Франсиско Солано Лопес: Парагвай саяхаты және маршал дәрежесі

Кіріспе

Парагвайдың 2-ші президенті (1862-1870) – сол аттас аргентиналық комикс суретшісі.

Франсиско Солано Лопес Каррильо (24 шілде 1827 жыл немесе 1826 жыл – 1 наурыз 1870 жыл) – парагвайлық әскери шенеунік, саясаткер және мемлекет қайраткері. Ол 1862 және 1870 жылдар аралығында Парагвай президенті қызметін атқарды, оның көп бөлігі Парагвай соғысы (1864–1870) кезінде өтті. Ол әкесі Карлос Антонио Лопестен кейін Парагвайдың екінші президенті болды. Солано Лопес – әрекет кезінде қаза тапқан жалғыз парагвай билеушісі. Хосе Феликс Эстигаррибиямен бірге ол маршал атағын алған екі парагвайлықтың бірі. Жастайынан Парагвай армиясында Хуан Мануэль де Росасқа қарсы Платино соғысы кезінде Парагвай мен Аргентина арасындағы үзірлі қақтығыстарда қызмет етті. Росас құлағаннан кейін ол 1853 жылдан 1855 жылға дейін бірнеше еуропалық елде Парагвайдың толық өкілетті министрі ретінде елші болды. Асунсьонға оралғаннан кейін ол әкесі Карлостың Жоғарғы үкіметінің вице-президенті болып тағайындалды, содан кейін әкесі қайтыс болған кезде президенттікке өтті. Ол Оңтүстік Америка тарихындағы ең даулы тұлғалардың бірі, әсіресе Парагвай соғысымен байланысты, Плата бассейнінде «Үштік одақтың соғысы» (lang es) деп белгілі. Бір тұрғыдан алғанда, оның амбициялары соғыстың басталуына себеп болды, ал басқа да пікірлер оның Оңтүстік Америка елдерінің тәуелсіздігі үшін шетелдік үстемдік пен мүдделерге қарсы күрескен жақтасы болғанын көрсетеді. Ол соғыстың аяқталуын белгілеген Серро-Кора шайқасында қаза тапты.

Соғысқа дейінгі өмір

Солано Лопес 1827 жылы Асунсьонның Манора ауданында немесе басқа дереккөздерге сәйкес 1826 жылы дүниеге келген. Оның әкесі, Карлос Антонио Лопес, 1841 жылы елдің ұзақ жылдар бойы диктаторы болған Хосе Гаспар Родригес де Франсияның қайтысынан кейін Парагвай президенттігіне көтерілді. Үлкен Лопес 1844 жылы 17 жасында ұлын Парагвай армиясының бригадир-генералы етіп тағайындады. Аргентина Азамат соғыстары кезінде Солано Лопес Аргентина шекарасында орналасқан Парагвай әскерлерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Ол өзінің алғашқы әскери білімін Рио-де-Жанейро мен Асунсьонда алды, бекіністер мен артиллерияға маманданған. Солано Лопес 1853 жылы Еуропаға Ұлыбритания, Франция және Сардиния Корольдігіне толық өкілетті министр ретінде жіберілді. Лопес бір жарым жылдан астам уақыт Еуропада, көбінесе Парижде болды. Ол Парагвай әскері атынан көптеген қару-жарақ пен әскери жабдықтар, сондай-ақ бірнеше пароходтар сатып алды. Ол сонымен қатар Еуропадан әкелген жаңалықтармен Парагвай армиясын жаңартып, француз кодексі мен пруссиялық әскери ұйымдастыру жүйесін қабылдады (бұл инновациясы үшін көп жылдардан кейін мақтау алды). Оның дипломатиялық жұмысына жаңа теміржол салу жобасын ұйымдастыру және Парагвайда француз эмигранттарының колониясын құруға күш салу кірді. Ол Оңтүстік Америкада алғашқы электр телеграфын орнатты. Лопес сонымен қатар Француз Екінші Империясына жоғары баға берді және Наполеон Бонапартқа қызығушылық танытты. Кейіннен Лопес өзінің әскерін Гранде Армееге ұқсас киім-кешектермен жабдықтап, тіпті Наполеонның тәжінің дәл көшірмесін тапсырыс берген деген қауесет тарады, бірақ бұл әлі дәлелденбеген. Сол кезде Солано Лопес Парижтік куртизанка, ирланд туған Элиза Линчпен танысып, оны Парагвайға алып келді. Ол өлгенге дейін оның серігі және де-факто бірінші ханым болды. Солано Лопес 1855 жылы Еуропадан оралды және әкесі оны Соғыс министрі етіп тағайындады. 1862 жылы ол Парагвай вице-президенті қызметіне көтерілді. 1859 жылдың қараша айында Лопес "Такуари" параходында болды, оны британдық азаматты түрмеден босатуға әкесіне қысым көрсету үшін корольдік теңіз күштері басып алды. Бұл әрекетті бұйырған британдық консул – сэр Уильям Дугал Кристи болды, оның орнына Эдвард Торнтон келді, ол Кристиге қарағанда әлдеқайда төмендетілген тон қолданды. 1862 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Лопес Парагвай конгресін шақырып, оны он жылға бір ауыздан Парагвай президенті деп жариялады. Алайда Парагвай әскерлері Мату-Гросоның солтүстігіндегі Куиаба қаласын басып ала алмады. Лопес содан кейін Атансио Агирре үкіметін қолдау үшін Уругвайға әскер жіберуді жоспарлады, бірақ Аргентинадан өтуге рұқсат сұрағанда, президент Бартоломе Митре парагвайлық күштердің аралық провинция Кориентес арқылы өтуіне рұқсат беруден бас тартты. Осы кезде бразилиялықтар Агиррені құлатып, өз одақтасы Венансио Флоресті президент етіп тағайындады, Уругвай Бразилияның қуыршақ мемлекетіне айналды.

