Ресей Федерациясы Федералдық Ассамблеясының Жоғарғы Палатасы

Кіріспе

Ресей Федерациясы Федеративтік Ассамблеясының жоғарғы палатасы – Федерация Кеңесі, бұл ресми емес Сенат, Ресей Федерациясы Федеративтік Ассамблеясының жоғарғы палатасы болып табылады. Ол 1993 жылы Ресей Федерациясының Конституциясымен құрылған. Ресейдің 89 федералды құрамының әрқайсысы (соның ішінде 2014 жылы қосылған екеуі және 2022 жылы халықаралық қауымдастық мойындамаған тағы төртеуі) – 24 республика, 48 облыс, тоғыз край, үш федералды қала, төрт автономды округ және бір автономды облыстан тұрады – Кеңеске екі сенатор жібереді, осылайша Кеңестің жалпы құрамы 178 сенатордан тұрады. Бұдан өзге, Конституция Ресей Федерациясынан сенаторлардың болуын да қарастырады, олардың саны 30-дан аспауы керек (олардың санын жетіге дейін өмір бойына тағайындауға болады), сондай-ақ (қажет болған жағдайда) бұрынғы президенттерді өмір бойына сенаторлар ретінде тағайындау мүмкіндігі қарастырылған (қазіргі таңда мұндай өмір бойына тағайындалған сенаторлар жоқ). Кеңес Мәскеудегі Большая Дмитровка көшесіндегі Бас ғимаратта, бұрынғы Кеңес Мемлекеттік Құрылыс Агенттігінің (Госстрой) орнында, және Новы Арбат көшесіндегі кеңселер мен комитеттер залдарында отырыстарын өткізеді. Федеративтік Ассамблеяның екі палатасы физикалық тұрғыдан бөлек орналасқан, Мемлекеттік Дума Мәскеудің Охотный Ряд көшесіндегі басқа бөлігінде орналасқан. Федерация Кеңесінің отырыстары Мәскеуде 25 қаңтардан 15 шілдеге дейін және 16 қыркүйектен 31 желтоқсанға дейін өтеді. Отырыстар халыққа ашық, бірақ Федерация Кеңесі қаласа, отырыстар орны өзгертілуі мүмкін, сондай-ақ құпия отырыстар шақырылуы мүмкін. Мұрагерлік мәселелері бойынша Федерация Кеңесінің төрағасы Ресей Федерациясында президенттен және премьер-министрден кейін үшінші жоғары лауазымды тұлға болып табылады. Президент пен Премьер-Министрдің қызметін атқара алмауы жағдайында Федерация Кеңесінің төрағасы Ресей Федерациясының Президенті міндетін уақытша атқарушы болады.

