Кіріспе
Юдхиштхира (санскрит: युधिष्ठिर, IAST: Yudhiṣṭhira), сондай-ақ Дхармараджа деп те аталады, ежелгі Үндістан тарихында Индрапрастханың (қазіргі Дели) және кейін Куру патшалығының патшасы болды. Ол бес Пандава бауырдың ең үлкені, сонымен қатар ежелгі индус эпосы Махабхараттың орталық тұлғаларының бірі. Юдхиштхира Панду патшасының бірінші әйелі Кунтидің ұлы, ол Панду бала тумауынан туған, құдай Яманың ұлы болды. Юдхиштхира дхармаға (адамгершілік пен ізгілікке) берілгендіктен Куру патшалығының мұрагері болып таңдалды. Бірақ Лакшагриха оқиғасынан кейін ол қаза тапқан деп есептелді, ал оның туысы Дюрьодхана жаңа мұрагер болып тағайындалды. Юдхиштхира мен Дюрьодхана арасындағы мұрагерлік талас салдарынан патшалық екіге бөлінді. Юдхиштхира шөлейт жерді алды, бірақ кейін оны Индрапрастханың сәнді қаласына айналдырды. Юдхиштхира мен оның бауырлары Панчала патшайымы Драупадимен полиандриялық некеге тұрды, ол Индрапрастханың патшайымы болды. Юдхиштхира Раджасуя Ягнясын өткізгеннен кейін, оны қызғанышпен толған туысы Дюрьодхана мен оның аралас ағасы Шакуни шахмат ойнауға шақырды. Шакуни, шебер шахматшы, Дюрьодхананың өкілі ретінде Юдхиштхираға қарсы ойнап, оны патшалығын, байлығын, бауырларының бостандығын, Драупадиді және тіпті өзінің өзін де тікелей құмарға салуға итермеледі. Ойыннан кейін Пандавалар мен Драупади он үш жылға жер аударылды, соңғы жылы олар жасырын өмір сүруге міндетті болды. Шет елде жүргенде Юдхиштхираны оның құдай әкесі Яма сынады. Көшпенділік жылдың соңғы жылында Юдхиштхира Канка кейпінде Мацья патшалығына қызмет етті. Юдхиштхира Курукшетра соғысында Пандавалардың сәтті тобының жетекшісі болды және Шаля сияқты көптеген құрметті жауынгерлерді жеңді. Содан кейін ол 36 жыл Куру патшалығын басқарды, содан кейін зейнетке шықты. Эпостың соңында ол ажалдан тірі денесімен жұмаққа көтерілген бауырларының арасында жалғыз болды.
Yudhishthira (Sanskrit: युधिष्ठिर, IAST: Yudhiṣṭhira) also known as Dharmaraja, was the king of Indraprastha (Current Delhi) and later the Kuru Kingdom in ancient Indian History and the eldest among the five Pandava brothers, he is also one of the central figures of the ancient Hindu epic Mahabharata. Yudhishthira was the son of Kunti, the first wife of King Pandu, fathered by the god Yama due to Pandu's inability to have children. Yudhishthira held a belief in dharma (morals and virtues) and was chosen to be the crown prince of Kuru. But after the Lakshagriha incident, he was presumed to be dead and his cousin Duryodhana was appointed as the new heir. The kingdom was split in half due to a succession dispute between Yudhishthira and Duryodhana. Yudhishthira received the barren half, which he later transformed into the magnificent city of Indraprastha. Yudhishthira and his brothers had a polyandrous marriage with Draupadi, the princess of Panchala, who became the empress of the Indraprastha. After Yudhishthira performed the Rajasuya Yagna, he was invited to play a game of dice by his jealous cousin, Duryodhana and his uncle, Shakuni. Shakuni, a master at the game, represented Duryodhana against Yudhishthira and manipulated him into gambling his kingdom, wealth, the freedom of his brothers, Draupadi, and even himself. After the game, the Pandavas and Draupadi were sent into exile for thirteen years, with the last year requiring them to go incognito. During his exile, Yudhisthira was tested by his divine father Yama. For the last year of the exile, Yudhishthira disguised himself as Kanka and served the King of Matsya Kingdom. Yudhishthira was the leader of the successful Pandava faction in the Kurukshetra War and defeated many venerable warriors such as Shalya. He then ruled the Kuru Kingdom for 36 years until announcing his retirement. At the end of the epic, he was the only one among his brothers to ascend to heaven while retaining his mortal body.