Solano López was born in Manorá, a barrio of Asunción in 1827, or according to other sources, 1826. His father, Carlos Antonio López, ascended to the Paraguayan Presidency in 1841 following the death of the nation's longtime dictator, José Gaspar Rodríguez de Francia. The elder López would commission his son as a brigadier general in the Paraguayan Army, at the age of 17, in 1844. During the Argentine Civil Wars, Solano López was appointed commander in chief of Paraguayan forces stationed along the Argentine frontier. He pursued his early military studies in Rio de Janeiro and Asunción, specializing in fortifications and artillery. Solano López was dispatched to Europe in 1853 as minister plenipotentiary to Britain, France, and the Kingdom of Sardinia. López went on to spend over a year and a half in Europe, most of it in Paris. He purchased large quantities of arms and military supplies, together with several steamers, on behalf of the Paraguayan military. He also modernized the Paraguayan Army with the novelties he acquired in Europe, adopting the French Code and the Prussian System of military organization (receiving some praise for this innovation many years later). His diplomatic work also included organizing a project to build a new railroad and efforts to establish a French émigré colony in Paraguay. He installed the first electric telegraph in South America. López also became a great admirer of the French Second Empire and developed a fascination with Napoleon Bonaparte. López later equipped his army with uniforms designed to match those of the Grande Armée and it was said that he also ordered for himself an exact replica of Napoleon's crown, yet this remains unproven. It was also during his time in France that Solano López met a Parisian courtesan, the Irish born Eliza Lynch, and brought her with him back to Paraguay. There she was his concubine and de facto first lady till his death. Solano López returned from Europe in 1855 and his father appointed him Minister of War. He was elevated to the office of Vice President of Paraguay in 1862. In November 1859, López was on board the Paraguayan steamer Tacuari, which was captured by Royal Navy ships attempting to pressure his father into releasing a British citizen from prison. The British consul who ordered the action was Sir William Dougal Christie, who had been replaced by Edward Thornton, who adopted a far less aggressive tone compared to Christie. With his father's death in 1862, López convened the Congress of Paraguay, and was unanimously proclaimed President of Paraguay for a term of ten years. However, Paraguayan forces could not or would not seize the capital city of Cuiabá, in northern Mato Grosso. López next intended to send troops to Uruguay to support the government of Atanasio Aguirre, yet when he requested permission from Argentina to cross onto its soil, President Bartolomé Mitre refused to allow the Paraguayan force to cross the intervening province of Corrientes. By this time the Brazilians had managed to successfully topple Aguirre and install their ally Venancio Flores as president, rendering Uruguay little more than a Brazilian puppet state.

