Кіріспе

1827 жылғы Кисплатина соғысының теңіз шайқасы
Императорлық теңіз флоты
| қарсыласы2 = Біріккен провинциялар
Аргентина теңіз флоты
| командир1 = Сена Перейра
| командир2 = Уильям Браун
| күші1 = 1 бриг
11 шкуна
5 қарулы қайық
61 жалпы зеңбірек
750 адам
| шығындар1 = 12 кеме жаулап алынды 3 күйдірілді шығындар белгісіз
| шығындар2 = Кемелер жоғалған жоқ 17 адам қаза тапты. Жауап ретінде бразилиялықтар солтүске қарай, Консепсьон-дель-Уругвайға (сол кезде әдетте "Арройо-де-ла-Чина" деп аталған) көшіп, онда олар жабдықтауды қамтамасыз ете алды. Мариат дивизиясының артына төнген қауіптен уайымдап, Браун Мартин Гарсия аралына күштер жеткізу үшін Буэнос-Айреске толыққанды оралуға шешім қабылдады. Ол Розалеске дайындық аяқталғанша "Сарандиді" Парана-де-лас-Пальмас арқылы Уругвайға қайтаруды бұйырды, содан кейін ол шағын кит аулау кемесімен флотқа қосылды.

Дайындықтар

6 қаңтарда нығайту жұмыстары басталды. Мариат дивизиясы «Масейо» корветі мен тағы тоғыз қарулы кемемен аралға шабуылға шықты. 18 қаңтарда Браун екі рет өз күштеріне бразилиялық эскадрильямен кездесуге бұйрық берді, және екі рет те бразилиялықтар артиллериялық атыстан кейін шегінді. Браун бір жағынан Үшінші дивизияны шайқасқа тартып, екінші жағынан Мариат дивизиясының Үшінші дивизияға қосылуын немесе оның тылына шабуыл жасауын қаламады. Оған осы күрделі жағдайды басқаруға императорлық флоттың қозғалысы туралы күнделікті ақпарат беретін тиімді барлау желісі көмектесті. Ақиқатында, Родриго Пинто Гуедестің Сена Перейраға берген бұйрығын Монтевидеодағы аргентиналық патриоттар қолға алды, нәтижесінде Браун императорлық флоттың ниеттері туралы уақтылы хабардар болды. Осылайша, ол Пинто Гуедес Сена Перейраға Фредерико Мариатқа оңтүстікке қарай жылжу туралы бұйрық бергенін естігенде назар аударды. Браун Үшінші дивизияның 7 ақпанда өзен бойымен төмен түсіп, Мариатпен қосылатынын болжады. Браун Мартин Гарсияның нығайтулары мен батареялары сол кезде дайын болады деп сенді, бұл оған Үшінші дивизияны шайқасқа мәжбүрлеген кезде Мариат дивизиясын тоқтатуға мүмкіндік береді. Жаңа бекіністегі жұмыс тиісінше үдетілді; Браун өзі «Санта-Барбара» кемесінде бас шебер болып жұмыс істеді. Ақпан айының басында Үшінші дивизияның Аройо де ла Чинде жабдықталып жатқаны туралы хабар келді; үшінші күні ол Пайсандудан өтті, ал 6 ақпанда Хигеритаға (қазіргі Нуэва Пальмира) жақындады, ол жерге келесі күні жетті. Сол күні Браун жоспарын жариялады және әр кемеге шайқастағы рөлін тапсырды. Сағат 22:00-де Аргентина флотының алғы шебі Пара́на Гуасу өзенінің аузына жетіп, қалған флоттың келуін күтті.

Әскери флоттардың жақындауы

Аргентиналық эскадрилья 7 ақпан түнін Джункал аралы мен өзеннің батыс жағалауы арасында тікелей тоқтады. 8 ақпан күні таңертең бразилиялықтардың желкендері көрінді, олар жеңіл солтүстік желдің арқасында өзен бойымен төмен қарай келе жатқан. Браун зәкірлерді көтеруге бұйрық берді және кемелерін Джункал аралынан оңтүстік-шығысқа қарай еңкейтіп, шайқасқа дайындады. "Саранди" голетасы қатардың ортасында болды, ал "Мальдонандо" алдыңғы қатарда, "Балькарсе" артқы қатарда орналасты. Бразилия флоты шамамен сағат 11:30-ға дейін желдің басылуына дейін ілгеріледі, содан кейін Аргентина қатарынан біршама қашықтықта, орталықта "Ориентал" флагмандық кемесімен тоқтады.

