Кіріспе
Жоғары білім беру ұйымдарында студенттердің табысын қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер департаменті. Студенттік істер, студенттерді қолдау немесе студенттік қызметтер – жоғары білім беру ұйымдарында студенттердің табысын арттыру үшін қызметтер мен қолдау көрсететін бөлім немесе құрылымдық бөлімше. Осы салада жұмыс істейтін мамандар студенттік істер педагогтары, студенттік істер мамандары немесе студенттік істер саясаткерлері деп аталады. Бұл мамандар студенттерге қызмет көрсету және қолдау көрсету, сондай-ақ жоғары білім беру ұйымдарында студенттердің оқу процесінен тыс білім алуына көмектеседі. Бұл сала бастапқыда "әйелдер деканы" және "ерлер деканы" лауазымдарынан қалыптасқан. Еуропа континентінде бұл сала әлдеқайда кейінірек дамыды, алғашқы даму 1950 жылдары басталды, бірақ 1990 жылдардағы Болонья процесі студенттерге қолдау көрсету қажеттілігі жоғары халықаралық студенттер санының артуына байланысты осы процесті жеделдетті. Студенттік істер әлі де жаңа дамып келе жатқан мамандық болып табылатын көптеген елдерде, мысалы, Уругвайда, осы саладағы кәсіби қызмет халықаралық студенттердің қажеттіліктеріне жауап ретінде пайда болды.
Student affairs, student support, or student services is the department or division of services and support for student success at institutions of higher education to enhance student growth and development. People who work in this field are known as student affairs educators, student affairs practitioners, or student affairs professionals. These student affairs practitioners work to provide services and support for students and drive student learning outside of the classroom at institutions of higher education. There it developed from the originally distinct positions of "dean of women" and "dean of men". The field developed much later in continental Europe, where development first began in the 1950s but was greatly spurred when the Bologna Process in the 1990s created a surge in international students with greater needs for student support. Similarly in many other countries where student affairs is still a largely inchoate profession, such as Uruguay, professional activity in the field has emerged in relation to the needs of international students.
Азия-Тынық мұхит аймағы
1988 жылы Азия-Тынық мұхиты студенттік қызметтер қауымдастығы (APSSA) Азия-Тынық мұхиты студенттік істер конференциясының өкілдері студенттік істер мамандары мен олар жұмыс істейтін мекемелер арасындағы байланыс пен серіктестікті күшейту қажеттігін мойындағаннан кейін құрылды. APSSA-ның қызметі студенттік істер институты (ISA) арқылы халықаралық ынтымақтастық үшін жағдай жасауға бағытталған, оның ішінде ішкі қатысушылармен конференциялар өткізу, оқу және қызметкерлердің байланыс желісін дамыту бағдарламаларын ұйымдастыру. ISA – APSSA атқару комитетінің тұрақты комитеті болып табылады және оқу және байланыс бағдарламаларын жоспарлаумен және насихаттаумен айналысады. 2021 жылы Институтта әртүрлі елдер мен аймақтардан – Жапония, Гонконг, Филиппин, Малайзия және Қытайдан – бес бағдарлама үйлестірушісі тіркелді. 2018 жылдан 2022 жылға дейін ISA директоры лауазымына Филиппиннің Де-Ла-Салле университетінің докторы Мария Пакита Д. Боннет тағайындалды. APSSA екі жыл сайын штаттық конференция өткізеді, онда әртүрлі елдерден келген мамандар студенттік істердегі қызметкерлер мен кеңселердің бірлесіп жұмыс істеу идеяларын талқылайды және қолдайды. Бұл конференция ұйымдар мен қызметкерлер арасында байланыс орнатуға мүмкіндік береді және APSSA-ның жаһандық ынтымақтастық мақсатын ілгерілетеді. Сондай-ақ, бұл қауымдастық студенттік конференция өткізеді, онда қатысушы елдердің студенттік лидерлері кездесіп, көшбасшылық қабілеттерін бірге дамытуға, сондай-ақ студенттерге өз ойларымен және идеяларымен бөлісуге мүмкіндік алады.
