Рагамуффиндер соғысы

Рагамуффиндер соғысы – 1835 жылы Оңтүстік Бразилияда (Рио-Гранде-ду-Сул және Санта-Катарина) басталған республикалық көтеріліс. Генералдар Бенто Гонсалвес да Силва мен Антонио де Соуза Нетто басшылығымен, итальяндық жауынгер Джузеппе Гарибальдидің қолдауымен көтерілісшілер 1845 жылы императорлық күштерге бас иді. Бұл қақтығыс Рио-Гранде-ду-Сул штатының басты өнімі – шарке (кептірілген және тұздалған сиыр еті) Уругвай мен Аргентинадан келетін шаркемен күшті бәсекелестікке тап болғандықтан туындады. Импортталған өнімдер Бразилия нарығына толықтай еркін кіре алса, ал гаучолар өз өнімдерін Бразилия ішінде сату үшін жоғары салық төлеуге міндетті болды. 1839 жылы итальяндық революционер Джузеппе Гарибальди көтерілісшілерге қосылды. Оның көмегімен революция Рио-Гранде-ду-Сулдың солтүстік шекарасындағы Санта-Катаринаға тарады. Көптеген қақтығыстардан кейін 1845 жылы бейбіт келіссөздер арқылы соғыс аяқталды.

Италиядағы қоныстану

Италиялық иммигранттар Бразилияға 1875 жылы келе бастады. Олар негізінен Солтүстік Италиядағы Венето аймағынан (сондай-ақ Трентино және Ломбардиядан) келген шаруалар еді, экономикалық мүмкіндіктер мен өздеріне жер алу ниетімен Оңтүстік Бразилияға тартылды. Иммигранттардың көпшілігі Серра-Гаушада жүзім өсірумен айналысқан шағын шаруалар болып жұмыс істеді. Италиялықтардың бұл аймаққа көшіп келуі 1914 жылға дейін жалғасты, осы кезеңде Рио-Гранде-ду-Сул штатына 100 000 итальяндық қоныстанды, ал Санта-Катарина және Парана штаттарында одан да көптеген адамдар тұрақтап қалды. 1898 жылы Рио-Гранде-ду-Сулда 300 000-ға жуық, Санта-Катаринада 50 000, ал Паранада 30 000 итальяндық тегінен адамдар тұрды. Бүгінде олардың Оңтүстік Бразилиядағы ұрпақтары 9,7 миллионға жетеді және Оңтүстік Бразилия халқының 35,9% құрайды.

Климат

Бразилияның оңтүстігінде субтропикалық немесе қоңыржай климат. Жылдық орташа температура 12 °C (53,6 °F) пен 22 °C (71,6 °F) аралығында ауытқиды. Тауларда қар жауады.

Сипаттамалары

Өңірдің урбанизациясы жоғары (82%), және көптеген қалалары қала құрылысымен әйгілі, мысалы, Парана штатындағы Куритиба және Маринга қалалары. Аймақта өмір сүру деңгейі салыстырмалы түрде жоғары, Бразилияның ең жоғары Адам Даму Индексі – 0,859 (2007), ал жан басына шаққандағы табысы ел бойынша екінші орында, $13,396, тек Оңтүстік-Шығыс аймағынан кейін. Аймақтағы сауаттылық деңгейі 98,3% құрайды.

Тілдер

Бразилияның ресми тілі – португал тілі, және осы тілде елдің барлық халқы сөйлейді. Оңтүстік ауылдық аймақтарда неміс және итальян тілдерінен тараған диалектілер де қолданылады. Басым диалектілер – Хунсрюкш және Венеция (немесе Тальян). Рио-Гранде-ду-Сул және Куритибада идиш тілінде сөйлейтін адамдар бар. Парананың солтүстік аймағында жапон тілінде сөйлейтін адамдар бар. Понта-Гросса аймағында голланд тілінде сөйлейтін адамдар да кездеседі. Паранада поляк және украин тілдерінде сөйлейтін адамдар да бар. Сондай-ақ, кейбір ауылдарда гуарани және кайнанг сияқты жергілікті тілдер әлі де қолданылып келеді.