Мартин Гарсия

Мариаттың бұйрығы бойынша он кемесі Мартин Гарсиядағы бекіністерді басып алуға, Аргентина армиясының тыл жағына шабуыл жасап, Үшінші дивизияны күшейтуге тиіс болды. Алда артиллериялық оқтардың дыбысы естіліп тұрса да, Мариат абайлап, баяу қозғалды. Аргентинаның негізгі батареясы (тоғыз зеңбіректан тұратын) батыс жағында орналасқандықтан, Мариат өз эскадрильясы үшін судың жеткілікті тереңдігін анықтау үшін Инфиерно каналына шхуна жіберді. Жауап ретінде гарнизон өз мобилді батареясын (екі зеңбірек және Конгрев реактивті минометінен тұратын) шығысқа жылжытты. Бірақ бразилиялық кеме суға батып кеткендіктен, бұл қадам қажетсіз болып шықты. Сондықтан Мариат шығыс бағытынан бас тартты, бірақ оның навигаторы бұл әлі де мүмкін деп ойлады. Ол негізгі батареялармен артиллериялық қақтығысты бастады, бірақ дауыл оны нәтижесіз әрекеттерді тоқтатуға мәжбүр етті. Осы кезде Мариат Мартин Гарсиядағы судың тереңдігінің аздығы, ауа райының болжамсыздығы және мықты батареялар аралды басып өтуді тым қауіпті деп санады. Осылайша, 9 ақпанда Үшінші дивизия талқандалып жатқанда, Мариат дивизиясы алыстан жағдайды бақылап тұрды. 10 ақпанда Мариат Колония-де-Сакраменто бағытына кері шегінуге шешім қабылдады, ол бір аптадан кейін жетті. Жеңіліс туралы алғашқы хабар 12 ақпан күні таңда, шығыстан аман қалған сегіз адам келген кезде бразилиялықтарға жетті. Олардың айтқандары лейтенант Карвальоның қайығымен расталды, ал кейін 14 ақпанда жалғыз аман қалғандар – «Витория де Колония» шхунасы және канонерлік қайық, «Дона Паула» фрегатының сүйемелдеуімен келді.

Салдары

Он екі кемесі тұтқындалып, үші өрттелген, тек екі адам ғана аман қалған. Бұл шайқас бразилиялықтарға елеулі шығын келтірді және Аргентина флотының ең үлкен жеңісі болды. Соғыстың жалпы бағытында, бұл жеңіс бразилиялықтардың экспедициялық корпустың байланыс желілерін кесу әрекетін тоқтатты. Сонымен қатар, бұл бразилиялықтарға Уругвай өзенін Аргентинаның жағалауына қарсы шабуыл үшін пайдалануға мүмкіндік бермеді. Мұндай шабуыл ең болмағанда, жағалау провинцияларын Конфедерациядан бөліп тастап, нашар жағдайда оның өмір сүруіне қауіп төндіретін еді. Буэнос-Айресте Браунды оттықтар мен оркестрлермен қарсы алды. Ол Республиканың ең танымал тұлғасына айналды. Сена Перейра Браунның тұтқыны болып қалды, ол оның батырлығын мойындап, Аргентина үкіметіне "әскерлік өнермен көрсеткен батыл және қайсар қорғанысы үшін" мақтады. Бірақ Перейра ешқандай уәде бермеді және кейін қашып кетті. 1829 жылдың басында ол Монтевидео алаңын батыстықтарға тапсырғандардың бірі болды. Жункаль түбіндегі республикалық теңіз жеңісінен кейін, Ituzaingó (20 ақпан) және Кармен де Патагонес (28 ақпан) құрлықта да жеңіске жетті. Осыдан кейін қақтығыс тоқтап қалды, себебі Бразилия империясы түрлі майдандарда жеңіліске ұшырады, ал Аргентина теңіз блокадасы әлі де сақталғандықтан жағдайды өзгерте алмады. Әсіресе Монте-Сантьяго шайқасынан кейін, ол Плата өзенінің біріккен провинцияларының теңіз күштерін жартылай жойды. Сонымен қатар, Банда Ориенталдың ең ірі екі қаласы – Монтевидео мен Колония Бразилия империясының бақылауында болды. Британдық әскери тарихшы Брайан Вейл былай деді: "10600 офицер мен сарбаздан тұратын 69 әскери кеме мен 22 жүк таситын және көлік кемелері бар флот үшін ең кішкентай қарулы кемелердің жоғалуы күш тепе-теңдігіне елеулі әсер етпеді". "[ ] Жункал империяны бейбітшілікке итеруге жеткіліксіз болды. Енді Монте-Сантьягода Аргентинаның екі құнды әскери бригі жойылды және оның теңіз күштерінің ең жақсы бөлігі толық жеңіліске ұшырады. Бразилия теңіз күштерінің теңіздегі басымдығы қайта орнатылды, оған Уильям Браунның батылдығы мен Рамзидің жаңадан сатып алынған фрегаттары қарсы тұра алмады". Бұл жағдай алдын ала бейбіт келісімге дейін жалғасты, осы келісім арқылы Шығыс провинциясы тәуелсіз Шығыс Уругвай мемлекетіне айналды.