Үшжақты одақ соғысы

1870 жылдың 1 наурызына дейін жалғасқан соғыс зор қатыгездікпен және өзара табыс-ұбыспен жүрді, бірақ Лопестің апаттары үнемі артты. Оның алғашқы маңызды жеңілісі 1865 жылдың 11 маусымында болды, Парагвайдың әлсіз флоты Бразилия теңіз күштерімен Риачуэло шайқасында талқандалды, бұл одақтастарға Парагвайды қоршаған су жолдарына бақылауды берді және Лопесті Аргентинадан шығуға мәжбүр етті. 1866 жылдың 12 қыркүйегінде Лопес Митрені Ятайти-Корада конференцияға шақырды. Лопес бейбітшілік туралы келісімге қол қоюға уақыт жеткенін сезінді және одақтастармен бейбітшілік шартына қол қоюға дайын болды. Бірақ келісімге қол жеткізілмеді, себебі Митренің талабы үштік одақ шартының барлық баптары орындалуы керек еді, бұл талаптан Лопес бас тартты. Лопестің бас тартуына қарамастан, Митренің шарттары бойынша бейбітшілік шартына кепілдік беру мүмкін емес еді. Шартының VI бабында былай делінген: «Одақтастар әрбір жақтың келісімімен, не Парагвайдың қазіргі үкіметі құлатылғанға дейін, не жаумен жеке келісімдер жасамай, не бейбітшілік шарты, соғыс тоқтату келісімі, не соғысты аяқтауға немесе тоқтатуға бағытталған кез келген келісімге барлық тараптардың толық келісімі болмаса, қаруларын тастамаймыз деп салтанатты түрде уәде береді». 1868 жылы одақтастар оған қатты қысым көрсеткен кезде, ол өзінің парагвайлық қолдаушылары оның өміріне қастандық жасау үшін құлық құрғанын өзіне-өзі мойындады. Содан кейін жүздеген көрнекті парагвай азаматтары тұтқындалып, оның бұйрығымен жазаланды, олардың ішінде оның бауырлары, министрлер кабинеті, судьялар, префекттер, әскери шенеуніктер, епископтар мен дін қызметкерлері, азаматтық қызметкерлердің тоғыз бөлігінен бірі, сондай-ақ екі жүзден астам шетелдіктер, олардың ішінде дипломатиялық миссиялардың бірнеше өкілдері болды (Сан-Фернандо қырғыны). Осы уақытта ол 70 жастағы анасын да сауатсыздықпен жазалап, өлім жазасын берді, себебі ол оның заңды емес туылғанын айтқан. Соғыста медбике болып жұмыс істеген Рамона Мартинес Лопес тарапынан құлдыққа алынды; ол әскерлерді шайқасқа шақырып, рухтандырғаны үшін «америкалық Жанна д'Арк» деп аталды.

The war which ensued, lasting until 1 March 1870, was carried on with great stubbornness and with alternating fortunes, though López's disasters steadily increased. His first major setback came on 11 June 1865, when the powerless Paraguayan fleet was destroyed by the Brazilian Navy at the Battle of Riachuelo, which gave the Allies control over the various waterways surrounding Paraguay and forced López to withdraw from Argentina. On 12 September 1866, López invited Mitre to a conference in Yataytí Corá. López believed that the time was right to treat for peace and was ready to sign a peace treaty with the Allies. No agreement was reached though since Mitre's conditions were that every article of the Treaty of the Triple Alliance was still to be carried out, a condition which López refused. Regardless of López's refusal, a peace treaty was not something Mitre could guarantee except on the terms of article VI of the treaty which stated that "The allies pledge themselves solemnly not to lay down their arms unless by common accord, nor until they have overthrown the present Government of Paraguay, nor to treat with the enemy separately, nor sign any Treaty of peace, truce, armistice, or Convention whatsoever for putting an end or suspending the war, unless by a perfect agreement of all". In 1868, when the allies were pressing him hard, he convinced himself that his Paraguayan supporters had actually formed a conspiracy against his life. Thereupon, several hundred prominent Paraguayan citizens were seized and executed by his order, including his brothers and brothers in law, cabinet ministers, judges, prefects, military officers, bishops and priests, and nine tenths of the civil officers, together with more than two hundred foreigners, among them several members of the diplomatic legations (the San Fernando massacre). During this time, he also had his 70 year old mother flogged and ordered her execution because she revealed to him that he had been born out of wedlock. Ramona Martínez, who worked as a nurse in the war, had been enslaved by López; for her fighting and rallying of soldiers, she was nicknamed "the American Joan of Arc".

