Синаир Льюис романы: «Эрроусмит» (1925) — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Синклер Льюисдің 1925 жылғы «Ароусмит» романы – американдық автор Синклер Льюистің 1925 жылы алғаш жарық көрген романы. Ол 1926 жылғы Пулитцер сыйлығына ие болды (бірақ Льюис одан бас тартты). Льюиске оның дайындалуына ғылым жазушысы Пол де Круиф зор көмек көрсетті, ол сатудан түскен гонорардың 25 пайызын алды, алайда Льюис жалғыз автор ретінде тіркелді. «Ароусмит» ғылым мәдениетін зерттейтін маңызды алғашқы роман. Ол АҚШ және Канададағы медициналық білім беру реформаларынан кейін, 1910 жылғы Флекснер есебінен кейін жазылды – «АҚШ және Канададағы медициналық білім беру туралы Карнеги оқытуды дамыту қорына баяндама», онда АҚШ-тағы медициналық оқу орындары оқыту және зерттеуде қазіргі ғылымға сәйкес болуға шақырылған болатын. 1931 жылы кітап Голливудта Рональд Колман мен Хелен Хейздің қатысуымен «Ароусмит» фильміне бейімделді.

Сюжет

Arrowsmith – Эльк Миллстің (Виннемак) данышкер және ғылымға құштар Мартин Ароузмит туралы әңгіме. Льюис өзінің басқа да романдарының көпшілігінде суреттеген сол көркем штаттың аясында, ол Орта Батыстағы шағын қаладан Нью-Йорктегі беделді қорындағы ғылыми қауымның биік деңгейіне дейін жол табады. Оқу барысында ол медицина факультетіне түседі. Бір әйелге сүйісіп, екіншісімен адастасады, содан кейін екінші әйелге ұсыныс жасайды, ал мәселені шешу үшін екі әйелді де түскі асқа шақырады. Соңында ол өзінің ұстазы Макс Готтлибтің қинауына ілігіп, мектептен қуылды. Ол қарапайым жұмысшы болып жұмыс істейді, содан кейін Леораға үйленеді, оның отбасы Солтүстік Дакотадағы шағын Уитсильваниядағы жалғыз дәрігер болып жеке практика ашатынына уәде бергендіктен оны қаржылай қолдайды. Жұмысынан көңілі толмаған ол Айова штатының Наутилус қаласындағы мемлекеттік денсаулық сақтау бөлімінде жұмыс істейді, содан кейін жергілікті директордың жас қызымен махаббатқа түседі. Бірқатар саяси даулардан кейін ол отставкаға кетеді және Чикагодағы эксклюзивті жеке аурухананың штаттық қызметкері болады. Ақырында Ароузмит бұрынғы ұстазы Готтлибтің жазған ғылыми мақаласы үшін мойындалады және Нью-Йорктегі бай және элиталық зерттеу институтында жұмыс істеуге шақырылады. Кітаптың кульминациясы Ароузмит бактерияларды жоятын фагты ашқанда және Кариб теңізіндегі ойдан шығарылған аралдағы оба эпидемиясына тап болғандағы оқиғаларға толы. Оның ғылыми қағидалары, оны толық сынақтан өткізбейінше, аралда жаппай қолданудан аулақ болуды талап етеді, тіпті құтқарылуы мүмкін адамдардың өміріне қарамастан. Тек әйелі Леора және институттан онымен бірге келген барлық адамдар обадан қайтыс болғаннан кейін ғана ол қатаң ғылымнан бас тартып, аралдағы барлық адамды фагпен емдеуді бастайды. Сол жерде ол бай әлеуметтік топтың өкілімен махаббатқа түседі, кейін ол оған үйленеді. Өмірін құтқарып қалғанына қарамастан, ол аралдағы әрекеттерін ғылым мен өз қағидаларына жасаған толық опасыздық деп санайды. Нью-Йоркке оралғаннан кейін ол аралдағы іс-қимылдары үшін халық қаһарманы ретінде құрметке ие болады. Ол алдымен зертханада жоғарылатылады, содан кейін оған институттың толық директоры болу ұсынылады. Ол жоғарылаудан бас тартып, жаңа әйелі мен нәрестесін тастап, Вермонт штатының шалғай аймағында толық тәуелсіз ғалым ретінде жұмыс істейді. Әйелі оған жақын болу үшін Вермонтқа көшіп баруды ұсынғанда, ол оған ешқандай қатысы болғысы келмейтінін және оның кетіп қалуы керектігін айтады.