Туған жері мен өскен жері
Бір кезде брахман риши болған Киндама әйелімен бірге орманды аралап жүргенде Юдхиштхираның әкесі Панду оларды бұғы деп ойлап, қапылыстан оларға атқылап жіберді. Өліміне дейін Киндама патшаға қарғыс айтып, ол кез келген әйелмен қарым-қатынас жасаса, өлсін деді. Осы қарғыс салдарынан Панду әке бола алмады. Осы қылмысы үшін қосымша жаза ретінде Панду Хастинапура тағынан бас тартты, ал оның соқыр ағасы Дхритараштра патшалық билігін өз қолына алды. Пандудың қарғысын білген Кунти оған баланың әкесі бола алатынын айтты және Дурваса ақсақалдың берген нығметін еске салды. Сосын Панду Кунтиден нығметін қолдануын сұрады және Хастинапурды басқаратын адал, білімді және әділ ұл табу үшін Дхарманы шақыруды ұсынды. Мамыр айының толу айында (санскрит: Jyeshth masa) Пандалардың үлкені, тұңғыш ұлы Юдхиштхира дүниеге келді. Юдхиштхираның төрт кіші інісі болды: Бхима (Вайю шақыру арқылы туған); Арджуна (Индра шақыру арқылы туған); және егіздер Накула мен Сахадева (Ашвиндер шақыру арқылы туған). Юдхиштхира Куру ұстаздары Крипа мен Дронадан дін, ғылым, басқару және әскери өнерді үйренді. Ол әсіресе найза қолдануда және соғыс арбасын жүргізуде шебер болды. Оның найзасы соншалықты күшті болғандықтан, қағаз сияқты тас қабырғаны да тесіп өтетін. Оның арбасы ізгілігіне байланысты әрқашан жерден 4 саусақтың қашықтығында ұшып жүретін.
Неке және балалар
Юдхиштхира мен оның бауырлары оқуларын аяқтағаннан кейін Хастинапураға оралды. Дурьодана Шакунимен бірге оларды өлтіруді жоспарлап, Юдхиштхираны, оның бауырлары мен анасын Лакшагриха деп аталатын лактан жасалған сарайға жіберді. Бір түні Шакунидің адамы Пурохана оны өртеп жіберді. Алайда ханзадалар мен олардың анасы аман қалды. Олар қатты қайғырып, Хастинапурадан жасырынуды шешті. Кейін Арджуна Драупадидің сваямварына қатысып, оның қолын жеңіп алды. Бірақ Кунтидің қате түсінігінен Драупади барлық Пандалардың ортақ әйелі болды. Кейіннен Драупади Юдхиштхираға Пративиндхья ұл және Сутхану қыз берді. Кейін Сутхану Кришна мен Сатьябхаманың үлкен ұлы Асвабханумен үйленді. Юдхиштхираның Девика есімді тағы бір әйелі болғанмен, Драупади оның бас жұбайы және император болды. Юдхиштхира Девикаға өзінің әкесі Говасена, Сиви патшалығының патшасы, ұйымдастырған өз еркімен үйлену рәсімінде үйленді. Олардың Яудхейя есімді ұлы болды. Пураналар бойынша, Яудхейя Пративиндхьяның да ұлының аты болған. Бхагавата Пурана мен Вишну Пуранада Паурави Юдхиштхираның әйелдерінің бірі ретінде еске алынады. Осы жұптың Девака есімді ұлы дүниеге келді.