Серро-Кора шайқасы

1869 жылы 1 қаңтарда одақтас әскерлер Парагвайдың астанасы Асунсьонды басып алды, бұл Лопесті және оның әскері мен үкіметінен қалғандарын елден қашуға мәжбүр етті. 1869 жылдың соңына қарай Лопес аз ғана әскермен Парагвайдың солтүстік шекарасына дейін қуылды. 1870 жылы 14 ақпанда ол Серро-Кораға келді. Одан кейін солтүстікке қарай, орман ішінде 200 адамымен бірге іздеуге екі отряд жіберілді. Сол жерде ол өзіне қарай жақындап келе жатқан үлкен бразилиялық әскер туралы хабар алды. Бұл Лопестің жанындағы бірқатар шенеуніктердің оны тастап, бразилиялық генерал Хосе Антонио Коррейя да Камара басқаратын одақтас күштерге қосылуына себеп болды. Олар Лопеске жол көрсету үшін барлаушы ретінде жұмыс істеуге дайын болды. Бұл туралы естіген Лопес, алдағы шайқастың бағытын анықтау үшін қалған бас штаб офицерлерімен соңғы соғыс кеңесін өткізді: олар жаңбырлы ормандарға қашу керек пе, әлде қалып, шабуылдаушыларға қарсы тұру керек пе? Кеңес соғысты біржола аяқтау үшін, өлімге дейін күресуге келісті. Бразилия әскері 1 наурызда лагерьге жетті. Одан кейін болған шайқаста Лопес әскерінен бөлініп, тек көмекшісі мен бірнеше офицерлері ғана қасында қалды. Ол ішекке найзамен жараланған және басына семсермен соққандықтан, өзі жүре алмады. Оларды Акидабанги өзеніне алып барды, содан кейін күш-жабдық алу үшін кетіп қалды деген сылтаумен тастап кетті. Лопес көмекшісімен жалғыз қалғанда, генерал Камара алты сарбазымен бірге келіп, оған берілуді ұсынды және өміріне кепілдік берді. Лопес бас тартты, «¡Muero con mi patria!» («Мен өз Отаныммен бірге өлемін!») деп айқайлап, Камараға семсермен шабуыл жасауға тырысты. Камара оны қарусыздандыруға бұйырды, бірақ Лопес оны қарусыздандыруға тырысқан сарбаздармен күрес кезінде қайтыс болды. Осы оқиға Үштік Одақ соғысының аяқталуын белгіледі.

Allied troops captured the Paraguayan capital city of Asunción on 1 January 1869, forcing López and what remained of his army and government to flee to the countryside. By late 1869, López was at last driven with a handful of troops to the northern frontier of Paraguay. He arrived at Cerro Corá on 14 February 1870. Two detachments were sent in pursuit of Solano López, who was accompanied by 200 men in the forests in the north, where he received news of the considerable Brazilian forces that were closing in on him. This caused some of the officials who were still with López to abandon him and approach the allied force, under the command of the Brazilian General José Antônio Correia da Câmara, which they readily joined as scouts in order to lead them to López. Upon hearing about this, López called a last war council with the remaining officers of his general staff in order to decide the course of action for the upcoming battle: whether they should escape into the rainforest hill range or stay and make a stand against the attackers. The council decided to stay and end the war once and for all by fighting to the death. The Brazilian force reached the camp on 1 March. During the battle that ensued, López was separated from the remainder of his army and was accompanied by only his aide and a couple of officers. He had been wounded with a spear in the stomach and hit with a sword in the side of his head and so was too weak to walk by himself. They led him to the Aquidabangui stream, and there they left him on the pretext of getting reinforcements. While López was alone with his aide, General Câmara arrived along with six soldiers and approached him, calling on him to surrender and guaranteeing his life. López refused and shouting ¡Muero con mi patria!, ("I die with my nation! "), tried to attack Câmara with his sword. Câmara ordered him to be disarmed, but López died during the struggle with the soldiers who were trying to disarm him. This incident marked the end of the war of the Triple Alliance.