Arrowsmith tells the story of bright and scientifically minded Martin Arrowsmith of Elk Mills, Winnemac (the same fictional state in which several of Lewis's other novels are set), as he makes his way from a small town in the Midwest to the upper echelons of the scientific community at a prestigious foundation in New York City. Along the way he begins medical school. He becomes engaged to one woman, cheats on her with another woman, becomes engaged to the second woman and then finally invites both women to a lunch to settle the issue. He eventually insults his mentor, Max Gottlieb, and is suspended from school. He takes up life as an ordinary worker, then marries Leora with her family supporting him based on the promise that he will take up private practice as the only doctor in tiny Wheatsylvania, North Dakota. Frustrated with the work, he moves on to a job at the state Department of Public Health branch in Nautilus, Iowa, then becomes romantically involved with the young daughter of its local director. After a series of political disputes, he resigns and joins the staff of an exclusive private hospital in Chicago. Finally, Arrowsmith is recognized by his former mentor, Gottlieb, for a scientific paper he has written, and is invited to take a post with a wealthy and elite research institute in New York City. The book's climax deals with Arrowsmith's discovery of a phage that destroys bacteria and his experiences as he faces an outbreak of bubonic plague on a fictional Caribbean island. His scientific principles demand that he avoid its mass use on the Island until thoroughly tested, even at the expense of lives that might be saved. Only after his wife, Leora, and all the other people who came with him from the institute to the island die of plague, does he reluctantly abandon rigorous science and begins to treat everyone on the island with the phage. While there he becomes romantically involved with a wealthy socialite, whom he later marries. In spite of his life saving, he regards his actions on the island as a complete betrayal of science and his principles. Upon his return to New York he is heralded as a public hero for his actions on the island. He is first promoted within the laboratory and then offered the directorship of the entire institute. He turns down the promotion, then abandons his new wife and infant son to work in the backwoods of Vermont as an entirely independent scientist. When his wife finally offers to move to Vermont to be close to him, he tells her that he wants nothing to do with her and she should just go away.