Хастинапура бөлімшесі
Пандавалар жасырынғаннан кейін Хастинапураға оралғанда, Юдхиштхира мен Дурьодана арасында Хастинапураның тәждік мұрагері лауазымы үшін қақтығыс туды. Юдхиштхира бастапқыда Хастинапураның тәждік мұрагері етіп тағайындалған, бірақ Лакшагриха оқиғасынан кейін ол қайтыс болды деп есептелді, содан кейін Дурьодана Хастинапураның жаңа тәждік мұрагері болды. Бхишманың кеңесімен Дхритараштра патшалықтың жартысын Пандаваларға басқаруға берді. Дегенмен, бұл жер Такшаканың бақылауында болды. Пандавалар Такшаканы жеңіп, Маясураның көмегімен Индрапрастха деп аталатын сұлу қала салды.
Раджасуя яджна
Индрапрастада тәж кигеннен кейін бірнеше жыл өткен соң Юдхиштхира Раджасуя ягнясын өткізуге кірісті. Арджуна, Бхима, Накула және Сахадева Юдхиштхираның құрбандығы үшін барлық мемлекеттерден салық жинау үшін әлемнің төрт бұрышына әскерлерін жетектеді. Мағадха патшасы Жарасандха бағынбады, оны Бхима мен Кришна жеңіске жеткізді. Юдхиштхира құрбандығында Кришнаны ең құрметті қонағы ретінде таңдады. Ягняда Дурйодхана мен Шишупала сияқты көптеген патшалар қатысты. Шишупала жасаған зұлымдықтары үшін Кришна оның басын кесті. Ашуланған және қызғанышпен толған Дурйодхана Хастинапураға қайтып келді.
Бiрiншi ойын
Юдхиштхира Хастинапурадағы өз туысы Дурьёдханамен ойнауға шақырылды. Дурьёдхана Юдхиштхираның Раджасуяда көрген байлығы мен билігіне қызғанғандықтан оны шақырды. Шакуни әкесінің сүйектерінен жасалған ойын сүйектерін пайдаланды, ол әрқашан қалаған санын алуын қамтамасыз етті, ал Юдхиштхира өзі мақтан тұтатын және құқығы бар барлық нәрсені тікелей сатуға рұқсат алды. Ағалары мен мемлекетін жоғалтқаннан кейін, ол өзінің және әйелінің тікелей сатылуына келісім берді, бұл Вастрахаранға әкелді. Кейін ол тағы да ойында мемлекетін жоғалтып, 13 жылға жер аударылды, оның ішінде бір жыл есімсіз күйде өтті.
Ақсая патраны алу
Бір уақыттан кейін орманға барғаннан соң, Юдхиштхира оның ізінен келген брахмандарды тойдыра алмайтынын сезініп, мазасыздыққа түсті. Діни кеңесшісі Даумияның кеңесімен Юдхиштхира өзенге тұрып, Күн құдайы Сурьяның 108 есімін жаттап, оны разы етті. Құдай Юдхиштхираға мыс табақ – Аксая Патраны сыйлады, және Драупади күнделікті тамағын бітіргенше, осы ыдыста пісірілген тағамның аяқталмайтынын айтты. Сондай-ақ, ол Юдхиштхираға он төрт жыл өткен соң патшалығын қайтаруға бата берді.
Нала мен Дамаянти туралы әңгіме
Дана Вьяса Юдхиштхираға "Пратисмирити" білімін жеткізеді және оны Арджунаға таратуды бұйырады. Вьясаның кеңесімен Юдхиштхира Арджунаға Гималай тауына барып, тәухид жасауға және құдайлардан аспан қаруларын алуға рұқсат береді. Арджуна кеткен кезде, дана Брихадашва Юдхиштхираны Нала мен Дамаянтидың хикаясын айтып көңіл көтеріп, жұбатады. Брихадашва Юдхиштхираға, өмірдің қаншалықты ауыр болса да, қайғыға бой алмауды кеңес береді. Хикаяның соңында Юдхиштхира данадан мантра алады, ол оны құмардың шебері етеді.
