қызметкері болып қызмет етті. Ол Массачусетс бас ауруханасына оралып, 1919 жылы интерн ретінде жұмыс істеді, және бір жыл өткен соң Медициналық амбулаториялық бөлімнің бастығы болды.
In World War I, White served as a medical officer with the British Expeditionary Force in 1916 and the American Expeditionary Force from 1917 to 1919. He returned to the Massachusetts General Hospital and worked as a resident in 1919, and a year later became Chief of the Medical Out Patient Department.
Академиялық мансап
1921 жылы Уайт Гарвард факультетіне клиникалық оқытушы болып тағайындалды және академиялық сатыдан жылдам өсіп, 1933 жылы доцент, 1946 жылы клиникалық профессор, ал 1949 жылы зейнеткер профессор атанды. Ол 1956 жылға дейін Гарвард факультетінде жұмыс істеді, бірақ 1948 жылы президент Трумэн қол қойған Ұлттық жүрек заңы қабылданғаннан кейін, Ұлттық жүрек институтын дамытуға көбірек уақыт бөлгендіктен, Массачусетс жалпы ауруханасының жүрек бөлімінің басшысы лауазымынан кетті. Уайт – тамаша оқытушы және мейірімді дәрігер ретінде танылды. Ол он екі кітап және 700-ден астам ғылыми мақала жариялады. Оның ең белгілі оқулығы – «Жүрек аурулары», ол алғаш рет 1931 жылы жарық көрді және осы салада классикалық туындыға айналды. Жүректің электрофизиологиясына деген қызығушылығы оны докторлар Луис Вольф және Джон Паркинсонмен бірге жұмыс істеуге алып келді, олар бірлесіп Вольф-Паркинсон-Уайт синдромын сипаттады – жүрек соғысының бақылаусыз жылдамдауына себеп болатын жағдай. 1935 жылы ол өкпелік эмболияның электрокардиографиялық өзгерістерін сипаттады.
White was appointed to the Harvard faculty as a clinical instructor in 1921 and quickly rose through the academic ranks to become assistant professor in 1933, clinical professor in 1946, and emeritus professor in 1949. He continued on the faculty of Harvard until 1956, although he had resigned his position as Chief of the Cardiac Service at the Massachusetts General Hospital in 1948 to devote time to the development of the National Heart Institute, following adoption of the National Heart Act, which was signed into law by President Truman in 1948. White was recognized as a superb teacher and compassionate bedside physician. He published twelve books and more than 700 scientific articles. His most noted textbook, Heart Disease, was first published in 1931 and became a classic in the field. His interest in the electrophysiology of the heart would eventually pair him with Drs. Louis Wolff and John Parkinson, who together described the Wolff Parkinson White syndrome, a condition of uncontrolled rapid heartbeat. In 1935 he described the electrocardiographic changes of pulmonary embolism.