Тарих

Федерация кеңесінің қазіргі тарихы 1993 жылғы Конституциялық дағдарыспен басталады, ол президент Борис Ельциннің танымал емес неолибералдық және үкіметтік құрылым реформаларын халық депутаттарының съезіне, елдің заң шығару органына қарсы қойды. Жыл бойы съез, Ельциннің және оның кабинетінің Ресей экономикасын басқаруына, сондай-ақ Ресей Федерациясының жаңа конституциясын құру жоспарларына наразылық білдірді. Дағдарыс күшейген кезде 21 қыркүйекте Ельцин №1400 Президент жарлығын шығарды. Жарлық конституциялық реформаны тоқтатты, сондай-ақ Халық депутаттары съезін таратып, оны жаңа федералды заң шығару құрылымымен ауыстыруды және президентке атқарушы биліктің өкілеттіктерін арттыруды тапсырды. Екі тараптан да сөздер мен қарсылық әрекеттерінен кейін президент Ельцин 1993 жылдың 2-4 қазанында Ресейдің Ақ үйін, заң шығарушы ғимаратын бомбалауға және шабуылға алуға ресейлік армияға бұйрық беріп, үкіметтік билік күресін тоқтатты. Халық депутаттары съезін және федералды және аумақтық үкіметтердің мүшелерін, олар бастапқыда бүлікшіл деп саналған съезді қолдағаннан кейін, Ельцин жаңа конституция ұсынды. 1993 жылғы оқиғаларды есіне алып, Ельцин премьер-министрлерді тағайындауда атқарушы биліктің өкілеттіктерін арттыруды, ветоны жоюды және күшті атқарушы қауіпсіздік кеңесін құруды көздейтін конституцияны жасады. Конституция сондай-ақ Мемлекеттік Дума мен Федерация Кеңесінен тұратын екі палаталы Федералды Ассамблея құруды талап етті. Ельцин 1993 жылғы шілдеде аймақтық өкілдерді (Чечнядан басқа) 1978 жылғы құжатты алмастыратын конституцияның бұрынғы жобасын қолдау үшін Федерация Кеңесін құрғанмен, бұл Федерация Кеңесі заң шығарушы органның тұрақты бөлігі болды. Федерация Кеңесінің көпшілік жүйе бойынша өткізілетін сайлау арқылы құрылу тәртібі №1626 1993 жылғы 11 қазандағы «Ресей Федерациясы Федералды жиналысының Федерация Кеңесіне сайлау туралы» және №1846 1993 жылғы 6 қарашадағы «РФ Федералды жиналысының 1993 жылы Мемлекеттік Думаға депутаттарды сайлау және Федерация Кеңесіне депутаттарды сайлау туралы қаулыға нақтылау туралы» қаулыларымен анықталды. АҚШ Сенатына ұқсас, Федерация Кеңесі Ресейдің әрбір федералдық субъектісінен екі өкілден тұрады. Бүкіл ел бойынша жүздеген округтерден тұратын Мемлекеттік Думадан айырмашылығы, Федерация Кеңесі Ресейдің федералдық бөлімшелерінің дауысы ретінде әрекет етуі керек еді. Оның құрылуы туралы алғашқы пікірталастар Федерация Кеңесінің сайлануы керек пе, жоқ па деген мәселеге бағытталған. Декабрь айында өтетін Кеңеске арналған алғашқы сайлауда кейбір мәселелерді шешу үшін Ельцин 11 қазандағы №1628 жарлығында бірінші сайлауға үміткерлерге өздерінің облысы, республикасы, крайы, автономиялы округі немесе федералды қала тұрғындарының кемінде екі пайызы немесе 25 000 қол қоюы қажет екенін белгіледі. Бұл бұрынғы аумақтық элиталарға ұлттық саясатта қалуға көмектесті. Сондай-ақ, 1995 жылы өтетін жаңа сайлау алдындағы екі жылдық бір мерзімге декрет бекітілді. Кеңеске алғашқы сайлау 1993 жылғы 12 желтоқсанда Мемлекеттік Думаға сайлаумен және Ресей Федерациясының жаңа Конституциясына референдуммен бір мезгілде өтті. Конституция сәтті қабылданғаннан кейін күшіне енгеннен кейін Кеңеске сайлау тек аумақтық билік органдарына ғана берілуі керек еді, бір сенатор субъектінің заң шығарушы органынан, ал екіншісін субъектінің атқарушы өкілі сайлады. Бұл 1995 жылы, Кеңес өкілеттігінің бірінші мерзімі аяқталғаннан кейін, заңдастырылды. Алайда конституцияда сенаторлардың қалай сайланатыны нақты айтылмаған. 1995 жылы осы конституциялық аномалияны пайдаланып, аймақтық атқарушы органдар өздерінің аймақтық атқарушы қызметтерінде және Федерация Кеңесінде міндеттерін атқара алды. Осы уақыт аралығында Ресей саясаты туралы маңызды пікірталастарды Мемлекеттік Дума жүргізсе, Кеңес федералды назарға түсу үшін бәсекелесіп, өңірлік мүдделерді қорғаушы лоббиге айналды. 1999 жылдың 31 желтоқсанында Ельциннің отставкасынан кейін президент Владимир Путиннің билікке көтерілуі Федерация Кеңесінде көптеген жаңа өзгерістер әкелді. 2000 жылы Путин өзінің бірінші айларында Кеңес құрамын өзгерту туралы реформалық заңды ұсынды, бұл аймақтық губернаторларға кеңесшілерді тағайындауға мүмкіндік береді, бірақ Кеңеске өздері отырмайды, бұл Путиннің жеке тұлғаларының жеке басшылары тарапынан жеке достық байланыстарды пайдалануына жол бермейді. Кеңес Путиннің жоспарына қарсы күресті, олардың федералды саясаттағы рөлі, Мәскеуде өмір сүрудің жемісін пайдалану мүмкіндігі және парламенттік иммунитеті аяқталады деп сезінді. Мемлекеттік Дума Кеңестің ветосын жоюға қаулы жасаса және Путин аймақтық губернаторларға қатысты қылмыстық істерді қозғау туралы мәлімдесе, Кеңес мойынсұнып, 2000 жылдың шілдесінде заңды қолдады. Олардың орнына Путиннің толық қолдауымен жаңа Кремльге адал сенаторлар келді. Осы екі сенатор губернаторлардың соңғысы 2002 жылдың басында қызметтен босатылды. Беслан мектебіндегі кешірімдік оқиғадан кейін 2004 жылдың қыркүйегінде президент Путин федералды жүйеде радикалды өзгерістер жасады, аймақтық губернаторларды сайлауды президенттің тағайындауымен алмастыруды ұсынды. Бұл тағайындамалар кейіннен аймақтық заң шығарушы органдармен бекітілуі немесе қабылданбауы мүмкін. Бұл Федерация Кеңесін атқарушы билік бақылауына қосымша мүмкіндік берді, өйткені заңдар аймақтық атқарушы органдардың Федерация Кеңесіне делегаттарды таңдауда айқындалған рөліне байланысты. 2000 жылдан бері Федерация Кеңесі көбінесе тұрақты орган болып қалып келді. Алайда, сыншылар Путиннің Кеңесті реформалау тактикасы ашық түрде демократиялық емес және федералдыққа қарсы екенін айтты, реформалар атқарушы билік пен басқарушы «Біртілді Ресей» партиясы үшін резеңке таңбалы орган құрды, бұл кеңестің кеңестік кезеңдегі ұлттар кеңесіне ұқсас екенін айтты.