APSSA holds a staff conference every two years where individuals from different countries will come together and encourage ideas for student affairs workers and offices to collaborate with one another. This conference allows for networking between organizations and staff and upholds APSSA's goal of global collaboration. This society also holds a student conference, which allows for student leaders from participating countries to meet and nurture their leadership strengths together, while also allowing students to have a platform to share their thoughts and ideas for activities and careers.
Ұлыбритания
Студенттік істердің бастаулары Оксбридж моделіне және мектептердің ата-ана орнында болу (loco parentis) тұжырымдамасына тікелей байланысты, бұл университеттерге студенттік өмірді басқаруға заңдық жауапкершілікті арттырады. Дегенмен, Ұлыбританияда студенттік істер бойынша кәсіби басқару жақсы дамыған жақында ғана: студенттік істер бөлімдері 1992 жылы Ұлыбританияның барлық университеттерінде құрылды, ал бұрын олар негізінен жаңа университеттерде ғана кең таралған еді.
Америка Құрама Штаттары
Студенттік істер мамандығы "теориядан емес, университет қабырғаларынан өркендеді". АҚШ-тағы жоғары білімнің алғашқы кезеңдері Оксбридж үлгісіне негізделгендіктен, көптеген алғашқы оқу орындары жатақханалар болды, ал оқытушылар студенттермен бірге тұрды. Осы адамдар АҚШ-та студенттік істер мамандарының алдағы жолын ашты. Көбінесе олар тәртіп сақшысы және ата-ананың орнындағы (in loco parentis) рөлін атқарды. Бұл студенттік істерді жүзеге асырушылардың назары студенттің жалпы дамуына бағытталған қазіргі заманғы философиядан өзгеше, студентті бақылауға бағытталған, бірақ әрқашан студенттердің әл-ауқатына қызығушылық танытып, көмекке мұқтаж студенттерге қол ұсынды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында жер гранттарын беруші мекемелердің саны артқан сайын, студенттер саны өсті, студенттер қатарына әйелдер де енді, кәсіби білім беру идеясы академиялық ортаға әсер ете бастады және университет президенті "моральдық лидер" ретінде қарастырыла бастады. Осы өзгерістер президентке қаржы және профессорлық-оқытушылар құрамын жұмысқа алу мәселелеріне назар аударуға мүмкіндік беру үшін қосымша персонал қажеттігін көрсетті. Студенттік істердегі алғашқы мамандар әйелдер мен ерлер декандары және персонал жұмыскерлері болды. Көптеген алғашқы декандар "гуманитарлық ғылымдарда оқытушылық қызметтен" келді. Гарвард университетінде 1890 жылы ЛеБарон Рассел Бриггс алғашқы ерлер деканы болды, ал Оберлин колледжінде 1869 жылы Аделия Филд Джонстон әйел директор ретінде, кейін 1894 жылы әйелдер деканы болып тағайындалды. Чикаго университетінде 1892 жылы Алиса Фриман Палмер әйелдер деканы атағын алған алғашқы адам болды. Ерлер деканының лауазымы көбінесе тәртіпті қамтыды, бірақ мекеменің жалпы философиясына байланысты өзгеруі мүмкін. Лауазым сипаттамасында мынадай сөздер болуы мүмкін: "Бұл әкімшіліктегі қызметкер студенттерге жеке дамуларына жетуге көмектеседі, олардың атынан жеке күш салу арқылы және университет аясында оларға көмектесетін барлық мүмкіндіктерді жұмылдыру арқылы". Тұрақты нәрсе – еркектермен жұмыс істеу және олардың әлеуетін дамытуға көмектесу болды. Әйелдер декандары биліктегі әйелдердің алғашқы үлгісін көрсетті. Колледждер мен университеттердегі әйелдердің болуы жаңалық болғанымен, персонал құрамындағы әйелдердің болуы одан да жаңа еді. Мектеп басшылығында ерлер басымдық танытса да, олар табандылық танытып, 1903 жылы Америка университет әйелдер қауымдастығын (AAUW) құрды. 