Тақырыптар

Кітапта 1920 жылдары АҚШ-тағы медицинаның жағдайы мен болашағы туралы маңызды әлеуметтік пікірлер қамтылған. Жебеші – прогрессивті, тіпті наразы, ол жағдай қанағаттандырмайтын болса, қолданыстағы тәртіпке жиі қарсы шығады. Бұл роман медициналық білім алуға және медицина саласында жұмыс істейтін студенттердің бірнеше буынына шабыт берді. Мансап және өмірлік шешімдерді қабылдау кезінде көптеген ой-толқыныстар болады. Льюис Ароусмит медициналық зерттеулердің адамзат игілігі үшін және науқастарға адал қызмет етудің жарқын идеалдарын суреттейді, сонымен қатар оның жолына көптеген сынақтар мен өзін-өзі алдаулар кездеседі. Қаржылық тұрақтылық, танылу, тіпті байлық пен билік Ароусмитты оның алғашқы ұстазы, дарынды, бірақ өткір мінезді бактериолог Макс Готтлибтің ізбасарлығынан алшақтатады. Роман барысында Льюис медициналық білім берудің, медициналық практиканың, ғылыми зерттеулердің, ғылыми алаяқтықтың, медициналық этиканың, халық денсаулығының және жеке және кәсіби дау-жанжалдардың көптеген аспектілерін сипаттайды. Кәсіби қызғаныш, мекемелік қысым, ашкөздік, еңкіштік және салғырттық сатиралық түрде бейнеленген, ал Ароусмит өзінің өзіне беймаза болып көрінеді. Бірақ, сонымен қатар, талмай еңбек ету, ғылыми әдіске құрмет және зияткерлік адалдық та бар. Мартин Ароусмит Феликс д'Эрельмен бірнеше өмірлік оқиғаларды бөліседі, ол роман бойынша бактериофагты бірге ашқан және нәтижелерін Ароусмиттен бұрын жариялаған ретінде көрсетілген. Эксперименталды зертханалық зерттеулерді тәжірибе, мамандық, идеология, дүниетанымы және "қазіргі мәдениеттің маңызды құрамы, өмір салты" ретінде егжей-тегжейлі және қызықты суреттегендіктен, Ароусмит классикалық "ғылыми роман" ретінде танылады, ол биомедициналық зерттеушілердің кездесетін моральдық дилеммаларына назар аударады. Білім беруші және мектеп негізін қалаушы Лиза ВанДамме Ароусмит кітабында ұсынылған этикалық қиындықтар мен дүниеге көзқарас туралы былай дейді: "Мен бір сабақты идеалистік кейіпкерлер туралы және олардың әлемде қандай азаптарға қабылуға лайық екендігі туралы, екінші сабақты идеалдарынан бас тартып, практикалық "жетістікке" қол жеткізгендер туралы, үшінші сабақты осының қандай негізгі моральдық практикалық қарама-қайшылықтарды білдіретіні туралы және төртінші сабақты осы көзқарасты басқа романдардағы көзқараспен салыстыру туралы өткізе аламын".

The book contains considerable social commentary on the state and prospects of medicine in the United States in the 1920s. Arrowsmith is a progressive, even something of a rebel, and often challenges the existing state of affairs when he finds it wanting. This novel has been inspirational for several generations of pre medical and medical students. There is much agonizing along the way concerning career and life decisions. While detailing Arrowsmith's pursuit of the noble ideals of medical research for the benefit of mankind and of selfless devotion to the care of patients, Lewis throws many less noble temptations and self deceptions in Arrowsmith's path. The attractions of financial security, recognition, even wealth and power, lure Arrowsmith away from following the footsteps of his first mentor, the brilliant but abrasive bacteriologist Max Gottlieb. In the course of the novel Lewis describes many aspects of medical training, medical practice, scientific research, scientific fraud, medical ethics, public health, and personal/professional conflicts that are still relevant today. Professional jealousy, institutional pressures, greed, stupidity, and negligence are all satirically depicted, and Arrowsmith himself is exasperatingly self involved. But there is also tireless dedication, and respect for the scientific method and intellectual honesty. Martin Arrowsmith shares some biographical elements with Félix d'Herelle, who is identified in the novel as a co discoverer of the bacteriophage and represented as having beaten Arrowsmith into publication with his results. Because of its detailed and gripping portrayal of experimental laboratory research as a practice, a profession, an ideology, a worldview, and a “prominent strand in modern culture, a way of life”, Arrowsmith is generally acknowledged as a classic 'science novel', focusing on moral dilemmas bio medical researchers may encounter. Educator and school founder Lisa VanDamme describes using the ethical challenges and world outlook presented in Arrowsmith: “ I might give one class about the idealistic characters and in what way they are doomed to suffering in the world, another about those who abandon their ideals and achieve practical ‘success,’ another about the basic moral practical dichotomy this implies, and another contrasting this view with that of [other novelists].”