The modern history of the Federation Council begins during the 1993 Constitutional Crisis that pitted President Boris Yeltsin's unpopular neoliberal and governmental structure reforms against the increasingly radical Congress of People's Deputies, the nation's legislature. Throughout the year, the congress had grown increasingly dissatisfied with Yeltsin and his cabinet's management of the floundering Russian economy, as well as with its plans for a new constitution for the Russian Federation to replace the Soviet era 1978 Russian SFSR Constitution still in effect. Amidst the increasingly tense crisis, on 21 September, Yeltsin issued Presidential Decree No.1400. The decree effectively scrapped constitutional reform then presently in discussion, as well as legally dissolving the Congress of People's Deputies, ordering its replacement with an entirely new federal legislative structure, and granting the president increased executive powers. Following a war of words and acts of defiance from both sides, President Yeltsin abruptly ended the governmental power struggle by ordering the Russian army to bombard and storm the White House of Russia, the legislative building, between 2–4 October 1993. Following the crushing of the Congress of People's Deputies and other members of the federal and territorial governments who had initially supported what he viewed as a rebellious legislature, Yeltsin presented a new constitution. With the events of 1993 very much in mind, Yeltsin drafted a constitution that called for increased executive branch powers in prime ministerial appointments, veto overrides, and a stronger executive security council. The constitution also called for the creation of a bicameral Federal Assembly, consisting of a State Duma and a Federation Council. Although Yeltsin had created a Federation Council in July 1993 to gather regional representatives (except Chechnya) to support an earlier draft of a replacement constitution to the 1978 document, this Federation Council was to become a permanent part of the legislature. The procedure of formation of the Federation Council through elections held according to the majority system was defined by Presidential Decrees No. 1626 from 11 October 1993 "On Elections to the Council of Federation of the Federal Assembly of the Russian Federation" and No. 1846 from 6 November 1993 "On Specification to the Resolution on Elections of Deputies to the State Duma and Resolution on Elections of Deputies to the Council of Federation of the Federal Assembly of the Russian Federation in 1993". Similar to the United States Senate, the Federation Council would consist of two representatives from each of Russia's federal subjects. Unlike the State Duma, which consisted of hundreds of districts nationwide, the Federation Council was to act as more or less the voice of Russia's federated subdivisions. Early debate on its creation centered on whether or not the Federation Council should be elected at all. To solve some problems on the Council's first scheduled election in December, Yeltsin issued Presidential Decree No. 1628 on 11 October, stipulating that candidates for the first elections needed at least two percent, or 25,000 signatures—whichever was highest—of their oblast, republic, krai, autonomous okrug, or federal city population. This helped previous territorial elites remain within national politics. The decree also stipulated a single term of two years before new elections in 1995. The Council's first elections were held on 12 December 1993, simultaneously with State Duma elections and a referendum on the new Constitution of the Russian Federation. With the constitution now in effect after its successful passage, elections for the Council were to be franchised solely to territorial authorities, with one senator elected from the subject's legislature, and the other by the subject's executive branch. This was later codified in 1995 when the Council's first term expired. The constitution, however, did not specify how senators were to be elected. By 1995, using this constitutional anomaly, regional executives could sit ex officio in both their regional executive posts and within the Federation Council. While the State Duma did much of the serious debates on Russian policy during this time, the Council became a lobby for regional interests, competing for federal attention. The ascension of President Vladimir Putin following Yeltsin's resignation on 31 December 1999 brought many new changes to the Federation Council. As part of his top political goals in his first months of office in 2000, Putin proposed a reform law to change the makeup of the Council, which would allow regional governors to designate councillors but not sit on the Council themselves, freeing it from what Putin saw as blatant personal cronyism on the part of regional leaders. The Council furiously resisted Putin's plan, conscious that their role in federal politics, their very ability to enjoy the fruits of living within Moscow, and their parliamentary immunity would end. With the State Duma threatening to override a Council veto, and Putin's threats to open federal criminal investigations on regional governors, the Council backed down and grudgingly supported the law in July 2000. In their place, a wave of new Kremlin friendly senators took the vacated seats, complete with the full backing of Putin. The last of these dual senator governors were rotated out of office in early 2002. Following the Beslan school hostage crisis in September 2004, President Putin initiated a radical shakeup of the federal system, proposing that the direct elections of regional governors be replaced by appointments from the president himself. These appointments could later be confirmed or rejected by the regional legislatures. The move further placed more control over the Council by the executive branch due to laws that stipulate that regional executives have a say in choosing delegates to the Federation Council. Since 2000, the Federation Council has largely remained a stable body. However, critics have charged that Putin's tactics in reforming the Council were blatantly undemocratic and anti federal, arguing that the reforms created a rubber stamp body for the executive branch and the ruling United Russia party, similar to what the Soviet of Nationalities was during the Soviet period.