Мал шаруашылығы

2017 жылы оңтүстік аймақта Бразилияның ірі қара малдарының 12% -ы (27 миллион бас) шоғырланды. 2017 жылы қой шаруашылығы бойынша Оңтүстік аймақ елдегі екінші орында тұрды, 4,2 миллион бас қойға ие болды. Оңтүстікте қой қырқу әрекеті үстемдік етті, ол елдегі жүн өндірісінің 99% -ын қамтамасыз етеді. Рио-Гранде-ду-Сул штаты ең жоғары ұлттық үлеске ие болды, ол жалпы көлемнің 94,1% -ын құрады. Сантана-ду-Ливраменто, Алегрете және Куараи муниципалитеттері бұл саланың жетекшілері болды. Қазіргі уақытта қой шаруашылығының басты мақсаты ет өндіруге айналды, өйткені өндірушіге төленетін бағаның артуы осы қызметті тартымды және пайдалы етті. Шошқа шаруашылығында үш оңтүстік штат елдегі ең ірі өндірушілер болып табылады. Санта-Катарина Бразилиядағы ең ірі өндіруші. Штат елдегі союдың 28,38% және бразилиялық шошқа еті экспортының 40,28% -ын қамтамасыз етеді. Парана штатында 667 мың тұрғын үй бар, олардың саны бразилиялық малдың 17,85% -ын құрайды. Парана елдің өндірістік тізімінде 21,01% -бен екінші орында, ал экспорттаушы штаттар арасында 14,22% -бен үшінші орында тұр. Бразилияда үшінші орында Рио-Гранде-ду-Сул штаты, оның үлесі шамамен 15% құрайды.

Тау-кен өндірісі

Санта-Катарина Бразилияда көмір өндіруші ең ірі штат, негізінен Крисиума қаласы мен оның төңірегінде. 2007 жылы Бразилияда шикі көмір өндірісі 13,6 миллион тоннаны құрады. Санта-Катарина 8,7 млн тонна, Рио-Гранде-ду-Сул 4,5 млн тонна, Парана 0,4 млн тонна өндірді. Бразилияда минералды көмір өндірілгеніне қарамастан, елде өндірілетін көмірдің сапасы төмен болғандықтан, көміртегінің концентрациясы аздығынан, тұтынудың шамамен 50% көмірін импорттау қажет. Бразилияға минералды көмірді Оңтүстік Африка, АҚШ және Австралия жеткізеді. Бразилиядағы минералды көмір, ең алдымен, өндірістің 85% тұтынатын жылу электр станцияларын қамтамасыз етеді. Ал цемент өнеркәсібі осы көмірдің шамамен 6% -ын пайдаланады, 4% целлюлоза қағазын өндіруге, ал тамақ, керамика және астық өнеркәсібіне 5% қалады. Бразилияда торф, лигнит және тас көмір қоры бар. Көмірдің жалпы қоры 32 миллиард тоннаға жетеді және негізінен Рио-Гранде-ду-Сулда (жалпы көлемнің 89,25%) және Санта-Катаринада (10,41%) орналасқан. Кандиотта (РС) кен орнында барлық ұлттық көмірдің 38% ғана бар. Сапасы төмен болғандықтан, ол тек жылу электр станцияларында және кен орнында қолданылады. 1970 жылдардағы мұнай дағдарысы Бразилия үкіметін Энергияны жұмылдыру жоспарын жасауға итермеледі, оның аясында жаңа көмір қорын табу үшін қарқынды зерттеулер жүргізілді. Бразилияның геологиялық қызметі Рио-Гранде-ду-Сул және Санта-Катаринада жүргізген жұмыстардың нәтижесінде 1970 және 1986 жылдар аралығында (әсіресе 1978 және 1983 жылдар аралығында) бұрын белгілі көмір қоры едәуір артты. Содан кейін металлургияда қолдануға жарамды және үлкен көлемде (жеті миллиард тонна) жақсы сапалы көмір Рио-Гранде-ду-Сулдың бірнеше кен орындарында (Морунгава, Чико-Лома, Санта-Тересинья) табылды, бірақ олар салыстырмалы түрде тереңде (1200 метрге дейін) жатыр, бұл оны қазірге дейін пайдалануға кедергі келтіруде. 2011 жылы көмір Бразилияда тұтынылатын энергияның тек 5,6% құрады, бірақ ол маңызды стратегиялық көз болып табылады, мысалы, су тоғандарындағы су деңгейі өте төмен болған кезде, судың артық қорларын азайту арқылы қолданылуы мүмкін. Бұл 2013 жылы болды, бірнеше жылу электр станциялары жабылып, қажетті жабдықтау сақталды, бірақ бұл жоғарырақ құнға түсті. Парана Бразилияда мұнай шайырының ең ірі өндірушісі. Сан-Матеус-ду-Сул қаласында Petrobras компаниясына тиесілі материалды өндірумен айналысатын зауыт бар. Күн сайын шамамен 7800 тонна өңделеді. Рио-Гранде-ду-Сул - асыл тастардың маңызды өндірушісі. Бразилия аметист пен агаттың ең ірі өндірушісі, ал Рио-Гранде-ду-Сул елдегі ең ірі өндіруші. Агат 1830 жылдан бері жергілікті түрде өндіріліп келеді. Бразилиядағы аметисттің ең ірі өндірушісі - Аметиста-ду-Сул қаласы. Бұл тас бұрын әлемде өте сирек және қымбат болған, бірақ Бразилияда оның ірі кен орындары табылып, құны айтарлықтай төмендеді.