Юдхиштира мен Нахуша
Бір күні Бхима орманда кезіп жүргенде, оны алып жылан тұтқындады. Ол жылан көзімен Пандаваның күшін басып тастады. Ал осы уақытта уайымдаған Юдхиштхира Бхиманы іздеп, оны жыланның ықтиярында тапты. Юдхиштхираның таңғалысына орай, жылан өзін ежелгі патша Нахуша, Яятидің әкесі және Пандавалардың қасиетті бабасы деп таныстырды. Нахуша Юдхиштхираға руханият туралы сұрақтар қойды және оның жауаптарына риза болды. Сонымен қатар, ол Юдхиштхираның рухани мәселелердегі күмәнін сейілді. Нахуша Юдхиштхираға өзінің тарихын айтты: ол бұрынғы заманда Сварга патшалығын қалай басқарғанын, қалай мақтанға беріліп, бойын билеп алғанын, содан кейін Бхригу мен Агастия даналарының қарғысымен жыланға айналғанын баяндады. Нахуша өз оқиғасын Юдхиштхираға арроганттықтың салдарынан сақтандыру үшін пайдаланды. Агастия мен Бхригу Юдхиштхираның Нахушаны қарғыстан босататынын болжаған еді. Юдхиштхирамен әңгімелескеннен кейін Нахуша бастапқы кейпіне қайтып, Сваргаға оралды.
Юдхиштира мен Маркандея
Бір кезде мәңгі жас Маркандейя дана Юдхиштхираға келді. Ол Юдхиштхираға көптеген әңгімелер айтты, оның ішінде Югалардың сипаттамалары, Шиби патшаның оқиғасы және Савитри мен Сатьяванның хикаясы бар еді. Сонымен қатар, ол Юдхиштхираға Рама туралы әңгімеледі және рухани философияны түсіндірді.
Якша Прашна
Қалған төрт Пандава жер аударылу кезінде Якшаның билеген көлге тап болды. Якша бауырларды су ішуден бұрын оның моральдық сұрақтарына жауап беруді талап етті; төрт Пандава күліп, суды ішіп қойды. Соның салдарынан, олар суға батып қайтыс болды. Юдхиштхира соңынан барды, Якшаның көптеген сұрақтарына жауап берді. Якша жауаптарға қанағаттанғаннан кейін, Юдхиштхираға ағаларының біреуін қайта тірілту мүмкіндігін ұсынды, ал Юдхиштхира Накуланы таңдады. Якша оның себебін сұрағанда, Юдхиштхира Кунти әулеті әлі тірі екенін, бірақ Мадри әулетінен ешкім қалмағанын, сондықтан Накуланы таңдағанын айтты. Якша қайта таңғалып, Пандавалардың барлығын қайта тірілтті. Якша оған әсер етіп, басқа тілек сұрауға рұқсат берді. Ол байлық, күш, билік, қалағанын сұрай алады. Юдхиштхира төрт ағасы қайта тірілгенде күш-қуат, байлық және билікке қол жеткізгенін айтты және басқа тілек сұрамайтынын мәлімдеді. Юдхиштхира былай деп жауап берді: "Маған сені көзімен көргенім жеткілікті, мәңгілік құдайлардың құдайы! Әке, маған қандай игілік жасасаң да, оны қуана қабылдаймын! Раббым, мен әрқашан ашкөздікке, ақымақтыққа және ашуға жеңіп, қайырымдылыққа, шындыққа және аскетизмге адал болайын!" Бұл оқиға Юдхиштхираның тура принциптерінің мысалы ретінде жиі айтылады. Кейін Якша өзін Юдхиштхираның әкесі Дхарма деп таныстырып, оларды Маця патшалығына, анонимділікте өткізуге тиіс соңғы жылдық жер аударуларына бағыттады.