1918 жылдың желтоқсан айында Айова университетінің ерлер деканы Роберт Риноу Иллинойс университетінің ерлер деканы Томас Аркл Кларкқа хат жазып, қазір NASPA – жоғары білім берудегі студенттік істер әкімшілері деп танылатын ұйымның құрылуына бастау болған кездесуді ұсынды. 1924 жылы Берклидегі Калифорния университетінде мұғалімдерді орналастыру кеңсесін ұйымдастырған Мэй Л. Чейни Ұлттық тағайындау хатшылары қауымдастығын (NAAS) құруға көмектесті. Сол жылы NAAS алғаш рет шақырылып, Ұлттық білім беру қауымдастығының (NEA) Департаментінің демеушілігімен өткен конвенцияға Ұлттық әйелдер декандары қауымдастығының (NADW) қонағы ретінде қатысты. 1929 жылы NAAS-тың 46 мүшесі алтыншы жылдық конвенцияға тіркелді. NAAS Ұлттық персонал және орналастыру офицерлері қауымдастығы (NAPPO) болып өзгерді. 1931 жылы Америка колледждер персонал қауымдастығы (ACPA) атауы қабылданды. Қауымдастық арасындағы байланыс бір ғана хабарламадан, Personnel O Gram (P O G) тұрды. 1937 жылы Америка білім беру кеңесінің (ACE) және ACPA басшылары студенттік істер жөніндегі көзқарас мәлімдемесін жасады. 1937 және 1949 жылдары жазылған "Студенттік істер жөніндегі көзқарастар" студенттік істер саласын одан әрі дамытты. 1960 жылдары студенттік даму қозғалысы пайда болды. Студенттік даму теориясына негізделген бұл қозғалыс 1960 жылдардағы университеттердегі кең ауқымды наразылықтар аясында туды. Студенттік дамудың мақсаты студенттерді бұқаралық жоғары білім мен заманауи қоғамға жақсырақ бейімдеу болды. 1970 жылдары студенттік істер саласы сайлау жасы төмендетілгенде және 18 жастағылар заң алдында ересек деп танылғанда өзгеріске ұшырады. АҚШ-та 1992 жылдан бастап студенттік істерде есеп беру құрылымы өзгерді. Бас студенттік істер офицерлері академиялық мәселелерге жауапты проректорға бағынуды бастады.
Қоғамдық колледждің студенттік істері
Студенттік істер жұмысы барлық типтегі оқу орындарында маңызды, бірақ ашық қол жеткізілетін оқу орны – қоғамдық колледждерде бұл аса маңызды. Ел бойынша қоғамдық колледждерге түсу көрсеткіштері тұрақты болғанымен, осы топтағы студенттерге сыныпта да, сыртында да көбірек көмек қажет.
Студенттермен жұмыс істейтін мамандар
Жоғары білім беру саласында студенттерді қолдау және оларға түрлі қызметтер көрсетумен айналысатын мамандар студенттік істер жөніндегі қызметкерлер деп аталады. Олардың қызметтері қызмет көрсетуден жоғары басшылық деңгейге дейін жетеді. Қызметкерлердің білімі мен тәжірибесі әртүрлі, олар студенттердің оқу барысында жан-жақты дамуына бағытталған мол білім мен зерттеулерді ұсынады. Олар студенттердің даму теорияларына сүйене отырып, студенттердің физикалық, эмоционалдық және психикалық денсаулығын қамтиды. Бұл мақсатқа жетуде бюджеттің қысқартылуы, эмоционалдық жүктеме, дағдарыстық жағдайлар, өзін бағаламау сезімі және азайған ресурстармен көбірек жұмыс істеу сияқты қиындықтар туындайды. Студенттік істер жөніндегі мамандар студенттердің дағдарыстық жағдайлардағы алғашқы байланыс нүктесі болып табылады, мұндай жағдайларға жыныстық зорлық-зомбылық, өзіне зиян келтіру ойлары, ауыр психикалық денсаулық проблемалары, жеккөрушілік және кемсітушілік жатады. Травмалық жағдайлар туралы ақпаратпен жұмыс істейтін бірінші кезектегі көмекшілер ретінде олар кәсіби құлдырау мен эмоционалдық шаршауға ұшырауы мүмкін.