Қорғаушылық қызмет
Көптеген медицина мамандары Уайтты профилактикалық кардиологияның негізін қалаушы деп санайды. 1955 жылы президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің жүрек талмасынан кейін оның жеке дәрігері болып тағайындалған Уайт, өзінің танымал науқасына велосипедпен жүруді көпшілік алдында кеңес берді, бұл велосипед өнеркәсібіне үлкен серпіліс берді. Уайт жүрек ауруларының алдын алуда дене шынықтыру, дұрыс тамақтану және салмақты бақылаудың маңыздылығын қатысты түрде қолдады. 1924 жылы ол Америка Жүрек қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі болды және 1941 жылы ұйымның президенті болды. 1950 жылдары Уайт Ансел Кизбен бірлесіп диета мен жүрек гипотезасын жасау бойынша жұмыс істеді. Уайт Ансел Киздің 1959 жылғы «Жақсы тамақтан және сау болыңыз» кітабына алғы сөз жазды. Ол Халықаралық кардиология қауымдастығын, кейін Халықаралық кардиология қорының құрылуына ықпал етті. 1949 жылы ол Ұлттық Жүрек Кеңесінің атқарушы директоры болып тағайындалды. 1948-1955 жылдары Ұлттық Жүрек институтының бас консультанты болды және коронарлық артерия ауруының қауіп факторларын анықтаған алғашқы ірі эпидемиологиялық зерттеу болған Фрамингем жүрек зерттеуіне басты күш болды. Ұлттық денсаулық сақтау институттарының құрылуына да ықпал етті. Уайт көптеген халықаралық наградаларға ие болды және әлем бойынша кардиология ұйымдарын құруға белсенді түрде қатысты, тіпті ол Қытай Халық Республикасына сапарлаған алғашқы американдық дәрігерлердің бірі болды. Ол сонымен қатар жүрек электрофизиологиясына қызығушылық танытқан совет физиологы Александр Филипович Самойловпен байланыс орнатты. Уайт 1946 жылы Халықаралық кардиология қоғамын құрушылардың бірі болды, төрт жылдан кейін Парижде өткен оның бірінші Кардиология әлемдік конгресін ұйымдастыруға көмектесті және 1954 жылы Вашингтонда өткен екінші Дүниежүзілік конгреске төрағалық етті. Уайт өмір салтының коронарлық артерия ауруына әсер ететініне сенген жақтаушы болды. Ол коронарлық артерия ауруының жас еркектерде де кездесуі мүмкін екенін бірінші болып мойындады және осы тақырыпта бірнеше мақала жазды. Өзінің нанымдарына сәйкес, ол белсенді түрде серуендеп, велосипед тепеді және бірде Президент Эйзенхауэрмен кеңесу үшін Вашингтон ұлттық әуежайынан Ақ үйге жаяу жүріп барды. Оның оң көзқарасы Линдон Б. Джонсонды 1955 жылы жүрек талмасынан кейін Сенатқа оралуға және кейін вице-президент болуға шабыттандырды деген хабар бар. Өмірінің соңғы жылдары Уайт жүрек аурулары туралы сөз сөйлеп, саяхаттап, сонымен қатар әлемдегі бейбітшілік туралы алаңдаушылығын білдірді.
White is viewed by most medical authorities as the founder of preventive cardiology. Appointed as President Dwight D. Eisenhower's physician following his heart attack in 1955, White very publicly prescribed cycling for his famous patient, giving the bicycle industry a welcome boost. White was a staunch advocate of exercise, diet, and weight control in the prevention of heart disease. In 1924, he was one of the founders of the American Heart Association and became the organization's president in 1941. In the 1950s, White collaborated with Ancel Keys in developing the diet heart hypothesis. White authored the Foreword to Ancel Key's 1959 book Eat Well and Stay Well. He was a moving force in the creation of the International Association of Cardiology, and later the International Cardiology Foundation. In 1949, he was named executive director of the National Advisory Heart Council. He was the chief consultant to the National Heart Institute from 1948 to 1955 and was a major impetus in the Framingham Heart Study, which was the first major epidemiologic work to identify risk factors in coronary artery disease. He influential in establishing the National Institutes of Health. White received many international honors and was instrumental in establishing cardiology organizations throughout the world, even in the People's Republic of China which he was one of the first American physicians to visit. He also established a connection with Alexander Filipovich Samoilov, a Soviet physiologist who shared White's interest in the electrophysiology of the heart. White was one of the founders of the International Society of Cardiology in 1946, helped to organize its first World Congress of Cardiology four years later in Paris, and presided over the second World Congress in Washington in 1954. White was a staunch advocate of the belief that lifestyle affected coronary artery disease. He was one of the first authorities to recognize that coronary artery disease could occur in young men, writing several papers on the subject. In keeping with his beliefs, he was a vigorous walker and bicycle rider and walked, on one occasion, from Washington National Airport to the White House to consult with President Eisenhower. Reportedly, his positive approach inspired Lyndon B. Johnson to return to the Senate in 1955 after his heart attack and later to become Vice President. In his later years, White continued to travel and to speak about heart disease and, increasingly, about his concern for world peace.