Ароусмит 1937 жылы А. Дж. Крониннің жариялаған "Цитадель" романымен салыстырылады, ол да медициналық практиканың қолданыстағы жүйесін сынға алып, жақсартуға тырысатын жас идеалистік дәрігердің тәжірибесін көрсетеді. Синклердің ғылыми әріптесі Пол де Круиф "Ароусмит" романындағы кейіпкерлер мен оқиға орындары үшін нақты көздерден шабыт алды. Макс Готтлибтің зертханалық жұмысы мен тәжірибелік процесі Фредерик Джордж Нови мен Жак Лёбтің мансабына негізделген. Лёб пен Де Круиф екеуі де Нью-Йорктегі Рокфеллер медициналық зерттеулер институтында жұмыс істеді, ал Нови Де Круифтің ұзақ жылдар бойына ұстазы болды. 2001 жылы "Public Health Reports" журналының авторы бұл роман бүгінгі медицина саласына әсер ететін көптеген жетістіктер мен проблемаларды болжады, мысалы, клиникалық дәрігерлер мен медицина ғалымдарының бәсекелестік қажеттіліктері мен мақсаттарын, жаңа дәрі-дәрмектер мен вакциналарды әзірлеудегі фармацевтикалық компаниялардың коммерциялық мүдделерін ғылыми шындықты іздеу қажеттілігімен салыстыру, қоғамдық денсаулықты қорғау бағдарламаларын әзірлеудегі саяси және әлеуметтік қиындықтар және американдық қоғамдағы дәрігердің рөлінің өзгеруі. Ғалымдар 1925 жылғы роман COVID-19 дағдарысына және оның көптеген этикалық дилеммалары мен қиындықтарына ерекше ұқсастықтарды тапты.

Пулитцер сыйлығы

Ароузсмит 1926 жылғы Пулитцер сыйлығына ие болды, бірақ Льюис осы сыйлықтан бас тартты. Ол комитетке жолдаған хатында:

"Нью-Йорк Таймс" газетінің хабарлауынша, куәгерлердің айтуынша, Льюистің нақты себебі – 1921 жылы "Мейн-стрит" романы сыйлықты жеңіп алмағанына әлі де ашулы болғандығы.

Кино, радио және теледидар адаптациялары

Кітаптың тек театрларда көрсетілген жалғыз бейімделуі – 1931 жылы түсірілген «Арроусмит» фильмі, онда Рональд Колман мен Хелен Хейз тиісінше Арроусмит пен Леора рөлдерін, ал Мирна Лой – әлеуметтік беделді Джойс Лэньон рөлін сомдады. Фильм төрт «Оскар» сыйлығына ұсынылған, оның ішінде «Ең үздік бейімделген сценарий» номинациясы да бар. «Lux Radio Theater» 1937 жылдың 25 қазанында Спенсер Трейси мен Фэй Рэйдің қатысуымен бір сағаттық радиодағы бейімделуін ұсынды. Хелен Хейз «The Campbell Playhouse» радио бағдарламасында Орсон Уэллспен бірге Арроусмит рөлінде Леора рөлін қайта ойнады. Бұл бағдарлама 1939 жылдың 3 ақпанында эфирге шықты. «Cavalcade of America» 1942 жылдың 23 ақпанында басты рөлде Тирон Пауэрмен нұсқасын ұсынды. 1950-ші және 60-шы жылдары кітап теледидар үшін бірнеше рет бейімделді, ал «Kraft Television Theater» және «DuPont Show of the Month» сияқты телешоулар үшін оқиғаның қысқартылған нұсқалары жасалды. 1999 жылы Чехияда мини-сериал түсірілді, онда басты рөлді Ян Стастны, ал «Леора Тозерова» рөлін Тереза Бродска ойнады. «Aerosmith» рок-тобының осы кітаптан атын алғаны туралы кең таралған миф бар. Топ мүшелері мектепте осы кітапты оқуға міндеттелгенімен, олар кез келген байланысты қайта-қайта және қатаң түрде жоққа шығарды. Шындығында, атау бастапқыда қабылданбады, өйткені олар барабаншы Джоуи Крамердің атын Льюис романынан алғанын ойлады. Ол есімнің әртүрлі жазылуын түсіндіріп, Гарри Нильсонның «Aerial Ballet» альбомын тыңдап жатып оған келгенін айтқанда, басқа мүшелер оны қабылдады.