Аджнатаваса (Бейтаныс)
Юдхиштхира ағаларымен бірге соңғы жылдарын Маця патшалығында сүргінде өткізді. Ол өзін Канка есімді брахман ретінде (Пандалар оны Джая деп атады) жасырып, патшаға естілеу ойынын ұсынды. Кичканың Бхимадан қаза тапқаннан кейін, Мацсяға Тригартаның патшасы Сушарма шабуыл жасады, бұл Кичканың оның патшалығына жасаған шабуылдарына кек алу үшін және Хастинапурдың Дурйодханасымен бірігіп жасалған шабуыл еді. Сушарма әскері патшалықты қоршағанда, Канка патша Виратаға еріп, басқыншымен күресуге ерікті түрде барып, өзімен бірге үш ағайындысын – Валлабханы (Бхима), Грантиканы (Накула) және Тантрипаланы (Сахадева) алып келді, олар да өздерін жасырған күйінде болды. Ұрыс алаңында ағайындылар батырлық көрсетіп, Вирата патшаны қорғады және ақыры Сушарма патшаны жеңіске жеткізді. Юдхиштхира мен патша Вирата Сушармамен шайқасып жатқанда, қалаға Хастинапурдан келген әскер шабуыл жасады. Қаланы қорғауға қалдырылған ханзада Уттар мен Бриханнала (Арджуна) патшалықты қорғау үшін бірікті, онда Арджуна өзінің кім екенін ашып, шабуылды тойтарды. Патша Вирата шайқастан оралғанда, барлық Пандалардың кім екені ашылды, ал Юдхиштхира Арджуна ұсынғандай, ханшайым Уттара мен Абиманиюдың үйленуіне құттықтады.
Құрукшетра соғысы
Шөңдеу мерзімі аяқталғаннан кейін Дюрьодана Юдхиштхираның патшалығын қайтарудан бас тартты. Юдхиштхира өзінің патшалығын бейбіт жолмен қайтарып алу үшін көптеген дипломатиялық әрекеттер жасады, бірақ нәтижесіз болды. Басқа амал қалмағандықтан, Юдхиштхира соғыс бастады. Юдхиштхираның күймесінің туында алтын ай және оны айнала қоршаған планеталар бейнеленген. Оған Нанда мен Упананда деп аталатын екі үлкен әрі әдемі дабыл байланды. Соғыс басталмас бұрын Юдхиштхира арбасынан түсіп, атасы Бхишмадан, ұстаздары Дрона мен Крипадан және әйелінің інісі Шальядан бата алды, сондай-ақ қарсы жақтағы қадірлі жауынгерлерді өз жағына шақырып, құрмет көрсетті. Оның шақыруымен Дхритараштраның ұлы Юйюцу Пандавалар тарапына қосылды. Юдхиштхира көлік айдауда және найза қолдануда шебер екендігі айтылды. Юдхиштхира соғыста Дурйодхана сияқты көптеген жауынгерлерді жеңді. Оның найзасы Ишанаға тиесілі болған, оны Шальяны өлтіру үшін қолданды. Соғыстың 14-ші күні Арджуна Джаядратаны іздеумен айналысып жатқанда, Дрона Юдхиштхираны тұтқындауға тырысты, бірақ Арджуна Дронаның жоспақтарын жолынан қайтарды. Юдхиштхира мен Дрона қатысты жекпе-жекте Юдхиштхира Дронадан жеңілді. Кейін Юдхиштхира өзінің немере інісі Гатоткачаға Аламбуша асурасын өлтіруге көмектесті. Юдхиштхира Дурйодхананы екі рет жеңіп, оны Дрона құтқаруға мәжбүр болды. Дрона мен Юдхиштхира садақпен дуэль өткізді, бірақ олардың арасында жеңімпаз болған жоқ. Кейін Юдхиштхираны Критаварма жеңді. 