Қызметкерлер мен мүшелер

Ресей Конституциясының 101-бабында белгіленгендей, Федерация Кеңесі "өз қатарынан Кеңестің төрағасын сайлайды". Төрағаның ресми міндеттеріне сессияларды жүргізу, күн тәртібі жобаларын жасау және ұсыну, бұйрықтар беру, Кеңестің әртүрлі комитеттерімен консультациялар жүргізу, Кеңесті Федералды жиналыста ресми өкілдік ету және президентке немесе Мемлекеттік Думаға жіберілетін қаулыларға қол қою кіреді. Қазіргі төраға – Валентина Матвиенко. Сенаторлар өздерінің партиялық мүшелігін сақтай алады. Дегенмен, олардан партиялық фракциялықтарды отырыстарға әкелмеу сұралады. 2000 жылғы реформалардан бастап Кеңес Кремльмен тығыз байланыс орнатып, Кремль қалаған маңызды заңдарды оңай қабылдауға көмектесуде. 98-бапқа сәйкес, Кеңестің барлық мүшелері тұтқындаудан, ұстаудан және тінтіруден иммунитетке ие. 2007 жылы Федерация Кеңесі туралы заңға толықтырулар енгізілді, соның нәтижесінде сенатор өкілдік ететін аумақта кем дегенде он жыл тұруы керек. Федералды заң Федерация Кеңесі мүшелерінің мәртебесін анықтайды: "Федерация Кеңесі мүшелерінің мәртебесі және Ресей Федерациясы Федералды жиналысының Мемлекеттік Думасы депутатының мәртебесі туралы".

Президиум

Президиум төрағадан, төрт орынбасардан және бас хатшыдан тұрады.

Саяси бағыты

Мемлекеттік Думадағы партиялық бөліністер мен көшбасшыларға қарағанда, 2002 жылы Миронов төраға болып сайланғаннан кейін парламенттік топтар құруға тыйым салынды. Парламенттік процедуралардың нәтижесінде барлық саяси фракциялар таратылды, бірақ мүшелері ірі ресейлік саяси партиялармен байланысты болды.