Студенттік істерге дайындық
Студенттік істер жөніндегі кейбір мамандар мен колледж студенттері қосымша ассистенттікпен жоғары білім алуды аяқтаған. Ассистенттік бастапқы деңгейдегі лауазым болуы мүмкін, бірақ көбінесе жартылай жұмыс істейтін, парапрофессионалдық лауазым болып табылады, онда оқу ақысынан бас тарту, кәсіби даму және стипендия қарастырылады. Мұндай лауазымдарды кейде аспирантуралық ассистенттік деп атайды. Аспирантура бағдарламасы әдетте екі оқу жылында толық уақытты оқудан, тағылымдамадан және шетелде оқу мүмкіндігінен тұрады. Университеттер колледж студенттерінің кадрларын (мысалы, Бакнелл университетінде), жоғары білім берудегі студенттік істерді немесе білім беру басшылығын қамтитын аспирантура бағдарламаларын ұсынады, олар білім беру магистрі (MEd), өнер магистрі (MA) немесе ғылым магистрі (MSc) дәрежесіне алып келеді. Студенттік істер мамандары үшін докторлық бағдарламалар да бар, олар білім беру докторы (EdD) немесе философия докторы (PhD) дәрежесін беруге мүмкіндік береді. Студенттік істер жөніндегі мамандарға немесе колледж студенттерінің кадрларын даярлайтын (CSP) аспирантура бағдарламаларына психология, бизнес, құқық, коммуникация, жеке және топтық кеңес беру, жоғары білім және топтық динамика сияқты пәндер кіруі мүмкін. Бұл студенттермен, оқытушылармен, қызметкерлермен және ата-аналармен қарым-қатынас орнату үшін берік негіз құруға көмектеседі. Колледж студенттерінің кадрларын даярлау бағдарламалары көбінесе басшылық, кеңес беру, психология және білім беру факультеттерінде кездеседі. Дәстүрлі түрде бұл бағдарламалар басқару, студенттердің даму теориясы немесе кеңес беруге баса назар аударады. Студенттік істер саласындағы лауазымға дайындық пен біліктілікті арттырудың тағы да көптеген жолдары бар. Оларға сертификаттар алу, маңызды журналдарды оқу, студенттік істер ұйымдарының (мысалы, CACUSS немесе төменде тізілген басқа кәсіби ұйымдар) конференцияларына қатысу немесе ерікті болып жұмыс істеу, сондай-ақ сіз жұмыс істегіңіз келетін салалардағы студенттік істер мамандарымен байланыс орнату кіреді. Студенттік істер саласына қадам шиғуды жоспарлаған канадтықтар үшін SafeTalk курсы, Қолданбалы суицидке араласу дағдылары (ASIST) курсы, Психикалық денсаулыққа алғашқы көмек курсы және Стандартты алғашқы көмек курсы сияқты сертификаттар пайдалы болуы мүмкін. Сонымен қатар, студенттік істер мамандарының студенттерге сыныптан тыс қолдау мен ресурстарды ұсынудағы теориялық және практикалық білімдері мен тәжірибесі болуы маңызды.