15-ші күні Дрона Юдхиштхираға келіп, Бхиманың қолынан өлген ұлы Ашваттаманың қазасы туралы сұрады. Дронаны әлсірету және өз моральдық қағидаларын сақтау арасында қысылып, Юдхиштхира жартылай шындықты айтты: Ашваттама деген аттас піл өлді деп растады, бірақ бұл піл екенін айтпады. Бұл Дронаны әлсіретуге жеткілікті болды, бірақ сонымен бірге оның күймесі жерге құлап, бұрынғыдай сәл көтерілмей қалды. Юдхиштхира Дронаның рухы денесінен шығатынын көрген бес адамның бірі болды. 17-ші күні ол Дурйодхананы қатты жарақаттап, өлтіруге айналды, бірақ Бхиманың өсиетімен оны кешірді. Юдхиштхираны Карна мен Ашваттама жеңді. Юдхиштхираның қауіпсіздігі үшін уайымдаған Арджуна оны іздеу үшін майданнан шықты, бірақ оны лагерьде жасырынып отырғанын көрді. Арджунаның Карнаны өлтірмегеніне ашуланған Юдхиштхира, егер ол Карнаны жеңе алмаймын деп ойласа, Гандиваны басқа жауынгерге беруді ұсынды. Юдхиштхираның сөзіне ашуланған Арджуна оны қылышымен өлтіруге тырысты, бірақ Кришнаның араласуымен тоқтатылды. Өкінішке оралған Арджуна өзін-өзі өлтіруге тырысты, бірақ Кришна оны тоқтатты. Ағалар келіспеушіліктерін шешіп, құшақтасты. Соғыстың соңғы күні Юдхиштхира өте күшті болды және Кауравалардың соңғы қолбасшысы Шальямен қатысты жекпе-жекке түсті. Бхиманың көмегімен Юдхиштхира өзінің әйелінің інісін өлтірді. Кауравалар майданнан ығыстырылды, бірақ Дурйодхананың қайда кеткені белгісіз болды. Юдхиштхираға оның жауы жақын маңдағы батпаққа жасырынғаны туралы хабар жетті. Пандавалар мен Кришна батпаққа барды және Дурйодхананы жасырынудан шығарды. Юдхиштхира Дурйодханаға соңғы сынақ ретінде Пандавалардың кез келгенімен, Дурйодхананың қалауынша кез келген қарумен шайқасуға ұсыныс жасады. Дурйодхана Бхиманы таңдағанда, қалған Пандавалар, Кришна және Баларама мацсамен шайқасқа куә болды. Бхима Дурйодхананы жеңгеннен кейін оны қорлағанда, Юдхиштхира ағасының беймүміздігіне ашуланып, оны майданнан қуды. Соңында Юдхиштхира Дурйодхананың соңғы сөздерін тыңдады және оның өлім төсегінде қалған күйін көрді.
Юдхиштхираның қарғысы
Қарнаның өзінен үлкен ағасы екенін білген соң Юдхиштхира барлық әйелдерге ешқандай құпияны жасыра алмау лағымын тигізді. Егер Юдхиштхираның анасы Кунти осы фактіні жасырмағанда, миллиондаған адамның өмірі сақталған болар, соғыс болмаған болар еді.