Өнеркәсіп

Аймақ елдің өндірістік ЖІӨ-сінің 20% құрайды. 2019 жылы Парана елдегі екінші ірі көлік өндірушісі болды (Бразилия әлемдегі 10 ірі көлік өндірушінің бірі). Парана аумағында Volkswagen, Renault, Audi, Volvo және DAF зауыттары орналасқан; Санта-Катаринада GM және BMW зауыттары, ал Рио-Гранде-ду-Сулда GM зауыты бар. Тамақ өнеркәсібінде 2019 жылы Бразилия әлемдегі өңделген тағамдардың екінші ірі экспорттаушысы болды, экспорты 34,1 миллиард АҚШ долларын құрады. Ұлттық немесе көпұлттық компанияларды құруға қатысты, Рио-Гранде-ду-Сул Neugebauer, Camil Alimentos, Fruki, Cervejaria Polar, Vinícola Aurora және Vinícola Salton сияқты компанияларды құрды. Санта-Катарина Садия және Пердигао (кейін BRF-ке біріктірілді), Seara Alimentos (қазір JBS-ке тиесілі), Aurora, Gomes da Costa, Cervejaria Eisenbahn және Hemmer Alimentos сияқты компанияларды құрды. Парана Frimesa, C. Vale, Nutrimental, Copacol, Coopavel және Matte Leão сияқты компанияларды құрды. Аяқ киім өнеркәсібінде 2019 жылы Бразилия 972 миллион жұп аяқ киім өндірді, бұл Қытай, Үндістан және Вьетнамнан кейін әлемдегі төртінші ірі өндіруші, және ең ірі экспорттаушылардың арасында 11-ші орында. Бразилияның ең көп экспорттайтын штаты – Рио-Гранде-ду-Сул: 2019 жылы ол 448,35 миллион АҚШ долларын экспорттады. Өнімнің көп бөлігі АҚШ, Аргентина және Францияға жөнелтіледі. Санта-Катаринада Сан-Жоа Батиста қаласында аяқ киім өндіру орталығы бар. Текстиль өнеркәсібінде Бразилия 2013 жылы әлемдегі 5 ірі өндірушінің қатарында болғанымен, текстиль және киім тұтынуда маңызды рөл атқарды, бірақ әлемдік саудада өте аз қатысты. 2015 жылы Бразилияның импорты 25-ші орында болды (5,5 миллиард АҚШ доллары). Ал экспорт бойынша әлемде 40-шы орында тұрды. Бразилияның текстиль және киімнің әлемдік саудасына қатысуы 0,3% ғана, себебі Үндістан және, әсіресе, Қытайдағы өндірушілермен баға бойынша бәсекелесу қиын. Оңтүстік аймақ елдегі тоқыма өндірісінің 32,65%-ын құрады. Санта-Катарина Бразилиядағы екінші ірі тоқыма және киім жұмыс берушісі. Ол жастықтар өндірісінде ұлттық көшбасшы және Латын Америкасындағы ең ірі өндіруші, сондай-ақ тоқылған этикеткалар бойынша әлемдегі екінші орында. Бұл елде туалет және ас үй маталарын, матадан тігілген маталарды және матадан тігілген көйлектерді экспорттаған ең ірі өндіруші. Аймақтағы ең танымал компаниялардың бірі – Hering, Malwee, Karsten және Haco. Электрондық өнеркәсіпте Бразилиядағы өнеркәсіптік айналым 2019 жылы 153,0 миллиард Реалға жетті, бұл ұлттық ЖІӨ-нің 3%-ын құрайды. Бұл секторда 234 500 адам жұмыс істеді. Бразилияда екі ірі электроэлектрондық өндіріс орталығы бар: Сан-Паулу штатындағы Кампинас қаласында және Амазонас штатындағы Манаус еркін аймағында. Елде басқа да шағын орталықтар бар, олардың бірі – Парананың астанасы Куритиба. Куритибаның технологиялық орталығында Siemens және Positivo Informática сияқты компаниялар бар. Барлығы 2007 жылы мемлекеттік заңмен құрылған 127 мың шаршы метр аумақта 87 компания және 16 мың қызметкер жұмыс істейді. Технопарк 400 мың шаршы метрге дейін өсіп, қазіргі жұмысшылар санынан төрт есеге дейін, яғни 68 мың адамға дейін жетуі мүмкін. 