Академиялық қызметтер
Академиялық кеңес беру: Курс таңдау, мамандық табу, оқу дағдыларын жетілдіру, сондай-ақ репетиторлық және академиялық жетістікке жәрдемдесуге қатысты студенттерге арналған академиялық қызметтер. Ұлттық ішкі және ойын-сауық спорлары қауымдастығы (NIRSA) – АҚШ және Канададағы жоғары оқу орындарындағы демалыс спорларын басқаратын ұйым. Қауымдастықтың негізгі мақсаты – демалыс саласының жетекшілерін қолдау және денсаулықты нығайту.
Сын
Қазіргі заманғы мәселелер мен институттың ішкі және сыртқы факторлары студенттік істер мен қызмет көрсетуді қиындатады. Студенттер құрамының әртүрлілігінің артуы, жаңа технологиялар, саяси және үкіметтік ықпал, студенттерді сақтап қалу және жаңаларын тартуға бағытталған күшейтілген қысым икемді және инновациялық институттық және ұйымдық мәдениетті талап етеді. Университеттер мен колледждердегі студенттік істер мен қызметтердің ұйымдастырылуы, құрылымы және функциясы осы өзгеріп жатқан жағдайларға бейімделудегі баяулығы үшін сынға ұшырайды, себебі институттық мәдениеттер дәстүрге негізделген тәжірибелерге басымдық береді. Ұйымдық өзгерістердің тиімділігін одан әрі күрделендіретін ерекше субмәдениеттер әртүрлі функционалдық бөлімдерде қалыптасады, олар осы мамандар ұстанатын негізгі құндылықтарды, сенімдерді және болжамдарды көрсетеді. Студенттік істер мен қызметтердің өсуімен бірге функционалдық салалар бойынша негізгі құндылықтар бойынша келісімге келу қиындыққа толады. Студенттік істер және қызмет көрсету саласында әртүрлі функционалдық бөлімдер мен жеке тәжірибешілер арасында студентке бағытталған немесе институтқа бағытталған тәсілді қолдануда шиеленістер туындайды. Студенттік істер және қызмет көрсету қызметкерлерінің студенттердің жетістіктерін қолдау бойынша институттарының тәсілдеріне қатысты әртүрлі түсініктері байланысқан немесе оқшауланған құрылымдарды көрсетеді. Алайда, студенттік іс-қимылдар көбінесе студенттердің даму теорияларымен аздап байланысқа ие. Пол Блоланд (1979) NASPA журналында жариялаған мақаласында: «Біз сұралмаған, ізделмеген және танылу немесе сұраныс аз болатын білімді дамыттық. Көптеген жаңадан бастаған және (көптеген) тәжірибелі мамандар студенттердің даму теориясы мен практикасын аз біледі және, шындығында, басшыларының немесе көптеген жағдайларда институттарының қызметтік талаптарын орындау үшін мұндай білімге мұқтаж емес.» Бүгінгі таңдағы теориядан практикаға қатысты модельдер студенттердің даму теориясының негізгі теориялық білімдерін кәсіби тәжірибе және үздіксіз ойлану арқылы алынған функционалдық біліммен үйлестіру қажеттілігін көрсетеді. Өкінішке орай, студенттік істер мамандары (сондай-ақ қызметкерлер) мен студенттер арасындағы қарым-қатынасқа қарағанда, оқытушылар мен студенттер арасындағы қарым-қатынасқа қатысты зерттеулер шамалы. Менторлар студенттерге табысқа жетуге көмектесе алады, және кейбір зерттеулер менторлар мен ментейлердің нәсілдік сәйкестігінің пайдалы екенін көрсетеді, бірақ қызметкерлер мен студенттер арасындағы қарым-қатынастың бұл аспектісі көбінесе назардан тыс қалады немесе ұмытылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Бейзингер, Дж. (2003). Провосттарға көбірек билік. "Жоғары білім хроникасы". NASPA кәсіби практика стандарттары. NASPA. 2010 жылғы 4 қазанда алынды.