Соғыстан кейінгі билік
Соғыста жеңіске жеткен Юдхиштхира Хастинапураның императоры болып, 36 жыл билік жүргізді. Соғыстан кейін елу күн өткен соң Юдхиштхира патшалық әулеттермен бірге жеңілгеннен бері жебе төсегінде жатқан Бхишмаға барды. Бхишма өз еркімен өмірін қимас бұрын, жаңа патшаға Анушасананы сыйлап, дхарма мен патшалық мінез-құлықты үйретті. Содан кейін Юдхиштхира Хастинапурдың бұрынғы қорғаушысын үлкен рәсіммен өртеп жіберді. Кейін Кришна мен Вьясаның қысымымен Ашвамедха құрбандығын өткізді. Бұл құрбандықта бір жыл бойы еркін қыдыруға ат жіберілді, ал Юдхиштхираның інісі Арджуна Пандава әскерін бастап, аттың соңынан ерді. Ат кезіп өткен елдердің патшалары Юдхиштхираның үстемдігін мойынға білуді немесе соғысқа дайындалуды талап етті. Барлығы салық төлеп, Юдхиштхираны Бхаратаваршаның даусыз императоры етіп қайта бекітті. Өзінің билік кезінде Юдхиштхира Дхритараштрамен кеңесіп, басқару мәселелері туралы есеп берді. 15 жыл өткен соң бұрынғы патша, оның әйелі Гандари, анасы Кунти және премьер-министрі Видура орманға кетіп, бірнеше жылдан кейін онда қайтыс болды. Бұл оқиғалар Юдхиштхира мен Пандавалардың барлығын қатты қайғыға батырды.
Отставкаға шығу және көкке көтерілу
Кали-юга басталғаннан кейін Кришнаның кетуімен Юдхиштхира мен оның бауырлары зейнетке шығып, тақты тек соғыстан аман қалған Арджунаның немересі, Парикшитқа қалдырды. Барлық мүлкін және байланыстарын тастап, бір итімен бірге Гималайға соңғы қажылық сапарына шықты. Сапар барысында, Драупадиден бастап, әрқайсысы тауларда құлап қайтыс болды. Юдхиштхира Драупадидің Арджунаға деген құштарлығын, Сахадеваның білімімен мақтанышын, Накуланың сұлулығына бой алдыруын, Арджунаның садақ ату шеберлігімен мақтанышын, ал Бхиманың тамақ ішкенде басқалардың қажеттерін ескермеуін олардың құлау себептері ретінде атады. Соңында, Юдхиштхира итімен бірге шыңға жетті. Шыңға жеткенде Индра оны құттықтап, көкке көтерілгенде Юдхиштхираға мәңгілік өмір мен құдайлық сыйлайтынын уәделеді. Бірақ, Индра одан көкке кірмес бұрын итті тастап кетуін сұрады. Бірақ Юдхиштхира иттің адалдығын себеп етіп, бас тартты. Индра оның бауырларын және әйелін Гималайдың басына жеткені үшін тастап кеткенін айтты, бірақ Юдхиштхира олардың өлімін тоқтатуға болмағанын, ал кедей жандарды тастап кету үлкен күнә екенін мәлімдеді. Ит, шындығында, оның әкесі Яма екені белгілі болды. Яма ұлын құттықтап, оның принциптеріне берілгенін мақтады. Юдхиштхира Нарада жетекшілік ететін көктегі арбамен көкке жол тартты, ол оған физикалық денесімен көкке кірген алғашқы адам екенін хабарлады. Көкке келгенде Юдхиштхира Дурйодхана мен оның Каурава туыстарын тапты, бірақ бауырларын және Драупадини таба алмады. Ашуға ішкен Юдхиштхира Нарададан оның отбасын табатын жерге апаруын талап етті. Нарада Юдхиштхираны тозаққа алып келді, онда ол Карнамен, бауырларымен, Драупадимен, Дриштадьюмнамен және Упапандавалармен кездесті. Ашуланған Юдхиштхира көктегі туыстарымен бірге өмір сүруден гөрі тозақта отбасымен бірге өмір сүруді жөн көреді. Содан кейін Индра пайда болып, Юдхиштхираға алдау жасалғанын айтты. Индра Юдхиштхираның Дронаны ақ өтірікпен алдағаны үшін тозақтың көрінісін көрсеткенін түсіндірді. Яма ұлын үшінші және соңғы сынақтан өткені үшін құттықтады, біріншісі – Якша Прашна, ал екіншісі – итті тастаудан бас тартуы. Содан кейін Юдхиштхира Аспан Гангінде шомылып, өлімдік денесінен арылып, отбасымен бірге Сваргада қайта қосылды.