2017 жылы үй шаруашылығы техникалары саласында "ақ техника" деп аталатын жабдықтардың 12,9 миллион данасы сатылды. Сатылымдардың ең жоғары деңгейі 2012 жылы 18,9 миллион данамен тіркелді. Ең көп сатылған брендтер – Brastemp, Electrolux, Consul және Philips. Consul бастапқыда Санта-Катаринада құрылған, Brastemp компаниясымен біріктірілді және қазір Whirlpool Corporation құрамына кіреді. Оңтүстік аймақтағы тағы бір танымал бренд – Куритибада құрылған Prosdócimo, ол Electrolux компаниясына сатылды. Кіші электр құралдары саласында Britânia компаниясы Curitiba-дан шыққан. Металлургия саласында оңтүстікте 8 500-ден астам қызметкері бар және 10 өндірістік бірлігі бар Tramontina компаниясы бар. Оңтүстік аймақтағы басқа да танымал компаниялар – Marcopolo, автобус корпустарын өндіруші, оның 2015 жылы нарықтық құны 2,782 миллиард Реалды құрады, және Randon, көлік шешімдеріне мамандандырылған 9 компаниядан тұратын топ, ол көлік құралдарын, автокөлік бөлшектерін және жол жабдықтарын өндірушілерді біріктіреді, 11 мыңға жуық адамды жұмысқа алып, 2017 жылы 4,2 миллиард Реалдық жалпы сатылымды тіркеді. Санта-Катаринада машина жасау және жабдықтар өнеркәсібі компрессорлар өндірісінде ерекше көзге түседі, бұл өнімнің экспорты бойынша елдің штаттары арасында көшбасшы, сонымен қатар орман шаруашылығы жабдықтарының маңызды өндірушісі. Металлургия саласында штат ең ірі ұлттық раковина, ванна және тот баспайтын болаттан жасалған резервуарлар, трофейлер мен медальдар, бекіту құралдары (бұралар, гайкалар және т.б.), отынға арналған қапталды танктер, өнеркәсіптік қысымды ыдыстар және сопақ темір қосылыстарын өндіруші. Бұл қозғалтқыш блогы мен темір басқа бөліктерді өндіруде әлемдік көшбасшы және Бразилиядағы осы өнімнің ең ірі экспорттаушысы. Қағаз және целлюлоза өнеркәсібінде Бразилияның 2019 жылы 19,691 миллион тонна целлюлоза өндірді. Ел осы жылы 7,48 миллиард АҚШ долларына целлюлоза экспорттады, оның 3,25 миллиард АҚШ доллары Қытайға ғана жөнелтілді. Бразилияның орман өнеркәсібінің экспорты 9,7 миллиард АҚШ долларын құрады (7,48 миллиард АҚШ доллары целлюлоза, 2 миллиард АҚШ доллары қағаз және 265 миллион АҚШ доллары ағаш панельдері). 2019 жылы 10,535 миллион тонна қағаз өндірілді. Ел 2,163 миллион тонна экспорттады. 2016 жылы елдің оңтүстігіндегі қағаз және целлюлоза өнеркәсібі ұлттық өндірістің 33%-ын құрады. Осы жылы Парана целлюлоза және қағаз өнеркәсібі үшін дөңгелек ағаш өндірісінде (негізінен эвкалипт) ұлттық көшбасшы болды (15,9 миллион м3); Бразилия әлемдегі екінші целлюлоза өндіруші ел және қағаз өндірісі бойынша сегізінші орында. Бразилияда осы ағаштарды ең көп өндірген қала – Телемако Борба (PR), ал бесінші орында – Ортигейра (PR).

Палеонтологиялық туризм

Рио-Гранде-ду-Сул палеонтологиялық туризм үшін зор әлеуетке ие, Палеорротада көптеген палеонтологиялық орындар мен мұражайлар бар. Штаттың орталық бөлігінің кең аумағы Триас кезеңіне жатады. Бұл жерде Ринхозавр, текодонттар, эксаэретодонттар, Стаурикозавр, Гуаибазавр, Сатурналия тупиникум, Сацизавр, Унайсавр және тағы да көптеген жануарлар мекен еткен.