Кіріспе

Чонси Джером (1793–1868) – 19 ғасырдың басындағы американдық сағатшы. Ол сағаттарын сату арқылы қор жинады және бизнесі жылдам дамыды. Бірақ 1856 жылы оның компаниясы банкротқа ұшырады, ал ол кедейлікте қайтыс болды.

Ерте өмір

1793 жылы Ханаанда дүниеге келген. Чонси Джером Сара Ноубл мен Лимон Джеромның ұлы болды, Лимон – темір ұстасы және шеге жасаушы.

Мансап

Жером өзінің еңбек жолын Плимут қаласында бастады, ұзақ корпус сағаттарына дисктер жасады. Жером сағаттар туралы, әсіресе сағат корпус конструкциялары туралы бар білгенін үйреніп, кейін Нью-Джерсиге сағаттарға жеті футтық корпус жасау үшін барды. 1816 жылы ол Eli Terry-нің "Patent Shelf Clocks" сағаттарын жасау үшін жұмысқа орналасты, бұрын қолмен жасалған корпус конструкцияларын машиналармен қалай жасау керектігін үйренді. Өзінің бизнесін ашуды шешкен Жером корпус жасауды бастады, оларды Терримен ағаш механизмдерге айырбастады. 1822 жылы Жером өзінің бизнесін Бристолге көшіріп, ағасы Нобльмен бірге 30 сағаттық және сегіз күндік ағаш сағаттарды шығаратын шағын дүкен ашты. Компания Бристольде алғашқы дөңгелек араны орнатты. 1837 жылға қарай Жеромның компаниясы кез келген бәсекелесінен көбірек сағаттарды сата бастады. Алты долларға сатылатын бір күндік ағаш корпус сағаты компанияны танымал етуге көмектесті. Бір жылдан кейін оның компаниясы сол сағатты төрт долларға сата бастады. 1841 жылға қарай компанияның жылдық табысы 35 000 долларды құрады, негізінен мыс механизмдерін сатудан. 1842 жылы Жером сағат корпусын жасау жұмысын Нью-Хейвендегі Сент-Джон көшесіне көшірді. Үш жылдан кейін Бристоль зауытын өрттен жойғаннан кейін Жером барлық операцияны Elm City-ге көшірді. Зауытты кеңейтіп, компания көп ұзамай қаладағы ең ірі өнеркәсіптік жұмыс берушіге айналды, жылына 150 000 сағат шығарды. Ол құюдың орнына штамптау әдісін ашқандықтан, сол кездегі ең арзан сағаттарды өндіре бастады. 1850 жылы Жером Ватерберидегі мыс өндірушілер Бенедикт пен Бернхаммен бірлесіп, акционерлік қоғам ретінде Jerome Manufacturing Co. компаниясын құрды. 1853 жылы компания New Haven Clock Co. деп аталды, жылына 444 000 сағат және уақыт өлшегіш құралдар шығарды. Жеромның болашағы қауіпсіз болуы керек еді, бірақ 1855 жылы ол P.T. Барнум басқарған Бриджпорт сағат компаниясын сатып алды, бұл оны қаржылық жағынан құлатты, Jerome Manufacturing Co. банкротқа ұшырады. Жером бұл шығыннан ешқашан қалпына келмеді. Өзінің мойындауынша, ол іскерге қарағанда жақсы өнертапқыш еді. Қаладан қалаға саяхаттап, Жером мүмкіндігінше жұмыс істеді, көбінесе Жеромның өнертабыстарын пайдаланып сағат жасау ісін үйренген сағат компанияларында жұмыс істеді. Өмірінің соңына таман Нью-Хейвенге оралған ол 1868 жылы 74 жасында мүсірленбеген күйде қайтыс болды. Дегенмен, Жером ағаш механизмдерін мыс механизмдерімен алмастыру арқылы өнеркәсібіне тарихи үлес қосты, бұл "сағат өнеркәсібіне ең үлкен және ең іргелі үлес" деп есептелді. Ол сағаттарын сату арқылы байлық жинады және жоғалтты, және, бәлкім, 19-ғасырдың ортасында американдық сағат бизнесімен байланысты ең ықпалды және шығармашылық адам болды. Сонымен қатар ол 1834 жылы заң шығарушы, 1852 жылы президенттік сайлаушы және 1854 жылдан 1855 жылға дейін Нью-Хейвен қаласының мэрі болды. Әрқашан қарапайым болған ол өзінің өмірі туралы былай деп жазды: "Мен үшін сағаттың тиксері музыка, және менің көптеген тәжірибелерім іскер адам ретінде қиын және ащы болғанымен, мен адал адамның өмірін өткізгенімді және адамдарым үшін қандай да бір пайдалы болғандығымды білуге қанағаттандым".

Ерте өмір

Жером Коннектикут штатының Ханаан қаласында дүниеге келді, кейін Плимут қаласына көшіп барды, онда оның әкесі теміршілік шеберханасын ашты. Жером әкесі 1804 жылдың 5 қазанында қайтыс болғанда жас бала еді және сатушылармен шәкірттікке түсуге мәжбүр болды. Бірде, Бетлехем қаласын аралап, Коннектикут штатындағы Торрингтонға жол тартқанда, ол анасына Плимут қаласында қаншалықты жақын екенін байқады, сол түні қашып кетті. Ол орман, жерлер, шаруашылықтар арқылы шамамен жиырма мильдей қашып, бірнеше миль бойы иттердің қууын бастан өткізді, ақырында келесі күні таңертең Плимут қаласында анасымен кездесті. Ол анасына қол жеткізген сәтте таң болғанын түсінді және дереу кетуі керек екенін білді. Ол Нью-Хейвен бекінісінде соғыс қиындықтарын бастан өткерді, содан кейін Плимутқа оралып, Илай Терримен шәкірттікке түсті.

Батыл идеялар және Англияға саяхат

Жером Бристольдегі Вест-стриттен тыс жерде өндіріс бастады. Ол "Терри мырзаны" сағатты бар болғаны 14 долларға сатудың ақымақтығы үшін күлген барлық еркектерді есінде сақтады. Жером тіктөртбұрышты, латуньдан жасалған және 1 долларға сатылатын, алғашқы сағатты (OG clock) ойлап тапты. Жером өз ұлын және Жеромның жақын досы болған сатушыны Англияға бір долларлық OG сағаттарын сатуға жіберді. Бірнеше ай өтті, бірақ Англиядағы дүкен иелері Жеромның сағаттарын сатып алуға келіспеді. Дүкен иелері Эли Терридің тіреулі және өрнекті сағаттарының "қоқыс" екенін және жұмыс істемейтінін түсінді (өйткені теңіз арқылы тасымалдау кезінде ағаш тісті дөңгелектер бұрмаланып, дұрыс уақытты көрсетпейді). Соңында Жеромның ұлы бір адамды бір долларға сағат сатып алуға көндірді, оны келесі күні сөреге қойды. Бір ағылшын кіріп, сағаттың әлі жұмыс істеп тұрғанын көрді және оны қуанышпен сатып алды. Бұл тізбектік реакцияны бастады, және дүкен иесі сол жерде тағы 100 сағатты бірден сатып алды. Жеромның досы, ұлын қадағалап отырған адам, Англияда ауырып қайтыс болды, үш айдан кейін оның ұлы да қайтыс болды.