Біліктілік
Ол найзамен күресуде және соғыс арбаларымен жарыста шебер болған. Юдхиштхира көп тілді, сирек кездесетін тілдерді білетін. Дюрьёдхана тарапынан жер аударылғаннан кейін, Юдхиштхира ғалым Брихадашвадан мантра үйреніп, қарамақ ойынына шеберлік танытты. Ол – адалдығымен, әділдігімен, даналығымен, төзімділігімен, жақсы мінезімен және салмақты шешімдерімен танымал батыр еді. Юдхиштхира ашу мен қаһарына берілгенде, көзіне түскен адамды күлге айналдыра алатын. Сондықтан ол көбінесе тыныш және сабырлы болып өмір сүрді. Ол тіпті барлығын жоғалтқанда да, көзін жұмып, құмарханадан шығып кетті. Әйтпесе, бүкіл Куру әулеті мен онда болғандардың бәрі күлге айналып кетер еді. Дхритараштра Санджаяға былай деді: "Кунти мен Пандудың ұлы Юдхиштхира – ізгілік пен батылдыққа ие, ар-ұяттан сақтанатын адам. Ол зор күш-қуат иесі, бірақ Дюрьёдхананың жасаған зұлымдығына ұшырады. Егер ол ақылды болмағанда, ашуға толы Курулардың бәрін өртеп жіберген болар еді. Мен Арджунадан, Бхимадан, Кришнадан немесе егіздерден қорқамын, бірақ патшаның қаһарынан қорқамын, уа, Сута, оның ашуы оянғанда. Оның тақуалығы зор, ол Брахмачарьяға берілген. Оның жүрегінің тілегі әлбетте орындалады. Мен сенің қаһарыңды ойласам, уа, Санджая, және оның қаншалықты әділ екенін еске алсам, қорқынышқа толам."
БАҚ-та
Юдхиштхира Махабхарата дастанының маңызды тұлғасы болғандықтан, оның рөлін жылдар бойы әртүрлі актерлер сомдады. 1931 жылғы хинди фильмі «Драупади» фильмінде Элизер бұл рөлді ойнады. 1964 жылғы тамил фильмі «Карнан» фильмінде Прем Кумар рөлді сомдады. 1965 жылғы телугу фильмі «Верабхиманю» фильмінде Дулипала рөлді сомдады. 1977 жылғы телугу фильмі «Даана Вера Сора Карна» фильмінде М. Прабакар Редди рөлді сомдады. 1988 жылғы және 1997 жылғы «Махабхарат» және «Махабхарат Катха» хинди телесериалдарында Гаджендра Чохан рөлді сомдады. 1993 жылғы «Шри Кришна» телесериалында Раман Хатри рөлді сомдады. 1997 жылғы «Эк аур Махабарат» хинди телесериалында Вирендра Сингх рөлді ойнады. 2001 жылғы «Драупади» хинди телесериалында Аруп Пал рөлді сомдады. 2013 жылғы «Махабхарат» хинди телесериалында Рохит Бхардваджа рөлді сомдады. 2013 жылғы «Махабхарат» хинди анимациялық фильмінде Манодж Баджпаи кейіпкерге дауыс берді. 2014 жылғы «Дхармакшетра» хинди телесериалында Чандан К. Ананд рөлді ойнады. 2015 жылғы «Сурьяпутра Карн» хинди телесериалында Канан Малхотра рөлді ойнады. Канан Малхотра 2018 жылғы «РадаКришн» хинди телесериалында Юдхиштира рөлін қайтадан сомдады. 2019 жылғы каннада фильмі «Курукшетра» фильмінде Шаши Кумар рөлді сомдады. Iron Realms Entertainment ойыны «Aetolia, The Midnight Age»-де Юдхиштира деп аталатын қызыл дракон бар. 2022 жылғы «777 Charlie» каннада фильмі Юдхиштираның көкке көтерілу кезінде итімен болған қарым-қатынасына негізделген.