Марапаттар
Уайт 1961 жылы Ұлттық кинезиология академиясының (бұрынғы Америкалық дене тәрбиесі академиясының) қауымдасқан мүшесі болып сайланды және 1960 жылы Флорида штатының Майами Бич қаласында өткен академия отырысында Р. Тайт Маккензи еске алу лекциясын оқыды. Оның баяндамасы «Орта жастағы денсаулық және ауру» деп аталды. Сондай-ақ 1961 жылы Нью-Йорк университеті Уайтқа құрметті университет медалін табыс етті. Үш жыл өткен соң, 1964 жылдың 14 қыркүйегінде президент Джонсон Уайтқа Президенттік Азаттық медалін ұсынды.
White was elected an Associate Fellow of the National Academy of Kinesiology (née American Academy of Physical Education) in 1961, and delivered the academy's R. Tait McKenzie Memorial Lecture the year before at their 1960 meeting in Miami Beach, Florida. His presentation was titled, "Health and Sickness in Middle Age". Also in 1961, NYU awarded White the prestigious University Medal. Three years later, on September 14, 1964, President Johnson presented White with the Presidential Medal of Freedom.
Жеке өмір
1924 жылғы 28 маусымда Уайт Инна Хелен Ридке үйленді, ол Смит колледжінің әлеуметтік жұмыс мектебінде лекция оқып жүргенде танысқан әлеуметтік жұмыскер еді. Кейін олар екі баланы асырап алды. Уайт көптеген жаздарын Массачусетс штатының Бекет қаласындағы Бекет лагерінде өткізді, ондағы асхана оның атымен аталады.
On June 28, 1924, White married Ina Helen Reid, a social worker whom he met while giving a lecture at the Smith College Training School for Social Work. They later adopted two children. White spent many summers at Camp Becket in Becket, MA, where the dining hall is named after him.
Өлім және еске алу
Уайт екінші инсульттан кейін Бостонда қайтыс болды. Ол Америка Жүрек қауымдастығынан Геррик сыйлығын алуға тиіс еді, бірақ сол құрметке ие болудан бұрын қайтыс болды. Келесі айда Гарвард еске алу шіркеуінде қоштасу рәсімі өтті; онда Уайттың бұрынғы студенті, доктор Уилис Херст «Мен әлі тоқтаған жоқпын» деген мақтау сөз сөйледі. 1986 жылдың 15 қыркүйегінде АҚШ пошта қызметі Уайтты 3 центтік «Ұлы американдықтар» сериясының пошта маркасымен құрметтеді. Бостон қаласындағы Чарльз өзенінің бойындағы Чарльз өзені велосипед жолының 17 мильдік бөлігі оның есімімен аталады.
White died in Boston following a second stroke. He was to have received the Herrick Award from the American Heart Association, but died before that honor could be bestowed. A memorial service was held in the Harvard Memorial Church the next month; there, J. Willis Hurst, M. D., a former student of White's, delivered a eulogy entitled "I'm Not Through Yet". The United States Postal Service honored White with a 3¢ Great Americans series postage stamp on September 15, 1986. A 17 mile section of the Charles River Bike Path around the Charles River in Boston bears his name.
Жалпы сілтемелер
"Пол Дадли Уайт". "Америкалық биография сөздігі", 9-қосымша: 1971–1975 ж. Чарльз Скрибнердің ұлдары, 1994 ж. Герман А. Снеллен, "Еуропалық кардиология қоғамының тууы мен дамуы". "Еуропалық жүрек журналы", 1-том, 1-сан, 5–7-беттер.
"Paul Dudley White". Dictionary of American Biography, Supplement 9: 1971 1975. Charles Scribner's Sons, 1994. Herman A. Snellen, "Birth and Growth of the European Society of Cardiology". European Heart Journal, vol. 1, no. 1, pp 5–7.