Сайлаулар

Мемлекеттік Думадан және Ресей бойынша провинциялық заң шығарушы органдардан өзгеше, Кеңес тікелей сайланбайды, оның орнына аумақтық саясаткерлер таңдайды, бұл кейбір жағынан 1913 жылғы Он жетінші түзетуге дейінгі АҚШ Сенатының құрылысына ұқсас. Тек 1993 жылдың 12 желтоқсанында сайланған бірінші Федерация Кеңесі (1994–1996) ерекше жағдай болды. 95-бапқа сәйкес, Кеңес Ресей Федерациясының әрбір субъектісінен екі өкілден тұрады. Провинциялық заң шығарушы орган бір сенаторды сайлайды, ал екіншісін провинциялық губернатор ұсынады, оны заң шығарушы орган бекітеді. 2000 жылға дейін барлық провинциялық губернаторлар мен провинциялық заң шығарушы органдардың басшылары да Кеңес мүшелері болды. Президент Путиннің Ресей президенті болғаннан кейін, Кремльдің қысымымен бұл практика тоқтатылды, губернаторларға екі лауазымды бірдей атқаруға тыйым салынды. Кеңеске сайлау мерзімі ұлттық деңгейде белгіленбеген, себебі палатаның аумақтық сипаты сақталған. Мерзімдер оларды өкілдік ететін аймақтық органдармен анықталады. 2001–2004 жылдары аймақтық органдар өз сенаторларын тағайындаған тәртіппен қайта шақыруға құқылы болды. Мұндай қайта шақырулар жиі кездесетін. Бірақ 2004 жылдың желтоқсанында қабылданған жаңа заң бойынша, Федерация Кеңесінің төрағасы қайта шақыру процедурасын бастауы керек болды. Бұл процедура содан бері жүзеге асырылмады. 2013 жылдың 1 қаңтарында Федерация Кеңесін құру тәртібі туралы соңғы заң күшіне енді: Заңға сәйкес, Федерация Кеңесі әрбір Ресей құрамдас бөлігінен екі делегаттан тұрады, біреуі берілген аймақтың заң шығарушы жиналысын, екіншісі – аймақтық атқарушы билікті білдіреді. Әрбір делегат түрі үшін екі түрлі сайлау процедурасы қарастырылған. (Федералды заң № 229, 1.1-бап.) Құрамдас бөліктің сенаторына үміткер, міндетті түрде сол құрамдас аймақтың заң шығарушы жиналысының мүшесі болуы керек. Үміткерлерді аймақтық заң шығарушы жиналыстың төрағасы, жиналыста өкілдік ететін бір партиялық фракция немесе жиналыстың кемінде бестен бір бөлігі ұсына алады. Содан кейін аймақтық заң шығарушы жиналыс ұсынылған үміткерлердің біріне дауыс береді. 2014 жылдың шілдесінде заңға түзету енгізілді, ол президенттің ұсынысымен тағы 17 сенаторды қосады. Федерация Кеңесіне делегаттың екінші түрі – аймақтық атқарушы билік өкілі, сол құрамдас бөліктің губернаторы (немесе сол автономиялық республиканың басшысы) тағайындайды. Делегатты лауазымға үміткерлер ұсынған үш адамның ішінен таңдайды. Губернаторлық/республикалық сайлаудың жеңімпазы бұрын аталған үш делегаттың біреуін аталған аймақтың сенаторы ретінде Кеңеске тағайындайды.

Unlike the State Duma and the provincial legislatures throughout Russia, the Council is not directly elected but instead chosen by territorial politicians, resembling in some respects the structure of the U. S. Senate before the Seventeenth Amendment in 1913. The only exclusion was the first Federation council (1994–1996), which was elected on 12 December 1993. According to Article 95, the Council comprises representatives of each Russian federal subject—two from each. The provincial legislature elects one senator, and the other is nominated by the provincial governor and confirmed by the legislature. Before 2000, all provincial governors and heads of provincial legislatures were also members of the Council. Upon President Putin's ascension to the Russian presidency, this practice was discontinued under pressure from the Kremlin, forbidding governors to hold dual posts. Terms to the Council are also not nationally fixed, due to the continuing territorial nature of the chamber. Terms instead are determined according to the regional bodies they represent. In 2001–2004 regional bodies were able to recall their senator by the same procedure by which they appointed them. Such recalls once occurred quite often. But a new law passed in December 2004 required that the chairman of the Federation Council must first initiate a recall procedure. The procedure has not been implemented since. On 1 January 2013, the latest Law on the Procedure to Form the Federation Council entered into force: According to the Law, the Federation Council consists of two delegates from each Russian constituent component, one representing the given region's legislative assembly and the other representing the provincial executive authorities. There will be two different election procedures, one for each member type. (Federal Law No. 229, art. 1.1.) Candidates for the Senator from a constituent component's legislature must be a member of the component region's legislative assembly. Candidates are nominated as a candidate by the chairman of the regional legislative assembly, by one party faction represented in the assembly, or by at least one fifth of the assembly members. Then, the regional legislative assembly will vote for one of the nominated candidates. An amendment to the law was approved in July 2014, which add 17 more senators who are nominated by the president. The regional executive authority representative, the second type of delegate to the Federation Council, is appointed by the Governor of that constituent component (or the Head of that autonomous republic). The delegate is selected from among three people named by the candidates for the office of governor/head of the concerned region. The winner of the gubernatorial/republican leadership election appoints one of the three delegates previously named for appointment to the Council as a senator of said region.